ツングース祖語

Proto-Tungus

Kitungusi (proto)

FamiliaKitungusi (proto) Wasemaji歴史言語 / 推定不可 (祖語) EneoAmur basin / Manchuria (~500 BCE – 500 CE) Uandishi wa KilatiniTsintsius/Doerfer transcription UsomajiProto-Tungus (ujenzi upya)

Proto-Tungus ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa familia ya lugha za Kitungus, ikiwa ni pamoja na Kimanchu, Kijurchen, Kisibe, Kievenki, Kieven, Kinanai, Kiudege, Kioroch, Kioroki, na Kiulchi. Karibu 2000 KK katika beseni la Mto Amur na maeneo ya Manchuria na Siberia ya kusini-mashariki, kisha iligawanyika kuwa tawi la Kaskazini (Evenkic) na la Kusini (Manchu-Nanai). Ujenzi upya umetokana na Tsintsius (1975-77), Doerfer (2006), Janhunen (2003); sifa: ulinganifu wa irabu, tofauti kati ya irabu fupi na ndefu, na mfumo tajiri wa konsonanti ikiwemo nasali velar *ŋ.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Proto-Tungus

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one *əmun /*əmun/
二 two *dʒuər /*dʒuər/
三 three *ilan /*ilan/
四 four *dügin /*dyɡin/
五 five *tuɲga /*tuɲɡa/
六 six *ɲuŋun /*ɲuŋun/
七 seven *nadan /*nadan/
八 eight *dʒapkun /*dʒapkun/
九 nine *xəgün /*xəɡyn/
十 ten *dʒuwan /*dʒuwan/
天 sky *abka /*abka/
地 ground *na /*na/
日 sun *siun /*siun/
月 moon *bēga /*beːɡa/
山 mountain *xada /*xada/
海 sea *lāmu /*laːmu/
水 water *mū /*muː/
火 fire *tōga /*toːɡa/
木 tree *mō /*moː/
土 soil *na /*na/
石 stone *dʒola /*dʒola/
鐵 iron *sele /*sele/
雨 rain *tügde /*tyɡde/
雪 snow *ximansa /*ximansa/
牛 ox *xuker /*xuker/
龍 dragon *muduri /*muduri/
蛇 snake *müikī /*myikiː/
馬 horse *murin /*murin/
雞 chicken *tiaku /*tiaku/
犬 dog *ŋinda /*ŋinda/
豬 pig *ulgian /*ulɡian/
鳥 bird *gasa /*ɡasa/
魚 fish *nimaka /*nimaka/
頭 head *dil /*dil/
目 eye *jāsa /*jaːsa/
耳 ear *sēn /*seːn/
口 mouth *amŋa /*amŋa/
牙 tooth *xǖkte /*xyːkte/
心 heart *mēwan /*meːwan/
手 hand *ŋāla /*ŋaːla/
足 foot *bəgdi /*bəɡdi/
血 blood *sēksə /*seːksə/
肉 meat *uldʒə /*uldʒə/
人 person *niama /*niama/
家 home, family *dʒūg /*dʒuːɡ/
門 door, gate *örke /*œrke/
年 year *aniganī /*aniɡaniː/
生 live, be born *baldi- /*baldi-/
行 go *jabu- /*jabu-/
行 row *ŋənə- /*ŋənə-/
来 come *əmə- /*əmə-/
去 leave *ŋənə- /*ŋənə-/
走 run *tuksa- /*tuksa-/
坐 sit *təgə- /*təɡə-/
立 stand *ili- /*ili-/
見 see *ičə- /*itʃə-/
聞 hear *dōldi- /*doːldi-/
食 eat *dʒəp- /*dʒəp-/
飲 drink *umī- /*umiː-/
黑 black *sakalīn /*sakaliːn/
紅 red *pula /*pula/
綠 green *ɲoŋa /*ɲoŋa/
大 big *amban /*amban/
多 many, much *geren /*ɡeren/
長 long *ŋōlimi /*ŋoːlimi/
老 old *sagdV /*saɡdV/
遠 far *gora /*ɡora/
上 up *ugi /*uɡi/
下 down *xərgi /*xərɡi/
左 left *dʒəgün /*dʒəɡyn/
右 right *aŋān /*aŋaːn/
中 middle *dulin /*dulin/
中 hit *dulin /*dulin/
央 center *dulin /*dulin/
東 east *dʒügün /*dʒyɡyn/
我 I, me *bi /*bi/
你 you *si /*si/
有 have; there is *bi- /*bi-/
不 not *e- /*e-/

Vyanzo

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kitungusi (proto)

Herufi Proto-TungusKijurchenProto-MongolicKimanchuKisibeProto-JaponikProto-Koreanik
一 *əmun /*əmun/ emu /emu/ *nigen /*niɡen/ emu /emu/ emu /əmu/ *pitə-tu /*pitə-tu/ *hʌtan /*hʌtan/
二 *dʒuər /*dʒuər/ juwe /dʑuwe/ *qoyar /*qojar/ juwe /dʒuwə/ juwe /dʑuwə/ *puta /*puta/ *tupɨr /*tupɨɾ/
三 *ilan /*ilan/ ilan /ilan/ *gurba(n) /*ɡurban/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ *mi /*mi/ *seki /*seki/
四 *dügin /*dyɡin/ duin /duin/ *dörbe(n) /*dœrben/ duin /duin/ duin /duin/ *jə /*jə/ *neki /*neki/
五 *tuɲga /*tuɲɡa/ sunja /sundʑa/ *tabu(n) /*tabun/ sunja /sundʒa/ sunja /sundʑa/ *itu /*itu/ *tasəs /*tasəs/
六 *ɲuŋun /*ɲuŋun/ ninggun /niŋɡun/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɢun/ *mu /*mu/ *jəsəs /*jəsəs/
七 *nadan /*nadan/ nadan /nadan/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ *nana /*nana/ *nirkup /*niɾkup/
八 *dʒapkun /*dʒapkun/ jakūn /dʑakɯn/ *nayima(n) /*najiman/ jakūn /dʒakʰuːn/ jakūn /dʑakɯn/ *ja /*ja/ *jətərp /*jətəɾp/
九 *xəgün /*xəɡyn/ uyun /ujun/ *yersü(n) /*jersyn/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ *kəkənə /*kəkənə/ *ahop /*ahop/
十 *dʒuwan /*dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ *harba(n) /*harban/ juwan /dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ *təwə /*təwə/ *jer /*jeɾ/
Ukurasa 1/8

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap