Te Reo Pukapuka
पुकापुकन
ऑस्ट्रोनेशियाई (पॉलिनेशियन, समोइक-आउटलायर)
पुकापुकन (Te Reo Pukapuka), जिसे उत्तरी कुक द्वीपसमूह के एकाकी पुकापुका प्रवालद्वीप तथा निकटवर्ती नासाउ पर लगभग 2,000 लोग बोलते हैं, वंशावली की दृष्टि से सर्वाधिक विवादित पॉलिनेशियाई भाषाओं में से एक है: परंपरागत रूप से इसे सैमोइक-आउटलायर के रूप में वर्गीकृत किया जाता है, फिर भी यह पूर्वी पॉलिनेशियाई तथा संभवतः टोकेलाउआन अधःस्तर के लक्षण दर्शाती है, जो मध्य प्रशांत क्षेत्र में संपर्क-पूर्व तरंग प्रवासों का परिणाम है। इसमें विशिष्ट पॉलिनेशियाई ध्वनिविज्ञान है, जिसमें ध्वनिग्रामिक स्वर-दीर्घता तथा कंठ्य अवरोधक शामिल हैं, परंतु यह शब्दावली की दृष्टि से कुक द्वीपसमूह माओरी (rar) से इतना भिन्न है कि दोनों परस्पर बोधगम्य नहीं हैं। समुदाय छोटा है किंतु भाषाई दृष्टि से जीवंत है, और 1990 के दशक से सक्रिय वर्तनी-कार्य चल रहा है।
कहाँ बोली जाती है
पुकापुकन में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Salisbury, Mary C. (2002) A Grammar of Pukapukan. PhD thesis, University of Auckland.
- Beaglehole, Ernest & Pearl (1938) Ethnology of Pukapuka. Bernice P. Bishop Museum Bulletin 150.
- Teingoa Kaina et al. (1993) Pukapukan-English Dictionary. Pukapuka Dictionary Project.
- Glottolog: Pukapukan
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियाई (पॉलिनेशियन, समोइक-आउटलायर)
| अर्थ | पुकापुकन | तुवालुआन | टोकेलाउअन | नियुएआन | सामोन | तुआमोतुआन भाषा | कुक द्वीप माओरी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | wai /wai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| आग | awi /awi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | ahi /ahi/ | aʻi /aʔi/ |
| सूरज | la /la/ | laa /laː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | rā /raː/ | rā /raː/ |
| चाँद | malama /malama/ | masina /masina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | māsina /maːsina/ | marama /marama/ | marama /marama/ |
| तारा | wetū /wetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | etū /etuː/ |
| रात | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| बारिश | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| बर्फ़ | kīona /kiːona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | — | kiona /kiona/ |
| हवा | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ |
| मिट्टी | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ | repo /repo/ | one /one/ |
| पत्थर | watu /watu/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | maʻa /maʔa/ | pōfatu /poːfatu/ | toka /toka/ |
| पहाड़ | maunga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | mauga /mauŋa/ | māunga /maːuŋa/ | maunga /mauŋa/ |
| समुद्र | tai /tai/ | tai /tai/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | sami /sami/ | tai /tai/ | tai /tai/ |
| माता | matua wawine /matua wawine/ | maatua /maːtua/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | tinā /tinaː/ | metua vahine /metua vahine/ | māmā /maːmaː/ |
| पिता | matua tāne /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamā /tamaː/ | metua tāne /metua taːne/ | pāpā /paːpaː/ |
| बेटी | tamāwine /tamaːwine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ | tama fifine /tama fifine/ | afafine /afafine/ | tamahine /tamahine/ | tamaine /tamaine/ |
| मैं | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ | au /au/ | au /au/ |
| तुम | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| हम | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| नाम | ingoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ | ingoa /iŋoa/ |
| व्यक्ति | tangata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tangata /taŋata/ |
| सिर | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | upoko /upoko/ | upoko /upoko/ |
| आँख | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| कान | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taringa /tariŋa/ | taringa /taɾiŋa/ |
| नाक | iyu /iðu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | putāngiʻu /putaːŋiʔu/ |
| मुँह | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | vaha /vaha/ | vaʻa /vaʔa/ |
| दाँत | nio /nio/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | niho /niho/ | niʻo /niʔo/ |
| जीभ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ | arero /aɾeɾo/ | arero /aɾeɾo/ |
| हाथ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /rima/ | rima /ɾima/ |
| पैर | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vae /vae/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| दिल | loto /loto/ | fatu /fatu/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | loto /loto/ | hōupo /hoːupo/ | ngākau /ŋaːkau/ |
| हड्डी | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| खून | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| टट्टी | tūtae /tuːtae/ | tae /tae/ | tae /tae/ | tē /teː/ | tae /tae/ | tūtae /tuːtae/ | tūtae /tuːtae/ |
| प्रेम | aloa /aloa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | aroha /aroha/ | aroʻa /aɾoʔa/ |
| पेड़ | lākau /laːkau/ | laakau /laːkau/ | lākau /laːkau/ | akau /akau/ | laʻau /laʔau/ | rākau /raːkau/ | rākau /raːkau/ |
| कुत्ता | kulī /kuliː/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ | kuri /kuri/ | puakaoa /puakaoa/ |
| बिल्ली | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | — /—/ | ngiao /ŋiao/ |
| मछली | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ | ika /ika/ | ika /ika/ |
| पक्षी | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| अंडा | wuamoa /wuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fuamoa /fuamoa/ | tōuo /toːuo/ | ua /ua/ |
| भालू | pea /pea/ | pea /pea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | — | pea /pea/ |
| घोड़ा | oloenua /oloenua/ | solofanua /solofanua/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | puārehenua /puaːrehenua/ | ʻoroʻenua /ʔoɾoʔenua/ |
| घर | wale /wale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fare /fare/ | ʻare /ʔaɾe/ |
| दूध | wū /wuː/ | susu /susu/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huhu /huhu/ | susu /susu/ | — | ū /uː/ |
| शहद | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ | meli /meli/ | meli /meli/ | — | meri /meri/ |
| नमक | miti /miti/ | masima /masima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | miti /miti/ | miti /miti/ |
| वाइन | uwaina /uwaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | — | uaina /uaina/ |
| लोहा | āuli /aːuli/ | fiti /fiti/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | uʻamea /uʔamea/ | kāuri /kaːuri/ | ʻāuri /ʔaːuri/ |
| रेशम | tilika /tilika/ | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | — | tīrika /tiːɾika/ |
| किताब | puka /puka/ | tusi /tusi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | puta /puta/ | puka /puka/ |
| खाना | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| पीना | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| सोना | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| एक | tayi /taði/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | taʻi /taʔi/ |
| दो | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | rua /rua/ | rua /rua/ |
| तीन | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | toru /toɾu/ | toru /toɾu/ |
| चार | wā /waː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | hā /haː/ | ʻā /ʔaː/ |
| पाँच | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | rima /ɾima/ |
| सौ | lau /lau/ | selau /selau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | hānere /haːnere/ | ʻānere /ʔaːnere/ |
| नमस्ते | kia orana /kia oɾana/ | taalofa /taːlofa/ | mālō ni /maːloː ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | talofa /talofa/ | — /—/ | kia orāna /kia oɾaːna/ |
| धन्यवाद | meitaki /meitaki/ | fakafetai /fakafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | faʻafetai /faʔafetai/ | — /—/ | meitaki /meitaki/ |
| अच्छा | lelei /lelei/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lelei /lelei/ | maitaki /maitaki/ | meitaki /meitaki/ |
| नया | wou /wou/ | fou /fou/ | fōu /foːu/ | foou /foou/ | fou /fou/ | hoou /hoou/ | ʻou /ʔou/ |
| लाल | kula /kula/ | kula /kula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ | kura /kuɾa/ | muramura /muɾamuɾa/ |
| सफ़ेद | tea /tea/ | kena /kena/ | paepae /paepae/ | tea /tea/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ | tea /tea/ | teatea /teatea/ |
| काला | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ | kere /kere/ | kerekere /keɾekeɾe/ |
| हरा | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanumeamata /lanumeamata/ | matie /matie/ | matie /matie/ |
| नीला | yengayenga /ðeŋaðeŋa/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | ninamu /ninamu/ | auīka /auiːka/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम