ལྷོ་མི་སྐད
लोमी भाषा
चीनी-तिब्बती परिवार (तिब्बती-बर्मी शाखा, तिब्बती, मध्य)
ल्होमी ("दक्षिणवासी") नेपाल–सिक्किम सीमा पर ऊपरी अरुण घाटी की एक तिब्बती (तिबेटिक) भाषा है। अन्य पूर्वी तिब्बती किस्मों की तरह इसने अधिकांश संयुक्त व्यंजन आद्याक्षरों को खो दिया है, परंतु ऐतिहासिक रूप से घोष बनाम अघोष आद्य व्यंजनों वाले अक्षरों पर दो-तरफ़ा स्वराघात (टोन) विषमता विकसित कर ली है; इसके वक्ता तिब्बती-बौद्ध कृषक हैं।
कहाँ बोली जाती है
लोमी भाषा में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Vesalainen, Olavi & Marja Vesalainen (1976) Lhomi Phonemic Summary. Tribhuvan University SIL, Kathmandu.
- Vesalainen, Olavi & Marja Vesalainen (1980) Clause Patterns in Lhomi. Pacific Linguistics B-53, Canberra.
- Glottolog: Lhomi
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: चीनी-तिब्बती परिवार (तिब्बती-बर्मी शाखा, तिब्बती, मध्य)
| अर्थ | लोमी भाषा | तिब्बती | शेरपा | खाम्स तिब्बती | लद्दाखी | बल्ती | धार्मिक शास्त्रीय तिब्बती |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ཆུ་ /tɕʰu˥/ | ཆུ /tɕʰu˥/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu˥˧/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| आग | མེ་ /me˥/ | མེ /me˩˧/ | མེ /me/ | མེ /ɲe˥˧/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| सूरज | ཉི་མ་ /ɲi˥ma˩/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲi˩˧ma˥˧/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲimə/ |
| चाँद | ཟླ་བ་ /dawa˩/ | ཟླ་བ /tawa˩˧/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /da˩˧wa˥˧/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /tawa/ |
| तारा | སྐར་མ /karma˥/ | སྐར་མ /karma˥/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /ka˥˥ma˥˧/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /kaːma/ |
| रात | མཚན་མོ /tsʰemːu˥/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃˥mo˥/ | ནུབ /nup/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃˥˧mo/ | མཚན /tsʰen/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ |
| बर्फ़ | ཁ་བ /kʰawa˥/ | ཁ་བ /kʰawa˥/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰa˥˥wa˥˧/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰawa/ |
| मिट्टी | ས /sa˥/ | ས /sa˥/ | ས /sa/ | ས /sʰa˥˧/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ |
| पत्थर | རྡོ་ /do˥/ | རྡོ /to˩˧/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do˧˩/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /to/ |
| माता | ཨ་མ་ /ʔama˩/ | ཨ་མ /ama˥/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ʔa˥˧ma˥˧/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ |
| पिता | ཨ་པ་ /ʔapa˩/ | ཨ་ཕ /apʰa˥/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /ʔa˥˧pʰa˥˧/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཡབ /jap/ |
| मैं | ང /ŋa˩/ | ང /ŋa˩˨/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa˩˧/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| तुम | ཁྱོད /kʰjø˥/ | ཁྱོད /cʰøː˥/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø˥˧/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| हम | — /—/ | ང་ཚོ /ŋa˩˧tsʰo˥/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ང་ཚོ /ŋatsʰo/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ངེད /ŋed/ |
| नाम | མིང /miŋ˩/ | མིང /miŋ˥/ | མིང /miŋ/ | མིང /ɲin˥˥/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| आँख | མིག་ /mik˥/ | མིག /mik˩˧/ | མིག /mik/ | མིག /ɲiʔ˥˧/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ |
| दाँत | སོ /so˥/ | སོ /so˥/ | ས /sa/ | སོ /sʰo˥˧/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ |
| जीभ | ལྕེ /tɕila˥/ | ལྕེ /tɕe˥/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe˥˧/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /tɕe/ |
| हाथ | ལག་པ་ /lakpa˩/ | ལག་པ /lakpa˩˧/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /la˩˧pa˥˧/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| पैर | རྐང་པ /kaŋpa˥/ | རྐང་པ /kaŋ˥pa˥/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /kuŋ˥˥ba˥˧/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /kaŋpa/ |
| दिल | སྙིང་ /ɲiŋ˥/ | སྙིང་ /ɲiŋ˥/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲin˥˥/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| हड्डी | རུས་པ /ryːpa˥/ | རུས་པ /rypa˩˧/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rəpa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ |
| खून | ཁྲག /tʰak˥/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ˥˧/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /tʂʰaʔ˥˧/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ |
| प्रेम | — /—/ | དགའ་པོ /kapo˩˧/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ |
| पेड़ | ཤིང་ /ɕiŋ˥/ | ཤིང་སྡོང་ /ɕiŋ˥toŋ˥/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| कुत्ता | ཁྱི་ /kʰi˥/ | ཁྱི /cʰi˥/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi˥˧/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ |
| बिल्ली | — /—/ | ཞི་མི /ɕimi˩˧/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| मछली | ན /na˥/ | ཉ /ɲa˥/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa˩˧/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ |
| भालू | དོམ /dom˩/ | དོམ /tom˩˧/ | དོམ /tʰom/ | དོམ /toŋ˩˧/ | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | དོམ /tʰom/ |
| घर | ཁྱིམ་ /kʰim˥/ | ཁང་པ /kʰaŋpa˥/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰuŋ˥˥ba˥˧/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| नमक | ཚྭ་ /tsʰa˥/ | ཚྭ /tsʰa˥/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa˥˧/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ |
| खाना | ཟ་ /sa˩/ | ཟ /sa˩˧/ | ཟ /za/ | ཟ /sa˩˧/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ |
| पीना | འཐུང་ /tʰuŋ˩/ | འཐུང་ /tʰuŋ˥/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ˥˧/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| सोना | ཉལ་ /ɲal˩/ | ཉལ /ɲäː/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲe˩˧/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ |
| एक | གཅིག་ /tɕik˥/ | གཅིག /tɕik˥/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi˥˧/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ |
| दो | གཉིས /ɲi˩/ | གཉིས /ɲiː˩˧/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲi˥˥/ | གཉིས /ɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲiː/ |
| तीन | གསུམ /ʰsum˥/ | གསུམ /sum˥/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /suŋ˥˥/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ |
| चार | བཞི /ʃi˩/ | བཞི /ʑi˩˧/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ʑe/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ɕi/ |
| पाँच | ལྔ /ʰŋa˥/ | ལྔ /ŋa˥/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa˥˧/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ |
| नमस्ते | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /taɕi˥ tele˩/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /taɕi˥ telek˩˧/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཨ་རོ /aro/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ |
| धन्यवाद | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe˥ tɕʰe˥/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ |
| अच्छा | ཡག་པོ་ /jakpo˩/ | ཡག་པོ /jakpo˩˧/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| लाल | དམར་པོ /mar˥pu˩/ | དམར་པོ /mar˥po˥/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /ma˥˥bo˥˧/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /maː po/ |
| सफ़ेद | དཀར་པོ /kar˥pu˩/ | དཀར་པོ /kar˥ po˥/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kaː po/ |
पृष्ठ 1/6
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम