Lunaapeew
Munsee
Algic (Algonkin, Algonkin ya Mashariki, Lenape)
Munsee (Lunaapeew, "lugha ya Lenape") ni lugha ya Kialgonkia ya Mashariki ya watu wa Munsee Lenape, ambao awali waliishi katika bonde la chini la Hudson na beseni la Mto Delaware (NY/NJ/PA, ikiwa ni pamoja na eneo linaloitwa sasa Manhattan). Wakisukumwa kuelekea magharibi na shinikizo la kikoloni katika karne ya 17 na 18, wazungumzaji wa Munsee hatimaye walikaa katika maeneo tengefu yaliyotawanyika ya Ontario (Moraviantown ndio kitovu cha lugha leo). Ni lugha dada ya Unami Lenape (sasa imekufa). Iko hatarini kubwa ya kutoweka ikiwa na takriban wazee 2 wanaoizungumza kwa ufasaha; programu za uhuishaji wa urithi katika Taifa la Munsee-Delaware zinadumisha uhamishaji wa kiasi kidogo.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Munsee
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Algic (Algonkin, Algonkin ya Mashariki, Lenape)
| Maana | Munsee | Kicree | Kicree cha Tambarare | Kiojibwe | Kialgonkin | Kiatikamekw | Kimenominee |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mpíi /mbiː/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | ᓂᐱᕀ /nipij/ | nibi /nibi/ | nibì /nɪbiː/ | nipi /nipi/ | nepāew /nəpaːew/ |
| Moto | lúhsuw /luhsuw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ᐃᐢᑯᑌᐤ /iskoteːw/ | ishkode /iʃkode/ | ishkotè /ɪʃkɔteː/ | ickote /iʃkote/ | eskotēw /eskoteːw/ |
| Jua | kíishux /kiːʃux/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | ᐲᓯᒼ /piːsim/ | giizis /ɡiːzis/ | kìzis /kiːzɪs/ | pisimw /pisimʷ/ | kēsoq /keːsoʔ/ |
| Mwezi | nipáhum /nipahum/ | ᑎᐱᐢᑳᐏ ᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | ᑎᐱᐢᑳᐃᐧᐲᓯᒼ /tipiskaːwi piːsim/ | dibik-giizis /dibik ɡiːzis/ | tibik-kìzis /tɪbɪkkiːzɪs/ | tipiskaw pisim /tipiskaw pisim/ | tepāhkēsoq /tepaːhkeːsoʔ/ |
| Nyota | alaánkw /alaːŋkʷ/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /atʃaːhkos/ | ᐊᒑᐦᑯᐢ /acaːhkos/ | anang /anaŋ/ | anang /aˈnaŋ/ | atcakoc /atʃakoʃ/ | anaeq /anæʔ/ |
| Usiku | piskeew /piskeːw/ | ᑎᐱᐢᐠ /tipisk/ | ᑎᐱᐢᐠ /tipisk/ | dibik /dibik/ | tibik /tibik/ | tipisko /tipisko/ | tepāhkeh /tepaːhkeh/ |
| Theluji | koon /koːn/ | ᑰᓇ /koːna/ | ᑰᓇ /koːna/ | goon /ɡoːn/ | kòn /kɔːn/ | kon /kon/ | kōn /koːn/ |
| Jiwe | asun /əsən/ | ᐊᓯᓂᕀ /asinij/ | ᐊᓯᓂᕀ /asinij/ | asin /aˈsin/ | asin /asin/ | asini /asini/ | aqsan /aʔsan/ |
| Mama | nkáhees /ŋkaheːs/ | ᓂᑲᐎᕀ /nikaːwij/ | ᓂᑳᐃᐧ /nikaːwij/ | nimaamaa /nimaːmaː/ | ningà /nɪŋɡaː/ | okawi /okawi/ | nekīah /nekiːah/ |
| Baba | nóoxw /noːxw/ | ᓄᐦᑖᐎᕀ /noːhtaːwij/ | ᓅᐦᑖᐃᐧ /noːhtaːwij/ | indede /indede/ | nòs /nɔːs/ | otawi /otawi/ | nōhnāeh /noːhnaːeh/ |
| Mimi | nii /niː/ | ᓂᔭ /nija/ | ᓂᔭ /nija/ | niin /niːn/ | niin /niːn/ | nir /niɾ/ | nenah /nɛnah/ |
| Wewe | kii /kiː/ | ᑭᔭ /kija/ | ᑭᔭ /kija/ | giin /ɡiːn/ | giin /ɡiːn/ | kir /kiɾ/ | kenah /kɛnah/ |
| Sisi | kiilóona / niilóona /kiːloːna / niːloːna/ | ᑭᔭᓈᓇᐤ / ᓂᔭᓈᐣ /kijaːnaw / nijanaːn/ | ᑭᔭᓈᓇᐤ / ᓂᔭᓈᐣ /kijaːnaw / nijanaːn/ | giinawind / niinawind /ɡiːnawind / niːnawind/ | giinawind / niinawind /ɡiːnawind / niːnawind/ | kirano / ninan /kiɾano / ninan/ | kenaq / nenaq /kɛnaʔ / nɛnaʔ/ |
| Jina | wiinzuwaakan /wiːnzuwaːkan/ | ᐏᐦᐅᐎᐣ /wiːhowin/ | ᐑᐦᐅᐏᐣ /wiːhowin/ | izhinikaazowin /iʒinikaːzowin/ | wiinzowin /wiːnzowin/ | icinikatewin /iʃinikatewin/ | -esian /ɛsian/ |
| Jicho | wíikšiit /wiːkʃiːt/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | ᒥᐢᑮᓯᐠ /miskiːsik/ | oshkiinzhig /oʃkiːnʒiɡ/ | oshkìnzhig /ɔʃkiːnʒɪɡ/ | ockicikonan /oʃkiʃikonan/ | oskēsek /oskeːsek/ |
| Jino | nipit /nipit/ | ᒦᐱᐟ /miːpit/ | ᒦᐱᐟ /miːpit/ | wiibid /wiːbid/ | wiibid /wiːbid/ | wipit /wipit/ | wēpet /weːpet/ |
| Ulimi | wilanew /wilanew/ | ᒥᑌᔭᓂᕀ /miteːjanij/ | ᒥᑌᔭᓂᕀ /miteːjanij/ | denaniw /denaniw/ | apijan /apidʒan/ | oterininan /oteɾininan/ | tēnaniw /teːnaniw/ |
| Mkono | mléelii /mleːliː/ | ᒥᒋᐦᒋᕀ /mitʃihtʃij/ | ᒥᒋᒋᕀ /micicij/ | ninij /ninidʒ/ | ninj /nɪndʒ/ | otcitcinan /otʃitʃinan/ | onehkeh /onehkeh/ |
| Mguu | nzíit /nziːt/ | ᒥᓯᐟ /misit/ | ᒥᓯᐟ /misit/ | nizid /nizid/ | ozid /ozid/ | osit /osit/ | osēt /oseːt/ |
| Moyo | ulehyii /ulehjiː/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | ᒥᑌᐦ /miteːh/ | odeʼ /odeʔ/ | odè /ɔdeː/ | otehinan /otehinan/ | otēh /oteːh/ |
| Mfupa | wakan /wakan/ | ᒥᐢᑲᐣ /miskan/ | ᒥᐢᑲᐣ /miskan/ | okan /okan/ | okan /okan/ | oskaninan /oskaninan/ | ohkan /ohkan/ |
| Damu | mokw /mokʷ/ | ᒥᐦᑯ /mihko/ | ᒥᐦᑯ /mihko/ | miskwi /miskwi/ | miskwi /miskwi/ | miko /miko/ | meskoh /mɛskoh/ |
| Upendo | ahóoluw /ahoːluw/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐏᐣ /saːkihiweːwin/ | ᓵᑭᐦᐃᐍᐃᐧᐣ /saːkihiweːwin/ | zaagiʼiwewin /zaːɡiʔiweːwin/ | sàgiʼà /saːɡiʔaː/ | sakihiwewin /sakihiwewin/ | kesāenemāew /kesaːenemaːew/ |
| Mti | hìttuk /hitːuk/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | ᒥᐢᑎᐠ /mistik/ | mitig /mitiɡ/ | mitig /mɪtɪɡ/ | mictikw /miʃtikʷ/ | metekoh /metekoh/ |
| Mbwa | mwáakaneew /mwaːkaneːw/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | ᐊᑎᒼ /atim/ | animosh /animoʃ/ | animosh /anɪmɔʃ/ | atimw /atimʷ/ | anēm /aneːm/ |
| Paka | póshiis /poʃiːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | ᒥᓅᐢ /minoːs/ | gaazhagens /ɡaːʒaɡens/ | — /—/ | minoc /minoʃ/ | — /—/ |
| Samaki | names /names/ | ᑭᓄᓭᐤ /kinoseːw/ | ᑭᓄᓭᐤ /kinoseːw/ | giigoonh /ɡiːɡõː/ | kikons /kiɡons/ | names /names/ | namēs /nameːs/ |
| Ndege | awehléeshoosh /awehleːʃoːʃ/ | ᐱᔦᓰᐢ /pijeːsiːs/ | ᐱᔦᓰᐢ /pijeːsiːs/ | bineshiinh /bineʃĩː/ | — | pirecic /piɾeʃiʃ/ | — |
| Yai | wáhwal /wahwal/ | ᐚᐎ /waːwi/ | ᐚᐏ /waːwi/ | waawan /waːwan/ | — | waw /waw/ | — |
| Dubu | maxkw /maxkʷ/ | ᒪᐢᑿ /maskwa/ | ᒪᐢᑿ /maskwa/ | makwa /makwa/ | makwa /makwa/ | masko /masko/ | awǣhsaeh /awæːhsæh/ |
| Nyumba | wíikwam /wiːkwam/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | ᐚᐢᑲᐦᐃᑲᐣ /waːskahikan/ | wiigiwaam /wiːɡiwaːm/ | wàkàigan /waːkaːiɡan/ | mikiwam /mikiwam/ | wīkewam /wiːkewam/ |
| Chumvi | shíiwang /ʃiːwaŋ/ | ᓰᐑᐦᑖᑲᐣ /siːwiːhtaːkan/ | ᓰᐑᐦᑖᑲᐣ /siːwiːhtaːkan/ | zhiiwitaagan /ʒiːwitaːɡan/ | shìwitàgan /ʃiːwitaːɡan/ | ciwotakan /ʃiwotakan/ | sēwehtākan /seːwehtaːkan/ |
| Kula | mit /mit/ | ᒦᒋᓱᐤ /miːtʃisow/ | ᒨᐍᐤ /moːweːw/ | wiisini /wiːsini/ | wìsini /wiːsɪni/ | mitciso /mitʃiso/ | mīcew /miːtʃew/ |
| Kunywa | mneew /mneew/ | ᒥᓂᐦᐠᐌᐤ /minihkweːw/ | ᒥᓂᐦᑴᐤ /minihkweːw/ | minikwe /minikwe/ | minikwe /mɪnɪkwe/ | minikwew /minikwew/ | menew /menew/ |
| Moja | ngwútii /ŋɡwutiː/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | ᐯᔭᐠ /peːjak/ | bezhig /beʒiɡ/ | pejig /peʒɪɡ/ | peikw /pejkʷ/ | nekot /nekot/ |
| Mbili | niisha /niːʃa/ | ᓃᓱ /niːso/ | ᓃᓱ /niːso/ | niizh /niːʒ/ | niizh /niːʒ/ | nicw /niʃʷ/ | nīs /niːs/ |
| Tatu | nxáh /nxaːh/ | ᓂᐢᑐ /nisto/ | ᓂᐢᑐ /nisto/ | niswi /niswi/ | nisin /nisin/ | nicto /niʃto/ | nɛʔniw /nɛʔniw/ |
| Nne | néewa /neːwa/ | ᓀᐓ /neːwo/ | ᓀᐓ /neːwo/ | niiwin /niːwin/ | niwin /niwin/ | new /new/ | nīw /niːw/ |
| Tano | náalan /naːlan/ | ᓂᔮᓇᐣ /nijaːnan/ | ᓂᔮᓇᐣ /niːjaːnan/ | naanan /naːnan/ | naanan /naːnan/ | niaran /niaɾan/ | nyānan /njaːnan/ |
| Mia | nkwətaːpóxkə /nkwətaːpoxkə/ | ᒥᑖᑕᐦᑐᒥᑕᓇᐤ /mitaːtahtomitanaw/ | ᒥᑖᑕᐦᑐᒥᑕᓇᐤ /mitaːtahtomitanaw/ | ingodwaak /inɡodwaːk/ | — | mitato mitana /mitato mitana/ | — |
| Habari | hé /heː/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | ᑖᓂᓯ /taːnisi/ | boozhoo /boːʒoː/ | Kwe /kwe/ | kwei /kwej/ | posoh /posoh/ |
| Asante | wanìshi /waniʃi/ | ᑭᓇᓈᐢᑯᒥᑎᐣ /kinanaːskomitin/ | ᐦᐊᕀ ᐦᐊᕀ /haj haj/ | miigwech /miːɡʷetʃ/ | Migwech /mɪɡwetʃ/ | mikwetc /mikwetʃ/ | wāēwāēnen /waːeːwaːeːnen/ |
| Nzuri | weltóok /weltoːk/ | ᒥᔫ /mijoː/ | ᒥᔼᓯᐣ /mijwaːsin/ | mino /mino/ | mino /mɪnɔ/ | mirwacin /miɾwaʃin/ | menwāewen /menwaːewen/ |
| Nyekundu | maxkeew /maxkeːw/ | ᒥᐦᒁᐤ /mihkwaːw/ | ᒥᐦᒁᐤ /mihkwaːw/ | miskwaa /miskwaː/ | miskwa /miskwa/ | mikwaw /mikwaw/ | mɛhkon /mɛhkon/ |
| Nyeupe | waapeew /waːpeːw/ | ᐚᐱᐢᑳᐤ /waːpiskaːw/ | ᐚᐱᐢᑳᐤ /waːpiskaːw/ | waabishkaa /waːbiʃkaː/ | wàbà /waːbaː/ | wapaw /wapaw/ | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap