温州话

Kiwu cha Wenzhou

Wasemaji約500万人 (温州語・甌江片) Uandishi wa KilatiniWenzhou romanization (調值 tone-value) UsomajiWu ya Wenzhou (Wu ya Mto Ou)

Wu ya Wenzhou (inayojulikana pia kama Wu ya Mto Ou) ni lahja ya kusini ya kundi la Wu, maarufu kwa tofauti yake kubwa sana hadi kupewa jina la "lugha ya mashetani". Ina toni 8, mabadiliko ya toni ngumu sana (sandhi), na ushawishi mkubwa wa lugha ya Min, ambayo inaitofautisha wazi na Wu ya kaskazini kama Kichina cha Shanghai.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kiwu cha Wenzhou

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one yi²¹³ /ji˨˩˧/
二 two nyi²² /ɲi˨˨/
三 three sa³³ /sa˧˧/
四 four sy⁴² /sɿ˦˨/
五 five ng²² /ŋ̍˨˨/
六 six lieu²¹³ /lɤu˨˩˧/
七 seven tshei²¹³ /tsʰei˨˩˧/
八 eight po²¹³ /po˨˩˧/
九 nine jiau³⁵ /tɕiau˧˥/
十 ten zai²¹³ /zai˨˩˧/
天 sky thi³³ /tʰi˧˧/
地 ground di²² /di˨˨/
日 sun nyai²¹³ /ȵai˨˩˧/
月 moon hhy²¹³ /ɦy˨˩˧/
山 mountain sa³³ /sa˧˧/
海 sea ha³⁵ /ha˧˥/
水 water sy³⁵ /sz̩˧˥/
火 fire fu³⁵ /fu˧˥/
木 tree moe²¹³ /mø˨˩˧/
土 soil thou³⁵ /tʰəu˧˥/
石 stone zei²¹³ /zei˨˩˧/
鐵 iron thi²¹³ /tʰi˨˩˧/
雨 rain vu³⁵ /vu˧˥/
雪 snow xy²¹³ /ɕy˨˩˧/
牛 ox ngau³¹ /ŋau˧˩/
虎 tiger hu³⁵ /hu˧˥/
龍 dragon leng³¹ /leŋ˧˩/
蛇 snake zei³¹ /zei˧˩/
馬 horse mo³⁵ /mo˧˥/
羊 sheep hhi³¹ /ji˧˩/
雞 chicken tsy³³ /tsɿ˧˧/
犬 dog qy³⁵ /tɕʰy˧˥/
豬 pig tsei³³ /tsei˧˧/
貓 cat mau³³ /mɔ˧˧/
鳥 bird tie³⁵ /tiɛ˧˥/
魚 fish hhy³¹ /ɦy˧˩/
頭 head dou³¹ /dɤu˧˩/
目 eye moe²¹³ /mø˨˩˧/
耳 ear ngai³¹ /ŋai˧˩/
鼻 nose 白讀 bei²¹³ /bei˨˩˧/
文讀 bi²¹³ /bi˨˩˧/
口 mouth khau³⁵ /kʰau˧˥/
牙 tooth ngo³¹ /ŋo˧˩/
心 heart sang³³ /saŋ˧˧/
手 hand siau³⁵ /ɕiau˧˥/
足 foot jy²¹³ /tɕy˨˩˧/
血 blood xyo²¹³ /ɕɥɵ˨˩˧/
肉 meat nyau²¹³ /ȵau˨˩˧/
人 person zang³¹ /zaŋ˧˩/
女 woman 白讀 na³⁵ /na˧˥/
文讀 nyy³⁵ /ȵy˧˥/
兒 child ng³¹ /ŋ̍˧˩/
家 home, family ko³³ /ko˧˧/
門 door, gate mang³¹ /maŋ˧˩/
飯 cooked rice, meal va²² /va˨˨/
茶 tea dzo³¹ /dzo˧˩/
錢 money 白讀 di³¹ /di˧˩/
文讀 dzhi³¹ /dʑi˧˩/
年 year nyi³¹ /ȵi˧˩/
生 live, be born sie³³ /siɛ˧˧/
死 die sy³⁵ /sɿ˧˥/
行 go hha³¹ /ɦa˧˩/
行 row hho³¹ /ɦo˧˩/
来 come le³¹ /le˧˩/
去 leave qei⁴² /tɕʰei˦˨/
走 run tsau³⁵ /tsau˧˥/
飛 fly fei³³ /fei˧˧/
坐 sit zo³⁵ /zo˧˥/
立 stand lai²¹³ /lai˨˩˧/
見 see ji⁴² /tɕi˦˨/
聞 hear vang³¹ /vaŋ˧˩/
知 know tsy³³ /tsɿ˧˧/
食 eat zai²¹³ /zai˨˩˧/
飲 drink ai³⁵ /ʔai˧˥/
白 white ba²¹³ /ba˨˩˧/
黑 black he²¹³ /he˨˩˧/
紅 red hhong³¹ /ɦoŋ˧˩/
黃 yellow hhuo³¹ /ɦuɔ˧˩/
青 blue-green tsheng³³ /tsʰeŋ˧˧/
綠 green lo²¹³ /lo˨˩˧/
灰 grey; ash fai³³ /fai˧˧/
大 big dou²² /dɤu˨˨/
小 small sie³⁵ /ɕiɛ˧˥/
多 many, much tou³³ /tɤu˧˧/
長 long dzhi³¹ /dʑi˧˩/
長 grow; elder ji³⁵ /tɕi˧˥/
老 old le³⁵ /lɜ˧˥/
遠 far hhy³⁵ /ɦy˧˥/
熱 hot nyi²¹³ /ȵi˨˩˧/
冷 cold lie³⁵ /liɛ˧˥/
香 fragrant si³³ /ɕi˧˧/
上 up jio²² /jɔ˨˨/
下 down hho²² /ɦo˨˨/
左 left tsau³⁵ /tsau˧˥/
右 right hhau²² /jau˨˨/
中 middle jiong³³ /tɕyoŋ˧˧/
中 hit jiong⁴² /tɕyoŋ˦˨/
央 center i³³ /ji˧˧/
東 east tong³³ /toŋ˧˧/
西 west sei³³ /sei˧˧/
南 south na³¹ /na˧˩/
北 north peu²¹³ /pɤ˨˩˧/
我 I, me ng³⁵ /ŋ̍˧˥/
你 you nyi³⁵ /ȵi˧˥/
有 have; there is hhiau³⁵ /ɦiau˧˥/
無 not have, without vu³¹ /vu˧˩/
不 not pai²¹³ /pai˨˩˧/
個 piece (classifier) kai⁴² /kai˦˨/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Wu, Oujiang)

Maana Kiwu cha WenzhouKixiang cha YongzhouKiwu cha JinhuaKigan cha JiʼanKiyue cha DongguanKiwu cha ShanghaiKiwu cha Jiaxing
Maji 水 /sɿ˧˥/ 水 /sueɪ˥˥/ 水 /ɕy˥˧˥/ 水 /suei˥˧/ 水 /ʃɵ˧˥/ 水 /sz̩˧˥/ 水 /sɿ˦˦/
Moto 火 /fu˧˥/ 火 /xo˥˥/ 火 /xuɤ˥˧˥/ 火 /fo˥˧/ 火 /fɔ˧˥/ 火 /hu˧˥/ 火 /huᵝ˦˦/
Jua 日头 /ȵi˨˩˧ dɤu˧˩/ 太阳 /tʰæ˨˦ iã˩˩˨/ 日头 /ȵiəʔ˨˩˨ diu˧˩˧/ 日头 /lɛ˧˧˦ tʰɛu˩˩/ 日头 /jak˧ tʰau˧˩/ 太阳 /tʰa˧ ɦiã˩/ 日头 /ȵieʔ˥ de˧˩/
Mwezi 月光 /ȵy˨˩˧ kuɔ˧˧/ 月亮 /ye˩˩˨ liã˨˦/ 月光 /ȵyɤ˩˦ kuɑŋ˧˧˦/ 月光 /yɛ˧˧˦ kuɔŋ˧˧˦/ 月光 /jɵt˧ kʷɔŋ˨˧/ 月亮 /ɲyəʔ˩˨ liã˩/ 月亮 /yeʔ˥ liã˩˩˦/
Nyota 星 /seŋ˧˧/ 星子 /ɕĩ˧˧ tsɿ˥˥/ 星 /siŋ˧˧˦/ 星光 /ɕiaŋ˧˧˦ kuɔŋ˧˧˦/ 星 /ʃœŋ˥˥/ 星 /ɕin˥˧/ 星 /ɕiŋ˥˩/
Usiku 夜里 /ɦi˨˨ lei˧˦/ 夜里 /ie˨˦ li˥˥/ 夜里 /ia˩˦ li˥˧˥/ 夜里 /ia˨˩˦ li˥˧/ 夜晚 /jœ˦˦˧ mɛŋ˧˦/ 夜里 /ɦia˨˧ li˨˧/ 夜里 /iɑ˧˥ li˨˩˨/
Mvua 雨 /vu˧˦/ 雨 /y˥˥/ 雨 /y˥˧˥/ 雨 /y˥˧/ 雨 /jy˧˦/ 雨 /ɦy˨˧/ 雨 /y˦˦/
Theluji 雪 /ɕy˧˩˧/ 雪 /ɕye˧˧/ 雪 /sie˥˥/ 雪 /ɕyɛ˧˧˦/ 雪 /ʃɵt˧/ 雪 /ɕiɪʔ˥/ 雪 /ɕieʔ˥/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Herufi Kiwu cha WenzhouKiwu cha ShanghaiKiwu cha JinhuaKiningboHuiKimandarini cha WuhanHakka ya Sha Tau Kok
一 yi²¹³ /ji˨˩˧/ iq7 /ɪʔ˥˥/ iq⁵⁵ /iəʔ˥˥/ iq7 /iɪʔ˥/ iʔ²¹ /iʔ˨˩/ yi²¹³ /i˨˩˧/ zit²¹ /zit̚˨˩/
二 nyi²² /ɲi˨˨/ gni6 /ɲi˨˧/ nyi²¹³ /n̩˨˩˧/ 白讀gni6 /ȵi˨˩˧/文讀er6 /əl˨˩˧/ ɛ²² /ɛ˨˨/ er³⁵ /ɚ˧˥/ gi⁴² /ɡi˦˨/
三 sa³³ /sa˧˧/ se1 /sɛ˥˧/ sa³³ /sã˧˧/ sae1 /sɛ˥˧/ sɛ³¹ /sɛ˧˩/ san⁵⁵ /san˥˥/ sam³³ /sam˧˧/
四 sy⁴² /sɿ˦˨/ sy5 /sɿ˧˥/ sy⁵³ /sz̩˥˧/ sy5 /sɿ˦˦/ sɿ³²⁴ /sɿ˧˨˦/ si³⁵ /sɿ˧˥/ si⁴² /si˦˨/
五 ng²² /ŋ̍˨˨/ ng6 /ŋ̍˨˧/ ng²¹³ /ŋ˨˩˧/ ng6 /ŋ̍˨˩˧/ u³⁵ /u˧˥/ wu⁴² /u˦˨/ n̩³¹ /n̩˧˩/
六 lieu²¹³ /lɤu˨˩˧/ loq8 /loʔ˩˨/ lieu²⁴ /liu˨˦/ loq8 /loʔ˩˨/ lo²² /lo˨˨/ nou²¹³ /nəu˨˩˧/ luk²¹ /luk̚˨˩/
七 tshei²¹³ /tsʰei˨˩˧/ chiq7 /tɕʰɪʔ˥˥/ tshiq⁵⁵ /tsʰiəʔ˥˥/ chiq7 /tɕʰiɪʔ˥/ tsʰiʔ²¹ /tsʰiʔ˨˩/ qi²¹³ /tɕʰi˨˩˧/ tsʰit²¹ /tsʰit̚˨˩/
八 po²¹³ /po˨˩˧/ paq7 /pɐʔ˥˥/ paq⁵⁵ /pɒʔ˥˥/ paq7 /pɐʔ˥/ paʔ²¹ /paʔ˨˩/ ba²¹³ /pa˨˩˧/ pat²¹ /pat̚˨˩/
九 jiau³⁵ /tɕiau˧˥/ cieu5 /tɕiɤɯ˧˥/ jieu⁵³⁵ /tɕiɤɯ˥˧˥/ cieu3 /tɕiʏ˧˥/ tɕiu³⁵ /tɕiu˧˥/ jiu⁴² /tɕiəu˦˨/ kiu³¹ /kiu˧˩/
十 zai²¹³ /zai˨˩˧/ zeq8 /zəʔ˩˨/ zeq²¹² /zəʔ˨˩˨/ zyuq8 /zʮœʔ˩˨/ ɕi²² /ɕi˨˨/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/ sip⁵⁵ /sip̚˥˥/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap