Sarikoli
Kisarikoli
Kihindi-Ulaya (Kiirani, mashariki Kiirani, Shughni-Yazgulami)
Kisarikoli ni lugha ya Kiirani cha Mashariki ya kundi la Pamir, inayozungumzwa na watu wapatao 30,000 katika Wilaya ya Kujitawala ya Watajiki ya Tashkurgan, katika milima ya Pamir magharibi mwa Xinjiang, Uchina — nchi pekee ambako lugha hii inazungumzwa. Wazungumzaji wake ni wengi wa watu ambao Uchina inawaainisha kuwa kabila lake la Watajiki — wapatao 10,000 wa kabila hilo husema Kiwakhi — lakini Kisarikoli si Kitajiki cha Tajikistan: Kitajiki halisi ni lugha ya Kiirani cha Magharibi iliyo karibu na Kiajemi, hali Kisarikoli ni cha tawi la Kiirani cha Mashariki, na lugha hizi mbili hazieleweani. Ndugu zake wa karibu zaidi ni Kishughni, ambacho Kirushani ni lahaja yake, na Kiyazghulami; Kiwakhi, ingawa kinazungumzwa jirani na mara nyingi huwekwa pamoja nazo kama lugha ya Pamir, ni cha tawi jingine la Kiirani cha Mashariki na hakieleweani na Kisarikoli. Kisarikoli hakina maandishi; wazungumzaji hutumia Kiuyghur na Kichina katika kuandika, na wengi husema pia Kikirgizi. Tashkurgan iko kwenye njia ya kale ya hariri inayovuka Pamir kuelekea Karakoram, na jina hilo lina maana ya ngome ya mawe katika lugha za Kituruki.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kisarikoli
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kihindi-Ulaya (Kiirani, mashariki Kiirani, Shughni-Yazgulami)
| Maana | Kisarikoli | Kifrigia | Kiwichita | Kiavestiani | Kihajong | Kiabau | Kiparthi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | khac /xats/ | bedu /ˈbedu/ | kicʔa /kitsʔa/ | 𐬁𐬞 /aːp/ | pani /pani/ | hu /hu/ | āb /aːb/ |
| Moto | yuc /juts/ | — /—/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | 𐬁𐬙𐬀𐬭 /aːtar/ | ag /aɡ/ | ya /ja/ | ādar /aːdar/ |
| Jua | qher /χeɾ/ | — /—/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | 𐬵𐬎𐬎𐬀𐬭𐬆 /huwarə/ | bela /bela/ | ey /ej/ | xwar /xwar/ |
| Mwezi | most /most/ | masê /maˈseː/ | waːh /waːh/ | 𐬨𐬁𐬵 /maːh/ | চান /tʃan/ | yen /jɛn/ | māh /maːh/ |
| Nyota | khturj /xtuɾdʑ/ | — /—/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | 𐬯𐬙𐬀𐬭 /star/ | tara /taɾa/ | por /por/ | astārag /asˈtaːraɡ/ |
| Usiku | khob /xob/ | — /—/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | 𐬑𐬱𐬀𐬞 /xʃap/ | rati /rati/ | nayr /najr/ | ʾxšp /xʃap/ |
| Mvua | wareyj /waɾejdʑ/ | — | — | 𐬬𐬁𐬭𐬀 /ˈʋaːra/ | mek /mek/ | sueyr /suejɾ/ | wārān /waːraːn/ |
| Theluji | zmun /zmun/ | — | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | 𐬬𐬀𐬟𐬭𐬀 /wafra/ | borof /bɔrof/ | — | wafr /wafr/ |
| Upepo | shamul /ɕamul/ | — | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ | 𐬬𐬁𐬙𐬀 /ˈʋaːta/ | batas /batas/ | anhoh /anhɔh/ | wād /waːd/ |
| Udongo | sit /sit/ | — | — | 𐬰𐬀𐬨 /zam/ | মাটি /maʈi/ | ki /ki/ | zamīg /zamiːɡ/ |
| Jiwe | zher /ʑeɾ/ | — | — | 𐬀𐬯𐬆𐬥𐬔𐬀 /asəŋɡa/ | — | mein /mein/ | sang /saŋɡ/ |
| Mlima | qir /qiɾ/ | — | — | 𐬔𐬀𐬌𐬭𐬌 /ɡairi/ | — | mnuw /mnuw/ | kōf /koːf/ |
| Bahari | deengiz /dɵnɡiz/ | — | — | 𐬰𐬭𐬀𐬌𐬌𐬀𐬢𐬵 /zrajaŋh/ | — | sour-yawp-ar /souɾ jawp aɾ/ | zrēh /zreːh/ |
| Mama | ano /ano/ | mater /ˈmater/ | eciyeːh /etsijeːh/ | 𐬨𐬁𐬙𐬀𐬭 /maːtar/ | ma /ma/ | ipey /ˈipej/ | mād /maːd/ |
| Baba | ato /ato/ | atas /aˈtas/ | taːtah /taːtah/ | 𐬞𐬌𐬙𐬀𐬭 /pitar/ | baba /baba/ | aio /aˈio/ | pid /pid/ |
| Binti | razen /ɾazen/ | — | — | 𐬛𐬎𐬔𐬆𐬛𐬀𐬭 /duɡədar/ | — | ney swanyo /nej swanjo/ | duxt /duxt/ |
| Mimi | waz /waz/ | az /az/ | nacʔih /natsʔih/ | 𐬀𐬰𐬆𐬨 /azəm/ | moi /muɪ/ | hane /hane/ | az /az/ |
| Wewe | tew /tew/ | — /—/ | nasʔih /nasʔih/ | 𐬙𐬏𐬨 /tuːm/ | tui /tuɪ/ | hme /hme/ | tu /tuː/ |
| Sisi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐬬𐬀𐬉𐬨 /vaeːm/ | amra /amra/ | — /—/ | amāh /amaːh/ |
| Jina | num /num/ | onoman /ˈonoman/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | 𐬥𐬁𐬨𐬀𐬥 /naːman/ | nam /nam/ | non /non/ | nām /naːm/ |
| Kichwa | kol /kol/ | — | — | 𐬯𐬀𐬭𐬀𐬵 /sarah/ | — | makwey /makwej/ | sar /sar/ |
| Jicho | cem /tsem/ | — /—/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | 𐬗𐬀𐬱𐬨𐬀𐬥 /tʃaʃman/ | soku /sɔku/ | nene /ˈnɛnɛ/ | čašm /tʃaʃm/ |
| Sikio | Gewl /ʁewl/ | — | — | 𐬔𐬀𐬊𐬱𐬀 /ɡaoʃa/ | kan /kan/ | nweyk /nwejk/ | gōš /ɡoːʃ/ |
| Pua | nodz /nodz/ | — | — | 𐬥𐬁𐬵 /naːh/ | nak /nak/ | kasaw /kasaw/ | — |
| Mdomo | Gov /ʁov/ | — | — | 𐬁𐬵 /aːh/ | — | woki /woki/ | rumb /rumb/ |
| Jino | dhandun /ðandun/ | — /—/ | aːkʔa /aːkʔa/ | 𐬛𐬀𐬧𐬙𐬀𐬥 /dantan/ | dat /dat/ | nays /najs/ | dndʾn /dandaːn/ |
| Ulimi | ziv /ziv/ | — /—/ | hacʼa /hatsʔa/ | 𐬵𐬌𐬰𐬎𐬎𐬁 /hizuaː/ | jiba /dʒiba/ | sane /sane/ | ʾzbʾn /izβaːn/ |
| Mkono | dheest /ðɵst/ | zeira /ˈzeːra/ | iskʔa /iskʔa/ | 𐬰𐬀𐬯𐬙𐬀 /zasta/ | hat /hat/ | yiha /jiha/ | dast /dast/ |
| Mguu | pedh /peð/ | petes /ˈpetes/ | asʔa /asʔa/ | 𐬞𐬀𐬛 /pad/ | theng /ʈʰeŋ/ | sune /sune/ | pʾd /paːð/ |
| Moyo | zord /zoɾd/ | — /—/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 /zərəd/ | mon /mon/ | uron /uron/ | zyrd /zird/ |
| Mfupa | istqhun /istχun/ | — /—/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | 𐬀𐬯𐬙 /ast/ | harang /haraŋ/ | i /i/ | ʾstg /astaɡ/ |
| Damu | waqhin /waχin/ | — /—/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎𐬥𐬍 /vohuniː/ | rokto /rɔkto/ | nyoh /ɲoh/ | gwhn /ɡuxn/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | 𐬟𐬭𐬌𐬌𐬀 /frija/ | — /—/ | — /—/ | friyādan /frijaːdan/ |
| Mti | daraqht /daɾaχt/ | — /—/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | 𐬬𐬀𐬉𐬯𐬀 /waesa/ | gas /ɡas/ | nɔw /nɔw/ | dār /daːr/ |
| Mbwa | keed /kɵd/ | kan /kan/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | 𐬯𐬞𐬁 /spaː/ | kuthura /kutʰuɾa/ | nwoh /nwɔh/ | spag /spaɡ/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Samaki | mui /mui/ | — /—/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | 𐬨𐬀𐬯𐬌𐬌𐬀 /masja/ | mas /maːtʃʰ/ | nom /nom/ | mʾsyg /maːsjaɡ/ |
| Ndege | qeesh /qɵɕ/ | — | ichir /itsʰiɾ/ | 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬖𐬀 /mərəɣa/ | — | ahney /ahnej/ | murw /murw/ |
| Yai | tqheem /tχɵm/ | — | nikwiːkʔa /nikʷiːkʔa/ | 𐬀𐬉𐬨 /aem/ | dim /dim/ | — | — |
| Nyumba | ched /tɕed/ | — /—/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | 𐬥𐬨𐬁𐬥𐬀 /nmaːna/ | ghor /ɡʱoɾ/ | a /a/ | xānag /xaːnaɡ/ |
| Chumvi | namodhj /namoðdʑ/ | — | — | — | — | sol /sol/ | nmydk /nameːdk/ |
| Kula | qheeg /χɵɡ/ | — /—/ | kaʔac /kaʔats/ | 𐬑𐬬𐬀𐬭 /xwar/ | kha /kʰa/ | ra /ɾa/ | xward- /xward/ |
| Kunywa | brukht /bɾuxt/ | — /—/ | kikʔa /kikʔa/ | 𐬞𐬁 /paː/ | kha /kʰa/ | lowswa /lowswa/ | pī- /piː/ |
| Kulala | khuvd /xuvd/ | — | — | 𐬑𐬬𐬀𐬞 /xwap/ | ghuma /ɡʱuma/ | lwon /lwon/ | xwsp- /xusp/ |
| Moja | iw /iw/ | — /—/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | 𐬀𐬉𐬬𐬀 /aewa/ | ek /ek/ | kamon /kamon/ | ēw /eːw/ |
| Mbili | dhew /ðew/ | — /—/ | wic /wits/ | 𐬛𐬬𐬀 /dva/ | dui /duɪ/ | kreys /kɾejs/ | dō /doː/ |
| Tatu | ’aroy /haɾoj/ | — /—/ | taw /taw/ | 𐬚𐬭𐬁𐬌𐬌𐬊 /θraːjoː/ | tin /tin/ | krompri /kɾompɾi/ | hry /hreː/ |
| Nne | cavur /tsavuɾ/ | — | taːkwic /taːkʷits/ | 𐬗𐬀𐬚𐬡𐬀𐬭 /tʃaθwar/ | — | ihaiha-aw /ihaiha aw/ | čafār /tʃafaːr/ |
| Tano | pindz /pindz/ | — | — | 𐬞𐬀𐬧𐬗𐬀 /pantʃa/ | — | iha sirom /iha siɾom/ | panj /pandʒ/ |
| Mia | sad /sad/ | — | — | 𐬯𐬀𐬙𐬆𐬨 /satəm/ | — | — | sad /sad/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | drōd /droːd/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | spās /spaːs/ |
| Nzuri | charj /tɕaɾdʑ/ | — /—/ | acs /atss/ | 𐬬𐬊𐬵𐬎 /vohu/ | bhala /bʱala/ | yapre /japɾɛ/ | nēw /neːw/ |
| Mpya | neej /nɵdʑ/ | — | — | 𐬥𐬀𐬎𐬎𐬀 /nava/ | — | iwon /iwon/ | nawāg /nawaːɡ/ |
| Nyekundu | reesht /ɾɵɕt/ | — /—/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | 𐬯𐬎𐬑𐬭𐬀 /suxra/ | lal /lal/ | oupuey /oupuej/ | swxr /suxr/ |
| Nyeupe | speyd /spejd/ | — | — | 𐬯𐬞𐬀𐬉𐬙𐬀 /spaeta/ | dhola /dʱola/ | weys /wejs/ | ispēd /ispeːd/ |
| Nyeusi | tor /toɾ/ | — | — | 𐬯𐬁𐬨𐬀 /saːma/ | — | orpey /oɾpej/ | syʾw /sjaːw/ |
| Kijani | sovdz /sovdz/ | — | — | — | — | — | — |
| Chungwa | nuranǰi /nuɾandʑi/ | — | — | — | — | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap