Aghem
Rumpun Atlantik-Kongo (Bantu, Grassfields, Ring)
Aghem (juga wum) adalah bahasa Bantu Grassfields cabang Ring, yang dituturkan di daerah Wum, Region Barat Laut Kamerun. Pengaruh linguistiknya tidak sebanding dengan ukurannya: karya ekstensif Larry Hyman tentang Aghem (terutama monografi 1979 "Aghem Grammatical Structure") menjadikannya bahasa rujukan utama untuk nada, penandaan fokus, dan sistem kelas nomina dalam linguistik Afrika. Menonjol karena sistem fokus dua tingkat yang tidak lazim, ditandai dengan penempatan subjek pascaverbal versus in situ, serta sistem nada dengan nada mengambang dan downstep.
Tempat dituturkan
87 kata inti dalam Aghem
Sumber
Perbandingan kata
Dibandingkan dengan bahasa lain dalam klasifikasi yang sama: Rumpun Atlantik-Kongo (Bantu, Grassfields, Ring)
| Arti | Aghem | Bahasa Meta' | Bahasa Situ rGyalrong | Bahasa Ewondo | Bahasa Berom | Blin | Dan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Air | mùghù /mùɣù/ | mɨnib /mɨnib/ | tə-tɕi /tətɕi/ | medzim /medzim/ | nshí /nʃí/ | ዓቍ /ʕakʷʼ/ | yi̋ /ji̋/ |
| Api | wə̀n /wə̀n/ | ɨwid /ɨwid/ | tə-mtɕək /təmtɕək/ | ndoa /ndoa/ | kya /kʲa/ | ለኻ /ləxa/ | pɛ̄ŋ /pɛ̄ŋ/ |
| Matahari | zuuw /zuːw/ | nyùmə̀ /ɲùmə̀/ | kə-jam /kəjam/ | dzōb /dʒoːb/ | gwi /ɡwi/ | ኳራ /kʷara/ | yʌ́nŋ̏ /jʌ̃́ŋ̏/ |
| Bulan | dzɔ̄ŋ /dzɔ̄ŋ/ | ɨmɨg /ɨmɨɡ/ | tsə la /tsəla/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | pwɛl /pwɛl/ | አርባ /ʔarba/ | sű /sű/ |
| Bintang | sə̀ghàbəlà /sə̀ɣàbəlà/ | fɨtəmɨ /fɨtəmɨ/ | tsəu ri /tsəuri/ | ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ | taŋaten /taŋaˈten/ | ሽንግርዋ /ʃɨnɡrɨwa/ | sűsʌ̄nŋ́ /sűsʌ̃̄ŋ́/ |
| Malam | achoʼ /atʃoʔ/ | ɨzimɨ /ɨzimɨ/ | tə-mor /təmor/ | alu /alu/ | turuk /turuk/ | ቂር /kʼir/ | gbēŋ /ɡbēŋ/ |
| Hujan | ghuuw /ɣuːw/ | mbə̀ŋ /mbə̀ŋ/ | tə-mu /təmu/ | mveŋ /mvəŋ/ | rwak /rwak/ | — | dhā /ɗā/ |
| Salju | fùuŋ /fùːŋ/ | — | ta-jpa /tajpa/ | — | — | — | — |
| Angin | kwɛ̌ɛ /kwɛ̌ː/ | əfim /əfim/ | kʰa li /kʰali/ | evundu /evundu/ | gul /ɡul/ | — | tɛ̋ɛ /tɛ̋ː/ |
| Batu | tia /tia/ | ɨti /ɨti/ | ndʑə lək /ndʑələk/ | akok /akok/ | fwa /fwa/ | — | gwʌ̏ /ɡwʌ̏/ |
| Gunung | kwàʼ /kwàʔ/ | ɨwum /ɨwum/ | ro ŋɡo /roŋɡo/ | nkol /ŋkol/ | raku /raku/ | — | tɔ̏n /tɔ̃̏/ |
| Laut | dzùghùntsòʼ /dzùɣùntsòʔ/ | rɨ̀bàà /rɨ̀bàà/ | rɟjɐ mtsho /rɟjɐmtsʰo/ | maŋ /maŋ/ | gworep /ɡworep/ | — | wèeyȉ /wèːjȉ/ |
| Ibu | zə̂ /zə̂/ | nɨ̌ŋ /nɨ̌ŋ/ | tə-mo /təmo/ | nyia /ɲia/ | neng /neŋ/ | ገና /ɡəna/ | dhē /ɗē/ |
| Ayah | tsele /tsele/ | mbǎʼ /mbǎʔ/ | tɐ-pɐ /tɐpɐ/ | tara /taɾa/ | da /da/ | እኽር /ʔɨxɨr/ | dʌ̄ /dʌ̄/ |
| Saya | à /à/ | mə̀ /mə̀/ | nga /ŋa/ | ma /má/ | mé /mé/ | ኣን /ʔan/ | n̄ /ŋ̄/ |
| Kamu | ò /ò/ | àwɔ̀ /àwɔ̀/ | no /no/ | wa /wá/ | hwo /hwo/ | እንቲ /ʔɨnti/ | ī /ī/ |
| Kita | — /—/ | — /—/ | ŋəɲe /ŋəɲe/ | bia /bjá/ | wot /wot/ | ይን /jɨn/ | kwā / yī /kwā / jī/ |
| Nama | zən /zən/ | ɨkum /ɨkum/ | tə-rmɐ /tərmɐ/ | jôé /ʒóé/ | reza /ˈrɛza/ | ስⶖ /sɨŋʷ/ | tɔ́ /tɔ́/ |
| Orang | ghùw /ɣùw/ | wə̀d /wə̀d/ | tə-rmi /tərmi/ | môt /mɔt/ | mwat /mwat/ | — | bhɛ̄n /mɛ̃̄/ |
| Kepala | kətuw /kətuw/ | ətu /ətu/ | tako /tako/ | nlo /nlo/ | rato /rato/ | — | gɔ̏ /ɡɔ̏/ |
| Mata | sə /sə/ | ɨghə /ɨɣə/ | tə-mɲak /təmɲak/ | dzìs /dʒis/ | ryis /rjis/ | ዕል /ʕɨl/ | ya̋n /jã̋/ |
| Telinga | tùŋlo /tùŋlo/ | ətǒŋ /ətǒŋ/ | tə-rna /tərna/ | alo /alo/ | fwoŋ /fwoŋ/ | — | tő /tő/ |
| Mulut | dzughu /dzuɣu/ | ɨchû /ɨtʃû/ | tə-kʰa /təkʰa/ | anyu /aɲu/ | nu /nu/ | አብ /ʔəb/ | dhi̋ /ɗi̋/ |
| Gigi | sɔŋ /sɔŋ/ | ɨsɔŋ /ɨsɔŋ/ | tə-swa /təswa/ | asoŋ /asoŋ/ | hwin /hʷin/ | እርኲ /ʔɨrkʷi/ | sɔ̋n /sɔ̃̋/ |
| Lidah | nom /nom/ | ɨnemɨ /ɨnemɨ/ | tə-ɕme /təɕme/ | ôyem /ojəm/ | lem /lɛm/ | ላንቂ /lankʼi/ | dhɛ́ɛ̏n /nɛ̃́ɛ̃̏/ |
| Tangan | kwe /kwe/ | əbɔ /əbɔ/ | ta-jɐk /tajɐk/ | woó /woʔó/ | vwɔ /vwɔ/ | ናን /nan/ | kɔ̏ /kɔ̏/ |
| Hati | fə̂ŋ /fə̂ŋ/ | fîŋ /fîŋ/ | tə-ɕne /təɕne/ | nlem /nlem/ | yey /jej/ | ለበካ /ləbəka/ | zūʌ̋ /zūʌ̋/ |
| Tulang | xo /xo/ | əwu /əwu/ | ʃa-rə /ɕarə̂/ | évés /évɛ́s/ | kup /kup/ | ናሽ /naʃ/ | gā /ɡā/ |
| Darah | tikaŋ /tikaŋ/ | ənəm /ənəm/ | ta-ɕi /taɕi/ | meki /meki/ | nemi /nemi/ | ብር /bɨr/ | yɔ̀ɔn /jɔ̃̀ː/ |
| Cinta | ləgha /ləɣa/ | ghaʼ /ɣaʔ/ | nə-ŋɯ /nəŋɯ/ | nyeʼe /ɲeʔe/ | shìr /ʃìɾ/ | እንከሊ /ʔɨnkəli/ | dhɔ̏ /ɗɔ̏/ |
| Pohon | kâʼ /kâʔ/ | əzed /əzed/ | ʃək phu /ʃəkpʰu/ | elé /elé/ | cɔgɔt /tʃɔɡɔt/ | ካና /kana/ | dhɯ̋ /ɗɯ̋/ |
| Anjing | bvʉ /bvʉ/ | bu /bu/ | kʰə na /kʰəna/ | mvu /mvu/ | vu /vu/ | ግድጝ /ɡɨdɨŋ/ | gbɛ̂n /ɡbɛ̃̂/ |
| Kucing | gò /ɡò/ | guŋ /ɡuŋ/ | to ru /toru/ | esìŋga /esiŋɡa/ | mìshí /mìʃí/ | ዱሙ /dumːu/ | gwa̋n /ɡwã̋/ |
| Ikan | tsəgha /tsəɣa/ | ɨgwi /ɨɡwi/ | tʃə wjo /tʃəwjo/ | kos /kos/ | tok /tok/ | ዓሳ /ʕasa/ | yúɤ̏ɤ /júɤ̏ː/ |
| Burung | nwə̀n /nwə̀n/ | rɨnən /rɨnən/ | kə-wjam /kəwjam/ | anon /anɔn/ | non /non/ | ጀኸላ /dʒəxəla/ | bhȁan /mã̏ː/ |
| Telur | eghum /eɣum/ | ɨbom /ɨbom/ | pka tʃu ŋɡam /pkatʃuŋɡam/ | aki /aki/ | regyi /reɡʲi/ | — | yȁan /jã̏ː/ |
| Kuda | kə̀anyòm /kə̀aɲòm/ | ngyi /ŋɡji/ | mbro /mbro/ | ekabeli /ekabeli/ | dwa /dwa/ | — | sòȍ /sòȍ/ |
| Rumah | ndughu /nduɣu/ | nəb /nəb/ | tə-tʃəm /tətʃəm/ | nda /nda/ | lɔ /lɔ/ | ሊጝን /liŋɨn/ | kɔ́ /kɔ́/ |
| Susu | kəmēlē /kəmēlē/ | ɨbən /ɨbən/ | tə lo /təlo/ | menyan /meɲan/ | nevasal /nevasal/ | — | dhɔ̋ndhɔ̋n /nɔ̃̋nɔ̃̋/ |
| Madu | fə̀dɔ̂ŋ /fə̀dɔ̂ŋ/ | ju /dʒu/ | mba mbu ndʑo ndzɐ /mbambundʑondzɐ/ | woe /woe/ | shok /ʃok/ | — | zɔ̋yɔ̋n /zɔ̋jɔ̃̋/ |
| Garam | ntsôʼ /ntsôʔ/ | fɨ̀ŋgwaŋ /fɨ̀ŋɡwaŋ/ | tsʰɐ /tsʰɐ/ | nku /ŋku/ | nevwashe /nevwaʃe/ | — | wèe /wèː/ |
| Anggur | lʉ̀ /lʉ̀/ | mɨnoʼ /mɨnoʔ/ | — | wayn /wajn/ | nshî anap /nʃî anap/ | — | — |
| Besi | ubvūʼ /ubvūʔ/ | ɨka /ɨka/ | ʃam /ʃam/ | ekye /ekje/ | dyam /dʲam/ | — | pȉɤ /pȉɤ/ |
| Buku | mwàʼsò /mwàʔsò/ | ə̀ŋwàʼnɨ̀ /ə̀ŋwàʔnɨ̀/ | tə tha /tətʰa/ | kalara /kalara/ | bwok-basa /bwokbasa/ | — | sʌ́ʌdhɛ̋bȅ /sʌ́ːɗɛ̋bȅ/ |
| Makan | pfʉa /pfʉa/ | jɨg /dʒɨɡ/ | ka-za /kaza/ | di /di/ | rì /ɾì/ | ቍና /kʷʼɨna/ | bhɤ̏ /ɓɤ̏/ |
| Minum | mʉ̌a /mʉ̌a/ | nɔ /nɔ/ | ka-mot /kamot/ | nyu /ɲu/ | sɔ /sɔ/ | ጅዕና /dʒɨʕna/ | bhɯ̄n /mɯ̃̄/ |
| Tidur | bwii /bwiː/ | gwen /ɡwen/ | ka-rma /karma/ | — | — | — | yī zʌ̄ /jī zʌ̄/ |
| Satu | mɔ̀ʼ /mɔ̀ʔ/ | mɔʼ /mɔʔ/ | kə-tek /kətek/ | fok /fok/ | gwiniŋ /ɡwiniŋ/ | ላዅ /laxʷ/ | dō /dō/ |
| Dua | bə̀ghà /bə̀ɣà/ | be /be/ | kə-nəs /kənəs/ | bɛ̌ /bɛ̌/ | bà /bà/ | ለጛ /ləŋa/ | plɛ̀ /plɛ̀/ |
| Tiga | tɨ́gá /tɨ́ɣá/ | tad /tad/ | kə-sam /kəsam/ | lɛ́ /lɛ́/ | tat /tat/ | ሰዃ /səxʷa/ | yȁagā /jȁːɡā/ |
| Empat | cìakɔ̀ /tʃìakɔ̀/ | kwè /kwè/ | kə-wdi /kəwdi/ | nyi /ɲì/ | naas /naːs/ | ሰጃ /sədʒa/ | yȉisīɤ /jȉːsīɤ/ |
| Lima | tɛ̀ /tɛ̀/ | tân /tân/ | kəmŋo /kəmŋo/ | tán /tán/ | tungun /tuŋun/ | ኣንኳ /ʔankʷa/ | sɔ̋ɔdhű /sɔ̋ːɗű/ |
| Halo | kâaʼ /kaːʔ/ | — /—/ | ŋ̩ /ŋ̩/ | mbɔlɔ /mbɔlɔ/ | kèèlé /kèːlé/ | — /—/ | dhæ̀ækpœ̀œ /ɗæ̀ːkpɒ̀ː/ |
| Terima kasih | ŋyaaʼ /ŋjaːʔ/ | məben-əwe /məben əwe/ | ʒo /ʒɔ/ | akiba /akiba/ | gèyak /ɡèjak/ | — /—/ | dhūnwɛ̋ɛ /nũ̄wɛ̋ː/ |
| Baik | dzûŋ /dzûŋ/ | chɔ̀m /tʃɔ̀m/ | kə-sna /kəsna/ | mbaŋ /mbaŋ/ | ryat /rjat/ | ትክያዅ /tɨkjaxʷ/ | sʌ̏ /sʌ̏/ |
| Baru | fughu /fuɣu/ | fi /fi/ | kə-ʃək /kəʃək/ | mkpaman /mkpaman/ | pas /pas/ | — | dȅe /dȅː/ |
| Merah | bàŋ /bàŋ/ | bàŋ /bàŋ/ | kəwurnɛ /kəwurnɛ/ | nyín /ɲín/ | swinang /swinaŋ/ | ሳራዅ /saraxʷ/ | tɛ̋ɛn /tɛ̃̋ː/ |
| Putih | fə̀m /fə̀m/ | rɨ̀fɨ /rɨ̀fɨ/ | kəpram /kəpram/ | mfum /mfum/ | pɛŋ /pɛŋ/ | ጫዕዳዅ /tʃʼaʕɨdaxʷ/ | pűu /pűː/ |
| Hitam | ləŋ /ləŋ/ | firɨ /firɨ/ | kə-nɐk /kənɐk/ | evindi /evindi/ | si /si/ | ንሺራዅ /nɨʃiraxʷ/ | — |
Halaman 1/8
Buka peta interaktif: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Bagian dari LangMap — proyek visualisasi linguistik. Ini ringkasan statis yang dapat dirayapi; peta interaktif menyediakan audio pelafalan, filter, dan tampilan globe.
Dibuat oleh Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Beranda LangMap