कुड़ुख

कुरुख़

द्रविड़ (उत्तरी)

भाषा परिवारद्रविड़ (उत्तरी) वक्ता~2M लिपिदेवनागरी / तोलोंग सिकी (स्वदेशी, 1989) / बांग्ला देशभारत (झारखंड, पश्चिम बंगाल, ओडिशा, छत्तीसगढ़), बांग्लादेश, नेपाल आधिकारिक भाषाभारत (पश्चिम बंगाल में क्षेत्रीय भाषा के रूप में मान्यता प्राप्त); नेपाल (अल्पसंख्यक भाषा के रूप में मान्यता प्राप्त) जीवंततासुरक्षित ISO 639-3kru

कुरुख (जिसे ओराओं भी कहते हैं) सबसे बड़ी उत्तरी द्रविड़ भाषा है और दक्षिण भारत के बाहर बोली जाने वाली कुछ गिनी-चुनी द्रविड़ भाषाओं में से एक है। कुरुख बोलने वाले ओराओं लोग मध्य-पूर्वी भारत तथा बांग्लादेश-नेपाल के तराई क्षेत्र के एक आदिवासी (जनजातीय) समूह हैं। भाषावैज्ञानिक दृष्टि से यह इस बात का प्रमाण होने के कारण महत्वपूर्ण है कि द्रविड़ भाषाएँ कभी और उत्तर तक फैली हुई थीं — कुरुख और ब्राहुई (पाकिस्तान में) उन प्राचीन उत्तरी द्रविड़ विशेषताओं को सुरक्षित रखती हैं जो दक्षिणी भाषाओं में लुप्त हो चुकी हैं।

कहाँ बोली जाती है

इस भाषा को पहनें अपने पसंदीदा शब्द चुनें — नक़्शे वाले उसी टाइपफ़ेस में छपेंगे। कुरुख़ के शब्दों से टी-शर्ट बनाएँ →

कुरुख़ में 87 मूल शब्द

पानी

अम्म

amm

आग

चिच

tʃitʃ

सूरज

बेरी

beɾiː

चाँद

चांदो

tʃaːndoː

तारा

बिनको

binkoː

रात

माखा

maːkʰaː

बारिश

चेप

tʃeːp

बर्फ़

कीबा

kiːbaː

हवा

ताका

taːkaː

मिट्टी

ख़ेख़ेल

xeːxel

पत्थर

पख्ना

pakʰnaː

पहाड़

पर्ते

paɾteː

समुद्र

दरियाउ

daɾijaːu

माता

अयो

ajoː

पिता

बाबा

baːbaː

बेटी

तंग्दा

taŋdaː

मैं

एन

eːn

तुम

नीन

niːn

हम

नम / एम

nam / eːm

नाम

नाम

naːm

व्यक्ति

आल

aːl

सिर

कुक्क

kukː

आँख

ख़न्न

xanː

कान

खेब्दा

kʰebdaː

नाक

मुई

mui

मुँह

बाई

bai

दाँत

पल्ल

palː

जीभ

तत्खा

tatkʰaː

हाथ

खेखा

xekːʰaː

पैर

ख़ेड्ड

xeɖː

दिल

ठांगरा

tʰaːŋɡɾaː

हड्डी

खोचोल

kʰotʃol

खून

खेस

kʰes

टट्टी

पीक

piːk

प्रेम

मरटी

maɾʈiː

पेड़

मन्ना

manːaː

कुत्ता

अल्ला

alːaː

बिल्ली

बिल्ली

bilːiː

मछली

इंजो

indʒo

पक्षी

ओरा

oɾaː

तितली

पापला

paːplaː

अंडा

बी

biː

घोड़ा

घोड़ो

ɡʱoɽoː

घर

एरपा

eɾpaː

दूध

दूधी

duːdʱiː

शहद

तिनी रसी

tiniː ɾasiː

नमक

बेक

beːk

वाइन

अंगुर रासी

aŋɡuɾ raːsiː

चावल

तिखिल

tikʰil

लोहा

पन्ना

panːaː

पहिया

चाका

tʃaːkaː

किताब

किताब

kitaːb

खाना

ओनना

onːaː

पीना

ओंकना

oŋkːnaː

सोना

खंद्रना

kʰandɾnaː

एक

ओंटा

oːnʈaː

दो

एण्ड

eːɳɖ

तीन

मूंद

muːnd

चार

नाख

naːx

पाँच

पंचे

pãtʃeː

सौ

सौ

sau

नमस्ते

खद्दी

kʰadːiː

धन्यवाद

धोन्नोबाद

dʱonːobaːd

अच्छा

होय

hoːj

नया

पुना

punaː

लाल

खेसो

kʰesoː

सफ़ेद

पंड्रू

paɳɖɾuː

काला

मोखरो

mokʰaɾoː

हरा

हरियर

haɾijaɾ

चाय

चाह

tʃaːɦ

चीनी

चीनी

tʃiːniː

99

नायदोय नाय

naːjdoj naːj

स्रोत

शब्दों की तुलना

इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: द्रविड़ (उत्तरी)

अर्थ कुरुख़मगहीहरियाणवीउर्दूहिन्दीअवधीअंगिका
पानी अम्म /amm/ पानी /paːni/ पाणी /paːɳiː/ پانی /paːniː/ पानी /paːniː/ पानी /paːniː/ पानी /paːniː/
आग चिच /tʃitʃ/ आग /aːɡ/ आग /aːɡ/ آگ /aːɡ/ आग /aːɡ/ आगि /aːɡi/ आग /aːɡ/
सूरज बेरी /beɾiː/ सूरज /suːrədʒ/ सूरज /suːɾədʒ/ سورج /suːɾədʒ/ सूरज /suːɾədʒ/ सूरज /suːrədʒ/ सूरज /suːrədʒ/
चाँद चांदो /tʃaːndoː/ चान /tʃaːn/ चांद /tʃãːd/ چاند /tʃãːd/ चाँद /tʃãːd/ चान /tʃaːn/ चान /tʃaːn/
तारा बिनको /binkoː/ तारा /taːraː/ तारा /taːɾaː/ ستارہ /sɪtaːɾaː/ तारा /taːɾaː/ तारा /taːraː/ तारा /taːraː/
रात माखा /maːkʰaː/ रात /raːt/ रात /raːt/ رات /raːt/ रात /raːt/ राति /raːti/ रात /raːt/
बारिश चेप /tʃeːp/ बरखा /bərkʰaː/ मींह /mĩː/ بارش /ˈbaːrɪʃ/ बारिश /ˈbaːrɪʃ/ बरखा /bərkʰaː/ बरखा /bərkʰaː/
बर्फ़ कीबा /kiːbaː/ बरफ /bərəf/ बरफ /bəɾəf/ برف /bərf/ बर्फ़ /bərf/ बरफ /bəɾəf/ बरफ /bərəf/
पृष्ठ 1/9

इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।

निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम