原始タイ語
आद्य ताई
Tai-Kadai > Tai (proto)
आद्य-ताई (Proto-Tai) ताई-कदाई (क्रा-दाई) परिवार के ताई शाखा का पुनर्निर्मित सामान्य पूर्वज है, जिसमें थाई, लाओ, ज्वाङ, ताय, नुङ, शान आदि भाषाएँ शामिल हैं। Pittayaporn (2009) ने प्रीग्लोटलाइज़्ड स्टॉप (*ɓ, *ɗ), अघोष-महाप्राण और संयुक्त व्यंजन सहित 21 आरंभिक व्यंजनों तथा ABCD चार-स्वर प्रणाली का पुनर्निर्माण किया। मातृभूमि सामान्यतः दक्षिणी चीन के गुआंगशी–गुआंगडोंग क्षेत्र में रखी जाती है, समय लगभग 500 ईसा पूर्व से 500 ईस्वी, बाद में ताई वक्ता मुख्यभूमि दक्षिणपूर्व एशिया की ओर दक्षिण की ओर चले गए।
कहाँ बोली जाती है
आद्य ताई में हान वर्णों के उच्चारण
| अक्षर | अर्थ | उच्चारण | रूप | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | *ɲɯŋ.A | /*ɲɯŋ˧/ | |
| 二 | two | *soːŋ.A | /*soːŋ˧/ | |
| 三 | three | *saːm.A | /*saːm˧/ | |
| 四 | four | *siː.B | /*siː˨/ | |
| 五 | five | *haː.C | /*haː˥˩/ | |
| 六 | six | *hrok.D | /*hrok̚/ | |
| 七 | seven | *cet.D | /*cet̚/ | |
| 八 | eight | *peːt.D | /*peːt̚/ | |
| 九 | nine | *kɤw.C | /*kɤw˥˩/ | |
| 十 | ten | *sip.D | /*sip̚/ | |
| 天 | sky | *ɓɯn.A | /*ɓɯn˧/ | |
| 地 | ground | *ɗin.A | /*ɗin˧/ | |
| 日 | sun | *ŋwan.A | /*ŋwan˧/ | |
| 月 | moon | *ɓlɯan.A | /*ɓlɯan˧/ | |
| 山 | mountain | *ɓlɔj.A | /*ɓlɔj˧/ | |
| 水 | water | *C̬.nam.C | /*nam˥˩/ | |
| 火 | fire | *wɤj.A | /*vɤj˧/ | |
| 木 | tree | *mwaj.C | /*mwaj˥˩/ | |
| 土 | soil | *ɗin.A | /*ɗin˧/ | |
| 石 | stone | *triːl.A | /*triːl˧/ | |
| 鐵 | iron | *hlek.D | /*hlek̚/ | |
| 雨 | rain | *C̥.wɯn.A | /*wɯn˧/ | |
| 牛 | ox | *ŋwɯa.A | /*ŋwɯa˧/ | |
| 虎 | tiger | *xrwaːj.A | /*xrwaːj˧/ | |
| 龍 | dragon | *ŋɯak.D | /*ŋɯak̚/ | |
| 蛇 | snake | *ŋwɯː.A | /*ŋwɯː˧/ | |
| 馬 | horse | *maː.C | /*maː˥˩/ | |
| 羊 | sheep | *pɛː.C | /*pɛː˥˩/ | |
| 雞 | chicken | *kaj.B | /*kaj˨/ | |
| 犬 | dog | *hmaː.A | /*hmaː˧/ | |
| 豬 | pig | *hmuː.A | /*hmuː˧/ | |
| 貓 | cat | *mɛːw.A | /*mɛːw˧/ | |
| 鳥 | bird | *C̬.nok.D | /*nok̚/ | |
| 魚 | fish | *plaː.A | /*plaː˧/ | |
| 頭 | head | *kraw.C | /*kraw˥˩/ | |
| 目 | eye | *p.taː.A | /*taː˧/ | |
| 耳 | ear | *krwɯː.A | /*qruː˧/ | |
| 鼻 | nose | *ɗaŋ.A | /*ɗaŋ˧/ | |
| 口 | mouth | *paːk.D | /*paːk̚/ | |
| 牙 | tooth | *ŋaː.A | /*ŋaː˧/ | |
| 心 | heart | *caj.A | /*caj˧/ | |
| 手 | hand | *mɯː.A | /*mɯː˧/ | |
| 足 | foot | *tiːn.A | /*tiːn˧/ | |
| 血 | blood | *lɯat.D | /*lɯat̚/ | |
| 肉 | meat | *nɯːʔ.C | /*nɯː˥˩/ | |
| 人 | person | *ɢwɯn.A | /*kɤn˧/ | |
| 兒 | child | *lɯːk.D | /*lɯːk̚/ | |
| 家 | home, family | *rɤːn.A | /*rɤːn˧/ | |
| 門 | door, gate | *tuː.A | /*tuː˧/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | *C̬.qaw.C | /*qaw˥˩/ | |
| 茶 | tea | *ɟaː.A | /*ɟaː˧/ | |
| 年 | year | *piː.A | /*piː˧/ | |
| 死 | die | *p.taːj.A | /*taːj˧/ | |
| 行 | go | *jaːŋ.A | /*jaːŋ˧/ | |
| 来 | come | *maː.A | /*maː˧/ | |
| 去 | leave | *paj.A | /*paj˧/ | |
| 走 | run | *lɛːn.B | /*lɛːn˨/ | |
| 飛 | fly | *ɓil.A | /*ɓil˧/ | |
| 坐 | sit | *naŋ.B | /*naŋ˨/ | |
| 立 | stand | *ɟɯn.A | /*ɟɯn˧/ | |
| 見 | see | *hen.A | /*hen˧/ | |
| 聞 | hear | *ɟɯː.B | /*ɟɯː˨/ | |
| 知 | know | *rɯːw.C | /*rɯːw˥˩/ | |
| 食 | eat | *kɯn.A | /*kɯn˧/ | |
| 飲 | drink | *ɗɯːm.A | /*ɗɯːm˧/ | |
| 白 | white | *xaːw.A | /*xaːw˧/ | |
| 黑 | black | *C̥.dam.A | /*dam˧/ | |
| 紅 | red | *C̥.dwiːŋ.A | /*dwiːŋ˧/ | |
| 黃 | yellow | *hlɯəŋ.A | /*hlɯəŋ˧/ | |
| 綠 | green | *xiəw.A | /*xiəw˧/ | |
| 灰 | grey; ash | *daw.B | /*daw˨/ | |
| 小 | small | *noːj.C | /*noːj˥˩/ | |
| 多 | many, much | *hlaːj.A | /*hlaːj˧/ | |
| 長 | long | *rɯj.A | /*rɯj˧/ | |
| 長 | grow; elder | *hmaː.C | /*hmaː˥˩/ | |
| 老 | old | *keː.B | /*keː˨/ | |
| 遠 | far | *k.laj.A | /*laj˧/ | |
| 熱 | hot | *rwuːl.C | /*rwuːl˥˩/ | |
| 香 | fragrant | *hoːm.A | /*hoːm˧/ | |
| 上 | up | *kɯn.A | /*kɯn˧/ | |
| 下 | down | *tajˀ.C | /*taj˥˩/ | |
| 左 | left | *saːj.C | /*saːj˥˩/ | |
| 右 | right | *kwaː.A | /*kwaː˧/ | |
| 中 | middle | *klaːŋ.A | /*klaːŋ˧/ | |
| 中 | hit | *klaːŋ.A | /*klaːŋ˧/ | |
| 東 | east | *ʔɔːk.D | /*ʔɔːk̚/ | |
| 西 | west | *tok.D | /*tok̚/ | |
| 南 | south | *taːj.C | /*taːj˥˩/ | |
| 北 | north | *nɯa.A | /*nɯa˧/ | |
| 你 | you | *mɯŋ.A | /*mɯŋ˧/ | |
| 有 | have; there is | *miː.A | /*miː˧/ | |
| 個 | piece (classifier) | *ʔal.A | /*ʔal˧/ |
स्रोत
- Pittayaporn 2009
- Li Fang-Kuei 1977
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: आदिभाषा (पुनर्निर्मित)
| अर्थ | आद्य ताई | सुखोथाई थाई | ताई लू | ताई दाम | उत्तरी थाई | दक्षिणी थाई | प्रोटो-वियतिक |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | *nam /nam/ | น้ำ /naːm/ | ᦓᧄᧉ /nam/ | ꪙꪾꫂ /nam˧˩ˀ/ | น้ำ /nam˦˥/ | น้ำ /nam˧˥/ | *ɗaːk /ɗaːk/ |
| आग | *wɤj /wɤj/ | ไฟ /vaj/ | ᦺᦝ /fai/ | ꪼꪡ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | ไฟ /faj˥/ | *-laːs /-laːs/ |
| सूरज | — /—/ | ตะวัน /tawan/ | ᦎᦱᦞᧃ /taː van/ | ꪔꪱꪹꪫꪸꪙ /taː˨ven˥/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | — /—/ |
| चाँद | *ɓlɯən /ɓlɯən/ | เดือน /ʔdɯːan/ | ᦵᦡᦲᧃ /dɤn/ | ꪹꪚꪙ /bɯən˨/ | เดือน /dɯːan˥/ | เดือน /dɯan˥/ | *b-laŋ /b-laŋ/ |
| तारा | *naːw /naːw/ | ดาว /ʔdaːw/ | ᦡᦱᧁ /daːw˧/ | ꪒꪱꪫ /daːw˨/ | ดาว /daːw˧/ | ดาว /daːw˥/ | *k-raːw /k-raːw/ |
| रात | *ɣɯːn /ɣɯːn/ | คืน /kʰɯːn/ | ᦆᦹᧃ /xɨn/ | ꪁꪳꪙ /kɯn˥/ | คืน /kʰɯːn˧/ | คืน /kʰɯːn˥/ | *teːm /teːm/ |
| बारिश | *wɯn /wɯn/ | — | ᦚᦳᧃ /fun/ | ꪶꪠꪙ /fon˨/ | ฝน /fɔn˩˧/ | ฝน /fɔn˩˧/ | *k-maː /k-maː/ |
| हवा | *lɯm /lɯm/ | — | ᦟᦳᧄ /lum/ | ꪶꪩꪣ /lom˥/ | ลม /lom˧/ | ลม /lom˥/ | — |
| मिट्टी | *ɗin /ɗin/ | — | ᦡᦲᧃ /din/ | ꪒꪲꪙ /din˨/ | ดิน /din˧/ | ดิน /din˥/ | *tət /tət/ |
| पत्थर | *triːl /triːl/ | หิน /hin/ | ᦠᦲᧃ /hin˥/ | ꪬꪲꪙ /hin˨/ | หิน /hin˨˦/ | หิน /hin˩˧/ | — |
| पहाड़ | *doːj /doːj/ | เขา /kʰaw/ | ᦗᦴ /puː˥˩/ | ꪝꪴ /puː˥/ | ดอย /dɔːj˧/ | ภูเขา /pʰuː˥kʰaw˩˧/ | — |
| माता | *meː /meː/ | แม่ /mɛː/ | ᦶᦙᧈ /mɛ/ | ꪵꪣ꪿ /mɛː˦/ | แม่ /mɛː˥˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | *meːʔ /meːʔ/ |
| पिता | *boː /boː/ | พ่อ /bɔː/ | ᦗᦸᧈ /pɔː/ | ꪮ꫁ꪱꪥ /ʔaːj˨˩ˀ/ | พ่อ /pʰɔː˨˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | *bɔːʔ /bɔːʔ/ |
| मैं | *kuː /kuː/ | กู /kuː/ | ᦂᧁ /kaw˥˩/ | ꪄ꫁ꪮꪥ /kʰɔj˨˩ˀ/ | ตู /tuː˩/ | ฉาน /tɕʰaːn˩˧/ | *soː /soː/ |
| तुम | *mɯŋ /mɯŋ/ | มึง /mɯŋ/ | ᦙᦹᧂ /mɯŋ˧/ | ꪣꪳꪉ /mɯŋ˥/ | ตั๋ว /tua˩˩˦/ | สู /suː˩˧/ | *miː /miː/ |
| हम | — /—/ | เรา /raw/ | ᦣᧁ / ᦎᦴ /haw˥˩ / tuː˥/ | ꪹꪭꪱ /haw˥/ | เฮา /haw˥/ | เรา /raw˥/ | — /—/ |
| नाम | *ɟɤː /ɟɤː/ | ชื่อ /dʑɯː/ | ᦋᦹᧈ /tsɨː˧/ | ꪋꪳ꪿ /tɕɯ˦/ | จื้อ /tɕɯː˧/ | ชื่อ /tɕʰɯː˥˩/ | — /—/ |
| व्यक्ति | *ɢwɯn /ɢwɯn/ | คน /ɡon/ | ᦅᦳᧃ /kun˥˩/ | ꪶꪁꪙ /kon˥/ | คน /kʰon˧/ | คน /kʰon˥/ | *ŋaːj /ŋaːj/ |
| सिर | *truə /truə/ | หัว /hua/ | ᦷᦠ /hoː˥/ | ꪬꪺ /huə˨/ | หัว /hua˩˧/ | หัว /hua˩˧/ | *k-loːk /k-loːk/ |
| आँख | *taː /taː/ | ตา /taː/ | ᦎᦱ /taː/ | ꪔꪱ /taː˨/ | ต๋า /taː˩˧/ | ตา /taː˥/ | *mat /mat/ |
| कान | *krwɯː /krwɯː/ | หู /huː/ | ᦣᦴ /huː/ | ꪬꪴ /huː˨/ | หู /huː˩˧/ | หู /huː˩˧/ | *saːj /saːj/ |
| नाक | *ɗaŋ /ɗaŋ/ | จมูก /tɕamuːk/ | ᦡᧂ /daŋ/ | — | ดัง /daŋ˧/ | จมูก /tɕa˨˩muːk˨˩/ | *muːs /muːs/ |
| मुँह | *paːk /paːk/ | ปาก /paːk/ | ᦔᦱᧅ /paːk˧˥/ | ꪜꪱꪀ /paːʔ˦˥/ | ปาก /paːk˨˩/ | ปาก /paːk˨˩/ | *mɛːŋʔ /mɛːŋʔ/ |
| दाँत | *wan /wan/ | ฟัน /van/ | ᦵᦆᧁ /xɛw˥/ | ꪵꪄ꫁ꪫ /kʰɛw˨˩ˀ/ | ฟัน /fan˧/ | ฟัน /fan˥/ | *k-saŋ /k-saŋ/ |
| जीभ | *liːn /liːn/ | ลิ้น /lin/ | ᦟᦲᧃ /lin˥/ | ꪩꪲ꫁ꪙ /lin˧˩ˀ/ | ลิ้น /lin˦˥/ | ลิ้น /lin˧˥/ | *laːs /laːs/ |
| हाथ | *mwɯː /mwɯː/ | มือ /mɯː/ | ᦙᦹ /mɯː/ | ꪣꪳ /mɯ˥/ | มือ /mɯː˥/ | มือ /mɯː˥/ | *siː /siː/ |
| पैर | *tiːn /tiːn/ | ตีน /tiːn/ | ᦎᦲᧃ /tiːn˧/ | ꪔꪲꪙ /tin˨/ | ตี๋น /tiːn˩˧/ | ตีน /tiːn˥/ | *ciɲ /ciɲ/ |
| दिल | *cɤɰ /cɤɰ/ | ใจ /tɕaɯ/ | ᦺᦈ /tsaj/ | ꪻꪊ /tɕaɯ˨/ | ใจ๋ /tɕaj˩˧/ | ใจ /tɕaj˥/ | — /—/ |
| हड्डी | *duk /duk/ | ดูก /ʔduːk/ | ᦡᦳᧅᧈ /duːk˧˥/ | ꪒꪴꪀ /duʔ˦˥/ | ดูก /duːk˨˩/ | ดูก /duːk˨˩/ | *ɟaːŋ /ɟaːŋ/ |
| खून | *lɯət /lɯət/ | เลือด /lɯat/ | ᦟᦹᧆ /lɤt˥/ | ꪹꪩꪒ /lɯət˦/ | เลือด /lɯat˥˧/ | เลือด /lɯat˥˩/ | *t-muːʔ /t-muːʔ/ |
| टट्टी | *qɯj /qɯj/ | — | ᦃᦲᧉ /xiː˩˧/ | — | อึ /ʔɯ˨˩/ | อึ /ʔɯ˨˩/ | — |
| प्रेम | — /—/ | รัก /rak/ | ᦣᧅ /hak/ | — /—/ | ฮัก /hak˦˥/ | รัก /rak˧˥/ | — /—/ |
| पेड़ | *mwaj /mwaj/ | ไม้ /maːj/ | ᦂᦸᦺᦙᧉ /kɔː mai/ | ꪼꪣ꫁ /maj˧˩ˀ/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˦˥/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˧˥/ | *gəl /gəl/ |
| कुत्ता | *ʰmaː /ʰmaː/ | หมา /m̊aː/ | ᦖᦱ /maː/ | ꪢꪱ /maː˨/ | หมา /maː˩˧/ | หมา /maː˩˧/ | *ʔa-cɔːʔ /ʔa-cɔːʔ/ |
| बिल्ली | — /—/ | แมว /mɛːw/ | ᦶᦙᧁ /mɛw/ | ꪵꪣꪫ /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | แมว /mɛːw˥/ | — /—/ |
| मछली | *plaː /plaː/ | ปลา /plaː/ | ᦔᦱ /paː˧/ | ꪜꪱ /paː˨/ | ปลา /paː˧/ | ปลา /plaː˥/ | *ʔa-kaːʔ /ʔa-kaːʔ/ |
| पक्षी | *nok /nok/ | นก /nok/ | ᦷᦓᧅ /nok/ | ꪶꪙꪀ /noʔ˦/ | นก /nok˦˥/ | นก /nok˧˥/ | *ciːm /ciːm/ |
| तितली | *ɓɤːj /ɓɤːj/ | — | — | — | ก่ำเบ้อ /kam˨˩bɤː˥˩/ | ผีเสื้อ /pʰiː˩˧ sɯa˥˩/ | — |
| अंडा | *qraj /qraj/ | ไข่ /kʰaj/ | ᦺᦃᧈ /xaj/ | ꪼꪎ꪿ /saj˦˥/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | *k-ləːŋʔ /k-ləːŋʔ/ |
| भालू | *ʰmwɯj /ʰmwɯj/ | หมี /m̊iː/ | ᦖᦲ /miː/ | ꪢꪲ /miː˨/ | หมี /miː˩˧/ | หมี /miː˩˧/ | *c-guːʔ /c-guːʔ/ |
| घोड़ा | *maː /maː/ | ม้า /maː/ | ᦙᦱᧉ /maː˩/ | ꪣ꫁ꪱ /maː˧˩ˀ/ | ม้า /maː˦˥/ | ม้า /maː˧˥/ | *m-ŋəːʔ /m-ŋəːʔ/ |
| घर | *rɤːn /rɤːn/ | เรือน /rɯːan/ | ᦵᦣᦲᧃ /hɤn/ | ꪹꪭꪙ /hɯən˥/ | เฮือน /hɯːan˥/ | บ้าน /baːn˥˩/ | *ɲaː /ɲaː/ |
| नमक | *klwɯə /klwɯə/ | เกลือ /klɯa/ | ᦵᦂᦲ /kɤː˥/ | ꪹꪀ /kɯə˨/ | เกื๋อ /kɯa˩˧/ | เกลือ /klɯa˥/ | *ɓɔːjʔ /ɓɔːjʔ/ |
| चावल | *qaw /qaw/ | ข้าว /kʰaːw/ | ᦃᧁᧉ /xaw˩˧/ | ꪹꪄ꫁ꪱ /kʰaw˨˩ˀ/ | ข้าว /kʰaw˥˩/ | ข้าว /kʰaːw˥˩/ | — |
| लोहा | *ʰlek /ʰlek/ | เหล็ก /l̥ek/ | ᦵᦜᧅ /lek/ | — | เหล็ก /lek˨˩/ | เหล็ก /lek˨˩/ | — |
| किताब | *sɯː /sɯː/ | — | ᦗᦸᧇ /pɔp˧/ | — | หนังสือ /naŋ˩˧sɯː˩˧/ | หนังสือ /naŋ˩˧sɯː˩˧/ | — |
| खाना | *kɯɲ /kɯɲ/ | กิน /kin/ | ᦂᦲᧃ /kin/ | ꪀꪲꪙ /kin˨/ | กิ๋น /kin˩˧/ | กิน /kin˥/ | *ʔan /ʔan/ |
| पीना | — /—/ | กิน /kin/ | ᦂᦲᧃᦓᧄᧉ /kin nam/ | ꪀꪲꪙ ꪙꪾꫂ /kin˨ nam˧˩ˀ/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | *ʔɔːŋʔ /ʔɔːŋʔ/ |
| सोना | *nwɯːn /nwɯːn/ | นอน /nɔːn/ | ᦓᦸᧃ /nɔn/ | ꪙꪮꪙ /nɔn˥/ | นอน /nɔːn˧/ | นอน /nɔːn˥/ | — |
| एक | *nɯːŋ /nɯːŋ/ | ณื่ง /nɯŋ/ | ᦓᦹᧂᧈ /nɯŋ/ | ꪙꪳ꪿ꪉ /nɯŋ˦/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | *moːc /moːc/ |
| दो | *soːŋ /soːŋ/ | โสง /sɔːŋ/ | ᦉᦸᧂ /sɔːŋ˥˩/ | ꪎꪮꪉ /sɔːŋ˨/ | สอง /sɔːŋ˩/ | สอง /sɔːŋ˩˧/ | *haːr /haːr/ |
| तीन | *saːm /saːm/ | สาม /saːm/ | ᦉᦱᧄ /saːm˧/ | ꪎꪱꪣ /saːm˨/ | สาม /saːm˨˦/ | สาม /saːm˩˧/ | *paː /paː/ |
| चार | *siː /siː/ | สี่ /siː/ | ᦉᦲᧈ /siː˧˥/ | ꪎꪲ꪿ /siː˦˥/ | สี่ /siː˨˩/ | สี่ /siː˨˩/ | *poːnʔ /poːnʔ/ |
| पाँच | *haː /haː/ | ห้า /haː/ | ᦠᦱᧉ /haː/ | ꪬ꫁ꪱ /haː˨˩ˀ/ | ห้า /haː˥˩/ | ห้า /haː˥˩/ | *ɗam /ɗam/ |
| सौ | *rɔːj /rɔːj/ | ร้อย /rɔːj/ | ᦣᦾᧉ /hɔj˩/ | ꪭ꫁ꪮꪥ /hɔj˧˩ˀ/ | ฮ้อย /hɔːj˦˥/ | ร้อย /rɔːj˧˥/ | — |
| नमस्ते | — /—/ | — /—/ | ᦷᦡᧃᦟᦲ /dɔn liː/ | — /—/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | — /—/ |
| धन्यवाद | — /—/ | — /—/ | ᦀᦸᧃᦷᦓᧁ /ʔɔn nau/ | — /—/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | — /—/ |
| अच्छा | *ɗɤj /ɗɤj/ | ดี /ʔdiː/ | ᦡᦲ /diː/ | ꪒꪲ /diː˨/ | ดี /diː˥/ | ดี /diː˥/ | — /—/ |
| नया | *ʰmɤːl /ʰmɤːl/ | — | ᦺᦖᧈ /maj˧˥/ | — | ใหม่ /maj˨˩/ | ใหม่ /maj˨˩/ | *ɓəːjʔ /ɓəːjʔ/ |
| लाल | *dwiːŋ /dwiːŋ/ | แดง /ʔdɛːŋ/ | ᦵᦡᧂ /dɛŋ/ | ꪵꪒꪉ /dɛŋ˨/ | แดง /dɛːŋ˧/ | แดง /dɛːŋ˥/ | *tɔh /tɔh/ |
| सफ़ेद | *xaːw /xaːw/ | ขาว /kʰaːw/ | ᦃᦱᧁ /xaːu/ | ꪒ꪿ꪮꪙ /dɔn˦˥/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | *k-laŋʔ /k-laŋʔ/ |
| काला | *dam /dam/ | ดำ /ʔdam/ | ᦡᧄ /dam˥/ | ꪒꪾ /dam˨/ | ดำ /dam˧/ | ดำ /dam˥/ | — |
| हरा | *xiəw /xiəw/ | — | ᦵᦃᧁ /xeu/ | ꪵꪄꪫ /kʰɛw˨/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | — |
हान उच्चारण की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: Tai-Kadai > Tai (proto)
| अक्षर | आद्य ताई | थाई | साउनदिप ज़ुआंग | पुराना सिनो-वियतनामी | कैंटोनीज़ | हांगकांग कैंटोनीज़ | मकाओ कैंटोनीज़ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | *ɲɯŋ.A /*ɲɯŋ˧/ | et /ʔet̚˨˩/ | ndeu /ɗeːu˨˦/ | — | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ |
| 二 | *soːŋ.A /*soːŋ˧/ | yi /jiː˥˩/ | song /θoːŋ˨˦/ | nhì /ɲi˨˩/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ |
| 三 | *saːm.A /*saːm˧/ | sam /saːm˩˩˦/ | sam /θaːm˨˦/ | — | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ |
| 四 | *siː.B /*siː˨/ | si /siː˨˩/ | seiq /θei˧˥/ | tư /tɨ˧˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ |
| 五 | *haː.C /*haː˥˩/ | ha /haː˥˩/ | haj /ha˥/ | — | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ |
| 六 | *hrok.D /*hrok̚/ | hok /hok̚˨˩/ | roek /ɣok̚˥/ | — | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ |
| 七 | *cet.D /*cet̚/ | chet /tɕet̚˨˩/ | caet /ɕat̚˥/ | — | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ |
| 八 | *peːt.D /*peːt̚/ | paet /pɛːt̚˨˩/ | bet /peːt̚˧˥/ | — | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ |
| 九 | *kɤw.C /*kɤw˥˩/ | kao /kaw˥˩/ | gouj /kou˥/ | — | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ |
| 十 | *sip.D /*sip̚/ | sip /sip̚˨˩/ | cib /ɕip̚˧/ | — | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ |
| 天 | *ɓɯn.A /*ɓɯn˧/ | — | mbwn /ɓɯn˨˦/ | — | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ |
| 地 | *ɗin.A /*ɗin˧/ | — | deih /tei˧/ | — | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ |
| 日 | *ŋwan.A /*ŋwan˧/ | — | ngoenz /ŋon˧˩/ | — | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ |
| 月 | *ɓlɯan.A /*ɓlɯan˧/ | — | ndwen /ɗɯːn˨˦/ | — | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ |
| 山 | *ɓlɔj.A /*ɓlɔj˧/ | — | bya /pʲa˨˦/ | — | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ |
| 水 | *C̬.nam.C /*nam˥˩/ | — | raemx /ɣam˦˨/ | — | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ |
| 火 | *wɤj.A /*vɤj˧/ | — | feiz /fei˧˩/ | — | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ |
| 木 | *mwaj.C /*mwaj˥˩/ | — | faex /fai˦˨/ | — | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ |
| 土 | *ɗin.A /*ɗin˧/ | — | namh /naːm˧/ | — | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ |
| 石 | *triːl.A /*triːl˧/ | — | rin /ɣin˨˦/ | — | sek6 /sɛːk̚˨/ | sek6 /sɛːk̚˨/ | sek6 /sɛːk̚˨/ |
| 鐵 | *hlek.D /*hlek̚/ | lek /lek̚˨˩/ | diet /tiːt̚˧˥/ | — | tit3 /tʰiːt̚˧/ | tit3 /tʰiːt̚˧/ | tit3 /tʰiːt̚˧/ |
| 雨 | *C̥.wɯn.A /*wɯn˧/ | — | fwn /fɯn˨˦/ | — | jyu5 /jyː˩˧/ | jyu5 /jyː˩˧/ | jyu5 /jyː˩˧/ |
| 牛 | *ŋwɯa.A /*ŋwɯa˧/ | — | vaiz /waːi˧˩/ | — | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ |
| 虎 | *xrwaːj.A /*xrwaːj˧/ | — | guk /kuk̚˥/ | — | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ |
| 龍 | *ŋɯak.D /*ŋɯak̚/ | — | lungz /luŋ˧˩/ | rồng /ʐawŋ͡m˨˩ < *bləwŋ/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ |
| 蛇 | *ŋwɯː.A /*ŋwɯː˧/ | — | ngwz /ŋɯ˧˩/ | — | se4 /sɛː˨˩/ | se4 /sɛː˨˩/ | se4 /sɛː˨˩/ |
| 馬 | *maː.C /*maː˥˩/ | ma /maː˦˥/ | max /ma˦˨/ | ngựa /ŋɨə˧ˀ˨ʔ < *ŋraːʔ/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ |
| 羊 | *pɛː.C /*pɛː˥˩/ | — | yiengz /jiːŋ˧˩/ | — | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ |
| 雞 | *kaj.B /*kaj˨/ | — | gaeq /kai˧˥/ | — | gai1 /kɐi˥/ | gai1 /kɐi˥/ | gai1 /kɐi˥/ |
| 犬 | *hmaː.A /*hmaː˧/ | — | ma /ma˨˦/ | — | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ |
| 豬 | *hmuː.A /*hmuː˧/ | — | mou /mou˨˦/ | — | zyu1 /tsyː˥/ | zyu1 /tsyː˥/ | zyu1 /tsyː˥/ |
| 貓 | *mɛːw.A /*mɛːw˧/ | — | — | mèo /mɛw˨˩/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ |
| 鳥 | *C̬.nok.D /*nok̚/ | — | roeg /ɣok̚˧/ | — | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ |
| 魚 | *plaː.A /*plaː˧/ | — | bya /pʲa˨˦/ | — | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ |
| 頭 | *kraw.C /*kraw˥˩/ | — | gyaeuj /kʲau˥/ | đầu /ɗəw˨˩ < *dô/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ |
| 目 | *p.taː.A /*taː˧/ | — | da /ta˨˦/ | — | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ |
| 耳 | *krwɯː.A /*qruː˧/ | — | rwz /ɣɯ˧˩/ | — | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ |
| 鼻 | *ɗaŋ.A /*ɗaŋ˧/ | — | ndaeng /ɗaŋ˨˦/ | — | bei6 /pei˨/ | bei6 /pei˨/ | bei6 /pei˨/ |
| 口 | *paːk.D /*paːk̚/ | — | bak /paːk̚˧˥/ | — | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ |
| 牙 | *ŋaː.A /*ŋaː˧/ | — | heuj /heːu˥/ | ngà /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ | ngaa4 /ŋaː˨˩/ |
| 心 | *caj.A /*caj˧/ | — | sim /θim˨˦/ | tim /tim˧˧/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ |
| 手 | *mɯː.A /*mɯː˧/ | — | fwngz /fɯŋ˧˩/ | — | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ |
| 足 | *tiːn.A /*tiːn˧/ | — | din /tin˨˦/ | — | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ |
| 血 | *lɯat.D /*lɯat̚/ | — | lwed /lɯːt̚˧/ | tiết /tiət˧˥/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ |
| 肉 | *nɯːʔ.C /*nɯː˥˩/ | — | noh /no˧/ | — | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ |
| 人 | *ɢwɯn.A /*kɤn˧/ | — | vunz /wun˧˩/ | — | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ |
| 兒 | *lɯːk.D /*lɯːk̚/ | — | lwg /lɯk̚˧/ | — | ji4 /jiː˨˩/ | ji4 /jiː˨˩/ | ji4 /jiː˨˩/ |
| 家 | *rɤːn.A /*rɤːn˧/ | — | ranz /ɣaːn˧˩/ | — | gaa1 /kaː˥/ | gaa1 /kaː˥/ | gaa1 /kaː˥/ |
| 門 | *tuː.A /*tuː˧/ | — | dou /tou˨˦/ | — | mun4 /muːn˨˩/ | mun4 /muːn˨˩/ | mun4 /muːn˨˩/ |
| 飯 | *C̬.qaw.C /*qaw˥˩/ | — | haeux /hau˦˨/ | — | faan6 /faːn˨/ | faan6 /faːn˨/ | faan6 /faːn˨/ |
| 茶 | *ɟaː.A /*ɟaː˧/ | — | — | chè /cɛ˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ | caa4 /tsʰaː˨˩/ |
| 年 | *piː.A /*piː˧/ | — | bi /pi˨˦/ | — | nin4 /niːn˨˩/ | nin4 /niːn˨˩/ | nin4 /niːn˨˩/ |
| 死 | *p.taːj.A /*taːj˧/ | — | dai /taːi˨˦/ | — | sei2 /sei˧˥/ | sei2 /sei˧˥/ | 白讀sei2 /sei˧˥/文讀si2 /siː˧˥/ |
| 行 | *jaːŋ.A /*jaːŋ˧/ | — | bae /pai˨˦/ | — | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ |
| 来 | *maː.A /*maː˧/ | — | daeuj /tau˥/ | — | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ | 文讀loi4 /lɔːi˨˩/白讀lai4 /lɐi˨˩/ |
| 去 | *paj.A /*paj˧/ | — | bae /pai˨˦/ | — | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ |
| 走 | *lɛːn.B /*lɛːn˨/ | — | — | — | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ |
| 飛 | *ɓil.A /*ɓil˧/ | — | mbin /ɓin˨˦/ | — | fei1 /fei˥/ | fei1 /fei˥/ | fei1 /fei˥/ |
| 坐 | *naŋ.B /*naŋ˨/ | — | naengh /naŋ˧/ | — | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ |
| 立 | *ɟɯn.A /*ɟɯn˧/ | — | — | — | laap6 /laːp̚˨/ | laap6 /laːp̚˨/ | laap6 /laːp̚˨/ |
| 見 | *hen.A /*hen˧/ | — | raen /ɣan˨˦/ | — | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ |
| 聞 | *ɟɯː.B /*ɟɯː˨/ | — | — | — | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ |
| 知 | *rɯːw.C /*rɯːw˥˩/ | — | rox /ɣo˦˨/ | — | zi1 /tsiː˥/ | zi1 /tsiː˥/ | zi1 /tsiː˥/ |
| 食 | *kɯn.A /*kɯn˧/ | — | gwn /kɯn˨˦/ | — | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ |
| 飲 | *ɗɯːm.A /*ɗɯːm˧/ | — | gwn /kɯn˨˦/ | — | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ |
| 白 | *xaːw.A /*xaːw˧/ | — | hau /haːu˨˦/ | bạc /ɓaːk˧ˀ˨ʔ/ | baak6 /paːk̚˨/ | baak6 /paːk̚˨/ | baak6 /paːk̚˨/ |
| 黑 | *C̥.dam.A /*dam˧/ | — | ndaem /ɗam˨˦/ | — | hak1 /hɐk̚˥/ | hak1 /hɐk̚˥/ | hak1 /hɐk̚˥/ |
| 紅 | *C̥.dwiːŋ.A /*dwiːŋ˧/ | — | nding /ɗiŋ˨˦/ | — | hung4 /hʊŋ˨˩/ | hung4 /hʊŋ˨˩/ | hung4 /hʊŋ˨˩/ |
| 黃 | *hlɯəŋ.A /*hlɯəŋ˧/ | — | — | vàng /vaːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ | wong4 /wɔːŋ˨˩/ |
| 綠 | *xiəw.A /*xiəw˧/ | — | heu /heːu˨˦/ | — | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ |
| 灰 | *daw.B /*daw˨/ | — | daeuh /tau˧/ | — | fui1 /fuːi˥/ | fui1 /fuːi˥/ | fui1 /fuːi˥/ |
| 小 | *noːj.C /*noːj˥˩/ | — | iq /ʔi˧˥/ | — | siu2 /siːu˧˥/ | siu2 /siːu˧˥/ | siu2 /siːu˧˥/ |
| 多 | *hlaːj.A /*hlaːj˧/ | — | lai /laːi˨˦/ | — | do1 /tɔː˥/ | do1 /tɔː˥/ | do1 /tɔː˥/ |
| 長 | *rɯj.A /*rɯj˧/ | — | raez /ɣai˧˩/ | — | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ | coeng4 /tsʰœːŋ˨˩/ |
| 長 | *hmaː.C /*hmaː˥˩/ | — | — | — | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ | zoeng2 /tsœːŋ˧˥/ |
| 老 | *keː.B /*keː˨/ | — | laux /laːu˦˨/ | — | lou5 /lou˩˧/ | lou5 /lou˩˧/ | lou5 /lou˩˧/ |
| 遠 | *k.laj.A /*laj˧/ | — | gyae /kʲai˨˦/ | — | jyun5 /jyːn˩˧/ | jyun5 /jyːn˩˧/ | jyun5 /jyːn˩˧/ |
| 熱 | *rwuːl.C /*rwuːl˥˩/ | — | ndat /ɗaːt̚˧˥/ | — | jit6 /jiːt̚˨/ | jit6 /jiːt̚˨/ | jit6 /jiːt̚˨/ |
| 香 | *hoːm.A /*hoːm˧/ | — | — | — | hoeng1 /hœːŋ˥/ | hoeng1 /hœːŋ˥/ | hoeng1 /hœːŋ˥/ |
| 上 | *kɯn.A /*kɯn˧/ | — | gwnz /kɯn˧˩/ | — | 上面・在上(locative: on/above)soeng⁶ /sœːŋ˨/上去・上來(directional verb: go up)soeng⁵ /sœːŋ˩˧/ | soeng6 /sœːŋ˨/ | soeng6 /sœːŋ˨/ |
| 下 | *tajˀ.C /*taj˥˩/ | — | laj /la˥/ | — | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ |
| 左 | *saːj.C /*saːj˥˩/ | — | — | — | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ |
| 右 | *kwaː.A /*kwaː˧/ | — | — | — | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ |
| 中 | *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/ | — | — | — | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥/ |
| 中 | *klaːŋ.A /*klaːŋ˧/ | — | — | — | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ |
| 東 | *ʔɔːk.D /*ʔɔːk̚/ | — | — | — | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ |
| 西 | *tok.D /*tok̚/ | — | — | — | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ |
| 南 | *taːj.C /*taːj˥˩/ | — | — | — | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ |
| 北 | *nɯa.A /*nɯa˧/ | — | — | bấc /ɓək˧˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ |
| 你 | *mɯŋ.A /*mɯŋ˧/ | — | mwngz /mɯŋ˧˩/ | — | nei5 /nei˩˧/ | nei5 /nei˩˧/ | nei5 /nei˩˧/ |
| 有 | *miː.A /*miː˧/ | — | miz /mi˧˩/ | — | jau5 /jɐu˩˧/ | jau5 /jɐu˩˧/ | jau5 /jɐu˩˧/ |
| 個 | *ʔal.A /*ʔal˧/ | — | aen /ʔan˨˦/ | — | go3 /kɔː˧/ | go3 /kɔː˧/ | go3 /kɔː˧/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम