Kɔlɔ
Kiewondo
Atlantiki-Kongo (Kibantu, Beti)
Kiewondo ni lugha ya Kibantu ya kundi la Beti-Pahuin katika kusini mwa Kamerun, lugha asilia inayozungumzwa zaidi na lingua franca ya wenyeji ya Yaoundé, mji mkuu. Ina wazungumzaji wa asili wapatao 580,000, pamoja na wengi wanaoizungumza kama lugha ya pili katika Mkoa wa Kati wa Kamerun. Inahusiana kwa karibu na Kibulu na Kifang. Inajulikana kwa tamaduni ya tenzi za washairi-waimbaji za Mvet (inayoshirikiwa na Wafang), aina ya muziki wa dansi ya Bikut-si, na kama lugha ya tungo za Manu Dibango. Maandishi ya Kilatini yaliwekwa sanifu katika miaka ya 1990; hutumika katika elimu ya msingi na matangazo ya kikanda ya Cameroon Radio Television (CRTV). Eneo la Kibantu A72.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiewondo
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Atlantiki-Kongo (Kibantu, Beti)
| Maana | Kiewondo | Kibulu | Kifang | Kikongo | Kiberom | Kinzima | Kiga |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | medzim /medzim/ | mendim /mendim/ | mendim /mendim/ | maza /maza/ | nshí /nʃí/ | nzule /nzule/ | nu /nu/ |
| Moto | ndoa /ndoa/ | nduan /nduan/ | nduan /nduan/ | tiya /tija/ | kya /kʲa/ | sinya /sinja/ | la /la/ |
| Jua | dzōb /dʒoːb/ | jôp /dʒɔp/ | zòp /zòp/ | ntangu /ntaŋɡu/ | gwi /ɡwi/ | ewia /ewia/ | hulu /hulu/ |
| Mwezi | ngɔn /ŋɡɔn/ | ngon /ŋɡon/ | ngɔn /ŋɡɔn/ | ngonda /ŋɡonda/ | pwɛl /pwɛl/ | siane /sjane/ | ŋɔɔŋmɔ /ŋɔɔŋmɔ/ |
| Nyota | ôtɛtɛ /ótɛtɛ/ | ôtɛtɛ /ɔtɛtɛ/ | ótéteŋ /ótéteŋ/ | mbwetete /mbwetete/ | taŋaten /taŋaˈten/ | nzonlenle /nzɔnlɛnlɛ/ | ŋulami /ŋùlámi/ |
| Usiku | alu /alu/ | alu /alu/ | alu /alu/ | builu /builu/ | turuk /turuk/ | nɔzo /nɔzo/ | nyɔŋ /ɲɔŋ/ |
| Mvua | mveŋ /mvəŋ/ | mveŋ /mveŋ/ | mveng /mveŋ/ | mvula /ˈmvula/ | rwak /rwak/ | ezule /ezule/ | nugbɔ /nuˈɡbɔ/ |
| Upepo | evundu /evundu/ | évuŋulu /evuŋulu/ | mfongha /mfoŋa/ | mupepe /mupepe/ | gul /ɡul/ | anwoma /anwoma/ | kɔɔyɔɔ /kɔːjɔː/ |
| Udongo | si /si/ | si /si/ | si /si/ | ntoto /ntoto/ | vwel /vwel/ | azɛlɛ /azɛlɛ/ | shikpɔŋ /ʃikpɔŋ/ |
| Jiwe | akok /akok/ | akok /akok/ | akok /akok/ | tadi /ˈtadi/ | fwa /fwa/ | bolɛ /bolɛ/ | tɛ /tɛ/ |
| Mlima | nkol /ŋkol/ | nkôl /ŋkɔl/ | nkol /ŋkol/ | mongo /moŋɡo/ | raku /raku/ | boka /boka/ | gɔŋ /ɡɔŋ/ |
| Bahari | maŋ /maŋ/ | maŋ /maŋ/ | mang /maŋ/ | mbu /mbu/ | gworep /ɡworep/ | nyevile /ɲevile/ | ŋshɔ /ŋʃɔ/ |
| Mama | nyia /ɲia/ | nyia /ɲia/ | nyia /ɲia/ | mama /mama/ | neng /neŋ/ | enwo /enwo/ | nyɛ /ɲɛ/ |
| Baba | tara /taɾa/ | tata /tata/ | tara /tara/ | tata /tata/ | da /da/ | papa /papa/ | tsɛ /tsɛ/ |
| Binti | ngon /ŋɡɔn/ | ngone /ŋɡone/ | ngoan /ŋɡoan/ | mwana ya nkento /mwana ja nkento/ | hwóng /hwóŋ/ | ra raalɛ /ra raːlɛ/ | biyoo /bijoː/ |
| Mimi | ma /má/ | ma /má/ | me /me/ | mono /mono/ | mé /mé/ | me /mè/ | mi /mì/ |
| Wewe | wa /wá/ | wô /wɔ/ | wè /wè/ | ngeye /ŋɡeje/ | hwo /hwo/ | wɔ /wɔ/ | bo /bo/ |
| Sisi | bia /bjá/ | bia /bja/ | bie /bje/ | beto /beto/ | wot /wot/ | yɛ /jɛ̀/ | wɔ /wɔ̀/ |
| Jina | jôé /ʒóé/ | jôé /dʒɔe/ | eyola /ejola/ | nkumbu /nkumbu/ | reza /ˈrɛza/ | duma /duma/ | gbɛi /ɡbɛ́i/ |
| Mtu | môt /mɔt/ | môt /mɔt/ | mot /mɔt/ | muntu /muntu/ | mwat /mwat/ | sonla /sonla/ | gbɔmɔ /ɡbɔmɔ/ |
| Kichwa | nlo /nlo/ | nlô /nlɔ/ | nlo /nlɔ/ | ntu /ntu/ | rato /rato/ | ti /ti/ | yitso /jitso/ |
| Jicho | dzìs /dʒis/ | dis /dis/ | dis /dis/ | disu /disu/ | ryis /rjis/ | anye /anje/ | hiŋmɛi /hiŋmɛi/ |
| Sikio | alo /alo/ | alo /alo/ | alo /alo/ | kutu /kutu/ | fwoŋ /fwoŋ/ | anzo /anzo/ | toi /toi/ |
| Mdomo | anyu /aɲu/ | anyu /aɲu/ | anyu /aɲu/ | nnwa /nnwa/ | nu /nu/ | nloa /nloa/ | naa /naː/ |
| Jino | asoŋ /asoŋ/ | asoŋ /asoŋ/ | asoŋ /asoŋ/ | dinu /dinu/ | hwin /hʷin/ | ɛjele /ɛdʒele/ | nyɛnyoŋ /ɲɛɲoŋ/ |
| Ulimi | ôyem /ojəm/ | ôyem /ɔjem/ | ôyem /ojəm/ | ludimi /ludimi/ | lem /lɛm/ | ɛtɛfima /ɛtɛfima/ | lilɛi /lilɛi/ |
| Mkono | woó /woʔó/ | wo /wo/ | wɔ /wɔ/ | koko /koko/ | vwɔ /vwɔ/ | ɛsa /ɛsa/ | nine /nine/ |
| Mguu | abo /abɔ/ | abo /abo/ | abo /abɔ/ | kulu /kulu/ | bwol /bwol/ | gyakɛ /ɡʲakɛ/ | nane /nane/ |
| Moyo | nlem /nlem/ | nlem /nlem/ | nnem /nnəm/ | ntima /ntima/ | yey /jej/ | ahonle /ahonle/ | tsui /tsui/ |
| Mfupa | évés /évɛ́s/ | évés /eves/ | ves /ves/ | visi /visi/ | kup /kup/ | bowule /bowule/ | wu /wu/ |
| Damu | meki /meki/ | metyi /metʃi/ | meki /meki/ | menga /meŋɡa/ | nemi /nemi/ | mogya /moɡʲa/ | lá /lá/ |
| Upendo | nyeʼe /ɲeʔe/ | nyeʼa /ɲeʔa/ | ndzem /ndzem/ | zola /zola/ | shìr /ʃìɾ/ | ɛlɔlɛ /ɛlɔlɛ/ | suɔmɔ /suɔmɔ/ |
| Mti | elé /elé/ | élé /ele/ | eli /eli/ | nti /nti/ | cɔgɔt /tʃɔɡɔt/ | baka /baka/ | tso /tso/ |
| Mbwa | mvu /mvu/ | mvu /mvu/ | mvu /mvu/ | mbwa /mbwa/ | vu /vu/ | kraman /kraman/ | gbei /ɡbei/ |
| Paka | esìŋga /esiŋɡa/ | esinga /esiŋɡa/ | esin /esin/ | nyau /ɲau/ | mìshí /mìʃí/ | agyinamoa /adʑinamoa/ | adi /adi/ |
| Samaki | kos /kos/ | kos /kos/ | kos /kos/ | mbisi /mbisi/ | tok /tok/ | fɛlɛ /fɛlɛ/ | loo /loː/ |
| Ndege | anon /anɔn/ | anon /anɔn/ | anon /anɔn/ | nuni /ˈnuni/ | non /non/ | anloma /anloma/ | loofɔlɔ /loːfɔlɔ/ |
| Yai | aki /aki/ | aki /aki/ | aki /aki/ | diaki /diaki/ | regyi /reɡʲi/ | kolonvia /kolonvia/ | wuɔ /wuɔ/ |
| Farasi | ekabeli /ekabeli/ | ékabela /ekabela/ | nkabele /ŋkabele/ | mpunda /mpunda/ | dwa /dwa/ | ɛkpɔnwɔ /ɛkpɔnwɔ/ | okpɔŋɔ /okpɔŋɔ/ |
| Nyumba | nda /nda/ | nda /nda/ | nda /nda/ | nzo /nzo/ | lɔ /lɔ/ | suakɛ /suakɛ/ | shia /ʃia/ |
| Maziwa | menyan /meɲan/ | menyaŋ /meɲaŋ/ | menyang /meɲaŋ/ | midiki /midiki/ | nevasal /nevasal/ | nyɛfonzule /ɲɛfonzule/ | fufɔ /fufɔ/ |
| Asali | woe /woe/ | wôé /wɔe/ | — | bwiki /bwiki/ | shok /ʃok/ | wolɛ /wolɛ/ | wo /wo/ |
| Chumvi | nku /ŋku/ | nku /ŋku/ | nku /ŋku/ | mungwa /muŋɡwa/ | nevwashe /nevwaʃe/ | ngyenle /ndʑenle/ | ŋo /ŋo/ |
| Mvinyo | wayn /wajn/ | woon /woːn/ | vino /vino/ | vinu /vinu/ | nshî anap /nʃî anap/ | nwanye /nwaɲe/ | wain /wain/ |
| Mchele | oles /oles/ | ôlis /ɔlis/ | oles /oles/ | loso /loso/ | — | awule /awule/ | omɔ /omɔ/ |
| Chuma | ekye /ekje/ | étyé /etʃe/ | ekyeñ /ekjɛɲ/ | kibende /kiˈbende/ | dyam /dʲam/ | bulalɛ /bulalɛ/ | dade /dade/ |
| Hariri | silik /silik/ | — | — | seda /seda/ | silikyi /silikʲi/ | selekye /seletɕe/ | seda /seda/ |
| Kitabu | kalara /kalara/ | kalate /kalate/ | — | buku /buku/ | bwok-basa /bwokbasa/ | buluku /buluku/ | wolo /wolo/ |
| Kula | di /di/ | di /di/ | di /di/ | kudia /kudja/ | rì /ɾì/ | di /di/ | yɛ /jɛ/ |
| Kunywa | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | kunua /kunwa/ | sɔ /sɔ/ | nu /nu/ | nu /nu/ |
| Moja | fok /fok/ | fok /fok/ | bok /bok/ | mosi /mosi/ | gwiniŋ /ɡwiniŋ/ | kʊ /kʊ/ | ekome /ekome/ |
| Mbili | bɛ̌ /bɛ̌/ | bɛ̌ /bɛ̌/ | bɛ̀ /bɛ̀/ | zole /zole/ | bà /bà/ | nwiɔ /nwiɔ/ | enyɔ /eɲɔ/ |
| Tatu | lɛ́ /lɛ́/ | láá /laː/ | lɛ́ɛ́ /lɛː/ | tatu /tatu/ | tat /tat/ | nsa /nsa/ | etɛ /etɛ/ |
| Nne | nyi /ɲì/ | nyin /ɲin/ | nyin /ɲiːɲ/ | iya /ija/ | naas /naːs/ | nna /nnã/ | ejwɛ /edʒwɛ/ |
| Tano | tán /tán/ | tan /tan/ | tan /tan/ | tanu /tanu/ | tungun /tuŋun/ | nnu /nnu/ | enumɔ /enumɔ/ |
| Mia | ntɛt /ntɛ̀d/ | ntet /ntet/ | ntɛt /ntɛ̀t/ | nkama /nkama/ | naga /naɡa/ | ɛya /ɛja/ | oha /oha/ |
| Habari | mbɔlɔ /mbɔlɔ/ | mbolo /mbolo/ | mbolo /mbolo/ | mbote /mbote/ | kèèlé /kèːlé/ | akwaaba /akʷaːba/ | ɔ jɔ /ɔ jɔ/ |
| Asante | akiba /akiba/ | akiba /akiba/ | akiba /akiba/ | matondo /matondo/ | gèyak /ɡèjak/ | medaase /medaase/ | oyiwala /ojiwala/ |
| Nzuri | mbaŋ /mbaŋ/ | mbamba /mbamba/ | mbeng /mbeŋ/ | mbote /mbote/ | ryat /rjat/ | kpa /kpa/ | ekpakpa /ekpakpa/ |
| Mpya | mkpaman /mkpaman/ | mfefé /mfefe/ | nféféñ /nféféɲ/ | mpa /mpa/ | pas /pas/ | fofolɛ /fofolɛ/ | hee /heː/ |
| Nyekundu | nyín /ɲín/ | évele /evele/ | vele /vələ/ | mbwaki /mbwaki/ | swinang /swinaŋ/ | kɔkɔlɛ /kɔkɔlɛ/ | tsuru /tsuru/ |
| Nyeupe | mfum /mfum/ | éfumulu /efumulu/ | fum /fum/ | mpembe /mpembe/ | pɛŋ /pɛŋ/ | fufule /fufule/ | yɛŋ /jɛŋ/ |
| Nyeusi | evindi /evindi/ | évindi /evindi/ | vine /vine/ | ndombe /ndombe/ | si /si/ | bile /bile/ | diŋ /diŋ/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap