原始漢蔵語

Proto-Sino-Tibet

Kichina-Kitibeti (proto)

FamiliaKichina-Kitibeti (proto) Wasemaji歴史言語 / 推定不可 (祖語) Eneoupper Yellow River / Sichuan-Tibetan border (~4000-3000 BCE) Uandishi wa KilatiniScholarly reconstruction (starred) UsomajiProto-Sino-Tibet (ujenzi upya)

Proto-Sino-Tibet ni babu wa pamoja aliyejengwa upya wa familia ya lugha za Kichina-Tibeti (Trans-Himalaya), inayojumuisha tawi la Kichina, tawi la Tibeto-Burma, Kiburma, na lugha takriban 400 za uzao. Ujenzi upya wa Sagart, Jacques, Lai na wenzake (2019) unaweka nchi ya asili katika sehemu ya juu ya Mto wa Manjano na eneo la mpaka wa Sichuan-Tibet, karibu 4000-3000 KK. Maumbo yaliyooneshwa ni ujenzi upya wenye nyota; ni mada zenye msingi wazi wa kitaaluma pekee ndio zilizojumuishwa.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Proto-Sino-Tibet

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one *dyiək /*dyiək/
二 two *nĭy /*nĭy/
三 three *sɨm /*sɨm/
四 four *lĭy /*lĭy/
五 five *ŋāH /*ŋāH/
六 six *rŭk /*rŭk/
七 seven *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/
八 eight *ryēt /*ryēt/
九 nine *kwɨH /*kwɨH/
十 ten *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/
地 ground *ƛăy /*ƛăy/
日 sun *nĭy /*nĭy/
月 moon *(s-)lăH /*(s-)lăH/
山 mountain *kaŋ /*kaŋ/
水 water *tujʔ /*tujʔ/
火 fire *məj /*məj/
木 tree *sĭŋ /*sĭŋ/
土 soil *ƛăy /*ƛăy/
鐵 iron *hljak /*hljak/
雨 rain *rV-waʔ /*rV-waʔ/
牛 ox *ŋwə /*ŋwə/
蛇 snake *s-mrul /*s-mrul/
豬 pig *C-pək /*C-pək/
鳥 bird *waʔ /*waʔ/
魚 fish *s-ŋja /*s-ŋja/
頭 head *tV-pu /*tV-pu/
目 eye *mjək /*mjək/
耳 ear *r-nəʔ /*r-nəʔ/
口 mouth *mur /*mur/
牙 tooth *d-ŋa /*d-ŋa/
心 heart *səm /*səm/
手 hand *tV-lak /*tV-lak/
血 blood *swiʔ /*swiʔ/
人 person *mĭ /*mĭ/
兒 child *tsəʔ /*tsəʔ/
家 home, family *qim /*qim/
門 door, gate *kam /*kam/
生 live, be born *sreŋ /*sreŋ/
死 die *sij /*sij/
飛 fly *mV-pjər /*mV-pjər/
坐 sit *tūŋ /*tūŋ/
立 stand *g-ryəp /*ryəp/
見 see *ken /*ken/
知 know *sjəj /*sjəj/
食 eat *ʒʰa /*ʒʰa/
飲 drink *dʰɨn /*dʰɨn/
黑 black *nək /*nək/
綠 green *sreŋ /*sreŋ/
灰 grey; ash *pla /*pla/
長 long *s-riŋ /*s-riŋ/
我 I, me *ŋa /*ŋa/
你 you *na-ŋ /*na-ŋ/
無 not have, without *ma /*ma/
不 not *ma /*ma/

Vyanzo

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina-Kitibeti (proto)

Herufi Proto-Sino-TibetPrototibetobirmaKichina cha HanProto-JaponikProto-Hmong-MienProto-TungusProto-Mongolic
一 *dyiək /*dyiək/ — *ʔi[t] /*ʔi[t]/ *pitə-tu /*pitə-tu/ *ʔɨ /*ʔɨ/ *əmun /*əmun/ *nigen /*niɡen/
二 *nĭy /*nĭy/ *g-nis /*g-nis/ *ni[j]-s /*ni[j]-s/ *puta /*puta/ *ʔu̯i /*ʔu̯i/ *dʒuər /*dʒuər/ *qoyar /*qojar/
三 *sɨm /*sɨm/ *g-sum /*g-sum/ *s.rum /*s.rum/ *mi /*mi/ *pjɔu /*pjɔu/ *ilan /*ilan/ *gurba(n) /*ɡurban/
四 *lĭy /*lĭy/ *b-ləy /*b-ləy/ *s.li[j]-s /*s.li[j]-s/ *jə /*jə/ *plei /*plei/ *dügin /*dyɡin/ *dörbe(n) /*dœrben/
五 *ŋāH /*ŋāH/ b- 形*b-ŋa /*b-ŋa/l- 形*l-ŋa /*l-ŋa/ *C.ŋˤaʔ /*C.ŋˤaʔ/ *itu /*itu/ *prja /*prja/ *tuɲga /*tuɲɡa/ *tabu(n) /*tabun/
六 *rŭk /*rŭk/ *d-k-ruk /*d-k-ruk/ *k.ruk /*k.ruk/ *mu /*mu/ *kruk /*kruk/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/
七 *(s-)nĭt /*(s-)nĭt/ *s-ni-s /*s-ni-s/ *[tsʰ]i[t] /*[tsʰ]i[t]/ *nana /*nana/ *djuŋH /*djuŋH/ *nadan /*nadan/ *doluɣa(n) /*doluɣan/
八 *ryēt /*ryēt/ *b-r-gyat 形*b-r-gyat /*b-r-gyat/*b-g-ryat 形*b-g-ryat /*b-g-ryat/ *pˤret /*pˤret/ *ja /*ja/ *jat /*jat/ *dʒapkun /*dʒapkun/ *nayima(n) /*najiman/
九 *kwɨH /*kwɨH/ *d-kəw /*d-kəw/ *[k]uʔ /*[k]uʔ/ *kəkənə /*kəkənə/ *N-ɟuə̯X /*N-ɟuə̯X/ *xəgün /*xəɡyn/ *yersü(n) /*jersyn/
十 *k(ʰ)ĭp /*k(ʰ)ĭp/ *ts(y)i(y) ⪤ *tsyay /*ts(y)i(y) ⪤ *tsyay/ *t.[g]əp /*t.[g]əp/ *təwə /*təwə/ *gju̯əpD /*gju̯əpD/ *dʒuwan /*dʒuwan/ *harba(n) /*harban/
Ukurasa 1/6

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap