日本祖語
اليابانية الأولية
يابانية (proto)
اللغة اليابانية الأم (Proto-Japonic) هي السلف المشترك المُعاد بناؤه لعائلة اللغات اليابانية، بما في ذلك اليابانية القديمة وبروتو-ريوكيو. يُؤرَّخ بنحو 1000 ق.م إلى 300 م، قبل قيام دولة ياماتو، ويُفترض أنها وصلت إلى الأرخبيل من شبه الجزيرة الكورية مع ثقافة زراعة الأرز يايوي. تفترض إعادة البناء المعيارية لفريلسفيغ وويتمان (2008) نظاماً من ست حركات (*a *i *e *ə *o *u) مع ديفثونغات ثانوية *ui و*əi تفسر ثمانية تمييزات حركية في اليابانية القديمة.
أين تُستخدم؟
قراءات الحروف الهانية في اليابانية الأولية
| الحرف | المعنى | القراءة | الشكل | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *pitə-tu | /*pitə-tu/ | |
| 二 | two | *puta | /*puta/ | |
| 三 | three | *mi | /*mi/ | |
| 四 | four | *jə | /*jə/ | |
| 五 | five | *itu | /*itu/ | |
| 六 | six | *mu | /*mu/ | |
| 七 | seven | *nana | /*nana/ | |
| 八 | eight | *ja | /*ja/ | |
| 九 | nine | *kəkənə | /*kəkənə/ | |
| 十 | ten | *təwə | /*təwə/ | |
| 天 | sky | *ama | /*ama/ | |
| 日 | sun | *pi | /*pi/ | |
| 月 | moon | *tukuy | /*tukui/ | |
| 山 | mountain | *jama | /*jama/ | |
| 海 | sea | *umi | /*umi/ | |
| 水 | water | *mintu | /*mintu/ | |
| 火 | fire | *poy | /*poi/ | |
| 木 | tree | *kəy | /*kəi/ | |
| 土 | soil | *tuti | /*tuti/ | |
| 石 | stone | *isoi | /*isoi/ | |
| 雪 | snow | *joki | /*joki/ | |
| 牛 | ox | *usi | /*usi/ | |
| 馬 | horse | *uma | /*uma/ | |
| 羊 | sheep | *pitunsi | /*pitunsi/ | |
| 犬 | dog | *enu | /*enu/ | |
| 鳥 | bird | *təri | /*təri/ | |
| 魚 | fish | *iwo | /*iwo/ | |
| 頭 | head | *kasira | /*kasira/ | |
| 目 | eye | *ma | /*ma/ | |
| 耳 | ear | *mimi | /*mimi/ | |
| 鼻 | nose | *pana | /*pana/ | |
| 口 | mouth | *kutuy | /*kutui/ | |
| 牙 | tooth | *pa | /*pa/ | |
| 心 | heart | *kəkərə | /*kəkərə/ | |
| 手 | hand | *ta | /*ta/ | |
| 足 | foot | *asi | /*asi/ | |
| 血 | blood | *ti | /*ti/ | |
| 肉 | meat | *sisi | /*sisi/ | |
| 人 | person | *pitə | /*pitə/ | |
| 家 | home, family | *ja | /*ja/ | |
| 門 | door, gate | *to | /*to/ | |
| 年 | year | *təsi | /*təsi/ | |
| 生 | live, be born | *nar- | /*nar-/ | |
| 死 | die | *sin- | /*sin-/ | |
| 行 | go | *ik- | /*ik-/ | |
| 行 | row | *okonap- | /*okonap-/ | |
| 来 | come | *kə- | /*kə-/ | |
| 走 | run | *pasir- | /*pasir-/ | |
| 飛 | fly | *tənp- | /*tənp-/ | |
| 坐 | sit | *wo- | /*wo-/ | |
| 立 | stand | *tat- | /*tat-/ | |
| 見 | see | *mi- | /*mi-/ | |
| 聞 | hear | *kik- | /*kik-/ | |
| 知 | know | *sir- | /*sir-/ | |
| 食 | eat | *kup- | /*kup-/ | |
| 飲 | drink | *nəm- | /*nəm-/ | |
| 白 | white | *siro- | /*siro-/ | |
| 黑 | black | *kuro | /*kuro/ | |
| 黃 | yellow | *koi | /*koi/ | |
| 多 | many, much | *əpə | /*əpə/ | |
| 長 | long | *nanka | /*nanka/ | |
| 遠 | far | *təpə | /*təpə/ | |
| 冷 | cold | *su⁽ⁿ⁾susi | /*su⁽ⁿ⁾susi/ | |
| 上 | up | *upəy | /*upəi/ | |
| 下 | down | *sita | /*sita/ | |
| 左 | left | *pintari | /*pintari/ | |
| 右 | right | *minkiri | /*minkiri/ | |
| 中 | middle | *naka | /*naka/ | |
| 中 | hit | *atar- | /*atar-/ | |
| 東 | east | *pinkasi | /*pinkasi/ | |
| 西 | west | *nisi | /*nisi/ | |
| 南 | south | *minami | /*minami/ | |
| 北 | north | *kita | /*kita/ | |
| 有 | have; there is | *ar- | /*ar-/ | |
| 不 | not | *na | /*na/ |
المصادر
- Frellesvig & Whitman 2008
- Vovin 2010
- Pellard 2015
مقارنة قراءات الهان
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: يابانية (proto)
| الحرف | اليابانية الأولية | كون-يومي الياباني | التنغوسية الأولية | الكورية الأولية | المنغولية الأولية | الصينية-التبتية الأولية | الهمونغ-ميان الأولية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *pitə-tu /*pitə-tu/ | hito /çito/ | *əmun /*əmun/ | *hʌtan /*hʌtan/ | *nigen /*niɡen/ | *dyiək /*dyiək/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ |
| 二 | *puta /*puta/ | futa /ɸɯta/ | *dʒuər /*dʒuər/ | *tupɨr /*tupɨɾ/ | *qoyar /*qojar/ | *nĭy /*nĭy/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ |
| 三 | *mi /*mi/ | mi /mi/ | *ilan /*ilan/ | *seki /*seki/ | *gurba(n) /*ɡurban/ | *sɨm /*sɨm/ | *pjɔu /*pjɔu/ |
| 四 | *jə /*jə/ | yo /jo/ | *dügin /*dyɡin/ | *neki /*neki/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | *lĭy /*lĭy/ | *plei /*plei/ |
| 五 | *itu /*itu/ | itsu /itsɯ/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *tasəs /*tasəs/ | *tabu(n) /*tabun/ | *ŋāH /*ŋāH/ | *prja /*prja/ |
| 六 | *mu /*mu/ | mu /mɯ/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *jəsəs /*jəsəs/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | *rŭk /*rŭk/ | *kruk /*kruk/ |
| 七 | *nana /*nana/ | nana /nana/ | *nadan /*nadan/ | *nirkup /*niɾkup/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ | *djuŋH /*djuŋH/ |
| 八 | *ja /*ja/ | ya /ja/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | *jətərp /*jətəɾp/ | *nayima(n) /*najiman/ | *ryēt /*ryēt/ | *jat /*jat/ |
| 九 | *kəkənə /*kəkənə/ | kokono /kokono/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *ahop /*ahop/ | *yersü(n) /*jersyn/ | *kwɨH /*kwɨH/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ |
| 十 | *təwə /*təwə/ | tō /toː/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | *jer /*jeɾ/ | *harba(n) /*harban/ | *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ |
| 天 | *ama /*ama/ | ame /ame/ | *abka /*abka/ | *hanʌr /*hanʌɾ/ | *teŋri /*teŋri/ | — | — |
| 日 | *pi /*pi/ | hi /çi/ | *siun /*siun/ | *hʌy /*hʌj/ | *naran /*naran/ | *nĭy /*nĭy/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ |
| 月 | *tukuy /*tukui/ | tsuki /tsɯki/ | *bēga /*beːɡa/ | *tʌr /*tʌɾ/ | *sara(n) /*saran/ | *(s-)lăH /*(s-)lăH/ | *hlaH /*hlaH/ |
| 山 | *jama /*jama/ | yama /jama/ | *xada /*xada/ | *moy /*moj/ | *agula /*aɣula/ | *kaŋ /*kaŋ/ | — |
| 海 | *umi /*umi/ | umi /ɯmi/ | *lāmu /*laːmu/ | *parʌr /*paɾʌɾ/ | *dalai /*dalaj/ | — | — |
| 水 | *mintu /*mintu/ | mizu /midzɯ/ | *mū /*muː/ | *mɨr /*mɨɾ/ | *usu(n) /*usun/ | *tujʔ /*tujʔ/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ |
| 火 | *poy /*poi/ | hi /çi/ | *tōga /*toːɡa/ | *pɨr /*pɨɾ/ | *gal /*ɡal/ | *məj /*məj/ | *douX /*douX/ |
| 木 | *kəy /*kəi/ | ki /ki/ | *mō /*moː/ | *namk /*namk/ | *modu(n) /*modun/ | *sĭŋ /*sĭŋ/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ |
| 土 | *tuti /*tuti/ | tsuchi /tsɯtɕi/ | *na /*na/ | *hʌrk /*hʌɾk/ | *sirui /*siruj/ | *ƛăy /*ƛăy/ | *N-təu /*N-təu/ |
| 石 | *isoi /*isoi/ | ishi /iɕi/ | *dʒola /*dʒola/ | — | *cilaxun /*tʃilaxun/ | — | *-ʔrəu /*-ʔrəu/ |
| 雪 | *joki /*joki/ | yuki /jɯki/ | *ximansa /*ximansa/ | — | *casun /*tʃasun/ | — | — |
| 牛 | *usi /*usi/ | ushi /ɯɕi/ | *xuker /*xuker/ | *sjo /*sjo/ | *hüker /*hyker/ | *ŋwə /*ŋwə/ | — |
| 馬 | *uma /*uma/ | uma /ɯma/ | *murin /*murin/ | — | *mori(n) /*morin/ | — | *mjænB /*mjænB/ |
| 羊 | *pitunsi /*pitunsi/ | hitsuji /çitsɯdʑi/ | — | — | *honi(n) /*honin/ | — | *juŋ /*juŋ/ |
| 犬 | *enu /*enu/ | inu /inɯ/ | *ŋinda /*ŋinda/ | *kahi /*kahi/ | *noxai /*noxaj/ | — | *qluwX /*qluwX/ |
| 鳥 | *təri /*təri/ | tori /toɾi/ | *gasa /*ɡasa/ | *say /*saj/ | *sibawun /*sibaʊn/ | *waʔ /*waʔ/ | *m-nɔk /*m-nɔk/ |
| 魚 | *iwo /*iwo/ | sakana /sakana/ | *nimaka /*nimaka/ | *koki /*koki/ | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | *s-ŋja /*s-ŋja/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ |
| 頭 | *kasira /*kasira/ | atama /atama/ | *dil /*dil/ | *məri /*məɾi/ | *terixün /*terixyn/ | *tV-pu /*tV-pu/ | *S-phreiX /*S-phreiX/ |
| 目 | *ma /*ma/ | me /me/ | *jāsa /*jaːsa/ | *nun /*nun/ | *nidün /*nidyn/ | *mjək /*mjək/ | *mu̯ɛjH /*mu̯ɛjH/ |
| 耳 | *mimi /*mimi/ | mimi /mimi/ | *sēn /*seːn/ | *kuy /*kuj/ | *cikin /*tʃikin/ | *r-nəʔ /*r-nəʔ/ | *mbræu /*mbræu/ |
| 鼻 | *pana /*pana/ | hana /hana/ | — | — | *kamar /*kamar/ | — | *mbru̯iH /*mbru̯iH/ |
| 口 | *kutuy /*kutui/ | kuchi /kɯtɕi/ | *amŋa /*amŋa/ | *ip /*ip/ | *aman /*aman/ | *mur /*mur/ | *ɲɟuj /*ɲɟuj/ |
| 牙 | *pa /*pa/ | kiba /kiba/ | *xǖkte /*xyːkte/ | — | *sidün /*sidyn/ | *d-ŋa /*d-ŋa/ | *hmjinX /*hmjinX/ |
| 心 | *kəkərə /*kəkərə/ | kokoro /kokoɾo/ | *mēwan /*meːwan/ | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | *jirüken /*dʒiryken/ | *səm /*səm/ | — |
| 手 | *ta /*ta/ | te /te/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | *son /*son/ | *gar /*ɡar/ | *tV-lak /*tV-lak/ | *-bɔuX /*-bɔuX/ |
| 足 | *asi /*asi/ | ashi /aɕi/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | *par /*paɾ/ | *köl /*kœl/ | — | — |
| 血 | *ti /*ti/ | chi /tɕi/ | *sēksə /*seːksə/ | *pih /*pih/ | *cisu(n) /*tʃisun/ | *swiʔ /*swiʔ/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ |
| 肉 | *sisi /*sisi/ | — | *uldʒə /*uldʒə/ | *salh /*salh/ | *mika(n) /*mikan/ | — | *NGej /*NGej/ |
| 人 | *pitə /*pitə/ | hito /çito/ | *niama /*niama/ | *salʌm /*salʌm/ | *kümün /*kymyn/ | *mĭ /*mĭ/ | *lan /*ʔja/ |
| 家 | *ja /*ja/ | ie /ie/ | *dʒūg /*dʒuːɡ/ | — | — | *qim /*qim/ | *prəuX /*prəuX/ |
| 門 | *to /*to/ | kado /kado/ | *örke /*œrke/ | — | *exüden /*exyden/ | *kam /*kam/ | *gru̯eŋ /*gru̯eŋ/ |
| 年 | *təsi /*təsi/ | toshi /toɕi/ | *aniganī /*aniɡaniː/ | — | *hon /*hon/ | — | *hɲu̯əŋH /*hɲu̯əŋH/ |
| 生 | *nar- /*nar-/ | ikiru /ikiɾɯ/ | *baldi- /*baldi-/ | — | *töre- /*tœre-/ | *sreŋ /*sreŋ/ | — |
| 死 | *sin- /*sin-/ | shinu /ɕinɯ/ | — | — | — | *sij /*sij/ | *dəjH /*dəjH/ |
| 行 | *ik- /*ik-/ | iku /ikɯ/ | *jabu- /*jabu-/ | *ka- /*ka-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | *n-mʉŋ(X) /*n-mʉŋ(X)/ |
| 行 | *okonap- /*okonap-/ | kudari /kɯdaɾi/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *hʌ- /*hʌ-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | — |
| 来 | *kə- /*kə-/ | kuru /kɯɾɯ/ | *əmə- /*əmə-/ | *o- /*o-/ | *ire- /*ire-/ | — | *daj /*daj/ |
| 走 | *pasir- /*pasir-/ | hashiru /haɕiɾɯ/ | *tuksa- /*tuksa-/ | *tʌt- /*tʌt-/ | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | — |
| 飛 | *tənp- /*tənp-/ | tobu /tobɯ/ | — | — | *nis- /*nis-/ | *mV-pjər /*mV-pjər/ | — |
| 坐 | *wo- /*wo-/ | suwaru /sɯwaɾɯ/ | *təgə- /*təɡə-/ | *anc- /*ants-/ | *saxu- /*saxu-/ | *tūŋ /*tūŋ/ | — |
| 立 | *tat- /*tat-/ | tatsu /tatsɯ/ | *ili- /*ili-/ | *se- /*se-/ | *bos- /*bos-/ | *g-ryəp /*ryəp/ | — |
| 見 | *mi- /*mi-/ | miru /miɾɯ/ | *ičə- /*itʃə-/ | *po- /*po-/ | *üje- /*ydʒe-/ | *ken /*ken/ | *bu̯ət /*bu̯ət/ |
| 聞 | *kik- /*kik-/ | kiku /kikɯ/ | *dōldi- /*doːldi-/ | *tɨr- /*tɨɾ-/ | *sonos- /*sonos-/ | — | *hnəumX /*hnəumX/ |
| 知 | *sir- /*sir-/ | shiru /ɕiɾɯ/ | — | — | *mede- /*mede-/ | *sjəj /*sjəj/ | *pei /*pei/ |
| 食 | *kup- /*kup-/ | kuu /kɯɯ/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | *mək- /*mək-/ | *ide- /*ide-/ | *ʒʰa /*ʒʰa/ | — |
| 飲 | *nəm- /*nəm-/ | nomu /nomɯ/ | *umī- /*umiː-/ | *mas- /*mas-/ | *uxu- /*uxu-/ | *dʰɨn /*dʰɨn/ | — |
| 白 | *siro- /*siro-/ | shiroi /ɕiɾoi/ | — | — | *cagaxan /*tʃaɣaxan/ | — | — |
| 黑 | *kuro /*kuro/ | kuroi /kɯɾoi/ | *sakalīn /*sakaliːn/ | — | *kara /*kara/ | *nək /*nək/ | — |
| 黃 | *koi /*koi/ | ki /ki/ | — | — | *sira /*sira/ | — | — |
| 多 | *əpə /*əpə/ | ōi /oːi/ | *geren /*ɡeren/ | — | *olan /*olan/ | — | — |
| 長 | *nanka /*nanka/ | nagai /naɡai/ | *ŋōlimi /*ŋoːlimi/ | — | *urtu /*urtu/ | *s-riŋ /*s-riŋ/ | *ntauX /*ntauX/ |
| 遠 | *təpə /*təpə/ | tōi /toːi/ | *gora /*ɡora/ | — | *kola /*kola/ | — | *qʷuw /*qʷuw/ |
| 冷 | *su⁽ⁿ⁾susi /*su⁽ⁿ⁾susi/ | tsumetai /tsɯmetai/ | — | — | *küyitün /*kyjityn/ | — | *ʔnu̯ɔmH /*ʔnu̯ɔmH/ |
| 上 | *upəy /*upəi/ | ue /ɯe/ | *ugi /*uɡi/ | *uh /*uh/ | *degere /*deɡere/ | — | — |
| 下 | *sita /*sita/ | shita /ɕita/ | *xərgi /*xərɡi/ | *arʌy /*aɾʌj/ | *doxora /*doxora/ | — | — |
| 左 | *pintari /*pintari/ | hidari /çidaɾi/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | *oyn /*ojn/ | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 右 | *minkiri /*minkiri/ | migi /miɡi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | *parʌn /*paɾʌn/ | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 中 | *naka /*naka/ | naka /naka/ | *dulin /*dulin/ | *kawɨn /*kawɨn/ | *dumda /*dumda/ | — | *ntroŋ /*ntroŋ/ |
| 中 | *atar- /*atar-/ | ataru /ataɾɯ/ | *dulin /*dulin/ | *mac- /*mats-/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
| 東 | *pinkasi /*pinkasi/ | higashi /çiɡaɕi/ | *dʒügün /*dʒyɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 西 | *nisi /*nisi/ | nishi /niɕi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 南 | *minami /*minami/ | minami /minami/ | — | — | *emüne /*emyne/ | — | — |
| 北 | *kita /*kita/ | kita /kita/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | — | — |
| 有 | *ar- /*ar-/ | aru /aɾɯ/ | *bi- /*bi-/ | — | — | — | *n-mɛj /*n-mɛj/ |
| 不 | *na /*na/ | — | *e- /*e-/ | — | *ese /*ese/ | *ma /*ma/ | — |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap