Adi Agom
आदि
चीनी-तिब्बती परिवार (तिब्बती-बर्मी शाखा, तानी, पश्चिमी)
अदी (अदी अगोम, "लोगों के शब्द") पूर्वोत्तर भारत के अरुणाचल प्रदेश की एक प्रमुख तानी भाषा है। अदी लोग अरुणाचल के सबसे बड़े आदिवासी समूहों में से एक हैं, जिनकी अनेक उप-जनजातियाँ (पादम, मिन्योंग, गालो, पासी, कोमकार, तांगम, बोरी) परस्पर बोधगम्य उपभाषाएँ बोलती हैं। यह तीन विभेदक स्वराघातों (टोन) वाली स्वराघातीय भाषा है, जिसमें पदानुक्रमिक सामंजस्य के साथ बहुसंश्लेषणात्मक (polysynthetic) क्रिया-रूपविज्ञान पाया जाता है। अदी का पारंपरिक पारिस्थितिक ज्ञान अदी सांस्कृतिक अध्ययन केंद्र (Adi Cultural Studies Centre) के प्रकाशनों में प्रलेखित किया गया है। प्रमुख सांस्कृतिक प्रतीकों में अरन (Aran) उत्सव तथा प्रतिष्ठित गालो (Galo) सेतु-स्थापत्य शामिल हैं।
कहाँ बोली जाती है
आदि में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: चीनी-तिब्बती परिवार (तिब्बती-बर्मी शाखा, तानी, पश्चिमी)
| अर्थ | आदि | हाखा चिन | लद्दाखी | लेपचा | तंगखुल नागा | सिक्किमी | मिज़ो |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ihi /ihi/ | ti /ti/ | ཆུ /tɕʰu/ | ᰣᰫᰵ /ʔuŋ/ | ze /ze/ | ཆུ /tɕʰu/ | tui /tui/ |
| आग | emi /emi/ | mei /mei/ | མེ /me/ | ᰕᰧ /mi/ | mei /mei/ | མེ /mi/ | mei /mei/ |
| सूरज | donyi /doɲi/ | ni /ni/ | ཉི་མ /ɲima/ | ᰠᰗᰪᰭ /sətsɯk/ | nyithui /ɲitʰui/ | ཉིམ /ɲim/ | ni /ni/ |
| चाँद | polo /polo/ | thla /tʰla/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ᰜᰦᰟᰨ /lavo/ | lai /lai/ | ཟླ་བོ /dau/ | thla /tʰla/ |
| तारा | takar /takar/ | arfi /ʔarfi/ | སྐར་མ /skarma/ | ᰠᰝᰩᰲ /səhɔr/ | sira /siraː/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | arsi /arsi/ |
| रात | yoman /jomaŋ/ | zan /zan/ | མཚན /tsʰen/ | ᰍᰱ /nap/ | ngayashong /ŋajaʃoŋ/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | zan /zan/ |
| बारिश | pedong /pedoŋ/ | ruah /rua/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ᰠᰨ /so/ | zingrot /ziŋrot/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ruah /ruaʔ/ |
| बर्फ़ | tapam /tapam/ | hawhra /hawhra/ | ཁ /kʰa/ | ᰠᰦᰍᰩᰰ /sanɔn/ | horam /horam/ | ཁ་བོ /kʰau/ | vur /vur/ |
| हवा | asar /asar/ | thli /tʰli/ | རླུང /l̥uŋ/ | — | masi /masi/ | རླུང /luŋ/ | thli /tʰli/ |
| मिट्टी | among /amoŋ/ | vawlei /vawlei/ | ས /sa/ | ᰑᰦᰳ /fat/ | ngalei /ŋalei/ | ས /sa/ | lei /ˈlei̯/ |
| माता | ane /ane/ | nu /nu/ | ཨ་མ /ama/ | ᰣᰦᰕᰫ /ʔamu/ | ina /ina/ | ཨམ /am/ | nu /nu/ |
| पिता | abu /abu/ | pa /pa/ | ཨ་བ /aba/ | ᰣᰦᰓᰨ /ʔabo/ | apa /apa/ | ཨ་པོ /apo/ | pa /pa/ |
| बेटी | ome /ome/ | fanu /fanu/ | བུ་མོ /bomo/ | ᰊᰣᰤᰪᰀᰪᰱ /təʔjɯkɯp/ | nawngalawu /nawŋalawu/ | བུམ /bum/ | fanu /fanu/ |
| मैं | ngo /ŋo/ | kei /kei/ | ང /ŋa/ | ᰃᰨ /go/ | i /i/ | ང་ /ŋa/ | kei /kei/ |
| तुम | no /no/ | nang /naŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ᰝᰩ /hɔ/ | na /na/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | nang /naŋ/ |
| हम | ngolu /ŋolu/ | kanmah /kanmaʔ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | ᰀᰦᰚᰫ /kaju/ | ithum /itʰum/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | keini /keini/ |
| नाम | amin /amin/ | min /min/ | མིང /miŋ/ | ᰣᰦᰓᰥᰤᰦᰵ /ʔabrjaŋ/ | amin /amin/ | མིང་ /miŋ/ | hming /hmiŋ/ |
| व्यक्ति | tani /tani/ | mi /mi/ | མི /mi/ | ᰕᰛᰩ /mərɔ/ | — | མི /mi/ | mi /mi/ |
| सिर | dumpo /dumpo/ | lu /lu/ | མགོ /ɡo/ | ᰣᰦᰋᰤᰦᰭ /ʔatʰjak/ | kui /kui/ | མགོ /ɡo/ | lu /lu/ |
| आँख | amik /amik/ | mit /mit/ | མིག /mik/ | ᰣᰦᰕᰧᰭᰶ /ʔamik/ | mi /mi/ | མིག /mik/ | mit /mit/ |
| कान | nyarung /ɲaruŋ/ | hna /hna/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | ᰉᰫᰲ /ɲur/ | khana /kʰana/ | — | beng /beŋ/ |
| मुँह | nappa /nappa/ | kaa /kaː/ | ཁ /kʰa/ | — | khamor /kʰamor/ | ཁ /kʰa/ | kâ /ka/ |
| दाँत | yipung /jipuŋ/ | ha /ha/ | སོ /so/ | ᰣᰑᰨ /afo/ | ha /ha/ | སོ /so/ | ha /ha/ |
| जीभ | ayo /ajo/ | lei /lei/ | ལྕེ /ltʃe/ | ᰣᰜᰧ /ali/ | male /male/ | ལྕེ /tɕe/ | lei /lei/ |
| हाथ | ali /ali/ | kut /kut/ | ལག་པ /lakpa/ | ᰣᰦᰀᰶ /ʔakə/ | pang /paŋ/ | ལག་ཀོ /lako/ | kut /kut/ |
| पैर | ale /ale/ | ke /ke/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | ᰣᰦᰋᰩᰵ /ʔatʰɔŋ/ | phei /pʰei/ | རྐངམ /kaːm/ | ke /ke/ |
| दिल | gangki /ɡaŋki/ | lung /luŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ᰣᰦᰜᰪᰳ /ʔalɯt/ | mokyaba /mokjaba/ | སྙིང /ɲiŋ/ | thinlung /tʰinluŋ/ |
| हड्डी | along /aloŋ/ | ruh /ruh/ | རུས་པ /ruspa/ | ᰣᰛᰳ /ʔarat/ | ara /ara/ | རུས་པ /rupa/ | ruh /ruh/ |
| खून | ui /ui/ | thi /tʰî/ | ཁྲག /kʰraq/ | ᰟᰧ /vi/ | ashi /aʃi/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | thisen /tʰiseːn/ |
| प्रेम | kanom /kanom/ | daw /daw/ | དགའ /ɡa/ | ᰣᰦᰆᰬ /ʔace/ | cha /tʃa/ | དགའ /ɡa/ | hmangaih /hmaŋai/ |
| पेड़ | esing /esiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ᰀᰫᰵ /kuŋ/ | leiyik /leijik/ | ཤིང /ɕiŋ/ | thingkung /tʰiŋkuŋ/ |
| कुत्ता | eki /eki/ | ui /ui/ | ཁྱི /kʰi/ | ᰀᰈᰫ /kəʒu/ | ui /ui/ | ཁྱི /kʰi/ | ui /ui/ |
| बिल्ली | mero /mero/ | minu /minu/ | བྱི་ལ /pila/ | ᰣᰦᰜᰤᰫ /ʔalju/ | mibu /mibu/ | ཞི་མི /ʑimi/ | zawhte /zɔʔte/ |
| मछली | ngo /ŋo/ | nga /ŋà/ | ཉ /ɲa/ | ᰋᰨ /ŋo/ | khai /kʰai/ | ཉ /ɲa/ | sangha /saŋha/ |
| पक्षी | pettang /pettaŋ/ | vate /vaʔteʔ/ | བྱ /bja/ | ᰑᰨ /fo/ | vanao /vanao/ | བྱ /bja/ | sava /sava/ |
| भालू | situm /situm/ | vom /vom/ | དྲེན་མོ /drenmo/ | — | singom /siŋom/ | — | savawm /savɔm/ |
| घर | oekum /oekum/ | inn /in/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ᰜᰧᰶ /li/ | shim /ʃim/ | ཁྱིམ /kʰim/ | in /in/ |
| दूध | anyun /aɲun/ | hnuk /hnuk/ | འོ་མ /oma/ | — | seina /seinə/ | ཨོམ /om/ | hnute tui /hnute tui/ |
| नमक | alo /alo/ | ci /tsi/ | ཚྭ /tsʰa/ | ᰟᰩᰮ /vom/ | machi /matʃi/ | ཚྭ /tsʰa/ | chi /tʃi/ |
| वाइन | onggur alang /oŋɡur alaŋ/ | misur hang /misur haŋ/ | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | drakhara /drakʰaːra/ | — | uain /uain/ |
| किताब | kitab /kitab/ | cauk /tsauk/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ᰇᰨ /cʰo/ | lairik /lairik/ | དེབ /dep/ | lehkhabu /leʔkʰabu/ |
| खाना | dod /dod/ | ei /ei/ | ཟ /za/ | ᰙᰨ /dzo/ | ngui /ŋui/ | ཟ /sa/ | ei /ei/ |
| पीना | tunam /tunam/ | din /din/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ᰋᰩᰵ /tʰɔŋ/ | rai /rai/ | འཐུང /tʰuŋ/ | in /in/ |
| एक | ako /ako/ | pakhat /pakʰat/ | གཅིག /tɕik/ | ᰀᰦᰳ /kat/ | kha /kʰa/ | གཅིག /tɕiʔ/ | pakhat /pakʰat/ |
| दो | anyi /aɲi/ | pahnih /pahniʔ/ | གཉིས /ɲis/ | ᰉᰬᰳ /ɲet/ | khani /kʰani/ | གཉིས་ /ɲiː/ | pahnih /pahniʔ/ |
| तीन | aum /aum/ | pathum /patʰum/ | གསུམ /sum/ | ᰠᰦᰮ /səm/ | kathum /katʰum/ | གསུམ /sum/ | pathum /patʰum/ |
| चार | api /api/ | pali /pali/ | བཞི /ʒi/ | ᰑᰜᰧ /fali/ | mati /məti/ | བཞི /ʑi/ | pali /pali/ |
| पाँच | ango /aŋo/ | panga /paŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ᰑᰅᰫ /fəŋu/ | phanga /pʰəŋa/ | ལྔ /ŋa/ | panga /paŋa/ |
| नमस्ते | nasi sukna /nasi sukna/ | na dam maw /na dam maw/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ᰂᰦᰮᰛᰧᰶ /kʰamri/ | hayau /hajau/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | chibai /tʃibai/ |
| धन्यवाद | nasi /nasi/ | ka lawm /ka lawm/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ᰀ᰷ᰥᰩᰭᰇᰧᰶ /ʈɔkcʰi/ | ase /ase/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ka lawm e /ka lɔːm e/ |
| अच्छा | atom /atom/ | ṭha /ʈʰa/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ᰣᰦᰛᰤᰫᰮ /ʔarjum/ | kahei /kahei/ | ལེགམ /lɛm/ | ṭha /tɾʰa/ |
| लाल | lelen /lelen/ | sen /sen/ | དམར་པོ /marpo/ | ᰠᰦᰵ /saŋ/ | kahunga /kahuŋa/ | དམར་པོ /maːpu/ | sen /sen/ |
| सफ़ेद | yalun /jalun/ | raang /raːŋ/ | དཀར་པོ /kar po/ | ᰣᰦᰌᰫᰮ /ʔadum/ | kachar /katʃar/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | vâr /var/ |
| काला | yora /jora/ | dum /dum/ | ནག་པོ /nakpo/ | — | kachik /katʃik/ | — | dum /dum/ |
| हरा | yaying /jajiŋ/ | hring /hriŋ/ | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | khamateka /kʰamateka/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | hring /hriŋ/ |
| नीला | yasanna /jasanna/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | khamaying /kʰamajiŋ/ | — | dumpâwl /dumpɔl/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम