Proto-Ryukyuan
Proto-Kiryūkyū
Kijapani (Kiryukyu) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiproto-Ryukyu (PR) ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa lugha zote za Ryukyu (Kiokinawa, Miyako, Yaeyama, Yonaguni). Pellard (2015) anaweka kujitenga na Kijaponiki cha bara si baadaye kuliko karne ya 10, huku makadirio yaliyochapishwa yakianzia mwaka 500 hadi 996 BK; makazi katika visiwa vyenyewe ni ya kipindi cha Proto-Gusuku, karne ya 10 hadi 12. Ubunifu mahususi wa Ryukyu ni pamoja na *teda "jua" (dhidi ya Kijaponiki *pi), *kimu "moyo/ini" (dhidi ya Kijaponiki *kokoro), *maja "paka" (dhidi ya Kijaponiki *neko) — vinavyoonekana katika Kiokinawa/Miyako/Yaeyama cha kisasa. Ujenzi upya unafuata mbinu linganishi kwenye matawi 4 ya Ryukyu.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Proto-Kiryūkyū
Vyanzo
- Pellard, Thomas (2015) The linguistic archeology of the Ryukyu Islands. In Heinrich, Miyara & Shimoji (eds), Handbook of the Ryukyuan Languages: History, Structure, and Use, 13-37. Berlin: De Gruyter Mouton
- Thorpe, Maner L. (1983) Ryukyuan language history. PhD dissertation, University of Southern California
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kijapani (Kiryukyu)
| Maana | Proto-Kiryūkyū | Kijapani cha Kale | Proto-Japonik | Kijapani cha enzi ya Heian | Kimiyako | Kijapani cha Kati | Kiyaeyama |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *midu /midu/ | 水 /midu/ | *mentu /mentu/ | 水 /midu/ | 水 /midzɨ/ | 水 /midu/ | 水 /midzɨ/ |
| Moto | *pii /piː/ | 火 /pi/ | *poy /poy/ | 火 /ɸi/ | 火 /pɨː/ | 火 /ɸi/ | 火 /pɨː/ |
| Jua | *teda /teda/ | 日 /pi/ | *pi /pi/ | 日 /ɸi/ | てぃだ /tida/ | 日 /ɸi/ | てぃだ /tida/ |
| Mwezi | *tuki /tuki/ | 月 /tukï/ | *tukuy /tukuy/ | 月 /tukï/ | 月 /tsɨkɨ/ | 月 /tuki/ | 月 /tsɨkɨ/ |
| Nyota | *posi /posi/ | 星 /posi/ | *pəsi /pəsi/ | 星 /ɸosi/ | ぷすぃ /pusɿ/ | 星 /ɸoɕi/ | ぷし /puɕi/ |
| Usiku | *yoru /joru/ | 夜 /jo/ | *yo /jo/ | 夜 /joru/ | 夜 /juɨ/ | 夜 /joru/ | ゆる /juɾu/ |
| Mvua | *ame /ame/ | 雨 /amə/ | *amay /amay/ | 雨 /ame/ | 雨 /ami/ | 雨 /ame/ | 雨 /ami/ |
| Theluji | *yuki /juki/ | 雪 /juki/ | *yoki /joki/ | 雪 /juki/ | — | 雪 /juki/ | — |
| Upepo | *kaze /kaze/ | 風 /kadze/ | *kansay /kansay/ | 風 /kadze/ | 風 /kadʑi/ | 風 /kadze/ | 風 /kadʑi/ |
| Udongo | *tuti /tuti/ | 土 /tuti/ | *tuti /tuti/ | 土 /tuti/ | むた /mta/ | 土 /tuti/ | んた /nta/ |
| Jiwe | *isi /isi/ | 石 /isi/ | *isoi /isoi/ | 石 /isi/ | 石 /isɿ/ | 石 /iɕi/ | 石 /iʃi/ |
| Mlima | *yama /jama/ | 山 /jama/ | *yama /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ | 山 /jama/ |
| Bahari | *omi /omi/ | 海 /umi/ | *omi /omi/ | 海 /umi/ | 海 /im/ | 海 /umi/ | 海 /tumoːrɨ/ |
| Mama | *amma /amma/ | 母 /papa/ | *papa /papa/ | 母 /ɸaɸa/ | あんな /anna/ | 母 /ɸaɸa/ | あっぱ /appa/ |
| Baba | *aja /aja/ | 父 /titi/ | *titi /titi/ | 父 /titi/ | 父 /ɨdza/ | 父 /titi/ | あっちゃ /attʃa/ |
| Mimi | *wa /wa/ | 吾 /wa/ | *wa /wa/ | 我 /waɾe/ | ばん /baɴ/ | 我 /waɾe/ | ばぬ /banu/ |
| Wewe | *ura /ura/ | 汝 /na/ | *na /na/ | 汝 /nare/ | っゔぁ /v̩va/ | 汝 /nandʑi/ | わー /waː/ |
| Sisi | — /—/ | 我等 /ware/ | — /—/ | 我等 /waɾeɾa/ | ばんた /banta/ | 我等 /waɾeɾa/ | ばんだ /banda/ |
| Jina | *na /na/ | 名 /na/ | *na /na/ | 名 /na/ | なー /naː/ | 名 /na/ | なー /naː/ |
| Mtu | *pito /pito/ | 人 /pito/ | *pitə /pitə/ | 人 /ɸito/ | 人 /psɨtu/ | 人 /ɸito/ | 人 /pi̥tu/ |
| Kichwa | *atama /atama/ | 頭 /kasira/ | *kasira /kasira/ | 頭 /kasiɾa/ | かなまイ /kanamaɨ/ | 頭 /kaɕiɾa/ | 頭 /tsɨburu/ |
| Jicho | *mii /miː/ | 目 /mə/ | *may /may/ | 目 /me/ | 目 /miː/ | 目 /me/ | 目 /miː/ |
| Sikio | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | *mimi /mimi/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mim/ | 耳 /mimi/ | 耳 /mimi/ |
| Pua | *pana /pana/ | 鼻 /pana/ | *pana /pana/ | 鼻 /ɸana/ | 鼻 /pana/ | 鼻 /ɸana/ | 鼻 /pana/ |
| Mdomo | *kuti /kuti/ | 口 /kuti/ | *kutui /kutui/ | 口 /kuti/ | 口 /futsɨ/ | 口 /kutɕi/ | 口 /ɸu̥tsɨ/ |
| Jino | *pa /pa/ | 歯 /pa/ | *pa /pa/ | 齒 /ɸa/ | ぱー /paː/ | 齒 /ha/ | ぱー /paː/ |
| Ulimi | *sita /sita/ | 舌 /sita/ | *sita /sita/ | 舌 /sita/ | すだ /sɨda/ | 舌 /ɕita/ | すぃた /sɨta/ |
| Mkono | *tii /tiː/ | 手 /te/ | *ta /ta/ | 手 /te/ | 手 /tiː/ | 手 /te/ | 手 /tiː/ |
| Mguu | *asi /asi/ | 足 /asi/ | *asi /asi/ | 足 /asi/ | ぱぎ /paɡɨ/ | 足 /aɕi/ | ぱん /paɴ/ |
| Moyo | *kimu /kimu/ | 心 /kəkərə/ | *kəkərə /kəkərə/ | 心 /kokoɾo/ | 肝 /kɨmu/ | 心 /kokoɾo/ | 肝 /kɨmu/ |
| Mfupa | *poni /poni/ | 骨 /pone/ | *pone /pone/ | 骨 /ɸone/ | 骨 /puni/ | 骨 /ɸone/ | 骨 /puni/ |
| Damu | *ti /ti/ | 血 /ti/ | *ti /ti/ | 血 /ti/ | あかつ /akatsɨ/ | 血 /tɕi/ | つぃ /tsɨ/ |
| Kinyesi | *kuso /kuso/ | 屎 /kuso/ | *kuso /kuso/ | くそ /kuso/ | くす /kusu/ | くそ /kuso/ | くす /kusu/ |
| Upendo | — /—/ | 加奈志 /kanasi/ | *suk- /suk/ | 恋 /koɸi/ | — /—/ | 愛 /ai/ | 情き /nasaki/ |
| Mti | *kii /kiː/ | 木 /kï/ | *kəy /kəy/ | 木 /kï/ | 木 /kiː/ | 木 /ki/ | 木 /kiː/ |
| Mbwa | *in /in/ | 犬 /inu/ | *enu /enu/ | 犬 /inu/ | 犬 /iɴ/ | 犬 /inu/ | 犬 /iɴ/ |
| Paka | *maja /maja/ | — /—/ | — /—/ | 貓 /neko/ | 猫 /maju/ | 貓 /neko/ | 猫 /majaː/ |
| Samaki | *iwo /iwo/ | 魚 /uwo/ | *iwo /iwo/ | 魚 /iwo/ | いず /ɨdzu/ | 魚 /uwo/ | いずぃ /idzɨ/ |
| Ndege | *tori /tori/ | 鳥 /tori/ | *təri /təri/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /tuɨ/ | 鳥 /toɾi/ | 鳥 /turɨ/ |
| Yai | *koga /koɡa/ | 卵 /kapiɡo/ | — | 卵 /kaɸiɡo/ | とぅなか /tunaka/ | 卵 /tamaɡo/ | 卵 /tunaɡa/ |
| Farasi | *Cma /Cma/ | 馬 /uma/ | *uma /uma/ | 馬 /uma/ | ぬーま /nuːma/ | 馬 /uma/ | 馬 /ɴma/ |
| Nyumba | *yaa /jaː/ | 家 /ipey/ | *ipay /ipay/ | 家 /iɸe/ | 家 /jaː/ | 家 /iɸe/ | 家 /jaː/ |
| Chumvi | *masio /masio/ | 塩 /sipo/ | *sipo /sipo/ | 塩 /siwo/ | 真塩 /maːsu/ | 塩 /ɕiwo/ | 真塩 /maːsu/ |
| Mchele | *kome /kome/ | 米 /kəmey/ | *kəmay /kəmay/ | 米 /kome/ | — | 米 /kome/ | 米 /mai/ |
| Hariri | *ito /ito/ | きぬ /kinu/ | — | 絹 /kinu/ | — | 絹 /kinu/ | — |
| Kula | *kam- /kam/ | 多夫 /tabu/ | *kupa- /kupa/ | 食ふ /kuɸu/ | 食ー /foː/ | 食ふ /kuɸu/ | 食い /ɸai/ |
| Kunywa | *num- /num/ | 能牟 /nəmu/ | *nəm- /nəm/ | 飲む /nomu/ | 飲み /num/ | 飲む /nomu/ | 飲み /numi/ |
| Kulala | *nebur- /nebur/ | 寝 /nu/ | *ne- /ne/ | 寢 /nu/ | — | 寢る /nuru/ | — |
| Moja | *pitu /pitu/ | 比登都 /pitətu/ | *pitə /pitə/ | 一つ /ɸitotu/ | 一つ /psɨtiːtsɨ/ | 一つ /ɸitotu/ | 一つ /pi̥tiːdzɨ/ |
| Mbili | *puta /puta/ | 二 /puta/ | *puta /puta/ | 二 /ɸutatu/ | ふたーつ /ftaːtsɿ/ | 二 /ni/ | ふたーち /ɸutaːtɕi/ |
| Tatu | *mi /mi/ | 三 /mitu/ | *mi /mi/ | 三 /mi̥tsu/ | みーつ /mɨːtsɨ/ | 三 /mitsu/ | みーち /miːtɕi/ |
| Nne | *yo /jo/ | 四 /jətu/ | *yə /yə/ | 四 /jotu/ | 四つ /juːtsɨ/ | 四 /jotsu/ | 四つ /juːtɕi/ |
| Tano | *itu /itu/ | いつ /itu/ | *itu /itu/ | 五つ /itutu/ | 五つ /itsɨtsɨ/ | 五つ /itutu/ | 五つ /itsɨtsɨ/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | あなかしこ /anakasiko/ | — /—/ | 御機嫌よろしう /ɡokiɡen joroɕiu/ | くよーなーら /kujoːnaːɾa/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 忝なし /katadikenaɕi/ | たんでぃがーたんでぃ /tandiɡaːtandi/ | 忝し /katadʑikenaɕi/ | みーふぁいゆー /miːɸaijuː/ |
| Nzuri | *masi /masi/ | 与之 /josi/ | *yə /yə/ | 良し /joɕi/ | — /—/ | 良し /joɕi/ | かいしゃーん /kaiʃaːɴ/ |
| Mpya | *mii- /miː/ | 新し /aratasi/ | *nipi- /nipi/ | 新たし /aɾatasi/ | みㇲ゙ /miz̩/ | 新し /ataɾaɕi/ | みぃーさん /mɨːsaɴ/ |
| Nyekundu | *aka /aka/ | 赤し /akasi/ | *aka /aka/ | 赤し /akaɕi/ | あか /aka/ | 赤し /akaɕi/ | あかさーん /akasaːɴ/ |
| Nyeupe | *siro /siro/ | 白し /sirosi/ | *siro /siro/ | 白し /siɾosi/ | — | 白し /ɕiɾoɕi/ | — |
| Nyeusi | *kuro /kuro/ | 黒し /kurosi/ | *kuro /kuro/ | 黒し /kuɾoɕi/ | — | 黒し /kuɾoɕi/ | っふさん /ɸɸusaɴ/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap