Koyra Chiini
Kikoyra Chiini
Songhai
Koyra Chiini, yaani “lugha ya mji,” ni lugha ya Kisonghai inayozungumzwa Timbuktu na makazi ya karibu kwenye pinda la Niger nchini Mali, yakiwemo Diré, Goundam, Tonka na Niafunké. Inaunda mkusanyiko wa lahaja za magharibi za Kisonghai na hutofautiana wazi na Koyraboro Senni inayozungumzwa mashariki karibu na Gao, huku Djenné Chiini ikiwa aina ya magharibi inayohusiana kwa karibu. Mpangilio wa msingi wa kishazi ni kiima–kitenzi–yambwa, si SOV; chembe za hali, njeo na ukanushi hutangulia kitenzi, lakini vihusishi vya baada huja baada ya kijalizo. Katika kirai nomino, vivumishi, nambari, viashiria na alama za uainisho na wingi kwa kawaida hufuata nomino. Tofauti na lugha kadhaa za Kisonghai nje ya Mali, Koyra Chiini haina toni za kileksika au kisarufi zinazobainisha maana, na fonolojia yake iliyoelezwa hutofautisha vokali fupi na ndefu.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kikoyra Chiini
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Songhai
| Maana | Kikoyra Chiini | Kizarma | Kikoyraboro Senni | Kisidamo | Kisoninke | Kigedeo | Kiparthi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | hari /hari/ | hari /hari/ | hari /hari/ | waa /waː/ | ji /dʒi/ | wodeʼe /wodeʔe/ | āb /aːb/ |
| Moto | nuune /nuːne/ | danji /dandʒi/ | nuune /nuːne/ | giira /ɡiːra/ | yinbe /jimbe/ | giira /ɡiːɾa/ | ādar /aːdar/ |
| Jua | wari /wari/ | wayna /wajna/ | wayna /wajna/ | arrishsho /arːiʃːo/ | kiye /kije/ | arishsho /ariʃːo/ | xwar /xwar/ |
| Mwezi | handu /handu/ | handu /handu/ | handu /handu/ | agana /aɡana/ | xaso /xaso/ | agenjo /aɡendʒo/ | māh /maːh/ |
| Nyota | handariya /handarija/ | handariya /handarija/ | handaray /handaraj/ | beeddakko /beːdːakko/ | saane /saːne/ | urje /urdʒe/ | astārag /asˈtaːraɡ/ |
| Usiku | cin /tʃin/ | ciini /tʃiːni/ | cijin /tʃidʒin/ | hashsha /haʃːa/ | wuro /wuro/ | hashsha /haʃːa/ | ʾxšp /xʃap/ |
| Udongo | laabu /laːbu/ | laabu /laːbu/ | labu /labu/ | uulla /uːlla/ | ñiiñe /ɲiːɲe/ | buttina /butːina/ | zamīg /zamiːɡ/ |
| Jiwe | tondi /tondi/ | tondi /tondi/ | tondi /tondi/ | kincho /kintʃo/ | gide /ɡide/ | kinjo /kindʒo/ | sang /saŋɡ/ |
| Mama | nya /ɲa/ | ñaa /ɲaː/ | ɲaa /ɲaː/ | ama /ama/ | ma /ma/ | ama /ama/ | mād /maːd/ |
| Baba | baaba /baːba/ | baba /baba/ | baaba /baːba/ | anna /anːa/ | baaba /baːba/ | anna /anːa/ | pid /pid/ |
| Mimi | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ani /ani/ | in /in/ | ani /ani/ | az /az/ |
| Wewe | ni /ni/ | ni /ni/ | ni /ni/ | ati /ati/ | an /an/ | ati /ati/ | tu /tuː/ |
| Sisi | yer /jer/ | iri /iri/ | iri /iri/ | ninke /ninke/ | o /o/ | noʼo /noʔo/ | amāh /amaːh/ |
| Jina | maa /maː/ | maa /maː/ | maa /maː/ | suʼma /suʔma/ | toxo /toxo/ | summa /sumːa/ | nām /naːm/ |
| Mtu | boro /boro/ | boro /boro/ | boro /boro/ | mancho /mantʃo/ | sere /sere/ | manjo /mandʒo/ | mrd /mard/ |
| Kichwa | boŋ /boŋ/ | boŋ /boŋ/ | boŋ /boŋ/ | umo /umo/ | yinme /jinme/ | umo /umo/ | sar /sar/ |
| Jicho | mo /mo/ | mo /mo/ | moo /moː/ | ille /ilːe/ | yaaxe /jaːxe/ | ille /ilːe/ | čašm /tʃaʃm/ |
| Sikio | hanga /haŋɡa/ | hanga /haŋɡa/ | haŋa /haŋa/ | macca /matʃʼːa/ | toro /toro/ | mansha /manʃa/ | gōš /ɡoːʃ/ |
| Pua | nine /nine/ | nine /nine/ | niine /niːne/ | sano /sano/ | nuxunne /nuxunːe/ | sana /sana/ | — |
| Mdomo | me /me/ | me /me/ | mee /meː/ | afo /afo/ | raqe /raqe/ | afoʼo /afoʔo/ | rumb /rumb/ |
| Jino | hinje /hindʒe/ | hinje /hindʒe/ | hiɲe /hiɲe/ | hinko /hinko/ | kanbe /kambe/ | isso /isːo/ | dndʾn /dandaːn/ |
| Ulimi | deene /deːne/ | deene /deːne/ | deene /deːne/ | arrawo /arːawo/ | nene /nene/ | arrabo /arːabo/ | ʾzbʾn /izβaːn/ |
| Mkono | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | kabe /kabe/ | anga /anɡa/ | kitte /kitːe/ | anga /aŋɡa/ | dast /dast/ |
| Mguu | cee /tʃeː/ | ce /tʃe/ | cee /tʃeː/ | lekka /ˈlekːa/ | — | lekka /lekːa/ | pʾd /paːð/ |
| Moyo | bine /bine/ | bina /bina/ | bine /bine/ | wodana /wodana/ | sondonme /sondonme/ | wodana /wodana/ | zyrd /zird/ |
| Mfupa | biri /biri/ | biri /biri/ | biri /biri/ | miqicho /mikʼitʃo/ | xotte /xotːe/ | micco /mitʃʼːo/ | ʾstg /astaɡ/ |
| Damu | kuri /kuri/ | kuri /kuri/ | kuri /kuri/ | munde /munde/ | fare /fare/ | munde /munde/ | gwhn /ɡuxn/ |
| Upendo | baŋa /baŋa/ | baa /baː/ | baa /baː/ | baxa /batʼa/ | xanuye /xanuje/ | eeyya /eːjːa/ | friyādan /frijaːdan/ |
| Mti | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | haqqe /hakʼːe/ | yitte /jitːe/ | haqqa /hakʼːa/ | dār /daːr/ |
| Mbwa | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | woshichcho /woʃitʃːo/ | wulle /wulːe/ | kaneessa /kaneːsːa/ | spag /spaɡ/ |
| Paka | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | muusi /muːsi/ | basu /basu/ | muusine /muːsine/ | adurre /aduɾːe/ | — /—/ |
| Samaki | hamisa /hamisa/ | hamisa /hamisa/ | hamiisa /hamiːsa/ | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ | ñexe /ɲexe/ | qulxuʼme /kʼultʼuʔme/ | mʾsyg /maːsjaɡ/ |
| Ndege | cirow /tʃirow/ | curoize /tʃuroize/ | ciraw /tʃiraw/ | ceʼa /tʃʼeʔa/ | yeliŋe /jeliŋe/ | ciʼa /tʃʼiʔa/ | murw /murw/ |
| Yai | gunguri /ɡuŋɡuri/ | gunguri /ɡuŋɡuri/ | guuri /ɡuːri/ | quuphichcho /kʼuːpʼːitʃːo/ | xabaane /xabaːne/ | quuphe /kʼuːpʼe/ | — |
| Farasi | bari /bari/ | bari /bari/ | bari /bari/ | farashsho /faraʃːo/ | si /si/ | fadhado /faɗado/ | ʾsp /asp/ |
| Nyumba | huu /huː/ | fu /fu/ | hugu /huɡu/ | mine /mine/ | kaa /kaː/ | mine /mine/ | xānag /xaːnaɡ/ |
| Maziwa | waa /waː/ | wa /wa/ | waa /waː/ | ado /ado/ | xati /xati/ | ado /ado/ | šift /ʃift/ |
| Mvinyo | duwẽ /duwẽ/ | — | alaneb hari /alaneb hari/ | woyinete xajje /wojinete tʼadʒːe/ | — | woyine /wojine/ | my /maj/ |
| Chuma | guuru /ɡuːru/ | guuru /ɡuːru/ | guuru /ɡuːru/ | siwiila /siwiːla/ | mexe /mexe/ | sibiljo /sibildʒo/ | ʾswn /aːsun/ |
| Kula | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋaa /ŋaː/ | ita /ita/ | yiga /jiɡa/ | ita /ita/ | xward- /xward/ |
| Kunywa | hane /hane/ | haŋ /haŋ/ | haŋ /haŋ/ | aga /aɡa/ | mini /mini/ | haʼwa /haʔwa/ | pī- /piː/ |
| Moja | afoo /afoː/ | affo /afːo/ | affoo /afːoː/ | mitto /mitːo/ | baane /baːne/ | mitto /mitːo/ | ēw /eːw/ |
| Mbili | hiŋka /hiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | lame /lame/ | fillo /filːo/ | lame /lame/ | dō /doː/ |
| Tatu | hinza /hinza/ | ihinza /ihinza/ | hinza /hinza/ | sase /sase/ | sikko /sikːo/ | sase /sase/ | hry /hreː/ |
| Nne | taaci /taːtʃi/ | taaci /taːtʃi/ | taaci /taːtʃi/ | shoole /ʃoːle/ | naxato /naxato/ | shoole /ʃoːle/ | čafār /tʃafaːr/ |
| Tano | guu /ɡuː/ | gu /ɡu/ | guu /ɡuː/ | onte /onte/ | karago /karaɡo/ | onde /onde/ | panj /pandʒ/ |
| Mia | jongu /dʒoŋɡu/ | zangu /zaŋɡu/ | zangu /zaŋɡu/ | xibbe /tʼibːe/ | kame /kame/ | dhibba /ɗibːa/ | sad /sad/ |
| Habari | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | nagaa yiʼne /naɡaː jiʔne/ | an na siri /an na siri/ | mooye /moːje/ | drōd /droːd/ |
| Asante | barka /barka/ | fofo /fofo/ | barka /barka/ | maganu oohe /maɡanu oːhe/ | inkawu /iŋkawu/ | galaata /ɡalaːta/ | spās /spaːs/ |
| Nzuri | boori /boːri/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ | dancha /dantʃa/ | siita /siːta/ | elo /elo/ | nēw /neːw/ |
| Mpya | taawo /taːwo/ | — | taaga /taːɡa/ | haaro /haːro/ | kurunba /kurunba/ | haaro /haːro/ | nawāg /nawaːɡ/ |
| Nyekundu | ciray /tʃiraj/ | ciray /tʃiraj/ | ciray /tʃiraj/ | duume /duːme/ | dunbe /dumbe/ | diimmo /diːmːo/ | swxr /suxr/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap