Noongar wangkiny
नूंगार
पामा-न्युंगन
नूंगर (जिसे न्युंगर, व्हाडजुक, वाडजक भी कहते हैं) नूंगर लोगों की भाषा है, जो पश्चिमी ऑस्ट्रेलिया के दक्षिण-पश्चिमी कोने (जेराल्डटन से दक्षिण में एस्पेरेंस और एल्बनी तक) के पारंपरिक स्वामी हैं। नूंगर राष्ट्र में 14 उपसमूह (Whadjuk, Yued, Ballardong, Wilman, Kaneang, Wardandi, Nyaki Nyaki, Bibbulmun, Pibelmen, Pinjareb, Wudjari, Mineng, Goreng, Njungar) शामिल हैं, जो परस्पर बोधगम्य नूंगर रूपों को बोलते हैं। उपनिवेशीकरण से बुरी तरह प्रभावित (पर्थ के नूंगर समुदायों का यूरोपीय संपर्क 1829 से था), यह भाषा लगभग विलुप्त हो गई थी, लेकिन Noongar Boodjar Language Centre और South West Aboriginal Land and Sea Council ने 1990 के दशक से एक सक्रिय पुनरुद्धार का नेतृत्व किया है। आज लगभग 370 धाराप्रवाह वक्ता और लगभग 3,000 आंशिक शिक्षार्थी हैं; पर्थ के कुछ स्कूलों में नूंगर पढ़ाई जाती है।
कहाँ बोली जाती है
नूंगार में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: पामा-न्युंगन
| अर्थ | नूंगार | पिंटुपी-लुरीचा | मार्तु वांका | पिचानचाचारा | वालमजरी भाषा | न्हाण्डा | लार्दिल |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | kep /kep/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ˈŋapa/ | kapi /kapi/ | nguka /ŋuka/ |
| आग | kaarl /kaːɻl/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | warlu /ˈwaɭu/ | warla /waɻla/ | nyuda /ɲuda/ |
| सूरज | ngangk /ŋaŋk/ | tjintu /cintu/ | jirntu /ciɳʈu/ | tjintu /cintu/ | purangu /puɻaŋu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | warrka /waɾka/ |
| चाँद | miyak /mijak/ | pira /piɻa/ | panyalpa /paɲalpa/ | pira /piɻa/ | yakarn /jakaɳ/ | kanyala /kaɲala/ | kirdikir /kiɖikir/ |
| तारा | djinda /dʒinda/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | kililpil /kiˈlilpil/ | wirl /wiɭ/ | indiya /indija/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ |
| रात | kedalak /kedalak/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | pukanya /pukaɲa/ | maru /maru/ | nata /nata/ |
| बारिश | booron /boːɻon/ | — | — | mina /ˈmina/ | ngapa /ˈŋapa/ | pundu /pundu/ | — |
| हवा | marr /maɾ/ | walpa /walpa/ | walypa /waʎpa/ | walpa /walpa/ | walypa /ˈwaʎpa/ | uudinu /uudinu/ | — |
| मिट्टी | boodja /budʒa/ | manta /manta/ | manta /manta/ | manta /manta/ | nguwa /ˈŋuwa/ | — | — |
| पत्थर | boya /boja/ | puḻi /puɭi/ | yapu /japu/ | apu /apu/ | pamarr /ˈpamar/ | — | — |
| पहाड़ | kard /kaɖ/ | puḻi katu /puɭi katu/ | — | puḻi /ˈpuɭi/ | — | — | — |
| समुद्र | wardarn /waɖaɻn/ | yuru /juɻu/ | kujungurru /kucuŋuru/ | uṟu puḻka /uru puɭka/ | jawurlata /ˈɟawuɭata/ | — | — |
| माता | ngangk /ŋaŋk/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | yipi /jipi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ |
| पिता | maam /maːm/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kantha /kan̪t̪a/ |
| बेटी | nap /nap/ | yuṉṯalpa /juɳʈalpa/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | uṉṯal /uɳʈal/ | kurntal /ˈkuɳʈal/ | yurdu /juɖu/ | — |
| मैं | ngany /ŋaɲ/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayi /ŋaji/ | ngada /ŋada/ |
| तुम | noonook /nunuk/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyingki /ɲiŋki/ |
| हम | ngalak /ŋalak/ | nganana /ŋanaɳa/ | — /—/ | nganana /ŋanaɳa/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ |
| नाम | kwerl /kweɻl/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | nyunda /ɲunda/ |
| सिर | kaat /kaːt/ | kata /kata/ | kata /kata/ | kata /kata/ | jurlu /ˈɟuɭu/ | — | — |
| आँख | mel /mel/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ | kuwa /kuwa/ |
| कान | dwonga /dwoŋa/ | pina /pina/ | pina /pina/ | pina /pɪnɐ/ | pina /ˈpina/ | wurtka /wuʈka/ | — |
| नाक | moolya /muːʎa/ | mulya /muʎa/ | mulya /muʎa/ | mulya /ˈmulja/ | punul /ˈpunul/ | muttha /mut̪a/ | — |
| मुँह | daa /daː/ | tjaa /caː/ | jaa /caː/ | tjaa /caː/ | — | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | — |
| दाँत | ngorlak /ŋoɻlak/ | katiti /katiti/ | yirra /jira/ | katiti /katiti/ | lirra /lira/ | idaji /idadʒi/ | kadma leman /kadma leman/ |
| जीभ | djaaliny /dʒaːliɲ/ | tjalinypa /caliɲpa/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ | tjalinypa /caliɲpa/ | jalany /ɟalaɲ/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalda leman /dʒalda leman/ |
| हाथ | mar /maɻ/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | kurrapa /kurapa/ | mara /maɻa/ | marlda /maɭda/ |
| पैर | djen /dʒen/ | tjina /cina/ | jina /cina/ | tjina /cɪnɐ/ | jina /ˈɟina/ | yina /jina/ | jaa /dʒaː/ |
| दिल | koort /koːʈ/ | kututu /kututu/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | kurunpa /kuɻunpa/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | pulpara /pulpaɻa/ | bulja /buldʒa/ |
| हड्डी | kwetj /kʷec/ | tarrka /taɾka/ | tarrka /tarka/ | tarka /taɻka/ | kiji /kiɟi/ | mambu /mambu/ | kadma /kadma/ |
| खून | ngoop /ŋup/ | milkali /milkali/ | miji /miɟi/ | milkali /milkali/ | nungu /nuŋu/ | nguba /ŋuba/ | kanda /kanda/ |
| प्रेम | djaadjam /dʒaːdʒam/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulyu /mukuʎu/ | mukulya /mukuʎa/ | — /—/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ |
| पेड़ | boorn /boːɻn/ | punu /punu/ | warta /waʈa/ | punu /punu/ | mana /mana/ | parntany /paɳʈaɲ/ | thungal /θuŋal/ |
| कुत्ता | dwert /dweɻt/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | kunyarr /kuˈɲar/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | ngawa /ŋawa/ |
| बिल्ली | — /—/ | pusi /pusi/ | — /—/ | pusi /pusi/ | miyawu /mijawu/ | paka /paka/ | — /—/ |
| मछली | djildjit /dʒilcit/ | piitji /piːʈi/ | yurta /juʈa/ | antipina /antipina/ | kapi /kapi/ | wiitya /wiːca/ | yaka /jaka/ |
| पक्षी | djert /dʒeɻt/ | tjuḻpu /cuɭpu/ | pilurnpa /piluɳpa/ | tjulpu /ˈcuɭpu/ | jiriki /ˈɟiɻiki/ | — | — |
| तितली | bindibindi /bindibindi/ | pintapinta /pintapinta/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | — |
| अंडा | noorook /nuɻuk/ | ngampu /ŋampu/ | ngampu /ŋampu/ | ngampu /ŋampu/ | kampiny /kampiɲ/ | — | — |
| घर | miya /mija/ | ngurra /ŋuɾa/ | ngurra /ŋura/ | ngura /ŋuɻa/ | mayaru /majaɻu/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngambirr /ŋambir/ |
| शहद | ngook /ŋuk/ | ngalypuru /ŋaʎpuɻu/ | karluwari /kaɭuwaɻi/ | tjuratja /ˈcuɾaca/ | karlaka /ˈkaɭaka/ | — | — |
| नमक | djallam /dʒalam/ | paṉṯu /paɳʈu/ | juulu /cuːlu/ | tjaltu /caltu/ | — | — | — |
| वाइन | kawoon /kawun/ | wayina /wajina/ | wama /wama/ | waina /waina/ | wayin /ˈwajin/ | — | — |
| किताब | mili-mili /milimili/ | piipa /piːpa/ | mirlimirli /miɭimiɭi/ | nyiri /ɲiɻi/ | — | — | — |
| खाना | ngarn /ŋaɻn/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalku- /ŋalku/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarnu /ŋaɳu/ | ngarna /ŋaɻna/ | jitha /dʒiθa/ |
| पीना | ngarn /ŋaɻn/ | tjikini /cikini/ | jikirnu /cikiɳu/ | tjikini /cikini/ | ngarnu /ŋaɳu/ | nyuna /ɲuna/ | kurdama /kuɖama/ |
| सोना | bidjar /bidʒaɻ/ | kunkunpa /kunkunpa/ | kunyalarri- /kuɲalari/ | kunkunarinyi /kuŋkunaɻiɲi/ | manyan /ˈmaɲan/ | wuupata /wuːpata/ | — |
| एक | keny /keɲ/ | kutju /kucu/ | kuju /kucu/ | kutju /kucu/ | layi /laji/ | kuyu /kuju/ | warnge /waɾŋe/ |
| दो | koodjal /kudʒal/ | kutjarra /kucaɾa/ | kujarra /kucara/ | kutjara /kucaɻa/ | kurriny /kuriɲ/ | wuthada /wut̪ada/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ |
| तीन | dambart /dambaʈ/ | tjirripala /ciripala/ | yurri /juri/ | maṉkurpa /maɳkuɻpa/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkalan /muŋkalan/ |
| चार | koodjal koodjal /kudʒal kudʒal/ | puupala /puːpala/ | puu /puː/ | kutjara kutjara /kucaɻa kucaɻa/ | — | — | — |
| पाँच | maar /maːɻ/ | payipala /pajipala/ | payip /pajip/ | kutjara maṉkurpa /kucaɻa maɳkuɻpa/ | — | — | — |
| नमस्ते | kaya /kaja/ | palya /paʎa/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| धन्यवाद | yaangka /jaːŋka/ | palya /paʎa/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| अच्छा | kwobidak /kwobidak/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | wulyu /wuʎu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | kuba /kuba/ |
| नया | yinyang /jiɲaŋ/ | kuwarritja /kuwaɾica/ | jalykarra /caʎkara/ | nyuwana /ɲuwana/ | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | — | — |
| लाल | mirda /miɖa/ | yulpa /julpa/ | miji-miji /miɟimiɟi/ | tjitintjitinpa /tʃitintʃitinpa/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | marniwidi /maɳiwidi/ | kandukan /kandukan/ |
| सफ़ेद | djardak /dʒaɖak/ | piranpa /piɾanpa/ | ngintarlpa /ŋintaɭpa/ | piranpa /piɾanpa/ | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | wilidi /wilidi/ | — |
| काला | moorn /moːɻn/ | maru /maɻu/ | — | maṟu /maɻu/ | kurnkurn /kuɳkuɳ/ | — | — |
| हरा | nodjam dordong /nodʒam doɖoŋ/ | kuriinwana /kuɻiːnwana/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | ukiṟi-ukiṟi /ukiɻiukiɻi/ | — | — | — |
| नीला | wooyan /wujan/ | puluuwana /puluːwana/ | maru-maru /maɻumaɻu/ | puluwana /puluwana/ | — | — | — |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम