ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ
Manciù
Tungusa > meridionale
Il mancese è una lingua tungusica che serviva come lingua imperiale della dinastia Qing (1644–1912). Possiede un ricco vocabolario nativo per i caratteri han — emu, juwe, ilan per i numeri; šun per il sole; abka per il cielo. Dizionari bilingui come lo Yuzhi Qingwenjian (1708) documentano anche pronunce sino-mancesi basate sul mandarino settentrionale della fine dei Ming. La scrittura manciù, derivata dall'alfabeto mongolo, era usata in documenti ufficiali durante tutto il periodo Qing.
Dove si parla
Letture dei caratteri han in manciù
| Carattere | Significato | Lettura | Forma | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ᡝᠮᡠemu | /emu/ | |
| 二 | two | ᠵᡠᠸᡝjuwe | /dʒuwə/ | |
| 三 | three | ᡳᠯᠠᠨilan | /ilan/ | |
| 四 | four | ᡩᡠᡳᠨduin | /duin/ | |
| 五 | five | ᠰᡠᠨᠵᠠsunja | /sundʒa/ | |
| 六 | six | ᠨᡳᠩᡤᡠᠨninggun | /niŋɡun/ | |
| 七 | seven | ᠨᠠᡩᠠᠨnadan | /nadan/ | |
| 八 | eight | ᠵᠠᡴᡡᠨjakūn | /dʒakʰuːn/ | |
| 九 | nine | ᡠᠶᡠᠨuyun | /ujun/ | |
| 十 | ten | ᠵᡠᠸᠠᠨjuwan | /dʒuwan/ | |
| 天 | sky | ᠠᠪᡴᠠabka | /abka/ | |
| 地 | ground | ᠨᠠna | /na/ | |
| 日 | sun | ᡧᡠᠨšun | /ʃun/ | |
| 月 | moon | ᠪᡳᠶᠠbiya | /bija/ | |
| 山 | mountain | ᠠᠯᡳᠨalin | /alin/ | |
| 海 | sea | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳmederi | /medəri/ | |
| 水 | water | ᠮᡠᡴᡝmuke | /mukə/ | |
| 火 | fire | ᡨᡠᠸᠠtuwa | /tuwa/ | |
| 木 | tree | ᠮᠣᠣmoo | /moː/ | |
| 土 | soil | ᠪᠣᡳᡥᠣᠨboihon | /bojxon/ | |
| 石 | stone | ᠸᡝᡥᡝwehe | /wəxə/ | |
| 鐵 | iron | ᠰᡝᠯᡝsele | /sələ/ | |
| 雨 | rain | ᠠᡤᠠaga | /aɡa/ | |
| 雪 | snow | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳnimanggi | /nimaŋɡi/ | |
| 牛 | ox | ᡳᡥᠠᠨihan | /ixan/ | |
| 虎 | tiger | ᡨᠠᡧᠠtasha | /taʃa/ | |
| 龍 | dragon | ᠮᡠᡩᡠᡵᡳmuduri | /muduri/ | |
| 蛇 | snake | ᠮᡝᡳᡥᡝmeihe | /məixə/ | |
| 馬 | horse | ᠮᠣᡵᡳᠨmorin | /morin/ | |
| 羊 | sheep | ᡥᠣᠨᡳᠨhonin | /xonin/ | |
| 雞 | chicken | ᠴᠣᡴᠣcoko | /tʃoko/ | |
| 犬 | dog | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨindahūn | /indaxuːn/ | |
| 豬 | pig | ᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨulgiyan | /ulɡijan/ | |
| 貓 | cat | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝkesike | /kəsikə/ | |
| 鳥 | bird | ᡤᠠᡧᠠgasha | /ɡaʃa/ | |
| 魚 | fish | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠnimaha | /nimaxa/ | |
| 頭 | head | ᡠᠵᡠuju | /udʒu/ | |
| 目 | eye | ᠶᠠᠰᠠyasa | /jasa/ | |
| 耳 | ear | ᡧᠠᠨšan | /ʃan/ | |
| 鼻 | nose | ᠣᡶ᠋ᠣᡵᠣoforo | /oforo/ | |
| 口 | mouth | ᠠᠩᡤᠠangga | /aŋɡa/ | |
| 牙 | tooth | ᠸᡝᡳ᠌ᡥᡝweihe | /wəixə/ | |
| 心 | heart | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨniyaman | /njaman/ | |
| 手 | hand | ᡤᠠᠯᠠgala | /ɡala/ | |
| 足 | foot | ᠪᡝᡨᡥᡝbethe | /bətxə/ | |
| 血 | blood | ᠰᡝᠩᡤᡳsenggi | /səŋɡi/ | |
| 肉 | meat | ᠶᠠᠯᡳyali | /jali/ | |
| 人 | person | ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠniyalma | /njalma/ | |
| 女 | woman | ᡥᡝᡥᡝhehe | /xəxə/ | |
| 兒 | child | ᠵᡠᡳjui | /dʒui/ | |
| 家 | home, family | ᠪᠣᠣboo | /boː/ | |
| 門 | door, gate | ᡩᡠᡴᠠduka | /duka/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | ᠪᡠᡩᠠbuda | /buda/ | |
| 茶 | tea | ᠴᠠᡳcai | /tʃai/ | |
| 錢 | money | ᠵᡳᡥᠠjiha | /dʒixa/ | |
| 年 | year | ᠠᠨᡳᠶᠠaniya | /anja/ | |
| 生 | live, be born | ᠪᠠᠨᠵᡳᠮᠪᡳbanjimbi | /bandʒimbi/ | |
| 死 | die | ᠪᡠᠴᡝᠮᠪᡳbucembi | /butʃəmbi/ | |
| 行 | go | ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳyabumbi | /jabumbi/ | |
| 行 | row | ᡶᠠᡳᡩᠠᠨfaidan | /faidan/ | |
| 来 | come | ᠵᡳᠮᠪᡳjimbi | /dʒimbi/ | |
| 去 | leave | ᡤᡝᠨᡝᠮᠪᡳgenembi | /ɡənəmbi/ | |
| 走 | run | ᠰᡠᠵᡠᠮᠪᡳsujumbi | /sudʒumbi/ | |
| 飛 | fly | ᡩᡝᠶᡝᠮᠪᡳdeyembi | /dəjəmbi/ | |
| 坐 | sit | ᡨᡝᠮᠪᡳtembi | /təmbi/ | |
| 立 | stand | ᡳᠯᡳᠮᠪᡳilimbi | /ilimbi/ | |
| 見 | see | ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳsabumbi | /sabumbi/ | |
| 聞 | hear | ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳdonjimbi | /dondʒimbi/ | |
| 知 | know | ᠰᠠᠮᠪᡳsambi | /sambi/ | |
| 食 | eat | ᠵᡝᠮᠪᡳjembi | /dʒəmbi/ | |
| 飲 | drink | ᠣᠮᡳᠮᠪᡳomimbi | /omimbi/ | |
| 白 | white | ᡧᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨšanggiyan | /ʃaŋɡijan/ | |
| 黑 | black | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨsahaliyan | /saxalijan/ | |
| 紅 | red | ᡶ᠋ᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨfulgiyan | /fulɡijan/ | |
| 黃 | yellow | ᠰᡠᠸᠠᠶᠠᠨsuwayan | /suwajan/ | |
| 青 | blue-green | ᠨᡳᠣᡥᠣᠨniohon | /nioxon/ | |
| 綠 | green | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨniowanggiyan | /niowaŋɡijan/ | |
| 灰 | grey; ash | ᡶ᠋ᡠᠯᡝᠩᡤᡳfulenggi | /fuləŋɡi/ | |
| 大 | big | ᠠᠮᠪᠠamba | /amba/ | |
| 小 | small | ᠠᠵᡳᡤᡝajige | /adʒiɡə/ | |
| 多 | many, much | ᠯᠠᠪᡩᡠlabdu | /labdu/ | |
| 長 | long | ᡤᠣᠯᠮᡳᠨgolmin | /ɡolmin/ | |
| 長 | grow; elder | ᡥᡡᠸᠠᡧᠠᠮᠪᡳhūwašambi | /xuːwaʃambi/ | |
| 老 | old | ᠰᠠᡴ᠋ᡩ᠋ᠠsakda | /sakda/ | |
| 遠 | far | ᡤᠣᡵᠣgoro | /ɡoro/ | |
| 熱 | hot | ᡥᠠᠯᡥᡡᠨhalhūn | /xalxuːn/ | |
| 冷 | cold | ᡧᠠᡥᡡᡵᡠᠨšahūrun | /ʃaxuːrun/ | |
| 香 | fragrant | ᠸᠠᠩᡤᠠwangga | /waŋɡa/ | |
| 上 | up | ᡩᡝᠯᡝdele | /dələ/ | |
| 下 | down | ᡶᡝᠵᡳᠯᡝfejile | /fədʒilə/ | |
| 左 | left | ᡥᠠᡧᡡhashū | /xaʃuː/ | |
| 右 | right | ᡳᠴᡳici | /itʃi/ | |
| 中 | middle | ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠdulimba | /dulimba/ | |
| 中 | hit | ᡤᠣᡳᠪᡠᠮᠪᡳgoibumbi | /ɡoibumbi/ | |
| 央 | center | ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳdulimbai | /dulimbai/ | |
| 東 | east | ᡩᡝᡵᡤᡳdergi | /dərɡi/ | |
| 西 | west | ᠸᠠᡵᡤᡳwargi | /warɡi/ | |
| 南 | south | ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳjulergi | /dʒulərɡi/ | |
| 北 | north | ᠠᠮᠠᡵᡤᡳamargi | /amarɡi/ | |
| 我 | I, me | ᠪᡳbi | /bi/ | |
| 你 | you | ᠰᡳsi | /si/ | |
| 有 | have; there is | ᠪᡳᠮᠪᡳbimbi | /bimbi/ | |
| 無 | not have, without | ᠠᡴᡡakū | /akuː/ | |
| 不 | not | ᠠᡴᡡakū | /akuː/ |
Fonti
- 御製清文鑑 (Yuzhi Qingwenjian, 1708)
- 御製增訂清文鑑 (Yuzhi Zengding Qingwenjian, 1771)
- 大清全書 (Daiqing Quanshu, 1683)
- Norman, Jerry — A Concise Manchu-English Lexicon (1978)
- Wiktionary Manchu entries (mnc)
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: famiglia tungusa (ramo manciù-tunguso, meridionale)
| Significato | Manciù | Jurchen | Sibe | Nanai | Udege | Proto-tunguso | Evenco |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | muke /muke/ | ᠮᡠᡣᡝ /mukʰu/ | муэ /muə/ | ули /uli/ | *mū /mū/ | мӯ /muː/ |
| Fuoco | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | to /to/ | ᡨᡠᠸᠠ /tʰuɑ/ | тава /tava/ | то̄ /toː/ | *tawa /tawa/ | того /toɡo/ |
| Sole | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | še'un /ʃeun/ | ᡧᡠᠨ /sun/ | сиун /siun/ | сӯ /suː/ | *sigūn /sigūn/ | дылача /dilatʃaː/ |
| Luna | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | bia /bia/ | ᠪᡳᠶᠠ /biɑ/ | биа /bia/ | биа /bia/ | *bēga /bēga/ | бега /beɡa/ |
| Stella | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | ušiha /uʃixa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usxɑ/ | хосикта /xosikta/ | ваикта /ˈwaikta/ | *xōsikta /xoːsikta/ | осикта /osikta/ |
| Notte | ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ /dobori/ | dobori /dobori/ | ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ /dœviri/ | долбо /dolbo/ | догбо /doɡbo/ | *dolbo /dolbo/ | долбони /dolboni/ |
| Pioggia | ᠠᡤᠠ /aɡa/ | agu /aɡu/ | ᠠᡤᠠ /ɑɣɑ/ | тугдэ /tuɡdə/ | тигдэ /tiɡdə/ | *tigde /tiɡde/ | тыгдэ /tiɡdə/ |
| Neve | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳ /nimaŋɡi/ | imanggi /imaŋɡi/ | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳ /nimɑŋ/ | симата /simata/ | има̄ /imaː/ | *imana /imana/ | иманна /imanna/ |
| Vento | ᡝᡩᡠᠨ /ədun/ | edu /ədu/ | ᡠᡩᡠᠨ /udun/ | хэдун /xədun/ | эди /ədi/ | *xedün /xedyn/ | эдын /ədin/ |
| Terra | ᠪᠣᡳᡥᠣᠨ /boihon/ | na /na/ | ᠨᠠ /na/ | на /na/ | на̄ /naː/ | *nā /naː/ | дуннэ /dunːə/ |
| Pietra | ᠸᡝᡥᡝ /wəxə/ | uhe /uxə/ | ᠸᡝᡥᡝ /vɘɣɘ/ | дёло /dʒolo/ | — | *ǯolo /dʒolo/ | дёло /dʒolo/ |
| Montagna | ᠠᠯᡳᠨ /alin/ | — | ᠠᠯᡳᠨ /ɛlin/ | хурэ̄н /xurəːn/ | — | *xöre /xøre/ | урэ /urə/ |
| Mare | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳ /mətəri/ | mede /mədə/ | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳ /mɘdɘrj/ | намо /namo/ | наму /namu/ | *lāmu /lāmu/ | ламу /lamu/ |
| Madre | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | eme /eme/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ɘni/ | энин /ənin/ | энэ /ənə/ | *eńi /eńi/ | энин /ənin/ |
| Padre | ᠠᠮᠠ /ama/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ɑmɘ/ | ама /ama/ | ама /ama/ | *ama /ama/ | амин /amin/ |
| Figlia | ᠰᠠᡵᡤᠠᠨ ᠵᡠᡳ /sarɡan dʒui/ | saran jui /saran dʒui/ | ᠰᠠᡵᡤᠠᠨ ᠵᡠᡳ /sarɢan dʒui/ | асиа пиктэ /asia piktə/ | — | — | хуна̄т /xunaːt/ |
| Io | ᠪᡳ /bi/ | bi /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | *bi /bi/ | би /bi/ |
| Tu | ᠰᡳ /si/ | ši /ʃi/ | ᠰᡳ /ɕi/ | си /si/ | си /si/ | *si /si/ | си /si/ |
| Noi | ᠮᡠᠰᡝ / ᠪᡝ /musə / bə/ | — /—/ | ᠮᡠᠰᡝ / ᠪᡝ /mɘs / bo/ | буэ /buə/ | минти / бу /minti / bu/ | *münti / *büe /mynti / bye/ | мит / бу /mit / bu/ |
| Nome | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | gebu /ɡəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡɘv/ | гэрбу /ɡərbu/ | гэгби /ɡəɡbi/ | *gerbū /gerbū/ | гэрбӣ /ɡərbiː/ |
| Persona | ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ /nijalma/ | — | ᠨᡞᠶᠠᠯᠮᠠ /nɑn/ | най /naj/ | нӣ /niː/ | *ńārī /ɲaːriː/ | бэе /bəje/ |
| Testa | ᡠᠵᡠ /udʒu/ | uju /udʒu/ | ᡠᠵᡠ /udʐo/ | дили /dili/ | дили /dili/ | *dili /dili/ | дыл /dil/ |
| Occhio | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jɑs/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | *ńāsa /ńāsa/ | эса /əːsa/ |
| Orecchio | ᡧᠠᠨ /ʃan/ | šan /ʃan/ | ᡧᠠᠨ /sɑn/ | сиан /sian/ | куай /kuʔai/ | *sian /sian/ | се̄н /seːn/ |
| Naso | ᠣᡶᠣᡵᠣ /oforo/ | sunggi /suŋɡi/ | ᠣᡶᠣᡵᠣ /ovur/ | опоро /oporo/ | — | — | оӈокто /oŋokto/ |
| Bocca | ᠠᠩᡤᠠ /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | ᠠᠩᡤᠠ /ɑŋ/ | аӈма /aŋma/ | аӈма /aŋma/ | *amŋa /amŋa/ | амӈа /amŋa/ |
| Dente | ᠸᡝᡳᡥᡝ /weixe/ | weihe /wəixə/ | ᠸᡝᡳᡥᡝ /vix/ | хуктэ /xuktə/ | икте /ikte/ | *iːkte /iːkte/ | иктэ /iktə/ |
| Lingua | ᡳᠯᡝᠩᡤᡠ /ilɤŋɡu/ | ilenggi /iləŋɡi/ | ᡳᠯᡝᠩᡤᡠ /iliŋ/ | сиӈму /siŋmu/ | иӈи /iŋi/ | *ilŋu /ilŋu/ | инни /inni/ |
| Mano | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡɑl/ | ӈа̄ла /ŋaːla/ | ӈала /ŋala/ | *ŋāla /ŋāla/ | ӈалэ /ŋalə/ |
| Piede | ᠪᡝᡨᡥᡝ /pɤtʰxɤ/ | betie /bətie/ | ᠪᡝᡨᡥᡝ /bɘtk/ | бэгди /bəɡdi/ | бэгди /beɡdi/ | *palgan /palgan/ | халган /xalɣan/ |
| Cuore | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | niema /niema/ | ᠨᡞᠶᠠᠮᠠᠨ /ɲiɑmɘn/ | миаван /miavan/ | мява /mjawa/ | *mēwan /mēwan/ | меван /mevan/ |
| Osso | ᡤᡳᡵᠠᠩᡤᡳ /ɡiraŋɡi/ | giranggi /ɡiraŋɡi/ | ᡤᡳᡵᠠᠩᡤᡳ /ɡirɑŋ/ | гирмакса /ɡirmaksa/ | гиама /ɡiama/ | *giramsa /ɡiramsa/ | гирамна /ɡiramna/ |
| Sangue | ᠰᡝᠩᡤᡳ /səŋɡi/ | šenggi /ʃəŋɡi/ | ᠰᡝᠩᡤᡳ /ɕiŋ/ | сэксэ /səksə/ | сакиа /sakia/ | *sekse /sekse/ | сэксэ /səksə/ |
| Cacca | ᡥᠠᠮᡠ /xamu/ | — | ᡥᠠᠮᡠ /xamu/ | амон /amon/ | — | — | амун /amun/ |
| Amore | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | beyimbi /bəjimbi/ | — /—/ | улэ̄сиури /uləːsiuri/ | чисанай /tʃisanaj/ | — /—/ | ая̄вмӣ /ajaːβmiː/ |
| Albero | ᠮᠣᠣ /moː/ | mo /mo/ | — /—/ | мо̄ /moː/ | мо̄ /moː/ | *mō /mō/ | мо /mo/ |
| Cane | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | indahu /indaxu/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /jonxun/ | инда /inda/ | инʼаи /inʔai/ | *ŋinda /ŋinda/ | ӈинакин /ŋinakin/ |
| Gatto | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | hacu /xatʃu/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | кэксэ /kəksə/ | кошк /koʃk/ | — /—/ | кошка /koʃka/ |
| Pesce | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠ /nimaxa/ | nimuha /nimuxa/ | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠ /nimxa/ | согдата /sɔɡdata/ | сугдя /suɡdʑa/ | *ollo /ollo/ | олло /ollo/ |
| Uccello | ᡤᠠᠰᡥᠠ /ɢasχa/ | — | ᡤᠠᠰᡥᠠ /ɢasχa/ | гаса /ɡasa/ | — | *gasa /gasa/ | дэги /dəɡi/ |
| Farfalla | ᡤᡝᡶᡝᡥᡝ /ɡəfəxə/ | — | ᡤᡝᡶᡝᡥᡝ /ɡəfəxə/ | ко̄ко̄ни /kɔːkɔːni/ | гэптэ /ɡəptə/ | — | лэрэдэ /lərədə/ |
| Uovo | ᡠᠮᡥᠠᠨ /umxan/ | — | ᡠᠮᡥᠠᠨ /umxan/ | омокта /ɔmɔkta/ | умукта /umukta/ | *umukta /umukta/ | умукта /umukta/ |
| Orso | ᠯᡝᡶᡠ /ləfu/ | — | — | мапа /mapa/ | мафа /maɸa/ | — | хомоты /xomoti/ |
| Cavallo | ᠮᠣᡵᡳᠨ /morin/ | muri /muri/ | ᠮᠣᡵᡳᠨ /morin/ | морин /morin/ | — | *murin /murin/ | мурин /murin/ |
| Casa | ᠪᠣᠣ /boː/ | bo /bo/ | ᠪᠣᠣ /bo/ | дё̄ /dʒoː/ | ӡугди /dʒuɡdi/ | *ʒūg /dʒuːɡ/ | дю /dʒu/ |
| Latte | ᠰᡠᠨ /sun/ | — | ᠰᡠᠨ /sun/ | молоко /mɔlɔkɔ/ | — | — | укумни /ukumni/ |
| Miele | ᡥᡳᠪᠰᡠ /xibsu/ | hitsu /xitsu/ | ᡥᡳᠪᠰᡠ /xibsu/ | киаксо /kiaksɔ/ | — | — | мёд /mʲod/ |
| Sale | ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ /dabsun/ | datsu /datsu/ | ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ /dɑvsun/ | даосон /daoson/ | — | — | турукэ̄ /turukəː/ |
| Riso | ᠪᡝᠯᡝ /bələ/ | bele /bələ/ | ᠪᡝᠯᡝ /bələ/ | — | — | — | — |
| Ferro | ᠰᡝᠯᡝ /sələ/ | sele /sele/ | ᠰᡝᠯᡝ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | *sele /sele/ | сэлэ /sələ/ |
| Ruota | ᠮᡠᡥᡝᡵᡝᠨ /muxərən/ | — | — | нириан /nirian/ | монторокто /montorokto/ | — | хоролиӈки /xoroliŋki/ |
| Seta | ᠰᡳᡵᡤᡝ /sirɡə/ | — | ᠰᡳᡵᡤᡝ /ɕirɡə/ | сэурэ /səurə/ | — | — | — |
| Libro | ᠪᡳᡨᡥᡝ /bitxə/ | — | ᠪᡳᡨᡥᡝ /bitʰə/ | даӈса /daŋsa/ | — | — | книга /kɲiɣa/ |
| Mangiare | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ | депӯри /dʒəpuːri/ | джевэ /dʒevə/ | *ǰep- /ǰep/ | девми /dʒɛβmiː/ |
| Bere | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | umi /umi/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | омиори /omiori/ | уми /umi/ | *umi- /umi/ | умми /ummiː/ |
| Dormire | ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ /amɢambi/ | dedu /dədu/ | ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ /amɢambi/ | а̄ори /aːori/ | — | *ām- /aːm/ | а̄демӣ /aːdʒəmiː/ |
| Uno | ᠡᠮᡠ /əmu/ | emu /emu/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ | эмун /əmun/ | омо /omo/ | *emun /emun/ | умун /umun/ |
| Due | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | jue /dʒue/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʐu/ | дюэр /dʒuər/ | ӡӯ /dʒuː/ | *ǰör /ǰör/ | дюр /dʒuːr/ |
| Tre | ᡳᠯᠠᠨ /ilan/ | ilan /ilan/ | ᡳᠯᠠᠨ /ilɑn/ | илан /ilan/ | ила /ila/ | *ilan /ilan/ | илан /ilan/ |
| Quattro | ᡩᡠᡳᠨ /duin/ | duin /duin/ | ᡩᡠᡳᠨ /dujin/ | дуин /duin/ | дӣ /diː/ | *dügin /dyɡin/ | дыгин /diɡin/ |
| Cinque | ᠰᡠᠨᠵᠠ /sundʒa/ | šunja /ʃundʒa/ | ᠰᡠᠨᠵᠠ /sundʐɑ/ | тойӈга /tojŋɡa/ | туӈа /tuŋa/ | *tuńga /tuńga/ | тунӈа /tunŋa/ |
| Cento | ᡨᠠᠩᡤᡡ /taŋɡuː/ | tanggu /taŋɡu/ | ᡨᠠᠩᡤᡡ /taŋɡuː/ | таӈго /taŋɡo/ | таӈгу /taŋɡu/ | *taŋgū /taŋɡuː/ | нама /nama/ |
| Ciao | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | — /—/ | — /—/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | дорово /doroβo/ |
| Grazie | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ |
| Buono | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sɑn/ | улэ̄н /uləːn/ | ая /aja/ | *aya /aja/ | ая /aja/ |
| Nuovo | ᡳᠴᡝ /itʃə/ | ice /itʃə/ | ᡳᠴᡝ /itʂʰɘ/ | сикӯн /sikuːn/ | имэхи /iməxi/ | *xirkekǖn /xirkekyːn/ | о̄макта /oːmakta/ |
| Rosso | ᡶᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ /fulɡijan/ | fulian /fulian/ | ᡶᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ /fɘlɡiɑn/ | сэ̄гден /səːɡdʲən/ | хулалиғи /xulaliɣi/ | *pula /pula/ | хо̄лбама /xoːlbama/ |
| Bianco | ᡧᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /ʃaŋɡijan/ | šanggia /ʃaŋɡia/ | ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ /ʃanjan/ | ча̄гдян /tʃaːɡdʲan/ | чалиги /tʃaliɡi/ | — | багдарин /baɡdarin/ |
| Nero | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ /saχalijan/ | sahalian /saxalian/ | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ /saχalijan/ | сахарин /saxarin/ | палиғи /paliɣi/ | *sakalīn /sakaliːn/ | коӈномо /koŋnomo/ |
| Verde | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /niowaŋɡijan/ | burha boco /burxa botʃo/ | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /nyŋɲiɑn/ | нёӈгиан /nʲoŋɡian/ | исэмпэ /isəmpə/ | — | чуларин /tʃularin/ |
| Blu | ᠯᠠᠮᡠᠨ /lamun/ | — | — | ню̄гдюн /nʲuːɡˈdʲun/ | дуӈмалиғи /duŋmaliɣi/ | — | диктэмэ /dʒiktəˈmə/ |
| Tè | ᠴᠠᡳ /tʃai/ | — | — | чаи /tʃai/ | — | — | чай /tʃaj/ |
| Zucchero | ᡧᠠᡨᠠᠨ /ʃaˈtan/ | — | — | сиата | — | — | — |
| 99 | ᡠᠶᡠᠨᠵᡠ ᡠᠶᡠᠨ /ujundʒu ujun/ | — | — | — | — | — | — |
Ordine delle parole a confronto
Confronta con le principali lingue del mondo
Letture han a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Tungusa > meridionale
| Carattere | Manciù | Jurchen | Sibe | Proto-tunguso | Kitan | Proto-mongolico | Cinese in Phags-pa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | emu /emu/ | emu /emu/ | emu /əmu/ | *əmun /*əmun/ | am /am/ | *nigen /*niɡen/ | yi /ʔi/ |
| 二 | juwe /dʒuwə/ | juwe /dʑuwe/ | juwe /dʑuwə/ | *dʒuər /*dʒuər/ | jur /dʒur/ | *qoyar /*qojar/ | ži /ʐi/ |
| 三 | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | *ilan /*ilan/ | hur /hur/ | *gurba(n) /*ɡurban/ | sam /sam/ |
| 四 | duin /duin/ | duin /duin/ | duin /duin/ | *dügin /*dyɡin/ | dur /dur/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | shi /sɨ/ |
| 五 | sunja /sundʒa/ | sunja /sundʑa/ | sunja /sundʑa/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | tau /tʰau/ | *tabu(n) /*tabun/ | u /wu/ |
| 六 | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɢun/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | nil /nil/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | lėu /lɥu/ |
| 七 | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | *nadan /*nadan/ | dolo /dolo/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | tsʻi /tsʰi/ |
| 八 | jakūn /dʒakʰuːn/ | jakūn /dʑakɯn/ | jakūn /dʑakɯn/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | — | *nayima(n) /*najiman/ | ba /pa/ |
| 九 | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | *xəgün /*xəɡyn/ | is /is/ | *yersü(n) /*jersyn/ | giw /kiw/ |
| 十 | juwan /dʒuwan/ | juwan /dʑuwan/ | juwan /dʑuwan/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | par /par/ | *harba(n) /*harban/ | ši /ʐi/ |
| 天 | abka /abka/ | abka /abka/ | abka /apka/ | *abka /*abka/ | teŋri /tʰeŋri/ | *teŋri /*teŋri/ | tʻen /tʰjɛn/ |
| 地 | na /na/ | na /na/ | na /na/ | *na /*na/ | — | *gajar /*ɡadʒar/ | ti /di/ |
| 日 | šun /ʃun/ | šun /ʃun/ | šun /ɕun/ | *siun /*siun/ | nair /nair/ | *naran /*naran/ | ži /ʐi/ |
| 月 | biya /bija/ | biya /bija/ | biya /bija/ | *bēga /*beːɡa/ | sair /sair/ | *sara(n) /*saran/ | ʼwė /wɥɛ/ |
| 山 | alin /alin/ | alin /alin/ | alin /alin/ | *xada /*xada/ | ula /ʊla/ | *agula /*aɣula/ | śan /ʂan/ |
| 海 | mederi /medəri/ | mederi /mederi/ | mederi /mədəri/ | *lāmu /*laːmu/ | — | *dalai /*dalaj/ | haẏ /xaj/ |
| 水 | muke /mukə/ | muke /muke/ | muke /mutɕə/ | *mū /*muː/ | us /ʊs/ | *usu(n) /*usun/ | śue /ʂwi/ |
| 火 | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | *tōga /*toːɡa/ | gal /ɡal/ | *gal /*ɡal/ | hwo /xwɔ/ |
| 木 | moo /moː/ | moo /moː/ | moo /mɔː/ | *mō /*moː/ | — | *modu(n) /*modun/ | mu /mu/ |
| 土 | boihon /bojxon/ | boihon /boixon/ | boihon /bɔiʁɔn/ | *na /*na/ | — | *sirui /*siruj/ | tʻu /tʰu/ |
| 石 | wehe /wəxə/ | — | — | *dʒola /*dʒola/ | — | *cilaxun /*tʃilaxun/ | ši /ʐi/ |
| 鐵 | sele /sələ/ | sele /sələ/ | — | *sele /*sele/ | — | *temür /*temyr/ | tʻė /tʰjɛ/ |
| 雨 | aga /aɡa/ | — | — | *tügde /*tyɡde/ | — | — | ʼėu /wɥu/ |
| 雪 | nimanggi /nimaŋɡi/ | imanggi /imaŋɡi/ | — | *ximansa /*ximansa/ | — | *casun /*tʃasun/ | swė /sɥɛ/ |
| 牛 | ihan /ixan/ | ihan /ixan/ | ihan /iʁan/ | *xuker /*xuker/ | — | *hüker /*hyker/ | ŋiw /ŋiw/ |
| 虎 | tasha /taʃa/ | tasha /taʃa/ | tasha /taɕa/ | — | — | — | hu /xu/ |
| 龍 | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | *muduri /*muduri/ | — | — | lėuŋ /lyŋ/ |
| 蛇 | meihe /məixə/ | meihe /meixe/ | meihe /məix/ | *müikī /*myikiː/ | — | *mogai /*moɣaj/ | če /dʐjɛ/ |
| 馬 | morin /morin/ | morin /morin/ | morin /mɔrin/ | *murin /*murin/ | mori /mori/ | *mori(n) /*morin/ | ma /ma/ |
| 羊 | honin /xonin/ | honin /xonin/ | honin /χɔnin/ | — | — | *honi(n) /*honin/ | ẏaŋ /jaŋ/ |
| 雞 | coko /tʃoko/ | — | — | *tiaku /*tiaku/ | — | *takixa /*takixa/ | gėi /ki/ |
| 犬 | indahūn /indaxuːn/ | indahūn /indaxɯn/ | indahūn /indaʁun/ | *ŋinda /*ŋinda/ | — | *noxai /*noxaj/ | kʻwėn /kʰɥɛn/ |
| 豬 | ulgiyan /ulɡijan/ | ulgiyan /ulɡijan/ | — | *ulgian /*ulɡian/ | — | *gakai /*ɡakaj/ | ǰėu /tʂɥu/ |
| 貓 | kesike /kəsikə/ | — | kesike /kəsitɕə/ | — | — | — | mew /mjɛw/ |
| 鳥 | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɢaɕa/ | *gasa /*ɡasa/ | — | *sibawun /*sibaʊn/ | dėw /tjɛw/ |
| 魚 | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaʁa/ | *nimaka /*nimaka/ | — | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | ʼėu /wɥu/ |
| 頭 | uju /udʒu/ | uju /udʑu/ | uju /udʑu/ | *dil /*dil/ | — | *terixün /*terixyn/ | thiw /dɨw/ |
| 目 | yasa /jasa/ | yasa /jasa/ | yasa /jaza/ | *jāsa /*jaːsa/ | — | *nidün /*nidyn/ | wu /wu/ |
| 耳 | šan /ʃan/ | šan /ʃan/ | šan /ɕan/ | *sēn /*seːn/ | — | *cikin /*tʃikin/ | ži /ʐi/ |
| 鼻 | oforo /oforo/ | — | — | — | — | *kamar /*kamar/ | pi /bi/ |
| 口 | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɢa/ | *amŋa /*amŋa/ | — | *aman /*aman/ | kʻhiw /kʰɨw/ |
| 牙 | weihe /wəixə/ | weihe /weixe/ | — | *xǖkte /*xyːkte/ | — | *sidün /*sidyn/ | ẏa /ja/ |
| 心 | niyaman /njaman/ | niyaman /niaman/ | niyaman /ɲaman/ | *mēwan /*meːwan/ | — | *jirüken /*dʒiryken/ | sim /sim/ |
| 手 | gala /ɡala/ | gala /ɡala/ | gala /ɢala/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | — | *gar /*ɡar/ | śiw /ʂiw/ |
| 足 | bethe /bətxə/ | bethe /betxe/ | bethe /bətxə/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | — | *köl /*kœl/ | dzėu /tsɥu/ |
| 血 | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɣi/ | *sēksə /*seːksə/ | — | *cisu(n) /*tʃisun/ | hwė /xɥɛ/ |
| 肉 | yali /jali/ | yali /jali/ | yali /jali/ | *uldʒə /*uldʒə/ | — | *mika(n) /*mikan/ | žėu /ʐɥu/ |
| 人 | niyalma /njalma/ | niyalma /njalma/ | niyalma /ɲalma/ | *niama /*niama/ | ku /kʰu/ | *kümün /*kymyn/ | žin /ʐin/ |
| 女 | hehe /xəxə/ | — | — | — | — | *eme /*eme/ | ñėu /nɥu/ |
| 兒 | jui /dʒui/ | — | — | — | — | — | ži /ʐi/ |
| 家 | boo /boː/ | — | — | *dʒūg /*dʒuːɡ/ | — | — | gya /kja/ |
| 門 | duka /duka/ | uce /utɕe/ | — | *örke /*œrke/ | — | *exüden /*exyden/ | mun /mun/ |
| 飯 | buda /buda/ | — | — | — | — | — | fan /van/ |
| 茶 | cai /tʃai/ | — | — | — | — | — | ča /dʐa/ |
| 錢 | jiha /dʒixa/ | — | — | — | — | — | tsen /dzjɛn/ |
| 年 | aniya /anja/ | aniya /anja/ | aniya /anʲ/ | *aniganī /*aniɡaniː/ | — | *hon /*hon/ | nen /njɛn/ |
| 生 | banjimbi /bandʒimbi/ | banji- /bandʑi-/ | — | *baldi- /*baldi-/ | — | *töre- /*tœre-/ | śhiŋ /ʂɨŋ/ |
| 死 | bucembi /butʃəmbi/ | — | — | — | — | — | shi /sɨ/ |
| 行 | yabumbi /jabumbi/ | yabu- /jabu-/ | yabumbi /jawum/ | *jabu- /*jabu-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | ɦėiŋ /ɣiŋ/ |
| 行 | faidan /faidan/ | — | faidan /faidan/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | ɣaŋ /ɣaŋ/ |
| 来 | jimbi /dʒimbi/ | ji- /dʑi-/ | jimbi /dʑim/ | *əmə- /*əmə-/ | — | *ire- /*ire-/ | laẏ /laj/ |
| 去 | genembi /ɡənəmbi/ | gene- /ɡənə-/ | genembi /ɡənəm/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *od- /*od-/ | kʻėu /kʰɥu/ |
| 走 | sujumbi /sudʒumbi/ | suju- /sudʑu-/ | sujumbi /sudʑum/ | *tuksa- /*tuksa-/ | — | *güyü- /*ɡyjy-/ | dzhiw /tsɨw/ |
| 飛 | deyembi /dəjəmbi/ | — | — | — | — | *nis- /*nis-/ | fʻi /fi/ |
| 坐 | tembi /təmbi/ | te- /te-/ | tembi /təm/ | *təgə- /*təɡə-/ | — | *saxu- /*saxu-/ | tswo /dzwɔ/ |
| 立 | ilimbi /ilimbi/ | ili- /ili-/ | ilimbi /ilim/ | *ili- /*ili-/ | — | *bos- /*bos-/ | li /li/ |
| 見 | sabumbi /sabumbi/ | sabu- /sabu-/ | sabumbi /sabum/ | *ičə- /*itʃə-/ | — | *üje- /*ydʒe-/ | gėn /kjɛn/ |
| 聞 | donjimbi /dondʒimbi/ | donji- /dondʑi-/ | donjimbi /dɔndʑim/ | *dōldi- /*doːldi-/ | — | *sonos- /*sonos-/ | wun /wun/ |
| 知 | sambi /sambi/ | — | — | — | — | *mede- /*mede-/ | ǰi /tʂi/ |
| 食 | jembi /dʒəmbi/ | je- /dʑe-/ | jembi /dʑəm/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | — | *ide- /*ide-/ | či /dʐi/ |
| 飲 | omimbi /omimbi/ | omi- /omi-/ | omimbi /ɔmim/ | *umī- /*umiː-/ | — | *uxu- /*uxu-/ | ʔim /ʔim/ |
| 白 | šanggiyan /ʃaŋɡijan/ | — | — | — | — | *cagaxan /*tʃaɣaxan/ | paẏ /baj/ |
| 黑 | sahaliyan /saxalijan/ | sahaliyan /saxalijan/ | — | *sakalīn /*sakaliːn/ | — | *kara /*kara/ | hiẏ /xɨj/ |
| 紅 | fulgiyan /fulɡijan/ | fulgiyan /fulɡijan/ | — | *pula /*pula/ | — | *hulaxan /*hulaxan/ | ɣuŋ /ɣuŋ/ |
| 黃 | suwayan /suwajan/ | — | — | — | — | *sira /*sira/ | ɣoŋ /ɣwaŋ/ |
| 青 | niohon /nioxon/ | — | — | — | — | *köke /*kœke/ | tsʻiŋ /tsʰiŋ/ |
| 綠 | niowanggiyan /niowaŋɡijan/ | — | — | *ɲoŋa /*ɲoŋa/ | — | *noguxan /*noɣuxan/ | lėu /lɥu/ |
| 灰 | fulenggi /fuləŋɡi/ | — | — | — | — | *hünesün /*hynesyn/ | hue /xwi/ |
| 大 | amba /amba/ | amba /amba/ | — | *amban /*amban/ | — | *yeke /*jeke/ | to /dɔ/ |
| 小 | ajige /adʒiɡə/ | — | — | — | — | — | sėw /sjɛw/ |
| 多 | labdu /labdu/ | — | — | *geren /*ɡeren/ | — | *olan /*olan/ | do /tɔ/ |
| 長 | golmin /ɡolmin/ | golmin /ɡolmin/ | golmin /ɢɔlmin/ | *ŋōlimi /*ŋoːlimi/ | — | *urtu /*urtu/ | čaŋ /dʐjaŋ/ |
| 長 | hūwašambi /xuːwaʃambi/ | — | — | — | — | — | ǰaŋ /tʂjaŋ/ |
| 老 | sakda /sakda/ | — | — | *sagdV /*saɡdV/ | — | — | law /law/ |
| 遠 | goro /ɡoro/ | — | — | *gora /*ɡora/ | — | *kola /*kola/ | ʼwėn /wɥɔn/ |
| 熱 | halhūn /xalxuːn/ | — | — | — | — | *kalaun /*kalaun/ | žė /ʐjɛ/ |
| 冷 | šahūrun /ʃaxuːrun/ | — | — | — | — | *küyitün /*kyjityn/ | lhiŋ /lɨŋ/ |
| 香 | wangga /waŋɡa/ | — | — | — | — | — | hėŋ /xjaŋ/ |
| 上 | dele /dələ/ | dele /dələ/ | dele /dələ/ | *ugi /*uɡi/ | — | *degere /*deɡere/ | šaŋ /ʐjaŋ/ |
| 下 | fejile /fədʒilə/ | fejile /fəjilə/ | fejile /fədʑilə/ | *xərgi /*xərɡi/ | — | *doxora /*doxora/ | ɦya /ɣja/ |
| 左 | hashū /xaʃuː/ | hashū /haʃɯ/ | hashū /χaɕu/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | dzo /tsɔ/ |
| 右 | ici /itʃi/ | ici /itɕi/ | ici /itɕi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | — | *baragun /*baraɣun/ | ŋiw /ŋiw/ |
| 中 | dulimba /dulimba/ | dulin /dulin/ | dulimba /dulimba/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ǰuŋ /tʂyŋ/ |
| 中 | goibumbi /ɡoibumbi/ | — | goibumbi /ɢɔibum/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ǰuŋ /tʂyŋ/ |
| 央 | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | *dulin /*dulin/ | — | — | ʔėŋ /ʔjaŋ/ |
| 東 | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | *dʒügün /*dʒyɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | duŋ /tuŋ/ |
| 西 | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | si /si/ |
| 南 | julergi /dʒulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | — | — | *emüne /*emyne/ | nam /nam/ |
| 北 | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | bue /pwi/ |
| 我 | bi /bi/ | bi /bi/ | — | *bi /*bi/ | — | *bi /*bi/ | ŋo /ŋɔ/ |
| 你 | si /si/ | ši /ʃi/ | — | *si /*si/ | — | *ci /*tʃi/ | ñi /ni/ |
| 有 | bimbi /bimbi/ | bi- /bi-/ | — | *bi- /*bi-/ | — | — | ŋiw /ŋiw/ |
| 無 | akū /akuː/ | — | — | — | — | *ügei /*yɣej/ | wu /wu/ |
| 不 | akū /akuː/ | — | — | *e- /*e-/ | — | *ese /*ese/ | bu /pu/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap