Trên Rapa Nui (Đảo Phục Sinh), một loại chữ tượng hình gọi là rongorongo được khắc vào gỗ — gỗ trôi dạt, gỗ trắc Thái Bình Dương, thậm chí cả gỗ thông tre (yellowwood) Nam Phi và gỗ tần bì châu Âu được mang từ nơi khác tới — thành những hàng hình vẽ mỗi hình cao chừng một xăng-ti-mét: chim, cá, trăng lưỡi liềm, cây cỏ và những hình người ngồi. Khoảng hai chục vật thể có khắc chữ còn tồn tại, mang 26 văn bản theo cách đếm chuẩn, và chỉ một nửa trong số đó còn nguyên vẹn và xác thực không chút nghi ngờ. Không vật nào còn ở lại trên đảo. Phần lớn là những tấm bảng dẹt, nhưng bộ hiện vật này còn gồm một cây trượng của tù trưởng, hai món trang sức ngực reimiro, một tượng nhỏ hình người-chim (tangata manu), và một hộp đựng thuốc hít cắt ra từ một tấm bảng cũ hơn. Toàn bộ kho văn bản lên tới chừng 15.000 ký hiệu.
Đọc theo hướng nào thì đã rõ, còn nghĩa thì chưa. Rongorongo chạy theo lối boustrophedon đảo ngược: bạn bắt đầu ở góc dưới bên trái, đọc dòng từ trái sang phải, rồi xoay cả tấm bảng 180° để đọc dòng kế tiếp, vốn được khắc lộn ngược so với dòng trước. Cứ cách một dòng lại đảo ngược một lần, nên người đọc lần theo tấm bảng bằng cách lật nó đầu này qua đầu kia, như quay một bánh xe.
Không một người châu Âu nào ghi lại thứ chữ này trước khi thầy trợ sĩ người Pháp Eugène Eyraud trông thấy các tấm bảng vào năm 1864. Năm 1868, Giám mục Tepano Jaussen nhận được một tấm quấn trong một sợi dây bện bằng tóc người và cố cho người đọc các văn bản ấy, nhưng đến khi đó dân số trên đảo đã sụp đổ và không ai giải thích chúng một cách đáng tin. Sự im lặng ấy làm nảy ra giả thuyết rằng rongorongo chỉ được phát minh sau khi dân đảo chứng kiến các sĩ quan Tây Ban Nha viết chữ trong cuộc sáp nhập năm 1770. Một nghiên cứu định tuổi bằng cacbon phóng xạ vào tháng Hai năm 2024 do Silvia Ferrara dẫn đầu đã xác định niên đại bốn tấm bảng lưu giữ ở Rome: ba tấm thuộc khoảng từ cuối thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, nhưng một tấm thuộc khoảng 1493–1509 — hơn hai thế kỷ trước khi những con tàu của Jacob Roggeveen cập đảo năm 1722. Niên đại ấy là của gỗ, không phải của nét khắc, và cái cây đó, một loài thông tre châu Phi (Podocarpus), chưa từng mọc trên đảo và có lẽ đã trôi dạt tới đó, nên nó thu hẹp chứ không khép lại câu hỏi thứ chữ này được tạo ra khi nào.
Bộ danh mục chuẩn là cuốn Grundlagen zur Entzifferung der Osterinselschrift (1958) của Thomas Barthel, công trình đã đánh ký tự cho các văn bản từ A đến X và gán 600 mã ký hiệu bằng số; về sau Barthel lập luận rằng những mã này rút lại còn chừng 120 ký hiệu cơ bản. Đoạn duy nhất mà giới nghiên cứu nhìn chung đồng ý cách đọc là cuốn lịch mặt trăng trên tấm Mamari (Văn bản C), một tấm gỗ trắc dài 29 cm. Barthel nhận ra nó vào năm 1958 và Jacques Guy giải được nó vào năm 1990: một dãy ký hiệu trăng lưỡi liềm liệt kê các đêm của tháng âm lịch, với một ký hiệu trăng tròn vẽ Người trên Mặt Trăng trong thần thoại châu Đại Dương ở giữa và những con cá nhỏ quay lên hoặc quay xuống để đánh dấu hai nửa trăng non dần và trăng khuyết dần.
Mọi thứ ngoài cuốn lịch đều gây tranh cãi. Vào năm 1995, Steven Roger Fischer công bố một cách giải mã cây trượng Santiago, đọc văn bản của nó như những bài tụng ca sáng thế dựng trên một bộ ba lặp lại — X giao hợp với Y; từ đó sinh ra Z — với một ký hiệu (số 76 của Barthel) xuất hiện 564 lần trên cây trượng, đọc là "giao hợp". Năm 1998, Jacques Guy phản bác rằng ký hiệu ấy hợp lý hơn nếu hiểu là dấu chỉ tên cha (phụ danh), điều sẽ biến cây trượng gần như hoàn toàn thành một danh sách tên người, còn Andrew Robinson (2002) nhận thấy trong 113 chuỗi trên cây trượng, nhiều nhất chỉ 63 chuỗi tuân theo trọn vẹn bộ ba ấy. Cách đọc của Fischer chưa được giới nghiên cứu chấp nhận.
Phân tích tần suất năm 2007 của Konstantin và Igor Pozdniakov phát hiện thứ chữ này xoay quanh một lõi khoảng 52 ký hiệu lặp lại — gần với con số mà một hệ chữ âm tiết cho tiếng Rapa Nui sẽ cần, dù các văn bản ngắn và lặp lại đến mức một số nhà nghiên cứu ngờ rằng chúng không ghi lại lời nói liên tục, mà chỉ là lời nhắc cho các bài tụng ca hoặc một công cụ ghi nhớ. Không có văn bản song ngữ. Chừng 15.000 ký hiệu nằm trên những văn bản mà chỉ một nửa còn nguyên vẹn và chắc chắn xác thực. Truyền thống đọc sống động của người Rapa Nui lại đứt gãy từ thập niên 1860. Vì thế, phép đếm trăng trên tấm Mamari vẫn là đoạn rongorongo duy nhất mà bất kỳ ai cũng có thể đọc một cách tự tin.