𗼇𗟲

Kitangut

Familia ya Kisino-Tibet (tawi la Kitibeto-Burman, Kiqiang) · aina ya kihistoria / iliyofichwa

FamiliaFamilia ya Kisino-Tibet (tawi la Kitibeto-Burman, Kiqiang) Wasemajiiliyotoweka (~11th-13th c. CE) Hatihati ya Kitangut (ya kilogografia, takriban herufi 6,000, iliyobuniwa mwaka 1036 na Yeli Renrong) NchiXia ya Magharibi Lugha rasmiMilki ya Xia ya Magharibi (Tangut) (1038–1227 BK) Uhai wa lughaimepotea ISO 639-3txg

Kitangut (Xia ya Magharibi) kilikuwa lugha ya dola ya Xia ya Magharibi (1038-1227). Kiliandikwa kwa hati ya kilogografia waliyoibuni wenyewe mwaka 1036: takriban herufi 6,000 zinazofanana na za Kichina kwa mikwaju, lakini zenye muundo wa peke yake — hakuna hata moja ya kipicha, na ni moja ya kumi tu yenye kiambajengo cha kisauti, ilhali katika Kichina ni zaidi ya asilimia 90. Dola ilianguka mikononi mwa Wamongolia mwaka 1227, lakini matumizi ya mwisho ya hati yenye tarehe ni ya mwaka 1502. Maandishi mengi yaliyosalia yalichimbuliwa Khara-Khoto na Pyotr Kozlov mwaka 1909, na yalisomeka kwa msaada wa kamusi ya lugha mbili ya Kichina-Kitangut ya mwaka 1190 pamoja na kamusi za Kitangut zenyewe, Wenhai na Tongyin. Fonolojia yake imejengwa upya, haikurekodiwa, na wataalamu wanatofautiana sana; matamshi yaliyoonyeshwa hapa yanafuata ujenzi upya wa Gong Hwang-cherng, toni ya 1 ikiandikwa ˧ na ya 2 ˧˥.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kitangut →

Maneno 87 ya msingi katika Kitangut

Maji

𗋽

zjɨr˧˥

Moto

𗜐

mə˧

Jua

𗾔

be˧˥

Mwezi

𗼑

lhji˧˥

Nyota

𗄓

ɡjɨ˧˥

Usiku

—

—

Mvua

𗼮

dzju˧˥

Theluji

𗎆

wji˧

Upepo

𗍄

njij˧˥

Udongo

𗼻

ljɨ˧˥

Jiwe

𗱸

lu˧

Mlima

𘑗

ŋər˧

Bahari

𗃰

xej˧

Mama

𗴺

mja˧

Baba

𗔀

wja˧

Binti

𘇾

dʑji˧˥

Mimi

𗧓

ŋa˧˥

Wewe

𘀍

nja˧˥

Sisi

—

—

Jina

𗥠

mjij˧˥

Mtu

𗢨

dzjwo˧˥

Kichwa

𗥦

ɣu˧

Jicho

𗑉

mej˧

Sikio

𗐴

nju˧

Pua

𗮮

nji˧˥

Mdomo

𗋈

ŋwu˧˥

Jino

𗆝

rər˧˥

Ulimi

𗢯

lhjwa˧

Mkono

𗁅

la˧

Mguu

𗭒

kʰjɨ˧

Moyo

𗤶

njij˧

Mfupa

𗥛

rjɨr˧

Damu

𗊴

sjij˧

Upendo

𘟠

dzu˧

Mti

𗝠

sji˧

Mbwa

𗘂

kʰjwɨ˧

Paka

𗉟

ʔja˧

Samaki

𗋾

ʑju˧˥

Ndege

𗿼

dʑjwow˧

Kipepeo

𗍘𗉌

pja˧ pju˧˥

Yai

𗀥

tew˧

Farasi

𘆝

rjijr˧

Nyumba

𗎭

mji˧

Maziwa

𗌙

lhju˧

Asali

𗋮

ɕiwe˧

Mchele

𘌐

kʰie˧˥

Chuma

𘟪

ɕjow˧

Gurudumu

𘚢

dʑiej˧˥

Kula

𗡅

dzji˧

Kunywa

𗠰

tʰji˧

Kulala

𗂯

ɡar˧˥

Moja

𘈩

lew˧

Mbili

𗍫

njɨ˧

Tatu

𘕕

so˧

Nne

𗥃

ljɨr˧

Tano

𗏁

ŋwə˧

Mia

𘊝

ʔjir˧˥

Habari

—

—

Asante

—

—

Nzuri

𗩴

new˧˥

Mpya

𗆧

sjiw˧

Nyekundu

𘔚

njij˧

Nyeupe

𗴂

pʰiow˧

Nyeusi

𗰞

nja˧

Kijani

𗺭

dʑjow˧

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Familia ya Kisino-Tibet (tawi la Kitibeto-Burman, Kiqiang)

Maana KitangutKipumi cha KaskaziniKiyiKichiang cha KusiniKinusuKijinoKijingpo
Maji 𗋽 /zjɨr˧˥/ tɕɨ53 /tɕɨ˥˧/ ꒉ /ʑɿ˧˧/ tsuə /tsuə˧˧/ ɹi31gɹɑ53 /ɹi˧˩ɡɹɑ˥˧/ ji31tʃho55 /ji˧˩tʃʰo˥˥/ hka /kʰaː˧/
Moto 𗜐 /mə˧/ mɐ35 /mɐ˧˥/ ꃆꄔ /mu˨˩tu˥/ mi /mi˧˧/ mi55 /mi˥˥/ mi33 /mi˧˧/ wan /waːn˧/
Jua 𗾔 /be˧˥/ bu̵53 /bʉ˥˧/ ꉘꁮ /ho˧˧bu˧˧/ masɿ /ma˧˧sɿ˥˥/ ȵi35ɑ55 /ɲi˧˥ɑ˥˥/ ȵɔ35 /ɲɔ˧˥/ jan /dʒan˧/
Mwezi 𗼑 /lhji˧˥/ ɬi55 /ɬi˥˥/ ꆪ /ɬɯ˨˩/ ɕyɕya /ɕy˧˧ɕya˥˥/ ɬɑ31 /ɬɑ˧˩/ pu33ɬa44 /pu˧˧ɬa˦˦/ shata /ʃata˧/
Nyota 𗄓 /ɡjɨ˧˥/ dʐə35 /ɖʐə˧˥/ ꃅꏸ /mu˧˧tɕɿ˧˧/ χdʐepe /χdʐe˧˧pe˥˥/ kɹe31lɔ35 /kɹe˧˩lɔ˧˥/ pu33ke33 /pu˧˧ke˧˧/ shagan /ʃəɡan˧/
Usiku — /—/ ɕyɛ55 /ɕyɛ˥˥/ ꃅꌋ /mu˧˧si˧˧/ mudʑo /mu˧˧dʑo˨˦˩/ suɑʴ35nɑ35 /suɑ˞˧˥nɑ˧˥/ mi33tɕhø33 /mi˧˧tɕʰø˧˧/ shana /ʃana˧ʔ/
Mvua 𗼮 /dzju˧˥/ gui53 /ɡui˥˧/ ꂷꉐ /ma˧˧ha˧˧/ maʐi /ma˧˩ʐi˥˥/ mɯ55ɑ31ɹuɑ55 /mɯ˥˥ɑ˧˩ɹuɑ˥˥/ mi31tha55 /mi˧˩tʰa˥˥/ marang /maraŋ˧/
Theluji 𗎆 /wji˧/ pu̵53 /pʉ˥˧/ ꃰ /vo˧˧/ məpɑ /mə˧˩pɑ˥˥/ vɑ55 /vɑ˥˥/ njɛ33ji44 /ɲɛ˧˧ji˦˦/ hkyen /kʰjen˧/
Ukurasa 1/9

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Sino-Tibetan > Qiangic

Herufi KitangutKikorea cha Kati cha BaadayeKithaiKihui cha WuyuanKimandarini cha ChongqingKisichuanKimandarini cha Chengdu
一 lew1 /lew˩/ ·qilq /ʔilʔ˥/ et /ʔet̚˨˩/ iɑ⁵¹ /iɑ˥˩/ yi²¹ /i˨˩/ yi²¹ /i˨˩/ yi²¹ /i˨˩/
二 njɨ̱1 /njɨ̱˩/ ·zi /zi˥/ yi /jiː˥˩/ ø⁵¹ /ø˥˩/ er²¹⁴ /ɚ˨˩˦/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/
三 sọ1 /sọ˩/ sam /sam˩/ sam /saːm˩˩˦/ sum⁴⁴ /sum˦˦/ san⁵⁵ /san˥˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ san⁵⁵ /san˥˥/
四 ljɨr1 /ljɨr˩/ ·sʌ /sʌ˥/ si /siː˨˩/ sɿ³⁵ /sɿ˧˥/ si²¹⁴ /sɿ˨˩˦/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/
五 ŋwə1 /ŋwə˩/ :ngwo /ŋo˩˥/ ha /haː˥˩/ vu³¹ /vu˧˩/ wu⁴² /u˦˨/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/
六 tśhjiw1 /tɕʰjiw˩/ ·lyuk /ljuk̚˥/ hok /hok̚˨˩/ lɑ⁵¹ /lɑ˥˩/ liu²¹ /liəu˨˩/ neu²¹ /nəu˨˩/ nu²¹ /nu˨˩/
七 śjạ1 /ɕjạ˩/ ·chilq /tsʰilʔ˥/ chet /tɕet̚˨˩/ tsʰɑ⁵¹ /tsʰɑ˥˩/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/
八 ꞏjar1 /ʔjar˩/ ·palq /palʔ˥/ paet /pɛːt̚˨˩/ po⁵¹ /po˥˩/ ba²¹ /pa˨˩/ ba²¹ /pa˨˩/ ba²¹ /pa˨˩/
九 gjɨ̱1 /ɡjɨ̱˩/ :kwu /ku˩˥/ kao /kaw˥˩/ tɕiɑ² /tɕiɑ˨/ jiu⁴² /tɕiəu˦˨/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/
十 ɣạ2 /ɣạ˨/ ·ssip /s͈ip̚˥/ sip /sip̚˨˩/ sɑ⁵¹ /sɑ˥˩/ si²¹ /sɿ˨˩/ si²¹ /sɿ˨˩/ si²¹ /sɿ˨˩/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap