ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ
क्लासिकल मंगोलियन
मंगोलिक · ऐतिहासिक / छिपी किस्म
शास्त्रीय मंगोलियाई वह साहित्यिक भाषा-शैली है जो ऊर्ध्वाधर मंगोल लिपि में लिखी जाती थी और 17वीं से 20वीं शताब्दी तक प्रयुक्त होती रही। यह मध्य मंगोल (xng, 13वीं-15वीं शताब्दी, फ़ाग्स-पा और उइग़ुर लिपि) और आधुनिक खल्ख मंगोलियाई (mn, सिरिलिक में) से भिन्न है। 1946 में मुख्य मंगोलिया के सिरिलिक अपनाने के बाद मंगोल लिपि की परंपरा भीतरी मंगोलिया में बनी रही। लेसिंग (1960) का "Mongolian-English Dictionary" मुख्य संदर्भ-ग्रंथ है।
कहाँ बोली जाती है
क्लासिकल मंगोलियन में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Lessing (1960) — Mongolian-English Dictionary
- Poppe (1965) — Introduction to Altaic Linguistics
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: मंगोलिक
| अर्थ | क्लासिकल मंगोलियन | मध्यकालीन मंगोलियन | प्रोटो-मंगोलिक | बुर्यात भाषा | पूर्वी युगुर | भीतरी मंगोलियाई | दाउर |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | уһан /uhan/ | qusun /qusun/ | ᠤᠰᠤ /usu/ | oso /oso/ |
| आग | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | гал /ɡal/ | ʁal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /ɡɑl/ | gali /ɡali/ |
| सूरज | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | наран /naran/ | naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠ /nɑrɑ/ | nara /nara/ |
| चाँद | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | һара /hara/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sɑrɑ/ | sarūla /saruːla/ |
| तारा | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | одон /odoŋ/ | hodən /hodən/ | ᠣᠳᠤᠨ /ɔtŋ̍/ | odə /odə/ |
| रात | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | һүни /hyni/ | søønə /søːnə/ | ᠰᠥᠨᠢ /ʃønø/ | suni /suni/ |
| बारिश | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | бороо /bɔrɔː/ | xura /χura/ | ᠪᠣᠷᠣᠭᠠ /bɔrɔːɢɑ/ | huar /huar/ |
| बर्फ़ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | саһан /sahaŋ/ | tʃasən /tʃasən/ | ᠴᠠᠰᠤ /tsas/ | čas /tʃas/ |
| हवा | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | һалхин /halxin/ | salɢən /salɢən/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salxi/ | kein /kein/ |
| मिट्टी | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | шорой /ʃoroj/ | ʃəruu /ʃəruː/ | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɢɑdʒɑr/ | gaǯiri /ɡadʒiri/ |
| पत्थर | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | шулуун /ʃuluːŋ/ | tʃəluu /tʃəluː/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ /tʃʊɮuː/ | čolō /tʃoloː/ |
| पहाड़ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | уула /uːla/ | uula /uːla/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /ʊːl/ | aulə /aulə/ |
| समुद्र | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | далай /dalaj/ | dalii /daliː/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /tɑlɑi/ | dalje /dalje/ |
| माता | ᠡᠬᠡ /eke/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | эхэ /exe/ | hge /hɡe/ | ᠡᠬᠡ /eχe/ | ewe: /eweː/ |
| पिता | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | эсэгэ /eseɡe/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ | ᠠᠪᠤ /ɑβu/ | ečige /etʃiɡe/ |
| बेटी | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | басаган /basaɡan/ | — | ᠥᠬᠢᠨ /øχin/ | — |
| मैं | ᠪᠢ /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | би /bi/ | bə /bə/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /bi/ |
| तुम | ᠴᠢ /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ши /ʃi/ | tʃə /tʃə/ | ᠴᠢ /tʃʰi/ | sí /si/ |
| हम | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | бидэ /bide/ | budas / buda /budas / buda/ | ᠪᠢᠳᠡ /bid/ | bide / ba: /bide / baː/ |
| नाम | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | нэрэ /nere/ | nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nər/ | nera /nera/ |
| व्यक्ति | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | хүн /xyŋ/ | kuun /kuːn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /xuŋ/ | kū /kuː/ |
| सिर | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | толгой /tolɡoj/ | toloʁui /toloʁui/ | ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ /tɔlɡɔi/ | oki /oki/ |
| आँख | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | нюдэн /nʲuden/ | nudun /nudun/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidʉ/ | nid /nid/ |
| कान | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | шэхэн /ʃexen/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ | ᠴᠢᠬᠢ /tʃʰiki/ | čikə /tʃikə/ |
| नाक | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | хамар /xamar/ | xawar /χawar/ | ᠬᠠᠮᠠᠷ /xamar/ | hamara /hamara/ |
| मुँह | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | аман /aman/ | aman /aman/ | ᠠᠮᠠ /am/ | ama /ama/ |
| दाँत | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | шүдэн /ʃyden/ | ʃdən /ʃdən/ | ᠰᠢᠳᠦ /ʃyd/ | sídə /sidə/ |
| जीभ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | хэлэн /xelen/ | kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡ /xel/ | keli /keli/ |
| हाथ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | гар /ɡar/ | ʁar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /ɡɑr/ | gari /ɡari/ |
| पैर | ᠬᠥᠯ /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | хүл /xyl/ | køl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | kuli /kuli/ |
| दिल | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | зүрхэн /zyrxen/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirʉχe/ | ǯurəgə /dʒurəɡə/ |
| हड्डी | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | яһан /jahaŋ/ | yasən /jasən/ | ᠶᠠᠰᠤ /jas/ | yas /jas/ |
| खून | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | шуһан /ʃuhaŋ/ | tʃusun /tʃusun/ | ᠴᠢᠰᠤ /tʃus/ | čos /tʃos/ |
| टट्टी | ᠪᠠᠭᠠᠰᠤ /baɣasu/ | — | — | бааһан /baːhaŋ/ | — | ᠪᠠᠭᠠᠰᠤ /paːs/ | — |
| प्रेम | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | дуран /duran/ | — /—/ | ᠬᠠᠢᠷᠠ /χɑir/ | — /—/ |
| पेड़ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | модон /modon/ | mɔːdən /mɔːdən/ | ᠮᠣᠳᠤ /mɔdu/ | mo:də /moːdə/ |
| कुत्ता | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | нохой /noxoj/ | noxqui /noχqui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /nɔχɑi/ | nogə /noɡə/ |
| बिल्ली | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | миисгэй /miːsɡej/ | — /—/ | ᠮᠤᠤᠷ /muːr/ | — /—/ |
| मछली | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | загаһан /zaɡaˈhaŋ/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /tsaɡas/ | ǯagusa /dʒaɡusa/ |
| पक्षी | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | шубуун /ʃubuːn/ | ʃuun /ʃuːn/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃʊwuː/ | degi /deɡi/ |
| तितली | ᠡᠷᠪᠡᠬᠡᠢ /erbekei/ | — | *herbekei /herbekei/ | эрбээхэй /erbeːxej/ | — | ᠡᠷᠪᠡᠬᠡᠢ /erweːxei/ | — |
| अंडा | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | үндэгэн /yndeɡen/ | bala /bala/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /øndəɡ/ | əndugu /ənduɡu/ |
| भालू | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | — | — | баабгай /baːbɡaj/ | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baːwɡɑi/ | — |
| घोड़ा | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | морин /morin/ | — | ᠮᠣᠷᠢ /mɔr/ | — |
| घर | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | гэр /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | geri /ɡeri/ |
| दूध | ᠰᠦᠨ /syn/ | — | *sün /syn/ | һүн /hyn/ | — | ᠰᠦᠨ /syː/ | — |
| शहद | ᠪᠠᠯ /bal/ | — | *bal /bal/ | бал /bal/ | — | ᠪᠠᠯ /bal/ | — |
| नमक | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | дабһан /dabhan/ | daabsən /daːbsən/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ /dabusu/ | hata: /hataː/ |
| लोहा | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | түмэр /tymer/ | — | ᠲᠡᠮᠦᠷ /tɵmɵr/ | — |
| पहिया | ᠬᠦᠷᠳᠦ /kyrdy/ | — | — | мөөр /møːr/ | — | ᠬᠦᠷᠳᠦ /xʉrdʉ/ | — |
| रेशम | ᠲᠣᠷᠭᠠ /torɣa/ | — | — | торгон /torɡon/ | — | ᠲᠣᠷᠭᠠ /tɔrɡɔ/ | — |
| किताब | ᠨᠣᠮ /nom/ | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | ном /nom/ | — | ᠨᠣᠮ /nɔm/ | — |
| खाना | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | эдихэ /edixe/ | ede /ede/ | ᠢᠳᠡᠬᠦ /ideχʉ/ | idə- /idə/ |
| पीना | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | ууха /uːxa/ | uu /uː/ | ᠤᠤᠬᠤ /uːχu/ | o: /oː/ |
| सोना | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | унтаха /untaxa/ | nda /nda/ | ᠤᠨᠲᠠᠬᠤ /untax/ | wante- /wante/ |
| एक | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | нэгэн /neɡen/ | niɣe /niɣe/ | ᠨᠢᠭᠡ /niɡe/ | nəka /nəka/ |
| दो | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | ʁuur /ʁuːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /xɔˈjɔr/ | hoira /hoira/ |
| तीन | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | гурбан /ɡurban/ | ʁurwan /ʁurwan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠ /ɡurwa/ | guarwe /ɡuarwe/ |
| चार | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | дүрбэн /dyrben/ | dørwen /dørwen/ | ᠳᠥᠷᠪᠡ /dørwə/ | durwe /durwe/ |
| पाँच | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | табан /taban/ | taawən /taːwən/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /taβun/ | ta:w /taːw/ |
| सौ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | зуун /zuːn/ | dʒuun /dʒuːn/ | ᠵᠠᠭᠤ /tsuː/ | — |
| नमस्ते | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | сайн байна /sajn bajna/ | — /—/ | ᠰᠠᠢᠨ ᠪᠠᠢᠨᠠ /sɑin bɑinɑ/ | — /—/ |
| धन्यवाद | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | баярлаа /bajarlaː/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bɑjɑrlɑlɑ/ | — /—/ |
| अच्छा | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | һайн /hajn/ | sain /sajn/ | ᠰᠠᠢᠨ /sɑin/ | sain /sain/ |
| नया | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | шэнэ /ʃene/ | ʃənə /ʃənə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | śinken /ʃinken/ |
| लाल | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | улаан /ʊˈlaːŋ/ | ɬaan /ɬaːn/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ʊɮaːn/ | ulān /ulaːn/ |
| सफ़ेद | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | сагаан /saɡaːŋ/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tsʰaɡaːn/ | čigān /tʃiɡaːn/ |
| काला | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | хара /xara/ | xara /χara/ | ᠬᠠᠷᠠ /xar/ | xar /xar/ |
| हरा | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | ногоон /noˈɡoːŋ/ | noʁoon /noʁoːn/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /nɔɡɔːŋ/ | — |
| नीला | ᠬᠥᠬᠡ /køke/ | — | *köke /køke/ | хүхэ /xyˈxe/ | — | ᠬᠥᠬᠡ /xɵx/ | — |
| कोयल | ᠬᠦᠬᠦᠭᠡ /kɵkɵˈɡe/ | ᠬᠦᠬᠦᠭᠡ /kɵkɵˈɡe/ | — | хүбхүү /xypxyː/ | — | ᠬᠦᠬᠦᠭᠡ /kɵkɵˈɡe/ | — |
| चाय | ᠴᠠᠢ /tʃai/ | — | — | сай /saj/ | — | ᠴᠠᠢ /tsʰai/ | — |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम