원시 한국어 / 朝鮮祖語
Proto-Koreanik
Kikorea (proto)
Proto-Koreanic ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa familia ya lugha za Kikorea, ikiwa ni pamoja na Kikorea cha kisasa na Jeju, inayofikiriwa kuzungumzwa katika Peninsula ya Korea kutoka takriban 500 KK hadi karne za kwanza BK, kabla ya kuazima kwa kiasi kikubwa wa herufi za Kichina. Data hizi hutumia kwa kadri iwezekanavyo maumbo ya ujenzi upya wa maneno asili ya Kikorea (山 *moy, 水 *mɨr, 火 *pɨr). Ujenzi upya unafuata Vovin (2010), Whitman (2012), Ko (2018) na taaluma linganishi, Kikorea cha Kati, Jeju, na vyanzo vya unukuzi vya kale.
Maeneo inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Proto-Koreanik
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *hʌtan | /*hʌtan/ | |
| 二 | two | *tupɨr | /*tupɨɾ/ | |
| 三 | three | *seki | /*seki/ | |
| 四 | four | *neki | /*neki/ | |
| 五 | five | *tasəs | /*tasəs/ | |
| 六 | six | *jəsəs | /*jəsəs/ | |
| 七 | seven | *nirkup | /*niɾkup/ | |
| 八 | eight | *jətərp | /*jətəɾp/ | |
| 九 | nine | *ahop | /*ahop/ | |
| 十 | ten | *jer | /*jeɾ/ | |
| 天 | sky | *hanʌr | /*hanʌɾ/ | |
| 地 | ground | *tʌh | /*tʌh/ | |
| 日 | sun | *hʌy | /*hʌj/ | |
| 月 | moon | *tʌr | /*tʌɾ/ | |
| 山 | mountain | *moy | /*moj/ | |
| 海 | sea | *parʌr | /*paɾʌɾ/ | |
| 水 | water | *mɨr | /*mɨɾ/ | |
| 火 | fire | *pɨr | /*pɨɾ/ | |
| 木 | tree | *namk | /*namk/ | |
| 土 | soil | *hʌrk | /*hʌɾk/ | |
| 牛 | ox | *sjo | /*sjo/ | |
| 虎 | tiger | *pəm | /*pəm/ | |
| 龍 | dragon | *mir | /*miɾ/ | |
| 犬 | dog | *kahi | /*kahi/ | |
| 鳥 | bird | *say | /*saj/ | |
| 魚 | fish | *koki | /*koki/ | |
| 頭 | head | *məri | /*məɾi/ | |
| 目 | eye | *nun | /*nun/ | |
| 耳 | ear | *kuy | /*kuj/ | |
| 口 | mouth | *ip | /*ip/ | |
| 心 | heart | *mʌzʌm | /*mʌzʌm/ | |
| 手 | hand | *son | /*son/ | |
| 足 | foot | *par | /*paɾ/ | |
| 血 | blood | *pih | /*pih/ | |
| 肉 | meat | *salh | /*salh/ | |
| 人 | person | *salʌm | /*salʌm/ | |
| 行 | go | *ka- | /*ka-/ | |
| 行 | row | *hʌ- | /*hʌ-/ | |
| 来 | come | *o- | /*o-/ | |
| 去 | leave | *ka- | /*ka-/ | |
| 走 | run | *tʌt- | /*tʌt-/ | |
| 坐 | sit | *anc- | /*ants-/ | |
| 立 | stand | *se- | /*se-/ | |
| 見 | see | *po- | /*po-/ | |
| 聞 | hear | *tɨr- | /*tɨɾ-/ | |
| 食 | eat | *mək- | /*mək-/ | |
| 飲 | drink | *mas- | /*mas-/ | |
| 上 | up | *uh | /*uh/ | |
| 下 | down | *arʌy | /*aɾʌj/ | |
| 左 | left | *oyn | /*ojn/ | |
| 右 | right | *parʌn | /*paɾʌn/ | |
| 中 | middle | *kawɨn | /*kawɨn/ | |
| 中 | hit | *mac- | /*mats-/ |
Vyanzo
- Vovin 2010
- Whitman 2012
- Ko 2018
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kikorea (proto)
| Herufi | Proto-Koreanik | Hanja-hun ya Kikorea | Proto-Japonik | Proto-Tungus | Proto-Mongolic | Proto-Hmong-Mien | Proto-Sino-Tibet |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *hʌtan /*hʌtan/ | han /han/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | *əmun /*əmun/ | *nigen /*niɡen/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | *dyiək /*dyiək/ |
| 二 | *tupɨr /*tupɨɾ/ | du /tu/ | *puta /*puta/ | *dʒuər /*dʒuər/ | *qoyar /*qojar/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | *nĭy /*nĭy/ |
| 三 | *seki /*seki/ | se /se/ | *mi /*mi/ | *ilan /*ilan/ | *gurba(n) /*ɡurban/ | *pjɔu /*pjɔu/ | *sɨm /*sɨm/ |
| 四 | *neki /*neki/ | ne /nɛ/ | *jə /*jə/ | *dügin /*dyɡin/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | *plei /*plei/ | *lĭy /*lĭy/ |
| 五 | *tasəs /*tasəs/ | daseot /tasʌt̚/ | *itu /*itu/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | *tabu(n) /*tabun/ | *prja /*prja/ | *ŋāH /*ŋāH/ |
| 六 | *jəsəs /*jəsəs/ | yeoseot /jʌsʌt̚/ | *mu /*mu/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | *kruk /*kruk/ | *rŭk /*rŭk/ |
| 七 | *nirkup /*niɾkup/ | ilgop /ilɡop̚/ | *nana /*nana/ | *nadan /*nadan/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | *djuŋH /*djuŋH/ | *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ |
| 八 | *jətərp /*jətəɾp/ | yeodeol /jʌdʌl/ | *ja /*ja/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | *nayima(n) /*najiman/ | *jat /*jat/ | *ryēt /*ryēt/ |
| 九 | *ahop /*ahop/ | ahop /ahop̚/ | *kəkənə /*kəkənə/ | *xəgün /*xəɡyn/ | *yersü(n) /*jersyn/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | *kwɨH /*kwɨH/ |
| 十 | *jer /*jeɾ/ | yeol /jʌl/ | *təwə /*təwə/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | *harba(n) /*harban/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ |
| 天 | *hanʌr /*hanʌɾ/ | haneul /hanɯl/ | *ama /*ama/ | *abka /*abka/ | *teŋri /*teŋri/ | — | — |
| 地 | *tʌh /*tʌh/ | ttang /t͈aŋ/ | — | *na /*na/ | *gajar /*ɡadʒar/ | — | *ƛăy /*ƛăy/ |
| 日 | *hʌy /*hʌj/ | nal /nal/ | *pi /*pi/ | *siun /*siun/ | *naran /*naran/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | *nĭy /*nĭy/ |
| 月 | *tʌr /*tʌɾ/ | dal /tal/ | *tukuy /*tukui/ | *bēga /*beːɡa/ | *sara(n) /*saran/ | *hlaH /*hlaH/ | *(s-)lăH /*(s-)lăH/ |
| 山 | *moy /*moj/ | me /me/ | *jama /*jama/ | *xada /*xada/ | *agula /*aɣula/ | — | *kaŋ /*kaŋ/ |
| 海 | *parʌr /*paɾʌɾ/ | bada /pada/ | *umi /*umi/ | *lāmu /*laːmu/ | *dalai /*dalaj/ | — | — |
| 水 | *mɨr /*mɨɾ/ | mul /mul/ | *mintu /*mintu/ | *mū /*muː/ | *usu(n) /*usun/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | *tujʔ /*tujʔ/ |
| 火 | *pɨr /*pɨɾ/ | bul /pul/ | *poy /*poi/ | *tōga /*toːɡa/ | *gal /*ɡal/ | *douX /*douX/ | *məj /*məj/ |
| 木 | *namk /*namk/ | namu /namu/ | *kəy /*kəi/ | *mō /*moː/ | *modu(n) /*modun/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | *sĭŋ /*sĭŋ/ |
| 土 | *hʌrk /*hʌɾk/ | heuk /hɯk̚/ | *tuti /*tuti/ | *na /*na/ | *sirui /*siruj/ | *N-təu /*N-təu/ | *ƛăy /*ƛăy/ |
| 牛 | *sjo /*sjo/ | so /so/ | *usi /*usi/ | *xuker /*xuker/ | *hüker /*hyker/ | — | *ŋwə /*ŋwə/ |
| 虎 | *pəm /*pəm/ | beom /pʌm/ | — | — | — | *tsjɔB /*tsjɔB/ | — |
| 龍 | *mir /*miɾ/ | mireu /miɾɯ/ | — | *muduri /*muduri/ | — | *-roŋ /*-roŋ/ | — |
| 犬 | *kahi /*kahi/ | gae /kɛ/ | *enu /*enu/ | *ŋinda /*ŋinda/ | *noxai /*noxaj/ | *qluwX /*qluwX/ | — |
| 鳥 | *say /*saj/ | sae /sɛ/ | *təri /*təri/ | *gasa /*ɡasa/ | *sibawun /*sibaʊn/ | *m-nɔk /*m-nɔk/ | *waʔ /*waʔ/ |
| 魚 | *koki /*koki/ | mulgogi /mulɡoɡi/ | *iwo /*iwo/ | *nimaka /*nimaka/ | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ | *s-ŋja /*s-ŋja/ |
| 頭 | *məri /*məɾi/ | meori /mʌɾi/ | *kasira /*kasira/ | *dil /*dil/ | *terixün /*terixyn/ | *S-phreiX /*S-phreiX/ | *tV-pu /*tV-pu/ |
| 目 | *nun /*nun/ | nun /nun/ | *ma /*ma/ | *jāsa /*jaːsa/ | *nidün /*nidyn/ | *mu̯ɛjH /*mu̯ɛjH/ | *mjək /*mjək/ |
| 耳 | *kuy /*kuj/ | gwi /kwi/ | *mimi /*mimi/ | *sēn /*seːn/ | *cikin /*tʃikin/ | *mbræu /*mbræu/ | *r-nəʔ /*r-nəʔ/ |
| 口 | *ip /*ip/ | ip /ip̚/ | *kutuy /*kutui/ | *amŋa /*amŋa/ | *aman /*aman/ | *ɲɟuj /*ɲɟuj/ | *mur /*mur/ |
| 心 | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | maeum /maɯm/ | *kəkərə /*kəkərə/ | *mēwan /*meːwan/ | *jirüken /*dʒiryken/ | — | *səm /*səm/ |
| 手 | *son /*son/ | son /son/ | *ta /*ta/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | *gar /*ɡar/ | *-bɔuX /*-bɔuX/ | *tV-lak /*tV-lak/ |
| 足 | *par /*paɾ/ | bal /pal/ | *asi /*asi/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | *köl /*kœl/ | — | — |
| 血 | *pih /*pih/ | pi /pi/ | *ti /*ti/ | *sēksə /*seːksə/ | *cisu(n) /*tʃisun/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ | *swiʔ /*swiʔ/ |
| 肉 | *salh /*salh/ | sal /sal/ | *sisi /*sisi/ | *uldʒə /*uldʒə/ | *mika(n) /*mikan/ | *NGej /*NGej/ | — |
| 人 | *salʌm /*salʌm/ | saram /saɾam/ | *pitə /*pitə/ | *niama /*niama/ | *kümün /*kymyn/ | *lan /*ʔja/ | *mĭ /*mĭ/ |
| 行 | *ka- /*ka-/ | danil /tanil/ | *ik- /*ik-/ | *jabu- /*jabu-/ | *yabu- /*jabu-/ | *n-mʉŋ(X) /*n-mʉŋ(X)/ | — |
| 行 | *hʌ- /*hʌ-/ | hangnyeol /haŋnjʌl/ | *okonap- /*okonap-/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *yabu- /*jabu-/ | — | — |
| 来 | *o- /*o-/ | ol /ol/ | *kə- /*kə-/ | *əmə- /*əmə-/ | *ire- /*ire-/ | *daj /*daj/ | — |
| 去 | *ka- /*ka-/ | gal /kal/ | — | *ŋənə- /*ŋənə-/ | *od- /*od-/ | — | — |
| 走 | *tʌt- /*tʌt-/ | dallil /tallil/ | *pasir- /*pasir-/ | *tuksa- /*tuksa-/ | *güyü- /*ɡyjy-/ | — | — |
| 坐 | *anc- /*ants-/ | anjeul /andʑɯl/ | *wo- /*wo-/ | *təgə- /*təɡə-/ | *saxu- /*saxu-/ | — | *tūŋ /*tūŋ/ |
| 立 | *se- /*se-/ | seol /sʌl/ | *tat- /*tat-/ | *ili- /*ili-/ | *bos- /*bos-/ | — | *g-ryəp /*ryəp/ |
| 見 | *po- /*po-/ | bol /pol/ | *mi- /*mi-/ | *ičə- /*itʃə-/ | *üje- /*ydʒe-/ | *bu̯ət /*bu̯ət/ | *ken /*ken/ |
| 聞 | *tɨr- /*tɨɾ-/ | deureul /tɯɾɯl/ | *kik- /*kik-/ | *dōldi- /*doːldi-/ | *sonos- /*sonos-/ | *hnəumX /*hnəumX/ | — |
| 食 | *mək- /*mək-/ | meogeul /mʌɡɯl/ | *kup- /*kup-/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | *ide- /*ide-/ | — | *ʒʰa /*ʒʰa/ |
| 飲 | *mas- /*mas-/ | masil /maɕil/ | *nəm- /*nəm-/ | *umī- /*umiː-/ | *uxu- /*uxu-/ | — | *dʰɨn /*dʰɨn/ |
| 上 | *uh /*uh/ | wi /wi/ | *upəy /*upəi/ | *ugi /*uɡi/ | *degere /*deɡere/ | — | — |
| 下 | *arʌy /*aɾʌj/ | arae /aɾɛ/ | *sita /*sita/ | *xərgi /*xərɡi/ | *doxora /*doxora/ | — | — |
| 左 | *oyn /*ojn/ | oen /wen/ | *pintari /*pintari/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | *jegün /*dʒeɡyn/ | — | — |
| 右 | *parʌn /*paɾʌn/ | oreun /oɾɯn/ | *minkiri /*minkiri/ | *aŋān /*aŋaːn/ | *baragun /*baraɣun/ | — | — |
| 中 | *kawɨn /*kawɨn/ | gaunde /kaundɛ/ | *naka /*naka/ | *dulin /*dulin/ | *dumda /*dumda/ | *ntroŋ /*ntroŋ/ | — |
| 中 | *mac- /*mats-/ | majeul /madʑɯl/ | *atar- /*atar-/ | *dulin /*dulin/ | *dumda /*dumda/ | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap