จากไทกะถึงไทโฮ
ชื่อศักราชแรกของญี่ปุ่นคือ ไทกะ (大化, “การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่”) ประกาศใช้ในปี 645 ซึ่งเป็นปีที่เจ้าชายนากะ โนะ โอเอะ และนากาโตมิ โนะ คามาตาริ โค่นอำนาจตระกูลโซงะ ตลอดครึ่งศตวรรษต่อมา ชื่อศักราชใช้กันแค่เป็นช่วง ๆ ศักราชฮากูจิ (白雉) ตามมาในปี 650 และหลังจากนั้นก็ว่างเว้นไปเป็นเวลานาน ลำดับศักราชที่ต่อเนื่องไม่ขาดสายเริ่มต้นที่ไทโฮ (大宝) ในปี 701 โยชิฮิเดะ สึงะ หัวหน้าเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ประกาศชื่อศักราชเรวะ (令和) เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2019 ตามการนับที่ใช้กันทั่วไป ศักราชนี้เป็นศักราชที่ 248 ตัวเลขนี้รวมศักราชของราชสำนักคู่แข่งทั้งสองฝ่ายในยุคราชสำนักเหนือ–ใต้ (1336–1392) ซึ่งแต่ละฝ่ายต่างประกาศศักราชของตนเอง
หลายศักราชในรัชกาลเดียว
ก่อนปี 1868 ราชสำนักจะเปลี่ยนศักราชทุกครั้งที่เห็นว่ามีเหตุอันควร เช่น ลางมงคล แผ่นดินไหว โรคระบาด หรือหนึ่งในสองปีของวัฏจักรหกสิบปีที่เชื่อกันว่าจะนำมาซึ่งความวุ่นวาย คือคาโนโตะ-โทริ (辛酉) และคิโนเอะ-เนะ (甲子) จักรพรรดิโคเม (ครองราชย์ 1846–1867) ประกาศศักราชใหม่ถึงหกครั้งระหว่างปี 1848 ถึง 1865 ได้แก่ คาเอ (嘉永), อันเซ (安政, หลังแผ่นดินไหวในปี 1854), มันเอ็ง (万延), บุงกีว (文久, ปี 1861 ซึ่งเป็นปีคาโนโตะ-โทริ), เก็นจิ (元治, ปี 1864 ซึ่งเป็นปีคิโนเอะ-เนะ) และเคโอ (慶応)
หนึ่งรัชกาล หนึ่งศักราช
พระราชโองการลงวันที่ 8 เดือน 9 ปีเคโอที่ 4 (23 ตุลาคม 1868) เปลี่ยนปีเคโอที่ 4 ทั้งปีให้เป็นปีเมจิที่ 1 และยังกำหนดให้แต่ละรัชกาลมีศักราชเดียว เรียกว่า อิซเซ อิจิเง็ง (一世一元) มาตรา 12 ของกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยราชวงศ์ปี 1889 บัญญัติหลักการนี้เป็นกฎหมาย นับแต่นั้นชื่อศักราชยังกลายเป็นพระนามหลังสวรรคตของจักรพรรดิด้วย จักรพรรดิเมจิจึงได้พระนามตามศักราชของพระองค์ ปีแรกของศักราชเขียนว่า 元年 กันเน็ง ไม่ใช่ 1年 ตามหลักการสมัยเมจิ ศักราชใหม่เริ่มในวันที่ขึ้นครองราชย์ ศักราชไทโชเริ่มวันที่ 30 กรกฎาคม 1912 ซึ่งเป็นวันที่จักรพรรดิเมจิสวรรคต และศักราชโชวะเริ่มวันที่ 25 ธันวาคม 1926 ซึ่งเป็นวันที่จักรพรรดิไทโชสวรรคต ปีโชวะที่ 64 มีเพียงเจ็ดวัน คือ 1–7 มกราคม 1989 จักรพรรดิโชวะสวรรคตเมื่อวันที่ 7 มกราคม และศักราชเฮเซเริ่มในวันรุ่งขึ้น คือ 8 มกราคม แผนที่แสดงวันที่ตามศักราชญี่ปุ่นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 1873 (เมจิที่ 6) ญี่ปุ่นรับปฏิทินเกรกอเรียนมาใช้โดยให้วันที่ 3 เดือน 12 ปีเมจิที่ 5 เป็นวันดังกล่าว ก่อนหน้านั้นปีศักราชนับตามปฏิทินจันทรคติ-สุริยคติ
กฎหมายปี 1979
กฎมณเฑียรบาลว่าด้วยราชวงศ์ฉบับหลังสงครามปี 1947 ตัดบทบัญญัติว่าด้วยชื่อศักราชออก ดังนั้นตั้งแต่ปี 1947 ศักราชโชวะจึงใช้ต่อมาเพียงตามธรรมเนียมเท่านั้น กฎหมายว่าด้วยชื่อศักราช (元号法, Gengō-hō; กฎหมายฉบับที่ 43 ลงวันที่ 12 มิถุนายน 1979) มีเพียงสองมาตรา คือ ชื่อศักราชกำหนดโดยคำสั่งคณะรัฐมนตรี และจะเปลี่ยนเฉพาะเมื่อมีการสืบราชสมบัติเท่านั้น บทเฉพาะกาลถือว่าศักราชโชวะได้รับการกำหนดตามกฎหมายนี้ กฎหมายนี้ไม่ได้บังคับให้ประชาชนทั่วไปต้องใช้ชื่อศักราชเฮเซ (平成) เป็นศักราชแรกที่เลือกภายใต้กฎหมายนี้ โดยนำมาจากวลีในคัมภีร์สื่อจี้และซ่างชู
เรวะ
จักรพรรดิอากิฮิโตะสละราชสมบัติเมื่อวันที่ 30 เมษายน 2019 นับเป็นการสละราชสมบัติครั้งแรกในรอบราวสองร้อยปี เพราะรู้วันล่วงหน้า จึงประกาศชื่อศักราชใหม่ได้ก่อนหนึ่งเดือน ปี 2019 จึงเป็นปีเฮเซที่ 31 ตั้งแต่ 1 มกราคมถึง 30 เมษายน และเป็นปีเรวะที่ 1 ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม แผนที่แสดง 平成31年4月30日 แล้วต่อด้วย 令和元年5月1日 รัฐบาลระบุว่า เท่าที่มีบันทึกปรากฏ เรวะเป็นชื่อศักราชแรกที่นำมาจากหนังสือของญี่ปุ่นแทนที่จะเป็นคัมภีร์คลาสสิกของจีน ที่มาคือบทนำของบทกวีดอกบ๊วยสามสิบสองบทในเล่มที่ 5 ของมันโยชู ซึ่งบรรยายงานเลี้ยงที่จวนของโอโตโมะ โนะ ทาบิโตะ ณ ดาไซฟุ ในวันที่ 13 เดือน 1 ปีเท็มเปียวที่ 2 (730) ว่า 初春令月、氣淑風和 “ในเดือนอันงดงามแห่งต้นวสันต์ อากาศแจ่มใส สายลมอ่อนโยน” ชื่อนี้มาจากบทนำที่เป็นร้อยแก้ว ไม่ใช่จากบทกวีบทใดบทหนึ่ง บทนำนี้เขียนเป็นภาษาจีน และนักอรรถาธิบายสืบคำ 令月 ในบทนำย้อนไปถึงบท “กลับสู่ท้องทุ่ง” ของจางเหิง (78–139) กวีสมัยฮั่นตะวันออก ซึ่งได้รับการเก็บรักษาไว้ในเหวินเสวี่ยนแห่งศตวรรษที่ 6 โดยมีวลี 仲春令月、時和氣清 อักษรแปดตัวนี้ตรงกันถึงห้าตัว เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2019 กระทรวงการต่างประเทศญี่ปุ่นให้คำอธิบายภาษาอังกฤษของชื่อศักราชว่า “beautiful harmony” (ความกลมกลืนอันงดงาม) หลังจากสื่อต่างประเทศบางแห่งแปล 令 ว่า “command” (คำสั่ง) โดยระบุว่าเป็นการอธิบายความหมาย ไม่ใช่คำแปลอย่างเป็นทางการ
ปีจักรพรรดิ
โหมดประวัติศาสตร์ยังแสดงโคกิ (皇紀) ซึ่งเป็นการนับปีตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิจิมมุ จักรพรรดิองค์แรกในตำนาน รัฐบาลรับระบบนี้มาใช้ในปี 1872 และกำหนดให้การขึ้นครองราชย์ดังกล่าวอยู่ในปี 660 ก่อนคริสตกาล ซึ่งเป็นปีที่นำมาจากลำดับเหตุการณ์ในนิฮงโชกิ โดยไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์รองรับ ปีโคกิเท่ากับปีคริสต์ศักราชบวก 660 ดังนั้นปี 1940 จึงเป็นปี 2600 พิธีของรัฐเพื่อฉลองวาระนี้จัดขึ้นหน้าพระราชวังหลวงเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 1940 และเครื่องบินขับไล่ประจำเรือบรรทุกเครื่องบินแบบ 0 ของกองทัพเรือ ซึ่งนำเข้าประจำการในปีนั้น ก็ได้ “0” มาจากเลขหลักสุดท้ายของ 2600