ತುಳು
तुलू
द्रविड़ (दक्षिणी)
तुलू भाषा भारत के दक्षिण-पश्चिमी तुलूनाडु क्षेत्र (तटीय कर्नाटक और उत्तरी केरल) की एक द्रविड़ भाषा है। यह पाँच प्रमुख द्रविड़ साहित्यिक भाषाओं में से एक है, इसमें "पद्दना" नामक समृद्ध मौखिक महाकाव्य परंपरा है, और इसकी अपनी तिगलारि लिपि ऐतिहासिक रूप से संस्कृत व तुलू ग्रंथों के लिए प्रयुक्त होती रही है।
कहाँ बोली जाती है
तुलू में 87 मूल शब्द
ವೈಫೈ
ಕಿತ್ತಳೆ
ಡೋಪಮೈನ್
स्रोत
- Ethnologue: tcy
- Bhat (1998) Tulu (in Steever, The Dravidian Languages)
- Glottolog: tulu1258
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: द्रविड़ (दक्षिणी)
| अर्थ | तुलू | कन्नड | कोडव | मलयालम | तमिल | इरुला | प्रोटो-द्रविड़ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ನೀರ್ /niːɾɯ/ | ನೀರು /niːɾu/ | ನೀರ್ /niːrɨ/ | വെള്ളം /ʋeɭːam/ | நீர் /niːɾ/ | nīr /niːɾ/ | *nīr /nīr/ |
| आग | ತೂ /tuː/ | ಬೆಂಕಿ /beŋki/ | ತಿತ್ತ್ /tittɨ/ | തീ /t̪iː/ | தீ /tiː/ | tī /tiː/ | *tī /tī/ |
| सूरज | ಸೂರ್ಯೆ /suːɾje/ | ಸೂರ್ಯ /suːɾja/ | ಸೂರ್ಯ /suːrja/ | സൂര്യൻ /suːɾjan/ | சூரியன் /suːɾijan/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | *poẓutu /poɻutu/ |
| चाँद | ತಿಂಗೊಳು /tiŋɡoɭu/ | ಚಂದ್ರ /tʃandɾa/ | ನೆಲಚಿ /nelatʃi/ | ചന്ദ്രൻ /tʃand̪ɾan/ | நிலா /nilaː/ | niḷā /niɭaː/ | *nilā /nilā/ |
| तारा | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂatɾa/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂat̪ra/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂatra/ | നക്ഷത്രം /nakʂat̪ram/ | நட்சத்திரம் /naʈɕat̪t̪iɾam/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | *cukkV /tʃukkV/ |
| रात | ರಾತ್ರೆ /ɾaːtɾe/ | ರಾತ್ರಿ /raːt̪ri/ | ಬಯಿಟ್ /bajiʈɨ/ | രാത്രി /ɾaːt̪ri/ | இரவு /iɾaʋu/ | ravu /ravu/ | *irā /iraː/ |
| बारिश | ಮಳೆ /ˈmaɭe/ | ಮಳೆ /ˈmaɭe/ | ಮಳೆ /maɭe/ | മഴ /ˈmaɻa/ | மழை /ˈmaɻai/ | — | *maẓ- /maẓ/ |
| बर्फ़ | ಹಿಮ /ˈhima/ | ಹಿಮ /hima/ | ಮಂಜ್ /maɲdʒɨ/ | മഞ്ഞ് /maɲːɨ/ | பனி /pani/ | — | — |
| हवा | ಗಾಳಿ /ɡaːɭi/ | ಗಾಳಿ /ɡaːɭi/ | ಗಾಳಿ /ɡaːɭi/ | കാറ്റ് /kaːtːɨ/ | காற்று /kaːtru/ | — | *waḷi /waɭi/ |
| मिट्टी | ಮಣ್ಣ್ /maɳɳɯ/ | ಮಣ್ಣು /maɳːu/ | ಮಣ್ಣ್ /maɳɳɨ/ | മണ്ണ് /maɳːɨ/ | மண் /maɳ/ | — | *maṇ /maɳ/ |
| पत्थर | ಕಲ್ಲು /ˈkallu/ | ಕಲ್ಲು /ˈkallu/ | ಕಲ್ಲ್ /kallɨ/ | കല്ല് /ˈkalːɨ/ | கல் /kal/ | kal /kal/ | *kal /kal/ |
| पहाड़ | ಪರ್ವತ /paɾvata/ | ಪರ್ವತ /ˈparʋata/ | ಕುಂದ್ /kundɨ/ | മല /ˈmala/ | மலை /maˈlai/ | — | — |
| समुद्र | ಕಡಲ್ /kaɖalɯ/ | ಸಮುದ್ರ /saˈmudra/ | ಸಮುದ್ರ /samudra/ | കടൽ /ˈkaɖal/ | கடல் /kaˈɖal/ | — | — |
| माता | ಅಪ್ಪೆ /appe/ | ಅಮ್ಮ /amːa/ | ಅವ್ವ /avva/ | അമ്മ /amːa/ | அம்மா /ammaː/ | ammā /amːaː/ | *amma /amma/ |
| पिता | ಅಮ್ಮೆ /amme/ | ಅಪ್ಪ /apːa/ | ಅಪ್ಪಯ್ಯ /appajja/ | അച്ഛൻ /atʃːʰan/ | அப்பா /appaː/ | ayyā /ajːaː/ | *appa /appa/ |
| बेटी | ಮಗಲ್ /maɡalɯ/ | ಮಗಳು /maɡaɭu/ | ಮೋವ /moːva/ | മകൾ /maɡaɭ/ | மகள் /maɡaɭ/ | — | *makaḷ /makaɭ/ |
| मैं | ಯಾನ್ /jaːnɯ/ | ನಾನು /naːnu/ | ನಾನ್ /naːnɨ/ | ഞാൻ /ɲaːn/ | நான் /naːn/ | nānu /naːnu/ | *yān /jaːn/ |
| तुम | ಈ /iː/ | ನೀನು /niːnu/ | ನೀನ್ /niːnɨ/ | നീ /niː/ | நீ /niː/ | nī /niː/ | *nī /nī/ |
| हम | ನಮ / ಯೆಂಕುಳು /nama / jeŋkuɭu/ | ನಾವು /naːʋu/ | ನಂಗ /naŋɡa/ | നമ്മൾ / ഞങ്ങൾ /namːaɭ / ɲaŋːaɭ/ | நாம் / நாங்கள் /naːm / naːŋɡaɭ/ | nāvu /naːvu/ | *ñām / *yām /ɲaːm / jaːm/ |
| नाम | ಪುದರ್ /pudaɾɯ/ | ಹೆಸರು /hesaru/ | ಪೆದ /peda/ | പേര് /peːɾɨ/ | பெயர் /pejaɾ/ | pēru /peːɾu/ | *peyar /pejar/ |
| व्यक्ति | ನರಮಾನಿ /naɾamaːni/ | ವ್ಯಕ್ತಿ /ʋjakt̪i/ | ಮನಸ /manasa/ | വ്യക്തി /ʋjakt̪i/ | ஆள் /aːɭ/ | — | *āḷ /aːɭ/ |
| सिर | ತರೆ /taɾe/ | ತಲೆ /tale/ | ಮಂಡೆ /maɳɖe/ | തല /t̪ala/ | தலை /talai/ | — | *talay /talay/ |
| आँख | ಕಣ್ಣ್ /kaɳɳɯ/ | ಕಣ್ಣು /kaɳːu/ | ಕಣ್ಣ್ /kaɳɳɨ/ | കണ്ണ് /kaɳːɨ/ | கண் /kaɳ/ | kaṇṇ /kaɳː/ | *kaṇ /kaṇ/ |
| कान | ಕೆಬಿ /kebi/ | ಕಿವಿ /kivi/ | ಕೆಮಿ /kemi/ | ചെവി /tʃeʋi/ | காது /kaːtɯ/ | kādu /kaːdu/ | *kewi /kewi/ |
| नाक | ಮೂಗು /muːɡu/ | ಮೂಗು /muːɡu/ | ಮೂಕ್ಕ್ /muːkkɨ/ | മൂക്ക് /muːkkɨ/ | மூக்கு /muːkːɯ/ | mūku /muːku/ | *mūkku /muːkku/ |
| मुँह | ಬಾಯಿ /baːji/ | ಬಾಯಿ /ˈbaːji/ | ಬಾಯಿ /baːji/ | വായ /ˈʋaːja/ | வாய் /ʋaːj/ | vāyi /vaːji/ | *wāy /waːj/ |
| दाँत | ಕೂಲಿ /kuːli/ | ಹಲ್ಲು /halːu/ | ಪಲ್ಲ್ /pallɨ/ | പല്ല് /palːɨ/ | பல் /pal/ | pallu /palːu/ | *pal /pal/ |
| जीभ | ನಾಲಯಿ /naːlaji/ | ನಾಲಿಗೆ /naːliɡe/ | ನಾವು /naːvu/ | നാക്ക് /naːkːɨ/ | நாக்கு /naːkːu/ | nāku /naːku/ | *nākku /naːkːu/ |
| हाथ | ಕೈ /kai/ | ಕೈ /kai/ | ಕೈ /kaj/ | കൈ /kai/ | கை /kaj/ | kayyu /kajːu/ | *kay /kay/ |
| पैर | ಕಾರ್ /kaːɾɯ/ | ಕಾಲು /kaːlu/ | ಕಾಲ್ /kaːl/ | കാൽപ്പാദം /kaːlpːaːd̪am/ | கால் /kaːl/ | kālu /kaːlu/ | *kāl /kaːl/ |
| दिल | ಕಂಜೆಲ್ /kaɲdʒelɯ/ | ಹೃದಯ /hɾudaja/ | ಹೃದಯ /hrudaja/ | ഹൃദയം /hrɨdajam/ | இதயம் /idajam/ | idayam /idajam/ | *neñcu /neñcu/ |
| हड्डी | ಎಲು /elu/ | ಮೂಳೆ /muːɭe/ | ಮೂಳೆ /muːɭe/ | എല്ല് /elːɨ/ | எலும்பு /elumbu/ | elumbu /elumbu/ | *elumpu /elumpu/ |
| खून | ನೆತ್ತೆರ್ /netteɾɯ/ | ರಕ್ತ /rakt̪a/ | ಚೋರೆ /tʃoːre/ | രക്തം /ɾakt̪am/ | இரத்தம் /iɾat̪tam/ | netaru /netaru/ | *nettur /nettur/ |
| टट्टी | ಪೀ /piː/ | ಕಕ್ಕ /kakːa/ | — | അപ്പി /appi/ | மலம் /malam/ | — | *pī /piː/ |
| प्रेम | ಪ್ರೀತಿ /pɾiːti/ | ಪ್ರೀತಿ /pɾiːti/ | ಪ್ರೀತಿ /priːti/ | സ്നേഹം /sneːham/ | காதல் /kaːdal/ | kāhal /kaːhal/ | — /—/ |
| पेड़ | ಮರ /maɾa/ | ಮರ /maɾa/ | ಮರ /mara/ | മരം /maɾam/ | மரம் /maɾam/ | maram /maɾam/ | *maram /maram/ |
| कुत्ता | ನಾಯಿ /naːji/ | ನಾಯಿ /naːji/ | ನಾಯಿ /naːji/ | നായ /naːja/ | நாய் /naːj/ | nāyi /naːji/ | *nāy /nāy/ |
| बिल्ली | ಪುಚ್ಚೆ /puttʃe/ | ಬೆಕ್ಕು /bekːu/ | — /—/ | പൂച്ച /puːtʃːa/ | பூனை /puːnaj/ | pūne /puːne/ | *pillV /pillV/ |
| मछली | ಮೀನ್ /miːnɯ/ | ಮೀನು /miːnu/ | ಮೀನು /miːnɨ/ | മീൻ /miːn/ | மீன் /miːn/ | mīn /miːn/ | *mīn /miːn/ |
| पक्षी | ಪಕ್ಕಿ /pakki/ | ಹಕ್ಕಿ /hakːi/ | ಪಕ್ಷಿ /pakʂi/ | പക്ഷി /pakʂi/ | பறவை /paɾavai/ | — | *puḷ /puɭ/ |
| तितली | ಪಂತೆ /pante/ | ಚಿಟ್ಟೆ /tʃiʈːe/ | — | ചിത്രശലഭം /tʃitraɕalabʰam/ | வண்ணத்துப்பூச்சி /vaɳːatːupːuːtʃːi/ | — | — |
| अंडा | ತತ್ತಿ /tatti/ | ಮೊಟ್ಟೆ /moʈːe/ | ಮುಟ್ಟೆ /muʈʈe/ | മുട്ട /muʈːa/ | முட்டை /muʈːaɪ/ | muṭṭe /muʈːe/ | — |
| भालू | ಕರಡಿ /kaɾaɖi/ | ಕರಡಿ /kaɾaɖi/ | ಕರಡಿ /karaɖi/ | കരടി /kaɾaɖi/ | கரடி /kaɾaɖi/ | — | *eḷVñc- /eɭVɲtʃ/ |
| घोड़ा | ಕುದುರೆ /kuduɾe/ | ಕುದುರೆ /kuduɾe/ | ಕುದ್ರೆ /kudre/ | കുതിര /kudiɾa/ | குதிரை /kut̪iɾai/ | — | — |
| घर | ಇಲ್ಲ್ /illɯ/ | ಮನೆ /mane/ | ಮನೆ /mane/ | വീട് /ʋiːɖɨ/ | வீடு /ʋiːɖu/ | vīḍu /viːɖu/ | *il /il/ |
| दूध | ಪೇರ್ /peːɾɯ/ | ಹಾಲು /haːlu/ | ಪಾಲ್ /paːlɨ/ | പാൽ /paːl/ | பால் /paːl/ | pāl /paːl/ | *pāl /pāl/ |
| शहद | ತಿಗತನೆಯಿ /tiɡataneji/ | ಜೇನು /dʒeːnu/ | ತೇನ್ /teːnɨ/ | തേൻ /t̪eːn/ | தேன் /t̪eːn/ | tēnu /teːnu/ | *tēn /teːn/ |
| नमक | ಉಪ್ಪು /uppu/ | ಉಪ್ಪು /uppu/ | ಉಪ್ಪ್ /uppɨ/ | ഉപ്പ് /uppɨ/ | உப்பு /uppu/ | — | *cuppu /cuppu/ |
| वाइन | ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ /draːkʂaːɾasa/ | ವೈನ್ /ʋain/ | ದ್ರಾಕ್ಷಿರಸ /draːkʂirasa/ | വീഞ്ഞ് /ʋiːɲːɨ/ | வைன் /ʋaɪn/ | — | — |
| चावल | ಅರಿ /aɾi/ | ಅಕ್ಕಿ /ˈakːi/ | — | അരി /ˈari/ | அரிசி /ariɕi/ | — | *wariñci /wariɲtʃi/ |
| चॉकलेट | ಚಾಕೊಲೇಟ್ /tʃaːkoleːʈ/ | ಚಾಕೋಲೆಟ್ /ˈtʃaːkoːleʈ/ | — | ചോക്കലേറ്റ് /tʃoːkːaleːtːɨ/ | சாக்லேட் /ˈtʃaːkleːʈ/ | — | — |
| लोहा | ಕರ್ಬ /kaɾba/ | ಕಬ್ಬಿಣ /kabbiɳa/ | ಇರ್ಂಬ್ /irɨmbɨ/ | ഇരുമ്പ് /iɾumbɨ/ | இரும்பு /irumbu/ | — | — |
| पहिया | ಚಕ್ರ /tʃakɾa/ | ಚಕ್ರ /tʃakra/ | — | ചക്രം /tʃakram/ | சக்கரம் /tʃakkaram/ | — | — |
| रेशम | ರೇಶ್ಮೆ /ɾeːʃme/ | ರೇಷ್ಮೆ /ˈreːʃme/ | — | പട്ട് /ˈpaʈːɨ/ | பட்டு /ˈpaʈːu/ | — | — |
| किताब | ಪುಸ್ತಕ /pustaka/ | ಪುಸ್ತಕ /ˈpustaka/ | ಪುಸ್ತಕ /pustaka/ | പുസ്തകം /ˈpustaɡam/ | புத்தகம் /ˈput̪t̪aɡam/ | — | — |
| खाना | ತಿನ್ಪಿನಿ /tinpini/ | ತಿನ್ನು /tinːu/ | ತಿನ್ನ್ /tinnɨ/ | കഴിക്കുക /kaɻikːjuɡa/ | சாப்பிடு /saːppiɖu/ | činnu /tʃinːu/ | *uṇ /uṇ/ |
| पीना | ಪರ್ಪಿನಿ /paɾpini/ | ಕುಡಿ /kuɖi/ | ಕುಡಿ /kuɖi/ | കുടിക്കുക /kuɖikːjuɡa/ | குடி /kuɖi/ | kuḍi /kuɖi/ | *kuṭi /kuṭi/ |
| सोना | ಜೆಪ್ಪುನಿ /dʒeppuni/ | ಮಲಗು /malaɡu/ | ಒರ /ora/ | ഉറങ്ങുക /uraŋŋuɡa/ | தூங்கு /tuːŋɡu/ | rongu /roŋɡu/ | *tuñc- /tuɲtʃ/ |
| एक | ಒಂಜಿ /oɲdʒi/ | ಒಂದು /ondu/ | ಒಂದ್ /ondɨ/ | ഒന്ന് /onːɨ/ | ஒன்று /ondru/ | onnu /onːu/ | *oru /oru/ |
| दो | ರಡ್ಡ್ /ɾaɖɖɯ/ | ಎರಡು /eraɖu/ | ದಂಡ್ /daɳɖɨ/ | രണ്ട് /ɾaɳɖɨ/ | இரண்டு /iɾaɳɖu/ | reṇḍu /reɳɖu/ | *iraṇṭu /iraṇṭu/ |
| तीन | ಮೂಜಿ /muːdʒi/ | ಮೂರು /muːru/ | ಮೂಂದು /muːndɨ/ | മൂന്ന് /muːnːɨ/ | மூன்று /muːnru/ | mūnru /muːnɾu/ | *mūnṯu /muːnʈu/ |
| चार | ನಾಲ್ /naːlɯ/ | ನಾಲ್ಕು /naːlku/ | ನಾಲ್ /naːlɨ/ | നാല് /naːlɨ/ | நான்கு /naːnɡu/ | nālu /naːlu/ | *nāl /naːl/ |
| पाँच | ಐನ್ /ainɯ/ | ಐದು /aidu/ | ಅಂಜಿ /aɲdʒi/ | അഞ്ച് /aɲtʃɨ/ | ஐந்து /aɪɲd̪u/ | anju /aɲdʒu/ | *caymtu /tʃajntu/ |
| सौ | ನೂದು /nuːdu/ | ನೂರು /nuːru/ | ನೂರ್ /nuːrɨ/ | നൂറ് /nuːrɨ/ | நூறு /nuːru/ | nūru /nuːɾu/ | *nūṟu /nuːru/ |
| नमस्ते | ನಮಸ್ಕಾರ /namaskaːɾa/ | ನಮಸ್ಕಾರ /namaskaːɾa/ | — /—/ | നമസ്കാരം /namaskaːɾam/ | வணக்கம் /ʋaɳakkam/ | vannakkam /vanːakːam/ | — /—/ |
| धन्यवाद | ಸೊಲ್ಮೆಲು /solmelu/ | ಧನ್ಯವಾದ /dʱanjaʋaːda/ | ಧನ್ಯವಾದ /dʱanjavaːda/ | നന്ദി /nandi/ | நன்றி /nandri/ | nanri /nanɾi/ | — /—/ |
| अच्छा | ಎಡ್ಡೆ /eɖɖe/ | ಒಳ್ಳೆಯ /oɭːejə/ | ನಲ್ಲ /nalla/ | നല്ല /nalːa/ | நல்ல /nalla/ | nalla /nalːa/ | *nal /nal/ |
| नया | ಪೊಸ /posa/ | ಹೊಸ /hosa/ | ಪುದಿಯ /pudija/ | പുതിയ /pudija/ | புதிய /pudija/ | — | *putV- /putV/ |
| लाल | ಕೆಂಪು /kempu/ | ಕೆಂಪು /kempu/ | ಚೋಪ್ /tʃoːpɨ/ | ചുവന്ന /tʃuʋanːa/ | சிவப்பு /sivappu/ | sikappu /sikappu/ | *cem- /cem/ |
| सफ़ेद | ಬೊಲ್ದು /boldu/ | ಬಿಳಿ /biɭi/ | ಬೊಳ್ತದ್ /boɭtadɨ/ | വെളുപ്പ് /ʋeɭuppɨ/ | வெள்ளை /ʋeɭːai/ | — | *veḷ- /veḷ/ |
| काला | ಕಪ್ಪು /kappu/ | ಕಪ್ಪು /kappu/ | ಕರ್ತದ್ /kartadɨ/ | കറുപ്പ് /karuppɨ/ | கருப்பு /karuppu/ | — | *kār /kaːr/ |
| हरा | ಪಚ್ಚೆ /pattʃe/ | ಹಸಿರು /hasiru/ | ಪಚ್ಚೆ /patʃtʃe/ | പച്ച /patʃːa/ | பச்சை /patːɕai/ | — | *pac- /patʃ/ |
| नीला | ನೀಲಿ /niːli/ | ನೀಲಿ /niːli/ | ನೀಲಿ /niːli/ | നീല /niːla/ | நீலம் /niːlam/ | — | — |
| कोयल | ಕೋಗಿಲೆ /koːɡile/ | ಕೋಗಿಲೆ /koːɡile/ | — | കുയിൽ /kujil/ | குயில் /kujil/ | — | — |
| कंप्यूटर | ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ /kampjuːʈar/ | ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ /kampjuːʈar/ | — | കമ്പ്യൂട്ടർ /kampjuːʈːar/ | கணினி /kaɳini/ | — | — |
| वाई-फ़ाई | ವೈಫೈ | ವೈ-ಫೈ /ʋaifai/ | — | വൈ-ഫൈ /ʋaifai/ | ஒய்-ஃபை /ojfaj/ | — | — |
| चाय | ಚಾ /tʃaː/ | ಚಹಾ /tʃahaː/ | — | ചായ /tʃaːja/ | தேநீர் /t̪eːniːɾ/ | — | — |
| कॉफ़ी | ಕಾಪಿ /kaːpi/ | ಕಾಫಿ /kaːpʰi/ | — | കാപ്പി /kaːpːi/ | காபி /kaːbi/ | — | — |
| चीनी | ಸಕ್ಕರೆ /sakkaɾe/ | ಸಕ್ಕರೆ /sakkaɾe/ | — | പഞ്ചസാര /paɲtʃasaːɾa/ | சர்க்கரை /sarkkaɾai/ | — | — |
| संतरा | ಕಿತ್ತಳೆ | ಕಿತ್ತಳೆ /kitːaɭe/ | — | ഓറഞ്ച് /oːraɲdʒɨ/ | ஆரஞ்சு /aːɾaɲtʃu/ | — | — |
| 99 | ಸೊನ್ಪತ್ತೊರ್ಂಬ /sonpattoɾmba/ | ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು /tombatːombatːu/ | ತೊಂಬತೊಯಿಂಬದ್ /tombatojimbadɨ/ | തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത് /t̪oɳːuːtːombad̪ɨ/ | தொண்ணூற்று ஒன்பது /toɳɳuːtru onbad̪u/ | — | — |
| डोपामाइन | ಡೋಪಮೈನ್ | ಡೋಪಮೈನ್ /ɖoːpamain/ | — | ഡോപാമിൻ /ɖoːpaːmin/ | டோபமைன் /ʈoːpəmaɪn/ | — | — |
पृष्ठ 1/11
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम