𐭯𐭠𐭫𐭮𐭩𐭪
मध्य फ़ारसी
भारोपीय (ईरानी, मध्य, दक्षिण-पश्चिमी) · ऐतिहासिक / छिपी किस्म
मध्य फ़ारसी (पहलवी) सासानी साम्राज्य (224–651 ई.) की राजकीय भाषा थी; अरब विजय के बाद यह पारसी समुदाय की धार्मिक और शैक्षणिक भाषा बन गई। यह पुरानी फ़ारसी और आधुनिक फ़ारसी के बीच का सेतु है। पहलवी लिपि अरामी लिपि से व्युत्पन्न है और इसमें बड़ी संख्या में लोगोग्राम का उपयोग होने के कारण यह जटिल प्रणाली है।
कहाँ बोली जाती है
मध्य फ़ारसी में 87 मूल शब्द
स्रोत
- MacKenzie (1971) A Concise Pahlavi Dictionary
- Skjærvø — Introduction to Pahlavi
- Glottolog: pahl1241
- Ethnologue: pal
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: भारोपीय (ईरानी, मध्य, दक्षिण-पश्चिमी)
| अर्थ | मध्य फ़ारसी | शास्त्रीय फ़ारसी | पार्थियन | दारी | बलोची | सोग्दियाई | यहूदी फ़ारसी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | 𐭠𐭯 /aːb/ | آب /aːb/ | āb /aːb/ | آب /ɑːb/ | آپ /aːp/ | ʾāp /aːp/ | אב /ɒːb/ |
| आग | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | آتش /aːtaʃ/ | ādar /aːdar/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آس /aːs/ | ʾātar /aːtar/ | אתש /ɒːteʃ/ |
| सूरज | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | xwar /xwar/ | خورشید /xoɾʃed/ | روچ /roːtʃ/ | xwr /xwar/ | חורשיד /xorʃiːd/ |
| चाँद | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | ماه /maːh/ | māh /maːh/ | ماه /mɑːh/ | ماہ /maːh/ | mʾx /maːx/ | מאה /mɒːh/ |
| तारा | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːraɡ/ | ستاره /sitaːra/ | astārag /asˈtaːraɡ/ | ستاره /setɑːˈɾa/ | استار /estaːr/ | stāre /staːre/ | סתארה /setɒre/ |
| रात | 𐭱𐭯 /ʃab/ | شب /ʃab/ | ʾxšp /xʃap/ | شب /ʃaw/ | شپ /ʃap/ | ʾxšp /xʃap/ | שב /ʃab/ |
| बारिश | 𐭥𐭠𐭫𐭠𐭭 /waːraːn/ | باران /baːˈraːn/ | wārān /waːraːn/ | باران /bɑːˈɾɑːn/ | ہؤر /hawr/ | wārān /waːraːn/ | — |
| बर्फ़ | 𐭥𐭯𐭫 /wafr/ | برف /barf/ | wafr /wafr/ | برف /barf/ | برف /barf/ | wafrā /wafraː/ | ברף /bæɾf/ |
| हवा | 𐭥𐭠𐭲 /waːd/ | باد /baːd/ | wād /waːd/ | باد /bɑːd/ | گوات /ɡwaːt/ | wāt /waːt/ | באד /bɒd/ |
| मिट्टी | 𐭡𐭥𐭬 /buːm/ | خاک /xaːk/ | zamīg /zamiːɡ/ | خاک /xɑːk/ | ہاک /haːk/ | zamāk /zamaːk/ | — |
| पत्थर | 𐭮𐭭𐭢 /saŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | sang /saŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | snk /saŋɡ/ | סנג /sæŋɡ/ |
| पहाड़ | 𐭢𐭫 /ɡar/ | کوه /koːh/ | kōf /koːf/ | کوه /koːh/ | کوہ /koːh/ | γari /ɣari/ | — |
| समुद्र | 𐭣𐭫𐭩𐭣𐭠 /drajaː/ | دریا /darˈjaː/ | zrēh /zreːh/ | بحر /bahr/ | زر /zir/ | zry /zreː/ | — |
| माता | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | مادر /maːdar/ | mād /maːd/ | مادر /mɑːdaɾ/ | ماس /maːs/ | mʾtr /maːtar/ | מאדר /mɒːdær/ |
| पिता | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | پدر /pidar/ | pid /pid/ | پدر /padaɾ/ | پت /pit/ | ptr /pitar/ | פדר /pedær/ |
| बेटी | 𐭣𐭥𐭧𐭲 /duxt/ | دختر /duxtar/ | duxt /duxt/ | دختر /duxˈtaɾ/ | جنک /dʒanikk/ | ẟwγt /ðuɣd/ | דוכתר /doxˈtær/ |
| मैं | 𐭠𐭭 /an/ | من /man/ | az /az/ | من /man/ | من /man/ | azu /azu/ | מן /man/ |
| तुम | 𐭲𐭥 /toː/ | تو /toː/ | tu /tuː/ | تو /to/ | تؤ /taw/ | tγu /tɣu/ | תו /to/ |
| हम | 𐭠𐭬𐭠𐭧 /amaːh/ | ما /maː/ | amāh /amaːh/ | ما /mɑː/ | ما /maː/ | mʾx /maːx/ | מא /mɒ/ |
| नाम | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | نام /naːm/ | nām /naːm/ | نام /nɑːm/ | نام /naːm/ | nām /naːm/ | נאם /nɒm/ |
| व्यक्ति | 𐭬𐭫𐭲𐭥𐭬 /mardoːm/ | کس /kas/ | mrd /mard/ | انسان /insɑːn/ | مردم /mardum/ | mrtxmy /martoxmeː/ | — |
| सिर | 𐭮𐭫 /sar/ | سر /sar/ | sar /sar/ | سر /sar/ | سر /sar/ | sari /sari/ | — |
| आँख | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | čašm /tʃaʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | چم /tʃam/ | cšm /tʃaʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ |
| कान | 𐭢𐭥𐭱 /ɡoːʃ/ | گوش /ɡuːʃ/ | gōš /ɡoːʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | گوش /ɡoʃ/ | γwš /ɣoːʃ/ | גוש /ɡuʃ/ |
| नाक | 𐭥𐭩𐭭𐭩𐭪 /weːniːɡ/ | بینی /biːniː/ | — | بینی /biːˈniː/ | پونز /poːnz/ | nas /nas/ | — |
| दाँत | 𐭣𐭭𐭣𐭠𐭭 /dandaːn/ | دندان /dandaːn/ | dndʾn /dandaːn/ | دندان /dandɑːn/ | دنتان /dantaːn/ | dntʾ /danda/ | דנדאן /dandɒn/ |
| जीभ | 𐭦𐭥𐭠𐭭 /zuwaːn/ | زبان /zabaːn/ | ʾzbʾn /izβaːn/ | زبان /zabɑːn/ | زوان /zawaːn/ | ʾzβʾk /əzβaːk/ | זבאן /zabɒn/ |
| हाथ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | دست /dast/ | dast /dast/ | دست /dast/ | دست /dast/ | dst /dast/ | דסת /dæst/ |
| पैर | 𐭯𐭠𐭣𐭩 /paːj/ | پای /paːj/ | pʾd /paːð/ | پا /pɑː/ | پاد /paːd/ | pʾδ /paːð/ | פא /pɒ/ |
| दिल | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | دل /dil/ | zyrd /zird/ | دل /dil/ | دل /dil/ | δrzy /ðərʒeː/ | דל /del/ |
| हड्डी | 𐭠𐭮𐭲 /ast/ | استخوان /ustuˈxaːn/ | ʾstg /astaɡ/ | استخوان /ustuˈxɑːn/ | ہڈ /haɖ/ | ʾstk /əstak/ | אסתכואן /ostoxɒn/ |
| खून | 𐭧𐭥𐭭 /xoːn/ | خون /xuːn/ | gwhn /ɡuxn/ | خون /xuːn/ | ہون /hon/ | γwrn /xurn/ | כון /xun/ |
| टट्टी | 𐭢𐭥𐭧 /ɡoːh/ | گه /ɡuh/ | — | گه /ɡuːh/ | گوت /ɡutt/ | — | — |
| प्रेम | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | عشق /ʔiʃq/ | friyādan /frijaːdan/ | عشق /eʃq/ | مہر /mehr/ | frytk /friːtak/ | עשק /eʃq/ |
| पेड़ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | درخت /diraxt/ | dār /daːr/ | درخت /daɾaxt/ | درچک /daraːtʃk/ | drxt /draxt/ | דרכת /deræxt/ |
| कुत्ता | 𐭮𐭢 /saɡ/ | سگ /saɡ/ | spag /spaɡ/ | سگ /saɡ/ | کچک /kutʃək/ | ʾkw /aːkuː/ | סג /sæɡ/ |
| बिल्ली | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | گربه /ɡurba/ | — /—/ | پشک /puʃak/ | پشی /piʃiː/ | — /—/ | גורבה /ɡorbe/ |
| मछली | 𐭬𐭠𐭧𐭩𐭪 /maːhiːɡ/ | ماهی /maːˈhiː/ | mʾsyg /maːsjaɡ/ | ماهی /mɑːˈhiː/ | ماهیگ /maːhiɡ/ | mʾšy /maːʃi/ | מאהי /mɒːhi/ |
| पक्षी | 𐭬𐭥𐭫𐭥𐭠 /murw/ | مرغ /murɣ/ | murw /murw/ | پرنده /parinda/ | مرغ /murɡ/ | mrγ /marɣ/ | — |
| अंडा | 𐭧𐭠𐭣𐭪 /xaːjaɡ/ | خایه /xaːja/ | — | تخممرغ /toxme morɣ/ | ہئیک /hajk/ | mrγyzʾty /mərɣezaːteː/ | — |
| भालू | 𐭧𐭫𐭮 /xirs/ | خرس /xirs/ | — | خرس /xirs/ | مم /mamm/ | — | — |
| घोड़ा | 𐭠𐭮𐭯 /asp/ | اسپ /asp/ | ʾsp /asp/ | اسپ /asp/ | اسپ /asp/ | ʾsp /asp/ | — |
| घर | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | خانه /xaːna/ | xānag /xaːnaɡ/ | خانه /xɑːna/ | لۆگ /loːɡ/ | kṯʾk /kaθaːk/ | כאנה /xɒːne/ |
| दूध | 𐭱𐭩𐭫 /ʃir/ | شیر /ʃiːr/ | šift /ʃift/ | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːr/ | xšypt /xʃipd/ | שיר /ʃir/ |
| शहद | 𐭠𐭭𐭢𐭯𐭩𐭭 /aŋɡubeːn/ | انگبین /aŋɡubiːn/ | ʾngwbyn /anɡubeːn/ | عسل /asal/ | شہد /ʃahad/ | ʾnkwpyn /aŋɡupeːn/ | — |
| नमक | 𐭭𐭬𐭪 /namak/ | نمک /namak/ | nmydk /nameːdk/ | نمک /namak/ | واد /waːd/ | nmʾšk /namaʃk/ | נמך /næmæk/ |
| वाइन | 𐭬𐭣𐭩 /maj/ | می /maj/ | my /maj/ | شراب /ʃaˈrɑːb/ | شراب /ʃaraːb/ | mδw /maðu/ | — |
| चावल | 𐭡𐭫𐭭𐭰 /brindʒ/ | برنج /biˈrindʒ/ | — | برنج /birindʒ/ | برنج /brindʒ/ | ryzʾkh /reːzaːk/ | — |
| लोहा | 𐭠𐭧𐭭 /aːhan/ | آهن /aːhan/ | ʾswn /aːsun/ | آهن /ɑːhan/ | آسن /aːsan/ | spyn /speːn/ | — |
| पहिया | 𐭰𐭫𐭧𐭪𐭠 /tʃaxraɡ/ | چرخ /tʃarx/ | čaxr /tʃaxr/ | چرخ /tʃarx/ | پرگ /parraɡ/ | cxr /tʃaxr/ | — |
| रेशम | 𐭠𐭯𐭫𐭩𐭱𐭥𐭬 /abreːʃom/ | ابریشم /abreːˈʃam/ | — | ابریشم /abreːʃam/ | آبریشم /aːbreːʃum/ | cγnh /tʃaɣnaː/ | — |
| किताब | 𐭭𐭠𐭬𐭪 /naːmaɡ/ | کتاب /kiˈtaːb/ | nibēg /nibeːɡ/ | کتاب /kiˈtɑːb/ | کتاب /kitaːb/ | npʾyk /nipeːk/ | — |
| खाना | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | خوردن /xʷurdan/ | xward- /xward/ | خوردن /xoɾdan/ | وارگ /waːraɡ/ | xwartan /xwartan/ | חורדן /xordæn/ |
| पीना | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | pī- /piː/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشاگ /noʃaːɡ/ | pi- /pi/ | נושידן /nuːʃidæn/ |
| सोना | 𐭧𐭥𐭯𐭲𐭭 /xuftan/ | خفتن /xuftan/ | xwsp- /xusp/ | خوابیدن /xɑːbiˈdan/ | وپسگ /wapsaɡ/ | wʾβs- /wafs/ | — |
| एक | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | یک /jak/ | ēw /eːw/ | یک /jak/ | یک /jak/ | yw /jɛw/ | יך /jek/ |
| दो | 𐭣𐭥 /doː/ | دو /doː/ | dō /doː/ | دو /du/ | دو /do/ | aδwa /aðwa/ | דו /do/ |
| तीन | 𐭮𐭧 /seː/ | سه /sih/ | hry /hreː/ | سه /se/ | سئ /saj/ | ʾδry /ðreː/ | סה /se/ |
| चार | 𐭰𐭧𐭠𐭫 /tʃahaːr/ | چهار /tʃahaːr/ | čafār /tʃafaːr/ | چهار /tʃahɑːr/ | چار /tʃaːr/ | ctfʾr /tʃatfaːr/ | — |
| पाँच | 𐭯𐭭𐭰 /pandʒ/ | پنج /pandʒ/ | panj /pandʒ/ | پنج /pandʒ/ | پنچ /pantʃ/ | pnc /pantʃ/ | — |
| सौ | 𐭮𐭣 /sad/ | صد /sad/ | sad /sad/ | صد /sad/ | سد /sad/ | st /sat/ | — |
| नमस्ते | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | درود /duruːd/ | drōd /droːd/ | سلام /salɑːm/ | وش آتکی /waʃ aːtkaj/ | drwd /druːd/ | שלום /ʃɒːlom/ |
| धन्यवाद | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | سپاس /sipaːs/ | spās /spaːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | مہربانی /mehrabaːniː/ | — /—/ | ספאס /sepɒːs/ |
| अच्छा | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | نیک /neːk/ | nēw /neːw/ | خوب /xob/ | شر /ʃər/ | nyk /neːk/ | חוב /xuːb/ |
| नया | 𐭭𐭥𐭪𐭩 /noːɡ/ | نو /naw/ | nawāg /nawaːɡ/ | نو /naw/ | نۆک /noːk/ | nawē /naweː/ | — |
| लाल | 𐭮𐭥𐭧𐭫 /suxr/ | سرخ /surx/ | swxr /suxr/ | سرخ /soɾx/ | سہر /sohr/ | swxr /suxr/ | סורך /suɾx/ |
| सफ़ेद | 𐭮𐭯𐭩𐭲 /speːd/ | سپید /sɛpiːd/ | ispēd /ispeːd/ | سفید /safeːd/ | اسپیت /ispeːt/ | ʾspʾyt /ispeːt/ | ספיד /sefiːd/ |
| काला | 𐭮𐭩𐭣 /sjaː/ | سیاه /sijaːh/ | syʾw /sjaːw/ | سیاه /sijɑːh/ | سیاہ /sjaːh/ | šāw /ʃaːw/ | — |
| हरा | 𐭮𐭯𐭦 /sabz/ | سبز /sabz/ | — | سبز /sabz/ | شونز /ʃunz/ | zarγōnē /zarɣoːneː/ | — |
| नीला | 𐭧𐭱𐭩𐭭 /xaʃeːn/ | کبود /kabuːd/ | — | آبی /ɑːbi/ | سبز /sabz/ | kpʾwt /kapoːt/ | — |
| चीनी | 𐭱𐭪𐭥 /ʃakar/ | شکر /ʃakar/ | — | بوره /boːˈɾa/ | شکر /ʃakar/ | skkry /sakkareː/ | — |
पृष्ठ 1/9
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम