ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ
Маньчжурский
Тунгусская > южный
Маньчжурский язык — тунгусский язык, служивший государственным языком династии Цин (1644–1912). Для китайских иероглифов в нём существует богатая исконная лексика: emu, juwe, ilan для чисел; šun для солнца; abka для неба. Двуязычные словари, такие как Юйчжи Цинвэньцзянь (1708), фиксируют также сино-маньчжурское чтение на основе северного мандарина конца эпохи Мин. Маньчжурское письмо, производное от монгольского алфавита, использовалось в официальных документах на протяжении всей эпохи Цин.
Где на нём говорят
Чтения ханьских иероглифов на языке Маньчжурский
| Иероглиф | Значение | Чтение | Форма | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ᡝᠮᡠemu | /emu/ | |
| 二 | two | ᠵᡠᠸᡝjuwe | /dʒuwə/ | |
| 三 | three | ᡳᠯᠠᠨilan | /ilan/ | |
| 四 | four | ᡩᡠᡳᠨduin | /duin/ | |
| 五 | five | ᠰᡠᠨᠵᠠsunja | /sundʒa/ | |
| 六 | six | ᠨᡳᠩᡤᡠᠨninggun | /niŋɡun/ | |
| 七 | seven | ᠨᠠᡩᠠᠨnadan | /nadan/ | |
| 八 | eight | ᠵᠠᡴᡡᠨjakūn | /dʒakʰuːn/ | |
| 九 | nine | ᡠᠶᡠᠨuyun | /ujun/ | |
| 十 | ten | ᠵᡠᠸᠠᠨjuwan | /dʒuwan/ | |
| 天 | sky | ᠠᠪᡴᠠabka | /abka/ | |
| 地 | ground | ᠨᠠna | /na/ | |
| 日 | sun | ᡧᡠᠨšun | /ʃun/ | |
| 月 | moon | ᠪᡳᠶᠠbiya | /bija/ | |
| 山 | mountain | ᠠᠯᡳᠨalin | /alin/ | |
| 海 | sea | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳmederi | /medəri/ | |
| 水 | water | ᠮᡠᡴᡝmuke | /mukə/ | |
| 火 | fire | ᡨᡠᠸᠠtuwa | /tuwa/ | |
| 木 | tree | ᠮᠣᠣmoo | /moː/ | |
| 土 | soil | ᠪᠣᡳᡥᠣᠨboihon | /bojxon/ | |
| 石 | stone | ᠸᡝᡥᡝwehe | /wəxə/ | |
| 鐵 | iron | ᠰᡝᠯᡝsele | /sələ/ | |
| 雨 | rain | ᠠᡤᠠaga | /aɡa/ | |
| 雪 | snow | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳnimanggi | /nimaŋɡi/ | |
| 牛 | ox | ᡳᡥᠠᠨihan | /ixan/ | |
| 虎 | tiger | ᡨᠠᡧᠠtasha | /taʃa/ | |
| 龍 | dragon | ᠮᡠᡩᡠᡵᡳmuduri | /muduri/ | |
| 蛇 | snake | ᠮᡝᡳᡥᡝmeihe | /məixə/ | |
| 馬 | horse | ᠮᠣᡵᡳᠨmorin | /morin/ | |
| 羊 | sheep | ᡥᠣᠨᡳᠨhonin | /xonin/ | |
| 雞 | chicken | ᠴᠣᡴᠣcoko | /tʃoko/ | |
| 犬 | dog | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨindahūn | /indaxuːn/ | |
| 豬 | pig | ᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨulgiyan | /ulɡijan/ | |
| 貓 | cat | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝkesike | /kəsikə/ | |
| 鳥 | bird | ᡤᠠᡧᠠgasha | /ɡaʃa/ | |
| 魚 | fish | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠnimaha | /nimaxa/ | |
| 頭 | head | ᡠᠵᡠuju | /udʒu/ | |
| 目 | eye | ᠶᠠᠰᠠyasa | /jasa/ | |
| 耳 | ear | ᡧᠠᠨšan | /ʃan/ | |
| 鼻 | nose | ᠣᡶ᠋ᠣᡵᠣoforo | /oforo/ | |
| 口 | mouth | ᠠᠩᡤᠠangga | /aŋɡa/ | |
| 牙 | tooth | ᠸᡝᡳ᠌ᡥᡝweihe | /wəixə/ | |
| 心 | heart | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨniyaman | /njaman/ | |
| 手 | hand | ᡤᠠᠯᠠgala | /ɡala/ | |
| 足 | foot | ᠪᡝᡨᡥᡝbethe | /bətxə/ | |
| 血 | blood | ᠰᡝᠩᡤᡳsenggi | /səŋɡi/ | |
| 肉 | meat | ᠶᠠᠯᡳyali | /jali/ | |
| 人 | person | ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠniyalma | /njalma/ | |
| 女 | woman | ᡥᡝᡥᡝhehe | /xəxə/ | |
| 兒 | child | ᠵᡠᡳjui | /dʒui/ | |
| 家 | home, family | ᠪᠣᠣboo | /boː/ | |
| 門 | door, gate | ᡩᡠᡴᠠduka | /duka/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | ᠪᡠᡩᠠbuda | /buda/ | |
| 茶 | tea | ᠴᠠᡳcai | /tʃai/ | |
| 錢 | money | ᠵᡳᡥᠠjiha | /dʒixa/ | |
| 年 | year | ᠠᠨᡳᠶᠠaniya | /anja/ | |
| 生 | live, be born | ᠪᠠᠨᠵᡳᠮᠪᡳbanjimbi | /bandʒimbi/ | |
| 死 | die | ᠪᡠᠴᡝᠮᠪᡳbucembi | /butʃəmbi/ | |
| 行 | go | ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳyabumbi | /jabumbi/ | |
| 行 | row | ᡶᠠᡳᡩᠠᠨfaidan | /faidan/ | |
| 来 | come | ᠵᡳᠮᠪᡳjimbi | /dʒimbi/ | |
| 去 | leave | ᡤᡝᠨᡝᠮᠪᡳgenembi | /ɡənəmbi/ | |
| 走 | run | ᠰᡠᠵᡠᠮᠪᡳsujumbi | /sudʒumbi/ | |
| 飛 | fly | ᡩᡝᠶᡝᠮᠪᡳdeyembi | /dəjəmbi/ | |
| 坐 | sit | ᡨᡝᠮᠪᡳtembi | /təmbi/ | |
| 立 | stand | ᡳᠯᡳᠮᠪᡳilimbi | /ilimbi/ | |
| 見 | see | ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳsabumbi | /sabumbi/ | |
| 聞 | hear | ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳdonjimbi | /dondʒimbi/ | |
| 知 | know | ᠰᠠᠮᠪᡳsambi | /sambi/ | |
| 食 | eat | ᠵᡝᠮᠪᡳjembi | /dʒəmbi/ | |
| 飲 | drink | ᠣᠮᡳᠮᠪᡳomimbi | /omimbi/ | |
| 白 | white | ᡧᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨšanggiyan | /ʃaŋɡijan/ | |
| 黑 | black | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨsahaliyan | /saxalijan/ | |
| 紅 | red | ᡶ᠋ᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨfulgiyan | /fulɡijan/ | |
| 黃 | yellow | ᠰᡠᠸᠠᠶᠠᠨsuwayan | /suwajan/ | |
| 青 | blue-green | ᠨᡳᠣᡥᠣᠨniohon | /nioxon/ | |
| 綠 | green | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨniowanggiyan | /niowaŋɡijan/ | |
| 灰 | grey; ash | ᡶ᠋ᡠᠯᡝᠩᡤᡳfulenggi | /fuləŋɡi/ | |
| 大 | big | ᠠᠮᠪᠠamba | /amba/ | |
| 小 | small | ᠠᠵᡳᡤᡝajige | /adʒiɡə/ | |
| 多 | many, much | ᠯᠠᠪᡩᡠlabdu | /labdu/ | |
| 長 | long | ᡤᠣᠯᠮᡳᠨgolmin | /ɡolmin/ | |
| 長 | grow; elder | ᡥᡡᠸᠠᡧᠠᠮᠪᡳhūwašambi | /xuːwaʃambi/ | |
| 老 | old | ᠰᠠᡴ᠋ᡩ᠋ᠠsakda | /sakda/ | |
| 遠 | far | ᡤᠣᡵᠣgoro | /ɡoro/ | |
| 熱 | hot | ᡥᠠᠯᡥᡡᠨhalhūn | /xalxuːn/ | |
| 冷 | cold | ᡧᠠᡥᡡᡵᡠᠨšahūrun | /ʃaxuːrun/ | |
| 香 | fragrant | ᠸᠠᠩᡤᠠwangga | /waŋɡa/ | |
| 上 | up | ᡩᡝᠯᡝdele | /dələ/ | |
| 下 | down | ᡶᡝᠵᡳᠯᡝfejile | /fədʒilə/ | |
| 左 | left | ᡥᠠᡧᡡhashū | /xaʃuː/ | |
| 右 | right | ᡳᠴᡳici | /itʃi/ | |
| 中 | middle | ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠdulimba | /dulimba/ | |
| 中 | hit | ᡤᠣᡳᠪᡠᠮᠪᡳgoibumbi | /ɡoibumbi/ | |
| 央 | center | ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳdulimbai | /dulimbai/ | |
| 東 | east | ᡩᡝᡵᡤᡳdergi | /dərɡi/ | |
| 西 | west | ᠸᠠᡵᡤᡳwargi | /warɡi/ | |
| 南 | south | ᠵᡠᠯᡝᡵᡤᡳjulergi | /dʒulərɡi/ | |
| 北 | north | ᠠᠮᠠᡵᡤᡳamargi | /amarɡi/ | |
| 我 | I, me | ᠪᡳbi | /bi/ | |
| 你 | you | ᠰᡳsi | /si/ | |
| 有 | have; there is | ᠪᡳᠮᠪᡳbimbi | /bimbi/ | |
| 無 | not have, without | ᠠᡴᡡakū | /akuː/ | |
| 不 | not | ᠠᡴᡡakū | /akuː/ |
Источники
- 御製清文鑑 (Yuzhi Qingwenjian, 1708)
- 御製增訂清文鑑 (Yuzhi Zengding Qingwenjian, 1771)
- 大清全書 (Daiqing Quanshu, 1683)
- Norman, Jerry — A Concise Manchu-English Lexicon (1978)
- Wiktionary Manchu entries (mnc)
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: тунгусская семья (маньчжуро-тунгусская ветвь, южная)
| Значение | Маньчжурский | Чжурчжэньский | Сибинский | Нанайский | Удэгейский | Пратунгусский язык | Эвенкийский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ᠮᡠᡴᡝ /mukə/ | muke /muke/ | ᠮᡠᡣᡝ /mukʰu/ | муэ /muə/ | ули /uli/ | *mū /mū/ | мӯ /muː/ |
| Огонь | ᡨᡠᠸᠠ /tuwa/ | to /to/ | ᡨᡠᠸᠠ /tʰuɑ/ | тава /tava/ | то̄ /toː/ | *tawa /tawa/ | того /toɡo/ |
| Солнце | ᡧᡠᠨ /ʃun/ | še'un /ʃeun/ | ᡧᡠᠨ /sun/ | сиун /siun/ | сӯ /suː/ | *sigūn /sigūn/ | дылача /dilatʃaː/ |
| Луна | ᠪᡳᠶᠠ /bija/ | bia /bia/ | ᠪᡳᠶᠠ /biɑ/ | биа /bia/ | биа /bia/ | *bēga /bēga/ | бега /beɡa/ |
| Звезда | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usiˈχa/ | ušiha /uʃixa/ | ᡠᠰᡳᡥᠠ /usxɑ/ | хосикта /xosikta/ | ваикта /ˈwaikta/ | *xōsikta /xoːsikta/ | осикта /osikta/ |
| Ночь | ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ /dobori/ | dobori /dobori/ | ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ /dœviri/ | долбо /dolbo/ | догбо /doɡbo/ | *dolbo /dolbo/ | долбони /dolboni/ |
| Дождь | ᠠᡤᠠ /aɡa/ | agu /aɡu/ | ᠠᡤᠠ /ɑɣɑ/ | тугдэ /tuɡdə/ | тигдэ /tiɡdə/ | *tigde /tiɡde/ | тыгдэ /tiɡdə/ |
| Снег | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳ /nimaŋɡi/ | imanggi /imaŋɡi/ | ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳ /nimɑŋ/ | симата /simata/ | има̄ /imaː/ | *imana /imana/ | иманна /imanna/ |
| Ветер | ᡝᡩᡠᠨ /ədun/ | edu /ədu/ | ᡠᡩᡠᠨ /udun/ | хэдун /xədun/ | эди /ədi/ | *xedün /xedyn/ | эдын /ədin/ |
| Земля | ᠪᠣᡳᡥᠣᠨ /boihon/ | na /na/ | ᠨᠠ /na/ | на /na/ | на̄ /naː/ | *nā /naː/ | дуннэ /dunːə/ |
| Камень | ᠸᡝᡥᡝ /wəxə/ | uhe /uxə/ | ᠸᡝᡥᡝ /vɘɣɘ/ | дёло /dʒolo/ | — | *ǯolo /dʒolo/ | дёло /dʒolo/ |
| Гора | ᠠᠯᡳᠨ /alin/ | — | ᠠᠯᡳᠨ /ɛlin/ | хурэ̄н /xurəːn/ | — | *xöre /xøre/ | урэ /urə/ |
| Море | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳ /mətəri/ | mede /mədə/ | ᠮᡝᡩᡝᡵᡳ /mɘdɘrj/ | намо /namo/ | наму /namu/ | *lāmu /lāmu/ | ламу /lamu/ |
| Мать | ᡝᠨᡳᠶᡝ /ənijə/ | eme /eme/ | ᡝᠨᡞᠶᡝ /ɘni/ | энин /ənin/ | энэ /ənə/ | *eńi /eńi/ | энин /ənin/ |
| Отец | ᠠᠮᠠ /ama/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠ /ɑmɘ/ | ама /ama/ | ама /ama/ | *ama /ama/ | амин /amin/ |
| Дочь | ᠰᠠᡵᡤᠠᠨ ᠵᡠᡳ /sarɡan dʒui/ | saran jui /saran dʒui/ | ᠰᠠᡵᡤᠠᠨ ᠵᡠᡳ /sarɢan dʒui/ | асиа пиктэ /asia piktə/ | — | — | хуна̄т /xunaːt/ |
| Я | ᠪᡳ /bi/ | bi /bi/ | ᠪᡳ /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | *bi /bi/ | би /bi/ |
| Ты | ᠰᡳ /si/ | ši /ʃi/ | ᠰᡳ /ɕi/ | си /si/ | си /si/ | *si /si/ | си /si/ |
| Мы | ᠮᡠᠰᡝ / ᠪᡝ /musə / bə/ | — /—/ | ᠮᡠᠰᡝ / ᠪᡝ /mɘs / bo/ | буэ /buə/ | минти / бу /minti / bu/ | *münti / *büe /mynti / bye/ | мит / бу /mit / bu/ |
| Имя | ᡤᡝᠪᡠ /ɡəbu/ | gebu /ɡəbu/ | ᡤᡝᠪᡠ /ɡɘv/ | гэрбу /ɡərbu/ | гэгби /ɡəɡbi/ | *gerbū /gerbū/ | гэрбӣ /ɡərbiː/ |
| Человек | ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠ /nijalma/ | — | ᠨᡞᠶᠠᠯᠮᠠ /nɑn/ | най /naj/ | нӣ /niː/ | *ńārī /ɲaːriː/ | бэе /bəje/ |
| Голова | ᡠᠵᡠ /udʒu/ | uju /udʒu/ | ᡠᠵᡠ /udʐo/ | дили /dili/ | дили /dili/ | *dili /dili/ | дыл /dil/ |
| Глаз | ᠶᠠᠰᠠ /jasa/ | yasa /jasa/ | ᠶᠠᠰᠠ /jɑs/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | *ńāsa /ńāsa/ | эса /əːsa/ |
| Ухо | ᡧᠠᠨ /ʃan/ | šan /ʃan/ | ᡧᠠᠨ /sɑn/ | сиан /sian/ | куай /kuʔai/ | *sian /sian/ | се̄н /seːn/ |
| Нос | ᠣᡶᠣᡵᠣ /oforo/ | sunggi /suŋɡi/ | ᠣᡶᠣᡵᠣ /ovur/ | опоро /oporo/ | — | — | оӈокто /oŋokto/ |
| Рот | ᠠᠩᡤᠠ /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | ᠠᠩᡤᠠ /ɑŋ/ | аӈма /aŋma/ | аӈма /aŋma/ | *amŋa /amŋa/ | амӈа /amŋa/ |
| Зуб | ᠸᡝᡳᡥᡝ /weixe/ | weihe /wəixə/ | ᠸᡝᡳᡥᡝ /vix/ | хуктэ /xuktə/ | икте /ikte/ | *iːkte /iːkte/ | иктэ /iktə/ |
| Язык | ᡳᠯᡝᠩᡤᡠ /ilɤŋɡu/ | ilenggi /iləŋɡi/ | ᡳᠯᡝᠩᡤᡠ /iliŋ/ | сиӈму /siŋmu/ | иӈи /iŋi/ | *ilŋu /ilŋu/ | инни /inni/ |
| Рука | ᡤᠠᠯᠠ /ɡala/ | gala /ɡala/ | ᡤᠠᠯᠠ /ɡɑl/ | ӈа̄ла /ŋaːla/ | ӈала /ŋala/ | *ŋāla /ŋāla/ | ӈалэ /ŋalə/ |
| Ступня | ᠪᡝᡨᡥᡝ /pɤtʰxɤ/ | betie /bətie/ | ᠪᡝᡨᡥᡝ /bɘtk/ | бэгди /bəɡdi/ | бэгди /beɡdi/ | *palgan /palgan/ | халган /xalɣan/ |
| Сердце | ᠨᡳᠶᠠᠮᠠᠨ /nijaman/ | niema /niema/ | ᠨᡞᠶᠠᠮᠠᠨ /ɲiɑmɘn/ | миаван /miavan/ | мява /mjawa/ | *mēwan /mēwan/ | меван /mevan/ |
| Кость | ᡤᡳᡵᠠᠩᡤᡳ /ɡiraŋɡi/ | giranggi /ɡiraŋɡi/ | ᡤᡳᡵᠠᠩᡤᡳ /ɡirɑŋ/ | гирмакса /ɡirmaksa/ | гиама /ɡiama/ | *giramsa /ɡiramsa/ | гирамна /ɡiramna/ |
| Кровь | ᠰᡝᠩᡤᡳ /səŋɡi/ | šenggi /ʃəŋɡi/ | ᠰᡝᠩᡤᡳ /ɕiŋ/ | сэксэ /səksə/ | сакиа /sakia/ | *sekse /sekse/ | сэксэ /səksə/ |
| Кака | ᡥᠠᠮᡠ /xamu/ | — | ᡥᠠᠮᡠ /xamu/ | амон /amon/ | — | — | амун /amun/ |
| Любовь | ᡥᠠᡳᡵᠠᠮᠪᡳ /xairambi/ | beyimbi /bəjimbi/ | — /—/ | улэ̄сиури /uləːsiuri/ | чисанай /tʃisanaj/ | — /—/ | ая̄вмӣ /ajaːβmiː/ |
| Дерево | ᠮᠣᠣ /moː/ | mo /mo/ | — /—/ | мо̄ /moː/ | мо̄ /moː/ | *mō /mō/ | мо /mo/ |
| Собака | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /indaxuːn/ | indahu /indaxu/ | ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ /jonxun/ | инда /inda/ | инʼаи /inʔai/ | *ŋinda /ŋinda/ | ӈинакин /ŋinakin/ |
| Кошка | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | hacu /xatʃu/ | ᡴᡝᠰᡳᡴᡝ /kəsikə/ | кэксэ /kəksə/ | кошк /koʃk/ | — /—/ | кошка /koʃka/ |
| Рыба | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠ /nimaxa/ | nimuha /nimuxa/ | ᠨᡳᠮᠠᡥᠠ /nimxa/ | согдата /sɔɡdata/ | сугдя /suɡdʑa/ | *ollo /ollo/ | олло /ollo/ |
| Птица | ᡤᠠᠰᡥᠠ /ɢasχa/ | — | ᡤᠠᠰᡥᠠ /ɢasχa/ | гаса /ɡasa/ | — | *gasa /gasa/ | дэги /dəɡi/ |
| Бабочка | ᡤᡝᡶᡝᡥᡝ /ɡəfəxə/ | — | ᡤᡝᡶᡝᡥᡝ /ɡəfəxə/ | ко̄ко̄ни /kɔːkɔːni/ | гэптэ /ɡəptə/ | — | лэрэдэ /lərədə/ |
| Яйцо | ᡠᠮᡥᠠᠨ /umxan/ | — | ᡠᠮᡥᠠᠨ /umxan/ | омокта /ɔmɔkta/ | умукта /umukta/ | *umukta /umukta/ | умукта /umukta/ |
| Медведь | ᠯᡝᡶᡠ /ləfu/ | — | — | мапа /mapa/ | мафа /maɸa/ | — | хомоты /xomoti/ |
| Лошадь | ᠮᠣᡵᡳᠨ /morin/ | muri /muri/ | ᠮᠣᡵᡳᠨ /morin/ | морин /morin/ | — | *murin /murin/ | мурин /murin/ |
| Дом | ᠪᠣᠣ /boː/ | bo /bo/ | ᠪᠣᠣ /bo/ | дё̄ /dʒoː/ | ӡугди /dʒuɡdi/ | *ʒūg /dʒuːɡ/ | дю /dʒu/ |
| Молоко | ᠰᡠᠨ /sun/ | — | ᠰᡠᠨ /sun/ | молоко /mɔlɔkɔ/ | — | — | укумни /ukumni/ |
| Мёд | ᡥᡳᠪᠰᡠ /xibsu/ | hitsu /xitsu/ | ᡥᡳᠪᠰᡠ /xibsu/ | киаксо /kiaksɔ/ | — | — | мёд /mʲod/ |
| Соль | ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ /dabsun/ | datsu /datsu/ | ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ /dɑvsun/ | даосон /daoson/ | — | — | турукэ̄ /turukəː/ |
| Рис | ᠪᡝᠯᡝ /bələ/ | bele /bələ/ | ᠪᡝᠯᡝ /bələ/ | — | — | — | — |
| Железо | ᠰᡝᠯᡝ /sələ/ | sele /sele/ | ᠰᡝᠯᡝ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | *sele /sele/ | сэлэ /sələ/ |
| Колесо | ᠮᡠᡥᡝᡵᡝᠨ /muxərən/ | — | — | нириан /nirian/ | монторокто /montorokto/ | — | хоролиӈки /xoroliŋki/ |
| Шёлк | ᠰᡳᡵᡤᡝ /sirɡə/ | — | ᠰᡳᡵᡤᡝ /ɕirɡə/ | сэурэ /səurə/ | — | — | — |
| Книга | ᠪᡳᡨᡥᡝ /bitxə/ | — | ᠪᡳᡨᡥᡝ /bitʰə/ | даӈса /daŋsa/ | — | — | книга /kɲiɣa/ |
| Есть | ᠵᡝᠮᠪᡳ /dʒəmbi/ | jefu /dʒefu/ | ᠵᡝᠮᠪᡞ /dʒəmbi/ | депӯри /dʒəpuːri/ | джевэ /dʒevə/ | *ǰep- /ǰep/ | девми /dʒɛβmiː/ |
| Пить | ᠣᠮᡳᠪᡳ /omibi/ | umi /umi/ | ᠣᠮᡳᠪᡞ /omibi/ | омиори /omiori/ | уми /umi/ | *umi- /umi/ | умми /ummiː/ |
| Спать | ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ /amɢambi/ | dedu /dədu/ | ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ /amɢambi/ | а̄ори /aːori/ | — | *ām- /aːm/ | а̄демӣ /aːdʒəmiː/ |
| Один | ᠡᠮᡠ /əmu/ | emu /emu/ | ᡝᠮᡠ /əmu/ | эмун /əmun/ | омо /omo/ | *emun /emun/ | умун /umun/ |
| Два | ᠵᡠᠸᡝ /dʒuwə/ | jue /dʒue/ | ᠵᡠᠸᡝ /dʐu/ | дюэр /dʒuər/ | ӡӯ /dʒuː/ | *ǰör /ǰör/ | дюр /dʒuːr/ |
| Три | ᡳᠯᠠᠨ /ilan/ | ilan /ilan/ | ᡳᠯᠠᠨ /ilɑn/ | илан /ilan/ | ила /ila/ | *ilan /ilan/ | илан /ilan/ |
| Четыре | ᡩᡠᡳᠨ /duin/ | duin /duin/ | ᡩᡠᡳᠨ /dujin/ | дуин /duin/ | дӣ /diː/ | *dügin /dyɡin/ | дыгин /diɡin/ |
| Пять | ᠰᡠᠨᠵᠠ /sundʒa/ | šunja /ʃundʒa/ | ᠰᡠᠨᠵᠠ /sundʐɑ/ | тойӈга /tojŋɡa/ | туӈа /tuŋa/ | *tuńga /tuńga/ | тунӈа /tunŋa/ |
| Сто | ᡨᠠᠩᡤᡡ /taŋɡuː/ | tanggu /taŋɡu/ | ᡨᠠᠩᡤᡡ /taŋɡuː/ | таӈго /taŋɡo/ | таӈгу /taŋɡu/ | *taŋgū /taŋɡuː/ | нама /nama/ |
| Привет | ᠰᡳ ᠰᠠᡳᠨ /si sain/ | — /—/ | — /—/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | дорово /doroβo/ |
| Спасибо | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | — /—/ | ᠪᠠᠨᡳᡥᠠ /banixa/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ |
| Хороший | ᠰᠠᡳᠨ /sain/ | sain /sain/ | ᠰᠠᡳᠨ /sɑn/ | улэ̄н /uləːn/ | ая /aja/ | *aya /aja/ | ая /aja/ |
| Новый | ᡳᠴᡝ /itʃə/ | ice /itʃə/ | ᡳᠴᡝ /itʂʰɘ/ | сикӯн /sikuːn/ | имэхи /iməxi/ | *xirkekǖn /xirkekyːn/ | о̄макта /oːmakta/ |
| Красный | ᡶᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ /fulɡijan/ | fulian /fulian/ | ᡶᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ /fɘlɡiɑn/ | сэ̄гден /səːɡdʲən/ | хулалиғи /xulaliɣi/ | *pula /pula/ | хо̄лбама /xoːlbama/ |
| Белый | ᡧᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /ʃaŋɡijan/ | šanggia /ʃaŋɡia/ | ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ /ʃanjan/ | ча̄гдян /tʃaːɡdʲan/ | чалиги /tʃaliɡi/ | — | багдарин /baɡdarin/ |
| Чёрный | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ /saχalijan/ | sahalian /saxalian/ | ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ /saχalijan/ | сахарин /saxarin/ | палиғи /paliɣi/ | *sakalīn /sakaliːn/ | коӈномо /koŋnomo/ |
| Зелёный | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /niowaŋɡijan/ | burha boco /burxa botʃo/ | ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ /nyŋɲiɑn/ | нёӈгиан /nʲoŋɡian/ | исэмпэ /isəmpə/ | — | чуларин /tʃularin/ |
| Синий | ᠯᠠᠮᡠᠨ /lamun/ | — | — | ню̄гдюн /nʲuːɡˈdʲun/ | дуӈмалиғи /duŋmaliɣi/ | — | диктэмэ /dʒiktəˈmə/ |
| Чай | ᠴᠠᡳ /tʃai/ | — | — | чаи /tʃai/ | — | — | чай /tʃaj/ |
| Сахар | ᡧᠠᡨᠠᠨ /ʃaˈtan/ | — | — | сиата | — | — | — |
| 99 | ᡠᠶᡠᠨᠵᡠ ᡠᠶᡠᠨ /ujundʒu ujun/ | — | — | — | — | — | — |
Сравнение порядка слов
Сравнить с основными языками мира
Сравнение чтений ханьцзы
Сравнение с родственными языками: Тунгусская > южный
| Иероглиф | Маньчжурский | Чжурчжэньский | Сибинский | Пратунгусский язык | Киданьский | Прамонгольский язык | Пагспа-китайский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | emu /emu/ | emu /emu/ | emu /əmu/ | *əmun /*əmun/ | am /am/ | *nigen /*niɡen/ | yi /ʔi/ |
| 二 | juwe /dʒuwə/ | juwe /dʑuwe/ | juwe /dʑuwə/ | *dʒuər /*dʒuər/ | jur /dʒur/ | *qoyar /*qojar/ | ži /ʐi/ |
| 三 | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | ilan /ilan/ | *ilan /*ilan/ | hur /hur/ | *gurba(n) /*ɡurban/ | sam /sam/ |
| 四 | duin /duin/ | duin /duin/ | duin /duin/ | *dügin /*dyɡin/ | dur /dur/ | *dörbe(n) /*dœrben/ | shi /sɨ/ |
| 五 | sunja /sundʒa/ | sunja /sundʑa/ | sunja /sundʑa/ | *tuɲga /*tuɲɡa/ | tau /tʰau/ | *tabu(n) /*tabun/ | u /wu/ |
| 六 | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɡun/ | ninggun /niŋɢun/ | *ɲuŋun /*ɲuŋun/ | nil /nil/ | *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ | lėu /lɥu/ |
| 七 | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | nadan /nadan/ | *nadan /*nadan/ | dolo /dolo/ | *doluɣa(n) /*doluɣan/ | tsʻi /tsʰi/ |
| 八 | jakūn /dʒakʰuːn/ | jakūn /dʑakɯn/ | jakūn /dʑakɯn/ | *dʒapkun /*dʒapkun/ | — | *nayima(n) /*najiman/ | ba /pa/ |
| 九 | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | uyun /ujun/ | *xəgün /*xəɡyn/ | is /is/ | *yersü(n) /*jersyn/ | giw /kiw/ |
| 十 | juwan /dʒuwan/ | juwan /dʑuwan/ | juwan /dʑuwan/ | *dʒuwan /*dʒuwan/ | par /par/ | *harba(n) /*harban/ | ši /ʐi/ |
| 天 | abka /abka/ | abka /abka/ | abka /apka/ | *abka /*abka/ | teŋri /tʰeŋri/ | *teŋri /*teŋri/ | tʻen /tʰjɛn/ |
| 地 | na /na/ | na /na/ | na /na/ | *na /*na/ | — | *gajar /*ɡadʒar/ | ti /di/ |
| 日 | šun /ʃun/ | šun /ʃun/ | šun /ɕun/ | *siun /*siun/ | nair /nair/ | *naran /*naran/ | ži /ʐi/ |
| 月 | biya /bija/ | biya /bija/ | biya /bija/ | *bēga /*beːɡa/ | sair /sair/ | *sara(n) /*saran/ | ʼwė /wɥɛ/ |
| 山 | alin /alin/ | alin /alin/ | alin /alin/ | *xada /*xada/ | ula /ʊla/ | *agula /*aɣula/ | śan /ʂan/ |
| 海 | mederi /medəri/ | mederi /mederi/ | mederi /mədəri/ | *lāmu /*laːmu/ | — | *dalai /*dalaj/ | haẏ /xaj/ |
| 水 | muke /mukə/ | muke /muke/ | muke /mutɕə/ | *mū /*muː/ | us /ʊs/ | *usu(n) /*usun/ | śue /ʂwi/ |
| 火 | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | tuwa /tuwa/ | *tōga /*toːɡa/ | gal /ɡal/ | *gal /*ɡal/ | hwo /xwɔ/ |
| 木 | moo /moː/ | moo /moː/ | moo /mɔː/ | *mō /*moː/ | — | *modu(n) /*modun/ | mu /mu/ |
| 土 | boihon /bojxon/ | boihon /boixon/ | boihon /bɔiʁɔn/ | *na /*na/ | — | *sirui /*siruj/ | tʻu /tʰu/ |
| 石 | wehe /wəxə/ | — | — | *dʒola /*dʒola/ | — | *cilaxun /*tʃilaxun/ | ši /ʐi/ |
| 鐵 | sele /sələ/ | sele /sələ/ | — | *sele /*sele/ | — | *temür /*temyr/ | tʻė /tʰjɛ/ |
| 雨 | aga /aɡa/ | — | — | *tügde /*tyɡde/ | — | — | ʼėu /wɥu/ |
| 雪 | nimanggi /nimaŋɡi/ | imanggi /imaŋɡi/ | — | *ximansa /*ximansa/ | — | *casun /*tʃasun/ | swė /sɥɛ/ |
| 牛 | ihan /ixan/ | ihan /ixan/ | ihan /iʁan/ | *xuker /*xuker/ | — | *hüker /*hyker/ | ŋiw /ŋiw/ |
| 虎 | tasha /taʃa/ | tasha /taʃa/ | tasha /taɕa/ | — | — | — | hu /xu/ |
| 龍 | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | muduri /muduri/ | *muduri /*muduri/ | — | — | lėuŋ /lyŋ/ |
| 蛇 | meihe /məixə/ | meihe /meixe/ | meihe /məix/ | *müikī /*myikiː/ | — | *mogai /*moɣaj/ | če /dʐjɛ/ |
| 馬 | morin /morin/ | morin /morin/ | morin /mɔrin/ | *murin /*murin/ | mori /mori/ | *mori(n) /*morin/ | ma /ma/ |
| 羊 | honin /xonin/ | honin /xonin/ | honin /χɔnin/ | — | — | *honi(n) /*honin/ | ẏaŋ /jaŋ/ |
| 雞 | coko /tʃoko/ | — | — | *tiaku /*tiaku/ | — | *takixa /*takixa/ | gėi /ki/ |
| 犬 | indahūn /indaxuːn/ | indahūn /indaxɯn/ | indahūn /indaʁun/ | *ŋinda /*ŋinda/ | — | *noxai /*noxaj/ | kʻwėn /kʰɥɛn/ |
| 豬 | ulgiyan /ulɡijan/ | ulgiyan /ulɡijan/ | — | *ulgian /*ulɡian/ | — | *gakai /*ɡakaj/ | ǰėu /tʂɥu/ |
| 貓 | kesike /kəsikə/ | — | kesike /kəsitɕə/ | — | — | — | mew /mjɛw/ |
| 鳥 | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɡaʃa/ | gasha /ɢaɕa/ | *gasa /*ɡasa/ | — | *sibawun /*sibaʊn/ | dėw /tjɛw/ |
| 魚 | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaxa/ | nimaha /nimaʁa/ | *nimaka /*nimaka/ | — | *jigasu(n) /*dʒiɣasun/ | ʼėu /wɥu/ |
| 頭 | uju /udʒu/ | uju /udʑu/ | uju /udʑu/ | *dil /*dil/ | — | *terixün /*terixyn/ | thiw /dɨw/ |
| 目 | yasa /jasa/ | yasa /jasa/ | yasa /jaza/ | *jāsa /*jaːsa/ | — | *nidün /*nidyn/ | wu /wu/ |
| 耳 | šan /ʃan/ | šan /ʃan/ | šan /ɕan/ | *sēn /*seːn/ | — | *cikin /*tʃikin/ | ži /ʐi/ |
| 鼻 | oforo /oforo/ | — | — | — | — | *kamar /*kamar/ | pi /bi/ |
| 口 | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɡa/ | angga /aŋɢa/ | *amŋa /*amŋa/ | — | *aman /*aman/ | kʻhiw /kʰɨw/ |
| 牙 | weihe /wəixə/ | weihe /weixe/ | — | *xǖkte /*xyːkte/ | — | *sidün /*sidyn/ | ẏa /ja/ |
| 心 | niyaman /njaman/ | niyaman /niaman/ | niyaman /ɲaman/ | *mēwan /*meːwan/ | — | *jirüken /*dʒiryken/ | sim /sim/ |
| 手 | gala /ɡala/ | gala /ɡala/ | gala /ɢala/ | *ŋāla /*ŋaːla/ | — | *gar /*ɡar/ | śiw /ʂiw/ |
| 足 | bethe /bətxə/ | bethe /betxe/ | bethe /bətxə/ | *bəgdi /*bəɡdi/ | — | *köl /*kœl/ | dzėu /tsɥu/ |
| 血 | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɡi/ | senggi /səŋɣi/ | *sēksə /*seːksə/ | — | *cisu(n) /*tʃisun/ | hwė /xɥɛ/ |
| 肉 | yali /jali/ | yali /jali/ | yali /jali/ | *uldʒə /*uldʒə/ | — | *mika(n) /*mikan/ | žėu /ʐɥu/ |
| 人 | niyalma /njalma/ | niyalma /njalma/ | niyalma /ɲalma/ | *niama /*niama/ | ku /kʰu/ | *kümün /*kymyn/ | žin /ʐin/ |
| 女 | hehe /xəxə/ | — | — | — | — | *eme /*eme/ | ñėu /nɥu/ |
| 兒 | jui /dʒui/ | — | — | — | — | — | ži /ʐi/ |
| 家 | boo /boː/ | — | — | *dʒūg /*dʒuːɡ/ | — | — | gya /kja/ |
| 門 | duka /duka/ | uce /utɕe/ | — | *örke /*œrke/ | — | *exüden /*exyden/ | mun /mun/ |
| 飯 | buda /buda/ | — | — | — | — | — | fan /van/ |
| 茶 | cai /tʃai/ | — | — | — | — | — | ča /dʐa/ |
| 錢 | jiha /dʒixa/ | — | — | — | — | — | tsen /dzjɛn/ |
| 年 | aniya /anja/ | aniya /anja/ | aniya /anʲ/ | *aniganī /*aniɡaniː/ | — | *hon /*hon/ | nen /njɛn/ |
| 生 | banjimbi /bandʒimbi/ | banji- /bandʑi-/ | — | *baldi- /*baldi-/ | — | *töre- /*tœre-/ | śhiŋ /ʂɨŋ/ |
| 死 | bucembi /butʃəmbi/ | — | — | — | — | — | shi /sɨ/ |
| 行 | yabumbi /jabumbi/ | yabu- /jabu-/ | yabumbi /jawum/ | *jabu- /*jabu-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | ɦėiŋ /ɣiŋ/ |
| 行 | faidan /faidan/ | — | faidan /faidan/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *yabu- /*jabu-/ | ɣaŋ /ɣaŋ/ |
| 来 | jimbi /dʒimbi/ | ji- /dʑi-/ | jimbi /dʑim/ | *əmə- /*əmə-/ | — | *ire- /*ire-/ | laẏ /laj/ |
| 去 | genembi /ɡənəmbi/ | gene- /ɡənə-/ | genembi /ɡənəm/ | *ŋənə- /*ŋənə-/ | — | *od- /*od-/ | kʻėu /kʰɥu/ |
| 走 | sujumbi /sudʒumbi/ | suju- /sudʑu-/ | sujumbi /sudʑum/ | *tuksa- /*tuksa-/ | — | *güyü- /*ɡyjy-/ | dzhiw /tsɨw/ |
| 飛 | deyembi /dəjəmbi/ | — | — | — | — | *nis- /*nis-/ | fʻi /fi/ |
| 坐 | tembi /təmbi/ | te- /te-/ | tembi /təm/ | *təgə- /*təɡə-/ | — | *saxu- /*saxu-/ | tswo /dzwɔ/ |
| 立 | ilimbi /ilimbi/ | ili- /ili-/ | ilimbi /ilim/ | *ili- /*ili-/ | — | *bos- /*bos-/ | li /li/ |
| 見 | sabumbi /sabumbi/ | sabu- /sabu-/ | sabumbi /sabum/ | *ičə- /*itʃə-/ | — | *üje- /*ydʒe-/ | gėn /kjɛn/ |
| 聞 | donjimbi /dondʒimbi/ | donji- /dondʑi-/ | donjimbi /dɔndʑim/ | *dōldi- /*doːldi-/ | — | *sonos- /*sonos-/ | wun /wun/ |
| 知 | sambi /sambi/ | — | — | — | — | *mede- /*mede-/ | ǰi /tʂi/ |
| 食 | jembi /dʒəmbi/ | je- /dʑe-/ | jembi /dʑəm/ | *dʒəp- /*dʒəp-/ | — | *ide- /*ide-/ | či /dʐi/ |
| 飲 | omimbi /omimbi/ | omi- /omi-/ | omimbi /ɔmim/ | *umī- /*umiː-/ | — | *uxu- /*uxu-/ | ʔim /ʔim/ |
| 白 | šanggiyan /ʃaŋɡijan/ | — | — | — | — | *cagaxan /*tʃaɣaxan/ | paẏ /baj/ |
| 黑 | sahaliyan /saxalijan/ | sahaliyan /saxalijan/ | — | *sakalīn /*sakaliːn/ | — | *kara /*kara/ | hiẏ /xɨj/ |
| 紅 | fulgiyan /fulɡijan/ | fulgiyan /fulɡijan/ | — | *pula /*pula/ | — | *hulaxan /*hulaxan/ | ɣuŋ /ɣuŋ/ |
| 黃 | suwayan /suwajan/ | — | — | — | — | *sira /*sira/ | ɣoŋ /ɣwaŋ/ |
| 青 | niohon /nioxon/ | — | — | — | — | *köke /*kœke/ | tsʻiŋ /tsʰiŋ/ |
| 綠 | niowanggiyan /niowaŋɡijan/ | — | — | *ɲoŋa /*ɲoŋa/ | — | *noguxan /*noɣuxan/ | lėu /lɥu/ |
| 灰 | fulenggi /fuləŋɡi/ | — | — | — | — | *hünesün /*hynesyn/ | hue /xwi/ |
| 大 | amba /amba/ | amba /amba/ | — | *amban /*amban/ | — | *yeke /*jeke/ | to /dɔ/ |
| 小 | ajige /adʒiɡə/ | — | — | — | — | — | sėw /sjɛw/ |
| 多 | labdu /labdu/ | — | — | *geren /*ɡeren/ | — | *olan /*olan/ | do /tɔ/ |
| 長 | golmin /ɡolmin/ | golmin /ɡolmin/ | golmin /ɢɔlmin/ | *ŋōlimi /*ŋoːlimi/ | — | *urtu /*urtu/ | čaŋ /dʐjaŋ/ |
| 長 | hūwašambi /xuːwaʃambi/ | — | — | — | — | — | ǰaŋ /tʂjaŋ/ |
| 老 | sakda /sakda/ | — | — | *sagdV /*saɡdV/ | — | — | law /law/ |
| 遠 | goro /ɡoro/ | — | — | *gora /*ɡora/ | — | *kola /*kola/ | ʼwėn /wɥɔn/ |
| 熱 | halhūn /xalxuːn/ | — | — | — | — | *kalaun /*kalaun/ | žė /ʐjɛ/ |
| 冷 | šahūrun /ʃaxuːrun/ | — | — | — | — | *küyitün /*kyjityn/ | lhiŋ /lɨŋ/ |
| 香 | wangga /waŋɡa/ | — | — | — | — | — | hėŋ /xjaŋ/ |
| 上 | dele /dələ/ | dele /dələ/ | dele /dələ/ | *ugi /*uɡi/ | — | *degere /*deɡere/ | šaŋ /ʐjaŋ/ |
| 下 | fejile /fədʒilə/ | fejile /fəjilə/ | fejile /fədʑilə/ | *xərgi /*xərɡi/ | — | *doxora /*doxora/ | ɦya /ɣja/ |
| 左 | hashū /xaʃuː/ | hashū /haʃɯ/ | hashū /χaɕu/ | *dʒəgün /*dʒəɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | dzo /tsɔ/ |
| 右 | ici /itʃi/ | ici /itɕi/ | ici /itɕi/ | *aŋān /*aŋaːn/ | — | *baragun /*baraɣun/ | ŋiw /ŋiw/ |
| 中 | dulimba /dulimba/ | dulin /dulin/ | dulimba /dulimba/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ǰuŋ /tʂyŋ/ |
| 中 | goibumbi /ɡoibumbi/ | — | goibumbi /ɢɔibum/ | *dulin /*dulin/ | — | *dumda /*dumda/ | ǰuŋ /tʂyŋ/ |
| 央 | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | dulimbai /dulimbai/ | *dulin /*dulin/ | — | — | ʔėŋ /ʔjaŋ/ |
| 東 | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | dergi /dərɡi/ | *dʒügün /*dʒyɡyn/ | — | *jegün /*dʒeɡyn/ | duŋ /tuŋ/ |
| 西 | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | wargi /warɡi/ | — | — | *baragun /*baraɣun/ | si /si/ |
| 南 | julergi /dʒulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | julergi /dʑulərɡi/ | — | — | *emüne /*emyne/ | nam /nam/ |
| 北 | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | amargi /amarɡi/ | — | — | *hoyitu /*hojitu/ | bue /pwi/ |
| 我 | bi /bi/ | bi /bi/ | — | *bi /*bi/ | — | *bi /*bi/ | ŋo /ŋɔ/ |
| 你 | si /si/ | ši /ʃi/ | — | *si /*si/ | — | *ci /*tʃi/ | ñi /ni/ |
| 有 | bimbi /bimbi/ | bi- /bi-/ | — | *bi- /*bi-/ | — | — | ŋiw /ŋiw/ |
| 無 | akū /akuː/ | — | — | — | — | *ügei /*yɣej/ | wu /wu/ |
| 不 | akū /akuː/ | — | — | *e- /*e-/ | — | *ese /*ese/ | bu /pu/ |
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap