چام
पश्चिमी चाम
ऑस्ट्रोनेशियाई (मलयो-पॉलिनेशियन, चामिक)
पश्चिमी चाम (cja) चामिक शाखा की ऑस्ट्रोनेशियाई भाषा है, जो कंबोडिया (कम्पोंग चाम, बत्तंबांग, पुरसात) तथा दक्षिणी वियतनाम के कुछ भागों (आन ज्यांग, ताय निन्ह) के चाम मुस्लिम समुदायों की भाषा है; बोलने वाले लगभग 1.9 लाख। चंपा राज्य की राजधानी विजय के 1471 ई. में दाई वियत के हाथों पतन और 1832 के अंतिम विनाश के बाद बड़ी संख्या में चाम पश्चिम की ओर भागे और कंबोडिया में मलय प्रभाव के अंतर्गत क्रमशः सुन्नी इस्लाम में परिवर्तित हुए। आज पश्चिमी चाम धार्मिक ग्रंथों के लिए जावी शैली की अरबी लिपि का प्रयोग करती है; ऐतिहासिक चाम ब्राह्मी लिपि (पल्लव-ग्रंथ से उतरी) वियतनाम की पूर्वी चाम (cjm) में सुरक्षित है। इस भाषा ने वियतनामी संपर्क से आए स्वराघात खो दिए और उसके स्थान पर कंठ्य भेद पर आधारित रजिस्टर विकसित किया।
कहाँ बोली जाती है
पश्चिमी चाम में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Ethnologue: cja
- Thurgood (1999) From Ancient Cham to Modern Dialects
- Aymonier & Cabaton (1906) Dictionnaire čam-français
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियाई (मलयो-पॉलिनेशियन, चामिक)
| अर्थ | पश्चिमी चाम | पूर्वी चाम | पुरानी चाम | मिनांगकबाउ | इबान | मूसी | बंजार |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ايا /ja/ | ꨀꨳꨩ /ʔiaː/ | ie /ʔiə/ | aia /aia/ | ai /ai/ | ayek /ajek/ | banyu /baɲu/ |
| आग | افوي /apuei/ | ꨀꨚꨶꨬ /apuei/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| सूरज | أديتياء /aditiak/ | ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ /aɗitiaʔ/ | huriy /hurij/ | matoari /matoaɾi/ | mata-ari /mataari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ |
| चाँद | بيلن /bilan/ | ꨝꨪꨤꩆ /ɓilan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| तारा | فتاۛء /patɨʔ/ | ꨝꨪꨓꨭꩀ /ɓituʔ/ | bituk /bituʔ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| रात | مالم /malam/ | ꨠꨤꩌ /mələm/ | malam /malam/ | malam /malam/ | malam /malam/ | malem /maləm/ | malam /malam/ |
| हवा | أڠين /aŋin/ | ꨀꨋꨪꩆ /ʔaŋin/ | — | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ |
| मिट्टी | تانه /tanah/ | ꨓꨘꩍ /tanah/ | — | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ |
| पत्थर | فتاو /patau/ | ꨝꨓꨭꨥ /ɓatuw/ | batau /batau/ | batu /ˈbatu/ | batu /ˈbatu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ |
| माता | ماي /mai/ | ꨀꨟꨰꩀ /ameʔ/ | inā /ina/ | amak /amaʔ/ | indai /indai/ | mak /mak/ | uma /uma/ |
| पिता | أمآ /amaː/ | ꨀꨟꨲ /amɨ/ | amā /ama/ | abak /abaʔ/ | apai /apai/ | bapak /bapak/ | abah /abah/ |
| मैं | كاو /kɔw/ | ꨕꨨꨵꩀ /ɗahlaʔ/ | ku /ku/ | ambo /ambo/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| तुम | هاۛ /hɨ/ | ꨨꨲ /hɨ/ | hã /haː/ | ang /aŋ/ | nuan /nuan/ | kau /kau/ | ikam /ikam/ |
| हम | دري /drej/ | ꨁꨓꨩ /itaː/ | — /—/ | kito / kami /kito / kami/ | kitai / kami /kitai / kami/ | kito / kami /kito / kami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| नाम | أڠن /aŋan/ | ꨀꨋꩆ /aŋan/ | angan /aŋan/ | namo /namo/ | nama /nama/ | namo /namo/ | ngaran /ŋaran/ |
| आँख | متا /mata/ | ꨟꨓꨩ /mətaː/ | matā /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ |
| दाँत | تڬي /taɡɛj/ | ꨓꨈꨬ /taɡaj/ | tagai /taɡaj/ | gigi /ɡiɡi/ | ngeliʼ /ŋeliʔ/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ |
| जीभ | دله /dalah/ | ꨕꨤꩍ /dalah/ | dalah /dalah/ | lidah /lidah/ | dilah /dilah/ | lidah /lidah/ | ilat /ilat/ |
| हाथ | تاڠين /taŋin/ | ꨓꨊꨪꩆ /taŋin/ | taŋin /taŋin/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ |
| पैर | تاكاي /takai/ | ꨓꨆꨰ /takai/ | takai /takai/ | kaki /kaki/ | kaki /kaki/ | — | batis /batis/ |
| दिल | هتاي /hatai/ | ꨨꨓꨰ /hatai/ | hatai /hatai/ | ati /ati/ | ati /ati/ | hati /hati/ | ati /ati/ |
| हड्डी | تلڠ /talaŋ/ | ꨓꨤꩃ /talaŋ/ | talang /talaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ |
| खून | دره /darah/ | ꨕꨣꩍ /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ |
| प्रेम | ڬاوه /ɡauh/ | ꨀꨘꨪꩅ /anit/ | klɛn /klɛn/ | cinto /tʃinto/ | rinduai /rinduai/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| पेड़ | كايو /kajuv/ | ꨆꨢꨮꨭ /kajauː/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | batang /bataŋ/ |
| कुत्ता | أتحو /atʰuv/ | ꨀꨧꨮꨭ /ʔasaw/ | asuv /asuw/ | anjiang /aɲdʒiaŋ/ | ukui /ukui/ | anjing /andʒiŋ/ | hadupan /hadupan/ |
| बिल्ली | ميٛو /meuv/ | ꨟꨢꨥ /mɨjaw/ | mɛw /mɛw/ | kuciang /kutʃiaŋ/ | mayau /majau/ | kucing /kutʃiŋ/ | pusa /pusa/ |
| मछली | كان /kan/ | ꨁꨆꩆ /ikan/ | ikan /ikan/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikan/ | iwak /ˈiwak/ |
| अंडा | بوه /boh/ | — | — | talua /talua/ | telu /təlu/ | telok /telok/ | hintalu /hintalu/ |
| घर | تحاڠ /tʰaŋ/ | ꨧꩃ /saːŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | rumah /ɾumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ |
| खाना | هواء /huak/ | ꨨꨶꩀ /huaʔ/ | bɔh /bɔh/ | makan /makan/ | makai /makai/ | makan /makan/ | makan /makan/ |
| पीना | ماوم /maum/ | ꨟꨑꨭꩌ /mɨɲum/ | mɛnum /mɛnum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | minum /minum/ | nginum /ŋinum/ |
| एक | تحا /tʰa/ | ꨧ /saː/ | sa /sa/ | ciek /tʃieʔ/ | satu /satu/ | siko /siko/ | asa /asa/ |
| दो | ڎوا /ɗuə/ | ꨕꨶ /duaː/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ |
| तीन | كلاو /klaw/ | ꨆꨵꨯꨱ /klɔw/ | klau /klau/ | tigo /tiɡo/ | tiga /tiɡa/ | tigo /tiɡo/ | talu /talu/ |
| पाँच | لاماۛ /lamɨː/ | ꨤꨪꨟꨩ /limɨ/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ |
| नमस्ते | سلام /salam/ | ꨦꨤꩌ /salam/ | — /—/ | salam /salam/ | salam /salam/ | halo /halo/ | salam /salam/ |
| धन्यवाद | تريما كاسيه /tarima kasiʔ/ | ꨙꨶ ꨜꨲꩊ /ɗua pʰuəl/ | — /—/ | tarimo kasiah /taɾimo kasiah/ | terima kasih /tərima kasih/ | terimo kasih /terimo kasih/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| अच्छा | سيام /siam/ | ꨧꨳꩌ /siam/ | siam /siam/ | rancak /ɾantʃaʔ/ | manah /manah/ | bagus /baɡus/ | bagus /baɡus/ |
| नया | باهاو /bahau/ | ꨝꨣꨭꨥ /ɓaruw/ | — | baru /baru/ | baru /baru/ | anyar /aɲar/ | hanyar /haɲar/ |
| लाल | ماۛرياه /mɨriah/ | ꨟꨣꨳꩍ /mɨriah/ | mưriah /mɨriah/ | sirah /siɾah/ | mirah /miɾah/ | merah /ˈmerah/ | habang /habaŋ/ |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम