براہوئی
ब्राहुई
द्रविड़ (उत्तरी)
ब्रहूई भारतीय उपमहाद्वीप के बाहर एकमात्र द्रविड़ भाषा है, जो बलोचिस्तान में बोली जाती है। अन्य द्रविड़ भाषाओं से इसकी दूरी भारतीय प्रागैतिहासिक काल का बड़ा रहस्य है—क्या यह सिंधु सभ्यता का अवशेष है या किसी बाद के प्रवास का परिणाम।
कहाँ बोली जाती है
ब्राहुई में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Ethnologue: brh
- Bray (1934) The Brahui Language
- Elfenbein (1997) Brahui (in Steever, The Dravidian Languages)
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: द्रविड़ (उत्तरी)
| अर्थ | ब्राहुई | शास्त्रीय फ़ारसी | बलोची | इरुला | दारी | मध्य फ़ारसी | कुरुख़ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | دیر /diːɾ/ | آب /aːb/ | آپ /aːp/ | nīr /niːɾ/ | آب /ɑːb/ | 𐭠𐭯 /aːb/ | अम्म /amm/ |
| आग | کاہا /kaha/ | آتش /aːtaʃ/ | آس /aːs/ | tī /tiː/ | آتش /ɑːtaʃ/ | 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ | चिच /tʃitʃ/ |
| सूरज | دے /deː/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | روچ /roːtʃ/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | خورشید /xoɾʃed/ | 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ | बेरी /beɾiː/ |
| चाँद | توبے /ʈuːbe/ | ماه /maːh/ | ماہ /maːh/ | niḷā /niɭaː/ | ماه /mɑːh/ | 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ | चांदो /tʃaːndoː/ |
| तारा | استار /isˈtaːr/ | ستاره /sitaːra/ | استار /estaːr/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | ستاره /setɑːˈɾa/ | 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːraɡ/ | बिनको /binkoː/ |
| रात | نن /nan/ | شب /ʃab/ | شپ /ʃap/ | ravu /ravu/ | شب /ʃaw/ | 𐭱𐭯 /ʃab/ | माखा /maːkʰaː/ |
| बर्फ़ | برف /barf/ | برف /barf/ | برف /barf/ | — | برف /barf/ | 𐭥𐭯𐭫 /wafr/ | कीबा /kiːbaː/ |
| मिट्टी | ڈغار /ɖaɣaːr/ | خاک /xaːk/ | ہاک /haːk/ | — | خاک /xɑːk/ | 𐭡𐭥𐭬 /buːm/ | ख़ेख़ेल /xeːxel/ |
| पत्थर | خل /xal/ | سنگ /saŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | kal /kal/ | سنگ /saŋɡ/ | 𐭮𐭭𐭢 /saŋɡ/ | पख्ना /pakʰnaː/ |
| पहाड़ | مش /maʃ/ | کوه /koːh/ | کوہ /koːh/ | — | کوه /koːh/ | 𐭢𐭫 /ɡar/ | पर्ते /paɾteː/ |
| समुद्र | سمندر /samundar/ | دریا /darˈjaː/ | زر /zir/ | — | بحر /bahr/ | 𐭣𐭫𐭩𐭣𐭠 /drajaː/ | दरियाउ /daɾijaːu/ |
| माता | لمّا /lumːaː/ | مادر /maːdar/ | ماس /maːs/ | ammā /amːaː/ | مادر /mɑːdaɾ/ | 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ | अयो /ajoː/ |
| पिता | باوا /baːwaː/ | پدر /pidar/ | پت /pit/ | ayyā /ajːaː/ | پدر /padaɾ/ | 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ | बाबा /baːbaː/ |
| बेटी | مسڑ /masiɽ/ | دختر /duxtar/ | جنک /dʒanikk/ | — | دختر /duxˈtaɾ/ | 𐭣𐭥𐭧𐭲 /duxt/ | तंग्दा /taŋdaː/ |
| मैं | ای /iː/ | من /man/ | من /man/ | nānu /naːnu/ | من /man/ | 𐭠𐭭 /an/ | एन /eːn/ |
| तुम | نی /niː/ | تو /toː/ | تؤ /taw/ | nī /niː/ | تو /to/ | 𐭲𐭥 /toː/ | नीन /niːn/ |
| हम | نن /nan/ | ما /maː/ | ما /maː/ | nāvu /naːvu/ | ما /mɑː/ | 𐭠𐭬𐭠𐭧 /amaːh/ | नम / एम /nam / eːm/ |
| नाम | پن /pin/ | نام /naːm/ | نام /naːm/ | pēru /peːɾu/ | نام /nɑːm/ | 𐭭𐭠𐭬 /naːm/ | नाम /naːm/ |
| व्यक्ति | بندغ /bandaɣ/ | کس /kas/ | مردم /mardum/ | — | انسان /insɑːn/ | 𐭬𐭫𐭲𐭥𐭬 /mardoːm/ | आल /aːl/ |
| सिर | کتم /katum/ | سر /sar/ | سر /sar/ | — | سر /sar/ | 𐭮𐭫 /sar/ | कुक्क /kukː/ |
| आँख | خن /xan/ | چشم /tʃaʃm/ | چم /tʃam/ | kaṇṇ /kaɳː/ | چشم /tʃaʃm/ | 𐭰𐭱𐭬 /tʃaʃm/ | ख़न्न /xanː/ |
| कान | خف /xaf/ | گوش /ɡuːʃ/ | گوش /ɡoʃ/ | kādu /kaːdu/ | گوش /ɡuʃ/ | 𐭢𐭥𐭱 /ɡoːʃ/ | खेब्दा /kʰebdaː/ |
| नाक | بامس /baːmus/ | بینی /biːniː/ | پونز /poːnz/ | mūku /muːku/ | بینی /biːˈniː/ | 𐭥𐭩𐭭𐭩𐭪 /weːniːɡ/ | मुई /mui/ |
| मुँह | با /baː/ | دهان /dahaːn/ | دپ /dap/ | vāyi /vaːji/ | دهان /dahɑːn/ | — | बाई /bai/ |
| दाँत | دندان /dandaːn/ | دندان /dandaːn/ | دنتان /dantaːn/ | pallu /palːu/ | دندان /dandɑːn/ | 𐭣𐭭𐭣𐭠𐭭 /dandaːn/ | पल्ल /palː/ |
| जीभ | دوی /doiː/ | زبان /zabaːn/ | زوان /zawaːn/ | nāku /naːku/ | زبان /zabɑːn/ | 𐭦𐭥𐭠𐭭 /zuwaːn/ | तत्खा /tatkʰaː/ |
| हाथ | دو /duː/ | دست /dast/ | دست /dast/ | kayyu /kajːu/ | دست /dast/ | 𐭣𐭮𐭲 /dast/ | खेखा /xekːʰaː/ |
| पैर | نت /nat/ | پای /paːj/ | پاد /paːd/ | kālu /kaːlu/ | پا /pɑː/ | 𐭯𐭠𐭣𐭩 /paːj/ | ख़ेड्ड /xeɖː/ |
| दिल | است /ust/ | دل /dil/ | دل /dil/ | idayam /idajam/ | دل /dil/ | 𐭣𐭩𐭫 /dil/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ |
| हड्डी | هڈ /haɖ/ | استخوان /ustuˈxaːn/ | ہڈ /haɖ/ | elumbu /elumbu/ | استخوان /ustuˈxɑːn/ | 𐭠𐭮𐭲 /ast/ | खोचोल /kʰotʃol/ |
| खून | دتر /ditar/ | خون /xuːn/ | ہون /hon/ | netaru /netaru/ | خون /xuːn/ | 𐭧𐭥𐭭 /xoːn/ | खेस /kʰes/ |
| टट्टी | پی /piː/ | گه /ɡuh/ | گوت /ɡutt/ | — | گه /ɡuːh/ | 𐭢𐭥𐭧 /ɡoːh/ | पीक /piːk/ |
| प्रेम | عشق /eʃq/ | عشق /ʔiʃq/ | مہر /mehr/ | kāhal /kaːhal/ | عشق /eʃq/ | 𐭲𐭥𐭱𐭩 /doːʃiː/ | मरटी /maɾʈiː/ |
| पेड़ | درخت /daraxt/ | درخت /diraxt/ | درچک /daraːtʃk/ | maram /maɾam/ | درخت /daɾaxt/ | 𐭣𐭫𐭧𐭲 /draxt/ | मन्ना /manːaː/ |
| कुत्ता | کچک /kutʃik/ | سگ /saɡ/ | کچک /kutʃək/ | nāyi /naːji/ | سگ /saɡ/ | 𐭮𐭢 /saɡ/ | अल्ला /alːaː/ |
| बिल्ली | پسی /pisi/ | گربه /ɡurba/ | پشی /piʃiː/ | pūne /puːne/ | پشک /puʃak/ | 𐭢𐭥𐭫𐭡𐭢 /ɡurbaɡ/ | बिल्ली /bilːiː/ |
| मछली | مچی /mətʃːiː/ | ماهی /maːˈhiː/ | ماهیگ /maːhiɡ/ | mīn /miːn/ | ماهی /mɑːˈhiː/ | 𐭬𐭠𐭧𐭩𐭪 /maːhiːɡ/ | इंजो /indʒo/ |
| पक्षी | چک /tʃuk/ | مرغ /murɣ/ | مرغ /murɡ/ | — | پرنده /parinda/ | 𐭬𐭥𐭫𐭥𐭠 /murw/ | ओरा /oɾaː/ |
| घोड़ा | هلی /hulːiː/ | اسپ /asp/ | اسپ /asp/ | — | اسپ /asp/ | 𐭠𐭮𐭯 /asp/ | घोड़ो /ɡʱoɽoː/ |
| घर | ارا /uraː/ | خانه /xaːna/ | لۆگ /loːɡ/ | vīḍu /viːɖu/ | خانه /xɑːna/ | 𐭧𐭠𐭭𐭪 /xaːnaɡ/ | एरपा /eɾpaː/ |
| दूध | پال /paːl/ | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːr/ | pāl /paːl/ | شیر /ʃiːr/ | 𐭱𐭩𐭫 /ʃir/ | दूधी /duːdʱiː/ |
| नमक | نمک /nimik/ | نمک /namak/ | واد /waːd/ | — | نمک /namak/ | 𐭭𐭬𐭪 /namak/ | बेक /beːk/ |
| लोहा | اهین /aːhin/ | آهن /aːhan/ | آسن /aːsan/ | — | آهن /ɑːhan/ | 𐭠𐭧𐭭 /aːhan/ | पन्ना /panːaː/ |
| पहिया | چرخ /tʃarx/ | چرخ /tʃarx/ | پرگ /parraɡ/ | — | چرخ /tʃarx/ | 𐭰𐭫𐭧𐭪𐭠 /tʃaxraɡ/ | चाका /tʃaːkaː/ |
| रेशम | اربیشم /arbeːʃum/ | ابریشم /abreːˈʃam/ | آبریشم /aːbreːʃum/ | — | ابریشم /abreːʃam/ | 𐭠𐭯𐭫𐭩𐭱𐭥𐭬 /abreːʃom/ | — |
| किताब | کتاب /kitaːb/ | کتاب /kiˈtaːb/ | کتاب /kitaːb/ | — | کتاب /kiˈtɑːb/ | 𐭭𐭠𐭬𐭪 /naːmaɡ/ | किताब /kitaːb/ |
| खाना | کنّا /kunːa/ | خوردن /xʷurdan/ | وارگ /waːraɡ/ | činnu /tʃinːu/ | خوردن /xoɾdan/ | 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ | ओनना /onːaː/ |
| पीना | پنّنگ /pinːinɡ/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | نوشاگ /noʃaːɡ/ | kuḍi /kuɖi/ | نوشیدن /noʃidan/ | 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ | ओंकना /oŋkːnaː/ |
| सोना | خاچنگ /xaːtʃinɡ/ | خفتن /xuftan/ | وپسگ /wapsaɡ/ | rongu /roŋɡu/ | خوابیدن /xɑːbiˈdan/ | 𐭧𐭥𐭯𐭲𐭭 /xuftan/ | खंद्रना /kʰandɾnaː/ |
| एक | اسٹ /asiʈ/ | یک /jak/ | یک /jak/ | onnu /onːu/ | یک /jak/ | 𐭠𐭩𐭪 /eːk/ | ओंटा /oːnʈaː/ |
| दो | ایراٹ /iˈraːʈ/ | دو /doː/ | دو /do/ | reṇḍu /reɳɖu/ | دو /du/ | 𐭣𐭥 /doː/ | एण्ड /eːɳɖ/ |
| तीन | مسٹ /musiʈ/ | سه /sih/ | سئ /saj/ | mūnru /muːnɾu/ | سه /se/ | 𐭮𐭧 /seː/ | मूंद /muːnd/ |
| चार | چار /tʃaːr/ | چهار /tʃahaːr/ | چار /tʃaːr/ | nālu /naːlu/ | چهار /tʃahɑːr/ | 𐭰𐭧𐭠𐭫 /tʃahaːr/ | नाख /naːx/ |
| पाँच | پنچ /pantʃ/ | پنج /pandʒ/ | پنچ /pantʃ/ | anju /aɲdʒu/ | پنج /pandʒ/ | 𐭯𐭭𐭰 /pandʒ/ | पंचे /pãtʃeː/ |
| सौ | صد /sad/ | صد /sad/ | سد /sad/ | nūru /nuːɾu/ | صد /sad/ | 𐭮𐭣 /sad/ | सौ /sau/ |
| नमस्ते | سلام /salaːm/ | درود /duruːd/ | وش آتکی /waʃ aːtkaj/ | vannakkam /vanːakːam/ | سلام /salɑːm/ | 𐭣𐭫𐭥𐭲 /droːd/ | खद्दी /kʰadːiː/ |
| धन्यवाद | شکریہ /ʃukɾijaː/ | سپاس /sipaːs/ | مہربانی /mehrabaːniː/ | nanri /nanɾi/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | 𐭮𐭯𐭠𐭮 /spaːs/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ |
| अच्छा | کشی /kaʃi/ | نیک /neːk/ | شر /ʃər/ | nalla /nalːa/ | خوب /xob/ | 𐭥𐭩𐭧 /weh/ | होय /hoːj/ |
| नया | پوسکن /puːskun/ | نو /naw/ | نۆک /noːk/ | — | نو /naw/ | 𐭭𐭥𐭪𐭩 /noːɡ/ | पुना /punaː/ |
| लाल | خسون /xisun/ | سرخ /surx/ | سہر /sohr/ | sikappu /sikappu/ | سرخ /soɾx/ | 𐭮𐭥𐭧𐭫 /suxr/ | खेसो /kʰesoː/ |
| सफ़ेद | پیون /piuːn/ | سپید /sɛpiːd/ | اسپیت /ispeːt/ | — | سفید /safeːd/ | 𐭮𐭯𐭩𐭲 /speːd/ | पंड्रू /paɳɖɾuː/ |
| काला | کری /kariː/ | سیاه /sijaːh/ | سیاہ /sjaːh/ | — | سیاه /sijɑːh/ | 𐭮𐭩𐭣 /sjaː/ | मोखरो /mokʰaɾoː/ |
| हरा | خرن /xarːun/ | سبز /sabz/ | شونز /ʃunz/ | — | سبز /sabz/ | 𐭮𐭯𐭦 /sabz/ | हरियर /haɾijaɾ/ |
| नीला | خرن /xarːun/ | کبود /kabuːd/ | سبز /sabz/ | — | آبی /ɑːbi/ | 𐭧𐭱𐭩𐭭 /xaʃeːn/ | — |
| 99 | نود و نه /navad o noh/ | — | — | — | نود و نه /nawad u no/ | — | नायदोय नाय /naːjdoj naːj/ |
पृष्ठ 1/9
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम