原始モンゴル語
몽골조어
몽골어족(조)
원시 몽골어(Proto-Mongolic)는 할하 몽골어, 부랴트어, 칼미크-오이라트어, 내몽골 방언, 다구르어, 칭하이-간쑤 그룹(몽고르어, 보안어, 둥샹어 등)을 포함한 모든 몽골어계 언어의 재구된 공통 조어. 시기는 대체로 5–10세기 몽골 고원, 몽골 제국 흥기 직전·중기 몽골어 직전으로 본다. 재구는 『원조비사』, 팍파 문자 자료, 한몽 대역 어휘집, 현대 몽골 제언어의 비교에 기반하며 Janhunen (2003)과 Nugteren (2011)의 표기를 따른다. *nike(n) '하나', *naran '태양', *mori(n) '말', *kümün '사람' 등 별표 부착으로 표시되며, 어말 -n은 형태적 환경에서만 나타나기에 괄호 표시 관례가 있다.
사용 지역
몽골조어의 한자 독음
| 한자 | 뜻 | 독음 | 표기 | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *nigen | /*niɡen/ | |
| 二 | two | *qoyar | /*qojar/ | |
| 三 | three | *gurba(n) | /*ɡurban/ | |
| 四 | four | *dörbe(n) | /*dœrben/ | |
| 五 | five | *tabu(n) | /*tabun/ | |
| 六 | six | *jirguɣa(n) | /*dʒirɣuɣan/ | |
| 七 | seven | *doluɣa(n) | /*doluɣan/ | |
| 八 | eight | *nayima(n) | /*najiman/ | |
| 九 | nine | *yersü(n) | /*jersyn/ | |
| 十 | ten | *harba(n) | /*harban/ | |
| 天 | sky | *teŋri | /*teŋri/ | |
| 地 | ground | *gajar | /*ɡadʒar/ | |
| 日 | sun | *naran | /*naran/ | |
| 月 | moon | *sara(n) | /*saran/ | |
| 山 | mountain | *agula | /*aɣula/ | |
| 海 | sea | *dalai | /*dalaj/ | |
| 水 | water | *usu(n) | /*usun/ | |
| 火 | fire | *gal | /*ɡal/ | |
| 木 | tree | *modu(n) | /*modun/ | |
| 土 | soil | *sirui | /*siruj/ | |
| 石 | stone | *cilaxun | /*tʃilaxun/ | |
| 鐵 | iron | *temür | /*temyr/ | |
| 雪 | snow | *casun | /*tʃasun/ | |
| 牛 | ox | *hüker | /*hyker/ | |
| 蛇 | snake | *mogai | /*moɣaj/ | |
| 馬 | horse | *mori(n) | /*morin/ | |
| 羊 | sheep | *honi(n) | /*honin/ | |
| 雞 | chicken | *takixa | /*takixa/ | |
| 犬 | dog | *noxai | /*noxaj/ | |
| 豬 | pig | *gakai | /*ɡakaj/ | |
| 鳥 | bird | *sibawun | /*sibaʊn/ | |
| 魚 | fish | *jigasu(n) | /*dʒiɣasun/ | |
| 頭 | head | *terixün | /*terixyn/ | |
| 目 | eye | *nidün | /*nidyn/ | |
| 耳 | ear | *cikin | /*tʃikin/ | |
| 鼻 | nose | *kamar | /*kamar/ | |
| 口 | mouth | *aman | /*aman/ | |
| 牙 | tooth | *sidün | /*sidyn/ | |
| 心 | heart | *jirüken | /*dʒiryken/ | |
| 手 | hand | *gar | /*ɡar/ | |
| 足 | foot | *köl | /*kœl/ | |
| 血 | blood | *cisu(n) | /*tʃisun/ | |
| 肉 | meat | *mika(n) | /*mikan/ | |
| 人 | person | *kümün | /*kymyn/ | |
| 女 | woman | *eme | /*eme/ | |
| 門 | door, gate | *exüden | /*exyden/ | |
| 年 | year | *hon | /*hon/ | |
| 生 | live, be born | *töre- | /*tœre-/ | |
| 行 | go | *yabu- | /*jabu-/ | |
| 行 | row | *yabu- | /*jabu-/ | |
| 来 | come | *ire- | /*ire-/ | |
| 去 | leave | *od- | /*od-/ | |
| 走 | run | *güyü- | /*ɡyjy-/ | |
| 飛 | fly | *nis- | /*nis-/ | |
| 坐 | sit | *saxu- | /*saxu-/ | |
| 立 | stand | *bos- | /*bos-/ | |
| 見 | see | *üje- | /*ydʒe-/ | |
| 聞 | hear | *sonos- | /*sonos-/ | |
| 知 | know | *mede- | /*mede-/ | |
| 食 | eat | *ide- | /*ide-/ | |
| 飲 | drink | *uxu- | /*uxu-/ | |
| 白 | white | *cagaxan | /*tʃaɣaxan/ | |
| 黑 | black | *kara | /*kara/ | |
| 紅 | red | *hulaxan | /*hulaxan/ | |
| 黃 | yellow | *sira | /*sira/ | |
| 青 | blue-green | *köke | /*kœke/ | |
| 綠 | green | *noguxan | /*noɣuxan/ | |
| 灰 | grey; ash | *hünesün | /*hynesyn/ | |
| 大 | big | *yeke | /*jeke/ | |
| 多 | many, much | *olan | /*olan/ | |
| 長 | long | *urtu | /*urtu/ | |
| 遠 | far | *kola | /*kola/ | |
| 熱 | hot | *kalaun | /*kalaun/ | |
| 冷 | cold | *küyitün | /*kyjityn/ | |
| 上 | up | *degere | /*deɡere/ | |
| 下 | down | *doxora | /*doxora/ | |
| 左 | left | *jegün | /*dʒeɡyn/ | |
| 右 | right | *baragun | /*baraɣun/ | |
| 中 | middle | *dumda | /*dumda/ | |
| 中 | hit | *dumda | /*dumda/ | |
| 東 | east | *jegün | /*dʒeɡyn/ | |
| 西 | west | *baragun | /*baraɣun/ | |
| 南 | south | *emüne | /*emyne/ | |
| 北 | north | *hoyitu | /*hojitu/ | |
| 我 | I, me | *bi | /*bi/ | |
| 你 | you | *ci | /*tʃi/ | |
| 無 | not have, without | *ügei | /*yɣej/ | |
| 不 | not | *ese | /*ese/ |
출처
- Janhunen 2003
- Nugteren 2011
한자음 비교
같은 분류의 언어와 비교: 몽골어족(조)
| 한자 | 몽골조어 | 퉁구스조어 | 거란어 | 일본조어 | 한국조어 | 흐몽몐조어 | 여진어 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *nigen /*niɡen/ | *əmun /*əmun/ | am /am/ | *pitə-tu /*pitə-tu/ | *hʌtan /*hʌtan/ | *ʔɨ /*ʔɨ/ | emu /emu/ |
| 二 | *qoyar /*qojar/ | *dʒuər /*dʒuər/ | jur /dʒur/ | *puta /*puta/ | *tupɨr /*tupɨɾ/ | *ʔu̯i /*ʔu̯i/ | juwe /dʑuwe/ |
| 三 | *gurba(n) /*ɡurban/ | *ilan /*ilan/ | hur /hur/ | *mi /*mi/ | *seki /*seki/ | *pjɔu /*pjɔu/ | ilan /ilan/ |
| 四 | *dörbe(n) /*dœrben/ | *dügin /*dyɡin/ | dur /dur/ | *jə /*jə/ | *neki /*neki/ | *plei /*plei/ | duin /duin/ |
| 五 | *tabu(n) /*tabun/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | tau /tʰau/ | *itu /*itu/ | *tasəs /*tasəs/ | *prja /*prja/ | sunja /sundʑa/ |
| 六 | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | nil /nil/ | *mu /*mu/ | *jəsəs /*jəsəs/ | *kruk /*kruk/ | ninggun /niŋɡun/ |
| 七 | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | *nadan /*nadan/ | dolo /dolo/ | *nana /*nana/ | *nirkup /*niɾkup/ | *djuŋH /*djuŋH/ | nadan /nadan/ |
| 八 | *nayima(n) /*najiman/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | — | *ja /*ja/ | *jətərp /*jətəɾp/ | *jat /*jat/ | jakūn /dʑakɯn/ |
| 九 | *yersü(n) /*jersyn/ | *xəgün /*xəɡyn/ | is /is/ | *kəkənə /*kəkənə/ | *ahop /*ahop/ | *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ | uyun /ujun/ |
| 十 | *harba(n) /*harban/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | par /par/ | *təwə /*təwə/ | *jer /*jeɾ/ | *gju̯əpD /*gju̯əpD/ | juwan /dʑuwan/ |
| 天 | *teŋri /*teŋri/ | *abka /*abka/ | teŋri /tʰeŋri/ | *ama /*ama/ | *hanʌr /*hanʌɾ/ | — | abka /abka/ |
| 地 | *gajar /*ɡadʒar/ | *na /*na/ | — | — | *tʌh /*tʌh/ | — | na /na/ |
| 日 | *naran /*naran/ | *siun /*siun/ | nair /nair/ | *pi /*pi/ | *hʌy /*hʌj/ | *hnu̯ɔiA /*hnu̯ɔiA/ | šun /ʃun/ |
| 月 | *sara(n) /*saran/ | *bēga /*beːɡa/ | sair /sair/ | *tukuy /*tukui/ | *tʌr /*tʌɾ/ | *hlaH /*hlaH/ | biya /bija/ |
| 山 | *agula /*aɣula/ | *xada /*xada/ | ula /ʊla/ | *jama /*jama/ | *moy /*moj/ | — | alin /alin/ |
| 海 | *dalai /*dalaj/ | *lāmu /*laːmu/ | — | *umi /*umi/ | *parʌr /*paɾʌɾ/ | — | mederi /mederi/ |
| 水 | *usu(n) /*usun/ | *mū /*muː/ | us /ʊs/ | *mintu /*mintu/ | *mɨr /*mɨɾ/ | *ʔu̯əm /*ʔu̯əm/ | muke /muke/ |
| 火 | *gal /*ɡal/ | *tōga /*toːɡa/ | gal /ɡal/ | *poy /*poi/ | *pɨr /*pɨɾ/ | *douX /*douX/ | tuwa /tuwa/ |
| 木 | *modu(n) /*modun/ | *mō /*moː/ | — | *kəy /*kəi/ | *namk /*namk/ | *ntju̯əŋH /*ntju̯əŋH/ | moo /moː/ |
| 土 | *sirui /*siruj/ | *na /*na/ | — | *tuti /*tuti/ | *hʌrk /*hʌɾk/ | *N-təu /*N-təu/ | boihon /boixon/ |
| 石 | *cilaxun /*tʃilaxun/ | *dʒola /*dʒola/ | — | *isoi /*isoi/ | — | *-ʔrəu /*-ʔrəu/ | — |
| 鐵 | *temür /*temyr/ | *sele /*sele/ | — | — | — | — | sele /sələ/ |
| 雪 | *casun /*tʃasun/ | *ximansa /*ximansa/ | — | *joki /*joki/ | — | — | imanggi /imaŋɡi/ |
| 牛 | *hüker /*hyker/ | *xuker /*xuker/ | — | *usi /*usi/ | *sjo /*sjo/ | — | ihan /ixan/ |
| 蛇 | *mogai /*moɣaj/ | *müikī /*myikiː/ | — | — | — | *ʔnaŋ /*ʔnaŋ/ | meihe /meixe/ |
| 馬 | *mori(n) /*morin/ | *murin /*murin/ | mori /mori/ | *uma /*uma/ | — | *mjænB /*mjænB/ | morin /morin/ |
| 羊 | *honi(n) /*honin/ | — | — | *pitunsi /*pitunsi/ | — | *juŋ /*juŋ/ | honin /xonin/ |
| 雞 | *takixa /*takixa/ | *tiaku /*tiaku/ | — | — | — | *Kəi /*Kəi/ | — |
| 犬 | *noxai /*noxaj/ | *ŋinda /*ŋinda/ | — | *enu /*enu/ | *kahi /*kahi/ | *qluwX /*qluwX/ | indahūn /indaxɯn/ |
| 豬 | *gakai /*ɡakaj/ | *ulgian /*ulɡian/ | — | — | — | — | ulgiyan /ulɡijan/ |
| 鳥 | *sibawun /*sibaʊn/ | *gasa /*ɡasa/ | — | *təri /*təri/ | *say /*saj/ | *m-nɔk /*m-nɔk/ | gasha /ɡaʃa/ |
| 魚 | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | *nimaka /*nimaka/ | — | *iwo /*iwo/ | *koki /*koki/ | *mbrəuX /*mbrəuX/ | nimaha /nimaxa/ |
| 頭 | *terixün /*terixyn/ | *dil /*dil/ | — | *kasira /*kasira/ | *məri /*məɾi/ | *S-phreiX /*S-phreiX/ | uju /udʑu/ |
| 目 | *nidün /*nidyn/ | *jāsa /*jaːsa/ | — | *ma /*ma/ | *nun /*nun/ | *mu̯ɛjH /*mu̯ɛjH/ | yasa /jasa/ |
| 耳 | *cikin /*tʃikin/ | *sēn /*seːn/ | — | *mimi /*mimi/ | *kuy /*kuj/ | *mbræu /*mbræu/ | šan /ʃan/ |
| 鼻 | *kamar /*kamar/ | — | — | *pana /*pana/ | — | *mbru̯iH /*mbru̯iH/ | — |
| 口 | *aman /*aman/ | *amŋa /*amŋa/ | — | *kutuy /*kutui/ | *ip /*ip/ | *ɲɟuj /*ɲɟuj/ | angga /aŋɡa/ |
| 牙 | *sidün /*sidyn/ | *xǖkte /*xyːkte/ | — | *pa /*pa/ | — | *hmjinX /*hmjinX/ | weihe /weixe/ |
| 心 | *jirüken /*dʒiryken/ | *mēwan /*meːwan/ | — | *kəkərə /*kəkərə/ | *mʌzʌm /*mʌzʌm/ | — | niyaman /niaman/ |
| 手 | *gar /*ɡar/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | — | *ta /*ta/ | *son /*son/ | *-bɔuX /*-bɔuX/ | gala /ɡala/ |
| 足 | *köl /*kœl/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | — | *asi /*asi/ | *par /*paɾ/ | — | bethe /betxe/ |
| 血 | *cisu(n) /*tʃisun/ | *sēksə /*seːksə/ | — | *ti /*ti/ | *pih /*pih/ | *ntshjamX /*ntshjamX/ | senggi /səŋɡi/ |
| 肉 | *mika(n) /*mikan/ | *uldʒə /*uldʒə/ | — | *sisi /*sisi/ | *salh /*salh/ | *NGej /*NGej/ | yali /jali/ |
| 人 | *kümün /*kymyn/ | *niama /*niama/ | ku /kʰu/ | *pitə /*pitə/ | *salʌm /*salʌm/ | *lan /*ʔja/ | niyalma /njalma/ |
| 女 | *eme /*eme/ | — | — | — | — | — | — |
| 門 | *exüden /*exyden/ | *örke /*œrke/ | — | *to /*to/ | — | *gru̯eŋ /*gru̯eŋ/ | uce /utɕe/ |
| 年 | *hon /*hon/ | *aniganī /*aniɡaniː/ | — | *təsi /*təsi/ | — | *hɲu̯əŋH /*hɲu̯əŋH/ | aniya /anja/ |
| 生 | *töre- /*tœre-/ | *baldi- /*baldi-/ | — | *nar- /*nar-/ | — | — | banji- /bandʑi-/ |
| 行 | *yabu- /*jabu-/ | *jabu- /*jabu-/ | — | *ik- /*ik-/ | *ka- /*ka-/ | *n-mʉŋ(X) /*n-mʉŋ(X)/ | yabu- /jabu-/ |
| 行 | *yabu- /*jabu-/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *okonap- /*okonap-/ | *hʌ- /*hʌ-/ | — | — |
| 来 | *ire- /*ire-/ | *əmə- /*əmə-/ | — | *kə- /*kə-/ | *o- /*o-/ | *daj /*daj/ | ji- /dʑi-/ |
| 去 | *od- /*od-/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | — | *ka- /*ka-/ | — | gene- /ɡənə-/ |
| 走 | *güyü- /*ɡyjy-/ | *tuksa- /*tuksa-/ | — | *pasir- /*pasir-/ | *tʌt- /*tʌt-/ | — | suju- /sudʑu-/ |
| 飛 | *nis- /*nis-/ | — | — | *tənp- /*tənp-/ | — | — | — |
| 坐 | *saxu- /*saxu-/ | *təgə- /*təɡə-/ | — | *wo- /*wo-/ | *anc- /*ants-/ | — | te- /te-/ |
| 立 | *bos- /*bos-/ | *ili- /*ili-/ | — | *tat- /*tat-/ | *se- /*se-/ | — | ili- /ili-/ |
| 見 | *üje- /*ydʒe-/ | *ičə- /*itʃə-/ | — | *mi- /*mi-/ | *po- /*po-/ | *bu̯ət /*bu̯ət/ | sabu- /sabu-/ |
| 聞 | *sonos- /*sonos-/ | *dōldi- /*doːldi-/ | — | *kik- /*kik-/ | *tɨr- /*tɨɾ-/ | *hnəumX /*hnəumX/ | donji- /dondʑi-/ |
| 知 | *mede- /*mede-/ | — | — | *sir- /*sir-/ | — | *pei /*pei/ | — |
| 食 | *ide- /*ide-/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | — | *kup- /*kup-/ | *mək- /*mək-/ | — | je- /dʑe-/ |
| 飲 | *uxu- /*uxu-/ | *umī- /*umiː-/ | — | *nəm- /*nəm-/ | *mas- /*mas-/ | — | omi- /omi-/ |
| 白 | *cagaxan /*tʃaɣaxan/ | — | — | *siro- /*siro-/ | — | — | — |
| 黑 | *kara /*kara/ | *sakalīn /*sakaliːn/ | — | *kuro /*kuro/ | — | — | sahaliyan /saxalijan/ |
| 紅 | *hulaxan /*hulaxan/ | *pula /*pula/ | — | — | — | — | fulgiyan /fulɡijan/ |
| 黃 | *sira /*sira/ | — | — | *koi /*koi/ | — | — | — |
| 青 | *köke /*kœke/ | — | — | — | — | — | — |
| 綠 | *noguxan /*noɣuxan/ | *ɲoŋa /*ɲoŋa/ | — | — | — | — | — |
| 灰 | *hünesün /*hynesyn/ | — | — | — | — | *tshju̯əiX /*tshju̯əiX/ | — |
| 大 | *yeke /*jeke/ | *amban /*amban/ | — | — | — | *hljo /*hljo/ | amba /amba/ |
| 多 | *olan /*olan/ | *geren /*ɡeren/ | — | *əpə /*əpə/ | — | — | — |
| 長 | *urtu /*urtu/ | *ŋōlimi /*ŋoːlimi/ | — | *nanka /*nanka/ | — | *ntauX /*ntauX/ | golmin /ɡolmin/ |
| 遠 | *kola /*kola/ | *gora /*ɡora/ | — | *təpə /*təpə/ | — | *qʷuw /*qʷuw/ | — |
| 熱 | *kalaun /*kalaun/ | — | — | — | — | — | — |
| 冷 | *küyitün /*kyjityn/ | — | — | *su⁽ⁿ⁾susi /*su⁽ⁿ⁾susi/ | — | *ʔnu̯ɔmH /*ʔnu̯ɔmH/ | — |
| 上 | *degere /*deɡere/ | *ugi /*uɡi/ | — | *upəy /*upəi/ | *uh /*uh/ | — | dele /dələ/ |
| 下 | *doxora /*doxora/ | *xərgi /*xərɡi/ | — | *sita /*sita/ | *arʌy /*aɾʌj/ | — | fejile /fəjilə/ |
| 左 | *jegün /*dʒeɡyn/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | — | *pintari /*pintari/ | *oyn /*ojn/ | — | hashū /haʃɯ/ |
| 右 | *baragun /*baraɣun/ | *aŋān /*aŋaːn/ | — | *minkiri /*minkiri/ | *parʌn /*paɾʌn/ | — | ici /itɕi/ |
| 中 | *dumda /*dumda/ | *dulin /*dulin/ | — | *naka /*naka/ | *kawɨn /*kawɨn/ | *ntroŋ /*ntroŋ/ | dulin /dulin/ |
| 中 | *dumda /*dumda/ | *dulin /*dulin/ | — | *atar- /*atar-/ | *mac- /*mats-/ | — | — |
| 東 | *jegün /*dʒeɡyn/ | *dʒügün /*dʒyɡyn/ | — | *pinkasi /*pinkasi/ | — | — | dergi /dərɡi/ |
| 西 | *baragun /*baraɣun/ | — | — | *nisi /*nisi/ | — | — | wargi /warɡi/ |
| 南 | *emüne /*emyne/ | — | — | *minami /*minami/ | — | — | julergi /dʑulərɡi/ |
| 北 | *hoyitu /*hojitu/ | — | — | *kita /*kita/ | — | — | amargi /amarɡi/ |
| 我 | *bi /*bi/ | *bi /*bi/ | — | — | — | — | bi /bi/ |
| 你 | *ci /*tʃi/ | *si /*si/ | — | — | — | *mu̯ei /*mu̯ei/ | ši /ʃi/ |
| 無 | *ügei /*yɣej/ | — | — | — | — | — | — |
| 不 | *ese /*ese/ | *e- /*e-/ | — | *na /*na/ | — | — | — |
페이지 1/9
인터랙티브 지도 열기: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 언어 시각화 프로젝트의 일부입니다. 정적이고 크롤링 가능한 요약이며, 인터랙티브 지도에서는 발음 음성, 필터, 지구본 보기를 제공합니다.
제작 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap 홈