ብሊና
Kibilen
Kiafro-Asia (Kikushi, kati)
Kibilen (Bilin, ብሊን) ni lugha ya Kikushi cha Kati (Agaw) inayozungumzwa na watu wa Bilen wa eneo la Anseba nchini Eritrea, wakikitwa katika Keren, Halhal na Hagaz, wenye wazungumzaji wapatao 140,000. Ni mwanachama wa kaskazini kabisa aliyesalia wa tawi la Agaw (lililowahi kutawala Nyanda za Juu za Ethiopia kabla ya upanuzi wa Kige'ez/Kiamhari za Kisemiti), lugha nyingine za Agaw zikiwa Kiawngi (awn) nchini Ethiopia na lugha zilizo hatarini za Kixamtanga (xan), Kiqimant (ahg), Kikemant. Jamii ya Bilen kwa kawaida imegawanyika kati ya Wabilen Wakristo (Wakatoliki wa Eritrea na Waorthodoksi wa Tewahedo) na Wabilen Waislamu. Hati ya Kige'ez ya Kiethiopia (fidäl) na maandishi ya Kilatini zote zinatumika, pamoja na machapisho ya kidini na kielimu yanayoendelea tangu mwishoni mwa karne ya 19.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kibilen
Vyanzo
- Ethnologue: byn
- Reinisch, Leo (1887) Wörterbuch der Bilin-Sprache. Wien: Hölder
- Kiflemariam Hamde (1997) Blin lessons (Dehai), via the Wayback Machine
- Glottolog: bili1260
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiafro-Asia (Kikushi, kati)
| Maana | Kibilen | Kitigre | Kitigrinya | Kige'ez | Kinhanda | Kiubykh | Kiavestiani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ዓቍ /ʕakʷʼ/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | kapi /kapi/ | bzə /bzə/ | 𐬁𐬞 /aːp/ |
| Moto | ለኻ /ləxa/ | እሳት /ʔəssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəsaːt/ | warla /waɻla/ | mzʼə /mzʼə/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ |
| Jua | ኳራ /kʷara/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | wurʼa /wuɾʔa/ | dəɣʷa /dəɣʷa/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ |
| Mwezi | አርባ /ʔarba/ | ወርሕ /warəħ/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርኅ /warχ/ | kanyala /kaɲala/ | mazə /mazə/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ |
| Nyota | ሽንግርዋ /ʃɨnɡrɨwa/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokab/ | indiya /indija/ | tʃʷʼakʲ /tʃʷʼakʲʼ/ | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ |
| Usiku | ቂር /kʼir/ | ላሊ /lali/ | ለይቲ /lɐjti/ | ሌሊት /leːlit/ | maru /maru/ | śwa /ɕʷa/ | 𐬑𐬱𐬀𐬞 /xʃap/ |
| Mama | ገና /ɡəna/ | እም /ʔəm/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəmm/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | nan /nan/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ |
| Baba | እኽር /ʔɨxɨr/ | አብ /ʔab/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | tʷə /tʷə/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ |
| Mimi | ኣን /ʔan/ | አነ /ʔana/ | ኣነ /ˈʔanɐ/ | አነ /ʔana/ | ngayi /ŋaji/ | sʁʷa /sʁʷa/ | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ |
| Wewe | እንቲ /ʔɨnti/ | አንታ /ʔɨnta/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንተ /ʔanta/ | nyini /ɲini/ | wʁʷa /wʁʷa/ | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ |
| Sisi | ይን /jɨn/ | ሕና /ħəna/ | ንሕና /nɨħna/ | ንሕነ /nəħna/ | ngayinu /ŋajinu/ | ʃʁʷała /ʃʁʷaɬa/ | 𐬬𐬀𐬉𐬨 /vaeːm/ |
| Jina | ስⶖ /sɨŋʷ/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | yini /jini/ | pʼtsʼa /pʼtsʼa/ | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ |
| Jicho | ዕል /ʕɨl/ | ዐይን /ʕajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | kuru /kuɻu/ | bla /bla/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ |
| Mdomo | አብ /ʔəb/ | አፍ /ʔaf/ | ኣፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | ngarnmanu /ŋaɳmanu/ | tʃʼa /tʃʼa/ | 𐬁𐬵 /aːh/ |
| Jino | እርኲ /ʔɨrkʷi/ | ንብ /nɨb/ | ስኒ /sɨni/ | ስን /sənː/ | idaji /idadʒi/ | cakʼə /tsakʼʲə/ | 𐬛𐬀𐬧𐬙𐬀𐬥 /dantan/ |
| Ulimi | ላንቂ /lankʼi/ | ልሳን /lisaːn/ | መልሓስ /mɐlħas/ | ልሳን /ləsaːn/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | bza /bʒa/ | 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 /hizuaː/ |
| Mkono | ናን /nan/ | እዴ /ʔəde/ | ኢድ /ʔid/ | እድ /ʔəd/ | mara /maɻa/ | ɂa /ʔa/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ |
| Moyo | ለበካ /ləbəka/ | ልብ /ləbb/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | pulpara /pulpaɻa/ | gʷə /ɡʷə/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ |
| Mfupa | ናሽ /naʃ/ | ዓጽም /ʕatsʼəm/ | ዓጽሚ /ʕatsʼmi/ | ዐፅም /ʕasˤm/ | mambu /mambu/ | pqë /pqə/ | 𐬀𐬯𐬙 /ast/ |
| Damu | ብር /bɨr/ | ደም /dam/ | ደም /dɐm/ | ደም /dam/ | nguba /ŋuba/ | ła /ɬa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎𐬥𐬍 /vohuniː/ |
| Upendo | እንከሊ /ʔɨnkəli/ | ፍቲ /fətti/ | ፍቕሪ /fɨqʼri/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ |
| Mti | ካና /kana/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ኦም /ʔom/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | parntany /paɳʈaɲ/ | ɣʷənə /ɣʷənə/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ |
| Mbwa | ግድጝ /ɡɨdɨŋ/ | ከልብ /kalb/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | la /la/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ |
| Paka | ዱሙ /dumːu/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | paka /paka/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሣ /ʕaʃaː/ | wiitya /wiːca/ | psa /psa/ | 𐬨𐬀𐬯𐬌𐬌𐬀 /masja/ |
| Ndege | ጀኸላ /dʒəxəla/ | ሰሬረት /sareːrat/ | ዑፍ /ʕuf/ | ዖፍ /ʕoːf/ | — | ʁʷəndʷə /ʁʷəndʷə/ | 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀 /mərəɣa/ |
| Nyumba | ሊጝን /liŋɨn/ | ቤት /beːt/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | nhurra /ɳuɻa/ | tʷəna /tʷəna/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ |
| Kula | ቍና /kʷʼɨna/ | በልዐ /balʕa/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | ngarna /ŋaɻna/ | f /f/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ |
| Kunywa | ጅዕና /dʒɨʕna/ | ሰትየ /satja/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | nyuna /ɲuna/ | dzʷa /dzʷa/ | 𐬞𐬁 /paː/ |
| Moja | ላዅ /laxʷ/ | ዎሮት /worot/ | ሓደ /ħadə/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | kuyu /kuju/ | za /za/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ |
| Mbili | ለጛ /ləŋa/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | wuthada /wut̪ada/ | tqʷʼa /tqʷʼa/ | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ |
| Tatu | ሰዃ /səxʷa/ | ሰለስ /salas/ | ሰለስተ /sɐlɐste/ | ሠለስቱ /ʃalastu/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | śa /ɕa/ | 𐬚𐬭𐬁𐬌𐬌𐬊 /θraːjoː/ |
| Nne | ሰጃ /sədʒa/ | አርበዕ /ʔarbaʕ/ | ኣርባዕተ /ʔarbaʕtə/ | አርባዕቱ /ʔarbaʕtu/ | — | pʼɬʼə /pʼɬʼə/ | 𐬗𐬀𐬚𐬡𐬀𐬭 /tʃaθwar/ |
| Tano | ኣንኳ /ʔankʷa/ | ሐምስ /ħaməs/ | ሓሙሽተ /ħamuʃte/ | ኀምስቱ /xaməstu/ | — | šxə /ʃχə/ | 𐬞𐬀𐬧𐬗𐬀 /pantʃa/ |
| Mia | ሊኽ /lix/ | ምእት /mɨʔɨt/ | ሚእቲ /miʔti/ | ምእት /məʔət/ | — | — | 𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨 /satəm/ |
| Habari | — /—/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | ትክያዅ /tɨkjaxʷ/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ʈʂʼa /ʈʂʼa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ |
| Nyekundu | ሳራዅ /saraxʷ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | ቀይሕ /qɐjːɨħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | marniwidi /maɳiwidi/ | pɬaʒʲa /pɬaʒʲa/ | 𐬯𐬎𐬑𐬭𐬀 /suxra/ |
| Nyeupe | ጫዕዳዅ /tʃʼaʕɨdaxʷ/ | ጸዓዳ /tsʼaʕada/ | ጻዕዳ /sˤaʕda/ | ጸዓዳ /sˤaʕaːdaː/ | wilidi /wilidi/ | — | 𐬯𐬞𐬀𐬉𐬙𐬀 /spaeta/ |
| Nyeusi | ንሺራዅ /nɨʃiraxʷ/ | ጸሊም /tsʼɐlim/ | ጸሊም /sˤɐlːim/ | ጸሊም /sˤalːim/ | — | dʒa /dʒa/ | 𐬯𐬁𐬨𐬀 /saːma/ |
| Kijani | ቍጣን /kʷʼɨtʼan/ | ሰዐርሰዕሮ /saʕarsaʕəro/ | ቀጠልያ /qɐtʼɐlja/ | ሐመልሚል /ħamalmiːl/ | — | ʁˤaqʼa /ʁˤaqʼa/ | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap