Jiamao
Kijiamao
Kikra-Dai
Kijiamao (pia huandikwa Jiamao Hlai) ni lugha ya familia ya Tai-Kadai (Kra-Dai) katika tawi la Hlai, iliyo ukingoni mwa kutoweka, ikiwa na wazungumzaji wapatao 3,000 tu wenye umri mkubwa kusini mwa kisiwa cha Hainan, nchini China. Wahlai (Li kwa Kimandarini) ni wenyeji asilia wa kisiwa cha Hainan, tofauti na wingi wa Wahan na pia tofauti na jamii za Kam-Sui zenye uhusiano nao, ambazo nazo huzungumza lugha za Kra-Dai kusini mwa bara la China. Kijiamao ni miongoni mwa lahaja za Hlai zenye tofauti kubwa zaidi — tofauti kiasi kwamba baadhi ya uainishaji wa kiisimu huiweka Kijiamao nje kabisa ya tawi dogo la Hlai, wakiichukulia kama lugha huru ya Kra-Dai iliyoathiriwa sana na mwingiliano na Hlai. Jamii ya Jiamao imeathiriwa pakubwa na mabadiliko ya lugha ya karne ya 20 kuelekea Kimandarini Sanifu na Hlai Sanifu, ambapo vizazi vichanga havijifunzi tena Kijiamao kama lugha ya kwanza. Juhudi ndogo za kuihuisha zimeanza kupitia Idara ya Masuala ya Wenyeji ya Mkoa wa Hainan.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kijiamao
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kikra-Dai
| Maana | Kijiamao | Kihlai cha Ha | Kithai cha Kusini | Kilao | Kidong cha Kusini | Kiisan | Kisui |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | naːm /naːm˥/ | nom3 /nom˩˩/ | น้ำ /nam˧˥/ | ນ້ຳ /naːm˥˨/ | nɐm31 /nɐm˧˩/ | น้ำ /nam˦˥/ | nam3 /nam˧˧/ |
| Moto | paːi /paːi˥/ | fei1 /fei˥˧/ | ไฟ /faj˥/ | ໄຟ /faj˧˥/ | pui55 /pui˥˥/ | ไฟ /faj˥/ | vi1 /vi˩˩/ |
| Jua | touvɔːn /tou˥vɔːn˥/ | tsha1 hwan1 /tsʰa˥˧ hwan˥˧/ | ตะวัน /ta˨˩wan˥/ | ຕາເວັນ /taː˩˧ ven˧˥/ | ta53 mən55 /ta˥˧ mən˥˥/ | ตะเว็น /ta˨˩wen˥/ | ⁿda1 van1 /ⁿda˩˩ van˩˩/ |
| Mwezi | nuən /nuən˥/ | ȵa:n1 /ȵaːn˥˧/ | เดือน /dɯan˥/ | ດວງເດືອນ /duaŋ˩˧ dɯːan˩˧/ | kwaŋ55 ɲan55 /kwaŋ˥˥ ɲan˥˥/ | เดือน /dɯan˥/ | njen2 /njen˧˩/ |
| Nyota | tsaptsin /tsap˩tsin˥˧/ | ra:u1 /raːu˥˧/ | ดาว /daːw˥/ | ດາວ /daːw˩˧/ | ɕət55 /ɕət˥˥/ | ดาว /daːw˧/ | zət7 /zət˥˥/ |
| Usiku | kɯsɔːp /kɯ˧˩sɔːp˥˧/ | tshop7 /tsʰop˥˥/ | คืน /kʰɯːn˥/ | ຄືນ /kʰɯːn˧˥/ | ɲɐm53 /ɲɐm˥˧/ | คืน /kʰɯːn˧/ | saan2 /saːn˧˩/ |
| Mvua | pɔŋ /pɔŋ˥/ | fun1 /fun˥˧/ | ฝน /fɔn˩˧/ | ຝົນ /fɔn˩˧/ | pjən55 /pjən˥˥/ | ฝน /fɔn˩˧/ | fən1 /fən˩˩/ |
| Upepo | kɯvɯat /kɯ˧˩vɯat˥/ | hwo:t7 /hwoːt˥˥/ | ลม /lom˥/ | ລົມ /lom˧˥/ | ləm212 /ləm˨˩˨/ | ลม /lom˧/ | lum1 /lum˩˩/ |
| Udongo | kɯlen /kɯ˧˩len˩/ | van1 /van˥˧/ | ดิน /din˥/ | ດິນ /din˩˧/ | nam33 /nam˧˧/ | ดิน /din˥/ | hum5 /hum˧˥/ |
| Jiwe | siːn /siːn˥/ | tshi:n1 /tsʰiːn˥˧/ | หิน /hin˩˧/ | ຫີນ /hiːn˩˧/ | pja55 /pja˥˥/ | หิน /hin˩˧/ | tin2 /tin˧˩/ |
| Mlima | tsou /tsou˥/ | — | ภูเขา /pʰuː˥kʰaw˩˧/ | ພູເຂົາ /pʰuː˧˥kʰaw˩˧/ | — | ภูเขา /pʰuː˥ kʰaw˩˧/ | nu2 /nu˧˩/ |
| Bahari | laːŋ /laːŋ˥/ | la:ŋ3 /laːŋ˩˩/ | ทะเล /tʰa˧˥leː˥/ | ທະເລ /tʰa˧leː˧˥/ | hɐi13 /hɐi˩˧/ | ทะเล /tʰa˦˥leː˥/ | haai3 /haːi˧˧/ |
| Mama | maːi /maːi˥˧/ | pai3 /pai˩˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | ແມ່ /mɛː˧/ | nɐi31 /nɐi˧˩/ | แม่ /mɛː˥˩/ | ni4 /ni˥˩/ |
| Baba | po /po˥˧/ | pha3 /pʰa˩˩/ | พ่อ /pʰɔː˥˩/ | ພໍ່ /pʰɔː˧/ | pu31 /pu˧˩/ | พ่อ /pʰɔː˨˩/ | pu4 /pu˥˩/ |
| Binti | tʰiəku /tʰiək˩u˥/ | ɬɯ:k7 pai3 khau2 /ɬɯːk˥˥ pai˩˩ kʰau˥˥/ | ลูกสาว /luːk˥˩ saːw˩˧/ | ລູກສາວ /luːk˥˨ saːw˩˧/ | pəi31 /pəi˧˩/ | ลูกสาว /luːk˥˩ saːw˩˧/ | laak8 ʔbjaak7 /laːk˦˨ ʔbjaːk˧˥/ |
| Mimi | kau /kau˥/ | hou1 /hou˥˧/ | ฉาน /tɕʰaːn˩˧/ | ຂ້ອຍ /kʰɔːj˧˩/ | jau212 /jau˨˩˨/ | ข้อย /kʰɔːj˧/ | ʔai2 /ʔai˧˩/ |
| Wewe | məi /məi˥/ | meɯ1 /meɯ˥˧/ | สู /suː˩˧/ | ເຈົ້າ /tɕaːw˥˨/ | ɲa212 /ɲa˨˩˨/ | เจ้า /tɕaw˧/ | ȵa2 /ȵa˧˩/ |
| Sisi | au / tei /au˥ / tei˥/ | ga / fa1 /ɡa / fa˥˧/ | เรา /raw˥/ | ເຮົາ /haw˧˥/ | tau55 / tɕiu55 /tau˥˥ / tɕiu˥˥/ | เฮา /haw˥/ | ȶən1 ⁿdaau1 / ȶən1 ⁿdiu1 /ȶən˩˩ ⁿdaːu˩˩ / ȶən˩˩ ⁿdiu˩˩/ |
| Jina | pʰe /pʰe˥/ | phe:ŋ1 /pʰeːŋ˥˧/ | ชื่อ /tɕʰɯː˥˩/ | ຊື່ /sɯː˧/ | kwan55 /kwan˥˥/ | ซื่อ /sɨː˧/ | ʔdaan1 /ʔdaːn˩˩/ |
| Mtu | tʰai /tʰai˥/ | u2 a:u1 /u˥˥ aːu˥˧/ | คน /kʰon˥/ | ຄົນ /kʰon˧˥/ | ɲən212 /ɲən˨˩˨/ | คน /kʰon˥/ | zən1 /zən˩˩/ |
| Kichwa | kiːu /kiːu˥/ | gwou3 /ɡwou˩˩/ | หัว /hua˩˧/ | ຫົວ /hua˩˧/ | kau323 /kau˧˨˧/ | หัว /hua˩˧/ | ku3 /ku˧˧/ |
| Jicho | kɯtou /kɯ˧˩tou˥/ | tsha1 /tsʰa˥˧/ | ตา /taː˥/ | ຕາ /taː˩˧/ | ta55 /ta˥˥/ | ตา /taː˥/ | ⁿda1 /ⁿda˩˩/ |
| Sikio | kɯkɔ /kɯ˧˩kɔ˥/ | zai1 /zai˥˧/ | หู /huː˩˧/ | ຫູ /huː˩˧/ | kha35 /kʰa˧˥/ | หู /huː˩˧/ | qha1 /qʰa˩˩/ |
| Pua | kɯhɔːt /kɯ˧˩hɔːt˥˧/ | khat7 /kʰat˥˥/ | จมูก /tɕa˨˩muːk˨˩/ | ດັງ /daŋ˩˧/ | mɐŋ55 /mɐŋ˥˥/ | ดัง /daŋ˥/ | ʔnaŋ1 /ʔnaŋ˩˩/ |
| Mdomo | kɯmɯəŋ /kɯ˧˩mɯəŋ˩/ | pom3 /pom˩˩/ | ปาก /paːk˨˩/ | ປາກ /paːk˧˩/ | ʔəp55 /ʔəp˥˥/ | ปาก /paːk˨˩/ | paak7 /paːk˧˥/ |
| Jino | saŋ /saŋ˥/ | fan1 /fan˥˧/ | ฟัน /fan˥/ | ແຂ້ວ /kʰɛːw˧˩/ | pjɐn55 /pjɐn˥˥/ | ฟัน /fan˧/ | vjən1 /vjən˩˩/ |
| Ulimi | lɔŋtʰiːn /lɔŋ˥tʰiːn˩/ | ɬi:n3 /ɬiːn˩˩/ | ลิ้น /lin˧˥/ | ລີ້ນ /lin˥˨/ | ma212 /ma˨˩˨/ | ลิ้น /lin˦˥/ | ʔu1 ma2 /ʔu˩˩ ma˧˩/ |
| Mkono | kɯma /kɯ˧˩ma˥/ | meɯ1 /meɯ˥˧/ | มือ /mɯː˥/ | ມື /mɯː˧˥/ | mja212 /mja˨˩˨/ | มือ /mɯː˥/ | mjə1 /mjə˩˩/ |
| Mguu | hɔːk /hɔːk˥˧/ | khok7 /kʰok˥˥/ | ตีน /tiːn˥/ | ຕີນ /tiːn˩˧/ | tin55 /tin˥˥/ | ตีน /tiːn˥/ | tin1 /tin˩˩/ |
| Moyo | tim /tim˧/ | ɬa:u3 /ɬaːu˩˩/ | ใจ /tɕaj˥/ | ໃຈ /tɕaj˩˧/ | səm323 /səm˧˨˧/ | ใจ /tɕaj˥/ | ɕim1 /ɕim˩˩/ |
| Mfupa | liək /liək˩/ | vɯ:k7 /vɯːk˥˥/ | ดูก /duːk˨˩/ | ກະດູກ /ka˧˥duːk˧˩/ | lak323 /lak˧˨˧/ | ดูก /duːk˨˩/ | laak7 /laːk˧˥/ |
| Damu | tʰuət /tʰuət˩/ | ɬa:ȶ7 /ɬaːȶ˥˥/ | เลือด /lɯat˥˩/ | ເລືອດ /lɯat˥˨/ | phat13 /pʰat˩˧/ | เลือด /lɯat˥˩/ | phjaat7 /pʰjaːt˧˥/ |
| Kinyesi | hɯai /hɯai˧˩/ | — | อึ /ʔɯ˨˩/ | ຂີ້ /kʰiː˧˩/ | — | อึ /ʔɯ˨˩/ | — |
| Upendo | tiaŋ /tiaŋ˥˧/ | — /—/ | รัก /rak˧˥/ | ຮັກ /hak˧/ | — /—/ | ฮัก /hak˦˥/ | — /—/ |
| Mti | nɔːusai /nɔːu˥˧sai˥/ | tshai1 /tsʰai˥˧/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˧˥/ | ຕົ້ນໄມ້ /ton˥˨ maj˥˨/ | mɐi31 /mɐi˧˩/ | ต้นไม้ /ton˥˩maj˦˥/ | mai4 /mai˥˩/ |
| Mbwa | pou /pou˩/ | pa1 /pa˥˧/ | หมา /maː˩˧/ | ໝາ /maː˩˧/ | ŋwa35 /ŋwa˧˥/ | หมา /maː˩˧/ | m̥a1 /m̥a˩˩/ |
| Paka | ɲaːw /ɲaːw˥˩/ | — /—/ | แมว /mɛːw˥/ | ແມວ /mɛːw˧˥/ | — /—/ | แมว /mɛːw˥/ | — /—/ |
| Samaki | tʰou /tʰou˩/ | ɬa1 /ɬa˥˧/ | ปลา /plaː˥/ | ປາ /paː˩˧/ | pa55 /pa˥˥/ | ปลา /paː˧/ | mom6 /mom˨˦/ |
| Ndege | nɔːk /nɔːk˥˧/ | taȶ7 /taȶ˥˥/ | นก /nok˧˥/ | ນົກ /nok˧/ | mok21 /mok˨˩/ | นก /nok˦˥/ | nok8 /nok˧˩/ |
| Kipepeo | kaŋkɔŋ /kaŋ˥kɔŋ˥/ | pɯ1 tshom1 /pɯ˥˧ tsʰom˥˧/ | ผีเสื้อ /pʰiː˩˧ sɯa˥˩/ | ແມງກະເບື້ອ /mɛːŋ˧˥ ka˧˥ bɨa˥˨/ | ma55 mən323 /ma˥˥ mən˧˨˧/ | แมงกะเบื้อ /mɛːŋ˥ ka˨˩ bɯa˧/ | ʔba3 /ʔba˧˧/ |
| Yai | tsum /tsum˥/ | zɯ:m1 /zɯːm˥˧/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | ໄຂ່ /kʰaj˧/ | kɐi53 /kɐi˥˧/ | ไข่ /kʰaj˨˩/ | kai5 /kai˧˥/ |
| Farasi | pə /pə˥˧/ | ka3 /ka˩˩/ | ม้า /maː˧˥/ | ມ້າ /maː˥˨/ | ma31 /ma˧˩/ | ม้า /maː˦˥/ | ma4 /ma˥˩/ |
| Nyumba | tʰɯ /tʰɯ˧˩/ | ploŋ3 /ploŋ˩˩/ | บ้าน /baːn˥˩/ | ເຮືອນ /hɯːan˧˥/ | jan212 /jan˨˩˨/ | เฮือน /hɯan˥/ | ɣaan2 /ɣaːn˧˩/ |
| Chumvi | nɔːu /nɔːu˩/ | ȵa:u3 /ȵaːu˩˩/ | เกลือ /klɯa˥/ | ເກືອ /kɯa˩˧/ | jim212 /jim˨˩˨/ | เกือ /kɯa˥/ | ʔdwə1 /ʔdwə˩˩/ |
| Chuma | kui /kui˥/ | go:i1 /ɡoːi˥˧/ | เหล็ก /lek˨˩/ | ເຫຼັກ /lek˧˥/ | kwat35 /kwat˧˥/ | เหล็ก /lek˨˩/ | ɕət7 /ɕət˥˥/ |
| Kula | tei /tei˥˧/ | la2 /la˥˥/ | กิน /kin˥/ | ກິນ /kin˩˧/ | tɕan55 /tɕan˥˥/ | กิน /kin˥/ | ʔman3 /ʔman˧˧/ |
| Kunywa | ɔːk /ɔːk˥˧/ | hja:u1 /hjaːu˥˧/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | ດື່ມ /dɯːm˧/ | wum31 /wum˧˩/ | ดื่ม /dɯːm˨˩/ | ɣəm4 /ɣəm˥˩/ |
| Kulala | ŋɔ /ŋɔ˩/ | kau2 /kau˥˥/ | นอน /nɔːn˥/ | ນອນ /nɔːn˧˥/ | nun212 /nun˨˩˨/ | นอน /nɔːn˥/ | n̥ak7 /n̥ak˥˥/ |
| Moja | kɯ /kɯ˧˩/ | tsheɯ3 /tsʰeɯ˩˩/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | ໜຶ່ງ /nɯŋ˧/ | ʔi55 /ʔi˥˥/ | หนึ่ง /nɯŋ˨˩/ | to2 /to˧˩/ |
| Mbili | tʰiau /tʰiau˩/ | ɬau3 /ɬau˩˩/ | สอง /sɔːŋ˩˧/ | ສອງ /sɔːŋ˩˧/ | ja323 /ja˧˨˧/ | สอง /sɔːŋ˩˧/ | ɣa2 /ɣa˧˩/ |
| Tatu | taːu /taːu˧/ | fu3 /fu˩˩/ | สาม /saːm˩˧/ | ສາມ /saːm˩˧/ | sam35 /sam˧˥/ | สาม /saːm˩˧/ | haam1 /haːm˩˩/ |
| Nne | tiəu /tiəu˥/ | tshau3 /tsʰau˩˩/ | สี่ /siː˨˩/ | ສີ່ /siː˧/ | si453 /si˦˥˧/ | สี่ /siː˨˩/ | hi5 /hi˧˥/ |
| Tano | pu /pu˩/ | pa1 /pa˥˧/ | ห้า /haː˥˩/ | ຫ້າ /haː˧˩/ | ŋo31 /ŋo˧˩/ | ห้า /haː˥˩/ | ŋo4 /ŋo˥˩/ |
| Mia | kɯːn /kɯːn˥/ | gwa:n1 /ɡwaːn˥˧/ | ร้อย /rɔːj˧˥/ | ຮ້ອຍ /hɔːj˥˨/ | pek323 /pek˧˨˧/ | ฮ้อย /hɔːj˦˥/ | pek7 /pek˥˥/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | สวัสดี /sa˨˩wat˨˩diː˥/ | ສະບາຍດີ /sa˧˥ baːj˩˧ diː˩˧/ | — /—/ | สะบายดี /sa˨˩baːj˥diː˥/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | ขอบคุณ /kʰɔːp˨˩kʰun˥/ | ຂອບໃຈ /kʰɔːp˧˩ tɕaj˩˧/ | — /—/ | ขอบใจ /kʰɔːp˨˩tɕaj˥/ | — /—/ |
| Nzuri | maŋ /maŋ˥/ | ɬeȵ1 /ɬeȵ˥˧/ | ดี /diː˥/ | ດີ /diː˩˧/ | lai55 /lai˥˥/ | ดี /diː˥/ | ʔdaai1 /ʔdaːi˩˩/ |
| Mpya | ɲau /ɲau˥/ | pa:n1 /paːn˥˧/ | ใหม่ /maj˨˩/ | ໃໝ່ /maj˧/ | mɐi453 /mɐi˦˥˧/ | ใหม่ /maj˨˩/ | m̥ai5 /m̥ai˧˥/ |
| Nyekundu | tʰɯːu /tʰɯːu˥/ | de:ŋ3 /deːŋ˩˩/ | แดง /dɛːŋ˥/ | ແດງ /dɛːŋ˩˧/ | ja453 /ja˦˥˧/ | แดง /dɛːŋ˧/ | haan3 /haːn˧˧/ |
| Nyeupe | kʰou /kʰou˥/ | kha:u1 /kʰaːu˥˧/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | ຂາວ /kʰaːw˩˧/ | pak31 /pak˧˩/ | ขาว /kʰaːw˩˧/ | paak8 /paːk˦˨/ |
| Nyeusi | sei /sei˥/ | dom3 /dom˩˩/ | ดำ /dam˥/ | ດຳ /dam˩˧/ | nɐm55 /nɐm˥˥/ | ดำ /dam˧/ | ʔnam1 /ʔnam˩˩/ |
| Kijani | laːk /laːk˩/ | khi:u1 /kʰiːu˥˧/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | ຂຽວ /kʰiːəw˩˧/ | su35 /su˧˥/ | เขียว /kʰiaw˩˧/ | ȶhu1 /ȶʰu˩˩/ |
Ukurasa 1/8
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap