salırça
Kisalar
Kituruki (Oghuz)
Kisalar (jina la wenyeji Salır gaçı; ISO 639-3: slr) ni lugha ya Kituruki ya tawi la Oghuz na ndiyo lugha iliyojitenga mashariki zaidi kijiografia katika tawi hilo. Huzungumzwa hasa Xunhua na Hualong katika Qinghai na Jishishan katika Gansu, huku jamii ndogo ya magharibi ikiwa katika eneo la Ili la Xinjiang. Aina kubwa ya mashariki ina lahaja za Jiezi na Mengda, huku Kisalar cha Ili kikiendelea kando chini ya athari kubwa zaidi za Kiuyghur na Kikazakh. Karne nyingi za mwingiliano na Kimandarini cha Kaskazini-Magharibi, Kitibeti cha Amdo, lugha za Kimongolia na lugha za maandishi za Kiislamu zimeunda sana mfumo wake wa sauti na msamiati, ingawa mofolojia ya viambishi tamati na mpangilio wa msingi wa maneno umebaki wa Kituruki. Kisalar hutumiwa hasa kwa mazungumzo na hakina tahajia sanifu inayokubaliwa na wote: maandishi ya kihistoria yalitumia hati yenye msingi wa Kiarabu, mifumo kadhaa ya Kilatini imependekezwa, na wazungumzaji wengi hutumia Kichina kwa kusoma na kuandika pamoja na maandishi rasmi.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kisalar
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kituruki (Oghuz)
| Maana | Kisalar | Kikumyk | Kikarakhanid | Kiuygur | Kiqashqai | Kikirigizi | Kikarachay-Balkar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | su /su/ | сув /suw/ | suw /suw/ | سۇ /su/ | su /su/ | суу /suː/ | суу /suw/ |
| Moto | ot /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ | ئوت /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Jua | gün /ɡyn/ | гюн /ɡyn/ | kün /kyn/ | قۇياش /qujɑʃ/ | gün /ɟyn/ | күн /kyn/ | кюн /kyn/ |
| Mwezi | ay /ɑj/ | ай /aj/ | ay /aj/ | ئاي /ɑj/ | ay /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ |
| Nyota | yulduz /julduz/ | юлдуз /julduz/ | yulduz /julduz/ | يۇلتۇز /julˈtuz/ | ulduz /ulduz/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ |
| Usiku | gece /keʝe/ | гече /ɡetʃe/ | tün /tyn/ | كېچە /ketʃɛ/ | gecə /ɡedʒæ/ | түн /tyn/ | кече /ketʃe/ |
| Mvua | yağmur /jɑʁmur/ | янгур /jaŋˈur/ | yağmur /jaɣmur/ | يامغۇر /jɑmˈʁur/ | — | жамгыр /dʒɑmɡɯr/ | жауун /ʒɑˈwun/ |
| Theluji | qar /qɑr/ | къар /qar/ | qar /qar/ | قار /qɑr/ | qar /ɡar/ | кар /qɑr/ | къар /qar/ |
| Upepo | yel /jel/ | ел /jel/ | yel /jel/ | شامال /ʃamal/ | — | шамал /ʃaˈmal/ | жел /ʒel/ |
| Udongo | toraq /torɑχ/ | топуракъ /topuraq/ | yer /jer/ | تۇپراق /tupraq/ | — | топурак /topuɾɑk/ | топракъ /topraq/ |
| Jiwe | taş /tɑʃ/ | таш /taʃ/ | taš /taʃ/ | تاش /taʃ/ | daş /dɑʃ/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ |
| Mlima | dağ /tɑʁ/ | тав /taw/ | tağ /taɣ/ | تاغ /tɑʁ/ | — | тоо /toː/ | тау /tɑw/ |
| Bahari | hay /xɑj/ | денгиз /deŋiz/ | täŋiz /tæŋiz/ | دېڭىز /deŋiz/ | — | деңиз /deˈŋiz/ | тенгиз /teŋiz/ |
| Mama | ama /ɑma/ | ана /ana/ | ana /ana/ | ئانا /ɑnɑ/ | ana /ana/ | эне /ene/ | ана /ana/ |
| Baba | aba /ɑbɑ/ | ата /ata/ | ata /ata/ | ئاتا /ɑtɑ/ | ata /ata/ | ата /ɑtɑ/ | ата /ata/ |
| Binti | qız /qɨz/ | къыз /qɯz/ | qız /qɯz/ | قىز /qiz/ | qız /ɡɯz/ | кыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ |
| Mimi | men /men/ | мен /men/ | men /men/ | مەن /mɛn/ | men /mæn/ | мен /men/ | мен /men/ |
| Wewe | sen /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ | سەن /sɛn/ | sen /sæn/ | сен /sen/ | сен /sen/ |
| Sisi | piser /pʰisɤɹ/ | биз /biz/ | biz /biz/ | بىز /biz/ | biz /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ |
| Jina | ad /ɑt/ | ат /at/ | at /at/ | ئىسىم /iˈsim/ | ad /ad/ | ат /ɑt/ | ат /at/ |
| Mtu | kiş /kiʃ/ | адам /ɑˈdɑm/ | kiši /kiʃi/ | ئادەم /ɑdɛm/ | — | адам /ɑˈdɑm/ | адам /ɑˈdɑm/ |
| Kichwa | baş /bɑʃ/ | баш /baʃ/ | baš /baʃ/ | باش /baʃ/ | — | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ |
| Jicho | göz /ɡøz/ | гёз /ɡøz/ | köz /køz/ | كۆز /køz/ | göz /ɟøz/ | көз /køz/ | кёз /køz/ |
| Sikio | qulax /qulaχ/ | къулакъ /qulaq/ | qulqaq /qulqaq/ | قۇلاق /qulaq/ | qulağ /ɡuˈlaʁ/ | кулак /qulɑq/ | къулакъ /qulaq/ |
| Pua | purun /pʰurun/ | бурун /burun/ | burun /burun/ | بۇرۇن /burun/ | burun /buˈrun/ | мурун /muˈɾun/ | бурун /burun/ |
| Mdomo | ağız /ɑʁzɨ/ | авуз /aˈwuz/ | ağız /aɣɯz/ | ئېغىز /eʁiz/ | — | ооз /oːz/ | ауз /awuz/ |
| Jino | tiş /tʰiɕ/ | тиш /tiʃ/ | tiş /tiʃ/ | چىش /tʃiʃ/ | diş /diʃ/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ |
| Ulimi | dil /dil/ | тил /til/ | til /til/ | تىل /til/ | dil /dil/ | тил /til/ | тил /til/ |
| Mkono | el /el/ | къол /qol/ | elig /eliɡ/ | قول /qol/ | el /el/ | кол /kol/ | къол /qol/ |
| Mguu | ayax /ɑjɑχ/ | аякъ /ajaq/ | adhaq /aðaq/ | پۇت /put/ | ayağ /aˈjaʁ/ | бут /but/ | аякъ /ajaq/ |
| Moyo | yirek /jiˈɻix/ | юрек /jyrek/ | yürek /jyrek/ | يۈرەك /jyɾɛk/ | ürek /yˈɾæc/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | джюрек /dʒyrek/ |
| Mfupa | sinix /siˈnix/ | сюек /syjek/ | süŋük /syŋyk/ | سۆڭەك /søŋæk/ | sümük /syˈmyk/ | сөөк /søːk/ | сюек /syjek/ |
| Damu | qan /qɑn/ | къан /qan/ | qan /qan/ | قان /qan/ | qan /qan/ | кан /qan/ | къан /qan/ |
| Kinyesi | poq /poχ/ | покъ /poq/ | bütgü /bytɡy/ | پوق /poq/ | — | бок /bok/ | бокъ /boq/ |
| Upendo | möhabbät /møhɑbːæt/ | сюйюв /syjyw/ | sevgü /sevɡy/ | مۇھەببەت /muhɛbbɛt/ | sevgi /sevˈɟi/ | сүйүү /syjyː/ | сюймеклик /syjmeklik/ |
| Mti | ağaş /ɑʁɑʃ/ | терек /terek/ | yığač /jɯɣatʃ/ | دەرەخ /dɛɾɛx/ | ağaç /aˈʁatʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | терек /terek/ |
| Mbwa | işt /i̥ɕtʰ/ | ит /it/ | it /it/ | ئىت /it/ | köpek /cøˈpæc/ | ит /it/ | ит /it/ |
| Paka | müşük /myɕyx/ | мишик /miʃik/ | čätük /tʃætyk/ | مۈشۈك /myʃyk/ | pišik /piˈʃic/ | мышык /mɯʃɯk/ | киштик /kiʃtik/ |
| Samaki | balux /bɑˈluχ/ | балыкъ /bɑˈlɯq/ | balıq /balɯq/ | بېلىق /beˈliq/ | balıq /baˈlɯx/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ |
| Ndege | quş /quʃ/ | къуш /quʃ/ | quş /quʃ/ | قۇش /quʃ/ | quş /quʃ/ | куш /kuʃ/ | къанатлы /qanatlɯ/ |
| Kipepeo | kegelik /kekelix/ | гёбелек /ɡøbelek/ | käpäli /kæpæli/ | كېپىنەك /kepinɛk/ | — | көпөлөк /køpøˈløk/ | — |
| Yai | yumutta /jumutɑ/ | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ | yumurtğa /jumurtɣa/ | تۇخۇم /tuxum/ | yumurta /jumurˈtɑ/ | жумуртка /dʒumurtˈqa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ |
| Dubu | atıq /ɑtɯχ/ | аюв /ajuw/ | adhığ /aðɯɣ/ | ئېيىق /ejiq/ | ayı /ɑjɯ/ | аюу /ajuː/ | айыу /ajɯw/ |
| Nyumba | öy /øj/ | уьй /yj/ | ev /ev/ | ئۆي /øj/ | ev /ev/ | үй /yj/ | юй /yj/ |
| Maziwa | süt /syt/ | сют /syt/ | süt /syt/ | سۈت /syt/ | süd /syd/ | сүт /syt/ | сют /syt/ |
| Asali | bal /bal/ | бал /bal/ | bal /bal/ | ھەسەل /hɛˈsɛl/ | bal /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ |
| Chumvi | duz /tus/ | туз /tuz/ | tuz /tuz/ | تۇز /tuz/ | duz /duz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ |
| Mchele | tüturğan /tyturʁɑn/ | дюгю /dyɡy/ | tuturqan /tuturqan/ | گۈرۈچ /ɡyˈrytʃ/ | — | күрүч /kyˈrytʃ/ | принч /printʃ/ |
| Chuma | dimur /timur/ | темир /temir/ | temür /temyr/ | تۆمۈر /tømyɾ/ | — | темир /temir/ | темир /temir/ |
| Gurudumu | gulu /kulu/ | дёгерчик /døɡertʃik/ | — | چاق /tʃaq/ | — | дөңгөлөк /døŋɡøløk/ | чарх /tʃarx/ |
| Kitabu | kitab /kitab/ | китап /kitap/ | bitig /bitiɡ/ | كىتاب /kiˈtab/ | — | китеп /kiˈtep/ | китап /kiˈtap/ |
| Kula | yiğüsi /jiɣysi/ | ашамакъ /aʃamaq/ | yi- /ji/ | يېمەك /jemɛk/ | yemek /jeˈmæc/ | жеш /dʒeʃ/ | ашаргъа /aʃarʁa/ |
| Kunywa | işgüsi /iʃɡysi/ | ичмек /itʃmek/ | ič- /itʃ/ | ئىچمەك /itʃmɛk/ | içmek /itʃˈmæc/ | ичүү /itʃyː/ | ичерге /itʃerɡe/ |
| Moja | bir /bir/ | бир /bir/ | bir /bir/ | بىر /bir/ | bir /biɾ/ | бир /bir/ | бир /bir/ |
| Mbili | işgi /i̥ɕki/ | эки /eki/ | iki /iki/ | ئىككى /ikˈki/ | iki /iki/ | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ |
| Tatu | üş /yɕ/ | уьч /ytʃ/ | üč /ytʃ/ | ئۈچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | үч /ytʃ/ | юч /ytʃ/ |
| Nne | döt /tøtʰ/ | дёрт /dørt/ | tört /tørt/ | تۆت /tøt/ | dörd /dørd/ | төрт /tørt/ | тёрт /tørt/ |
| Tano | beş /beʃ/ | беш /beʃ/ | beš /beʃ/ | بەش /bɛʃ/ | beş /beʃ/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ |
| Mia | yüz /jyz/ | юз /jyz/ | yüz /jyz/ | يۈز /jyz/ | yüz /jyz/ | жүз /dʒyz/ | жюз /ʒyz/ |
| Habari | selam /sælɑm/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salām /salaːm/ | ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم /ɛssɑlɑmu ɛlɛjkum/ | salam /saˈlam/ | салам /sɑlɑm/ | салам /salam/ |
| Asante | shukirlä /ʃukɪrlæ/ | савбол /sawbol/ | — /—/ | رەھمەت /ɾɛhmɛt/ | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | сау бол /saw bol/ |
| Nzuri | yaxşi /jɑχʃi/ | яхшы /jaχʃə/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | ياخشى /jɑxʃi/ | yaxşı /jaxˈʃɯ/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | иги /iɡi/ |
| Mpya | yañı /jɑŋɯ/ | янгы /jaŋˈɯ/ | yaŋı /jaŋɯ/ | يېڭى /jeˈŋi/ | — | жаңы /dʒaˈŋɯ/ | жангы /ʒaŋɯ/ |
| Nyekundu | qızıl /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | qızıl /qɯzɯl/ | قىزىل /qiˈzil/ | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ |
| Nyeupe | ax /ax/ | акъ /ɑq/ | ürüŋ /yryŋ/ | ئاق /ɑq/ | ağ /ɑʁ/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ |
| Nyeusi | qara /qaˈra/ | къара /qɑˈrɑ/ | qara /qara/ | قارا /qɑˈrɑ/ | qara /ɡɑˈɾɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ |
| Kijani | yaşil /jɑʃil/ | яшыл /jaˈʃɯl/ | yašıl /jaʃɯl/ | يېشىل /jeˈʃil/ | — | жашыл /dʒaˈʃɯl/ | джашил /dʒaˈʃil/ |
| Buluu | gök /ɡøk/ | гёк /ɡøk/ | — | كۆك /køk/ | — | көк /køk/ | кёк /køk/ |
| Kekeo | guguk /kukux/ | атъёкъ /atˈjoq/ | — | كاككۇك /kɑkˈkuk/ | — | күкүк /kyˈkyk/ | гугук /ɡuˈɡuk/ |
Ukurasa 1/9
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap