Pinayuanan
पाइवान
ऑस्ट्रोनेशियन (पाइवानिक)
पाइवान दूसरी सबसे बड़ी फ़ॉर्मोसन (ताइवानी मूलनिवासी) भाषा है, जो दक्षिणी ताइवान (पिंगतुंग, ताइतुंग) में लगभग 96 हज़ार लोगों द्वारा बोली जाती है, जिनमें से करीब 10 हज़ार इसे रोज़मर्रा में मातृभाषा के रूप में इस्तेमाल करते हैं। इसकी विशेषता कुलीन और सामान्य जन के बीच शब्दावली के स्तर का विभाजन है — मुखिया और अभिजात एक अलग शब्दकोशीय परत का प्रयोग करते हैं। पाइवान लोग अपनी परंपराओं में "सौ-कदम" पिट वाइपर (साँप) की कलाकृति के लिए प्रसिद्ध हैं। इसे आधिकारिक रूप से ताइवान की 16 मूलनिवासी ऑस्ट्रोनेशियाई भाषाओं में से एक माना जाता है, और 2001 से इसे मानकीकृत लैटिन वर्तनी के साथ प्राथमिक विद्यालयों में पढ़ाया जाता है।
कहाँ बोली जाती है
पाइवान में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोनेशियन (पाइवानिक)
| अर्थ | पाइवान | प्रोटो-ऑस्ट्रोनेशियन | पुयुमा | बुनुन | रुकाई | थाओ | पाज़ेह |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | zaljum /zaʎum/ | *daNum /daNum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | acilai /aˈtsilai/ | sazum /saðum/ | dalum /dalum/ |
| आग | sapuy /sapui/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | apoy /aˈpoi/ | apuy /apuj/ | hapuy /hapuj/ |
| सूरज | qadaw /qadaw/ | *waRi /waRi/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | vai /vai/ | fitulha /fituʎa/ | rizax /ɾizax/ |
| चाँद | qiljas /qiʎas/ | *bulaN /bulaN/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | dramare /ɖamaɾə/ | furaz /fuɾað/ | ilas /ilas/ |
| तारा | vituqan /vituqan/ | *bituqen /bituqen/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | tariaw /taɾiaw/ | fituʼish /fituʔiʃ/ | mintol /mintol/ |
| रात | qezemezemetj /qəzəməzəmətʲ/ | *beRŋi /beʀŋi/ | ʼarmeng /ʔarməŋ/ | labian /labian/ | maʼungu /maʔuŋu/ | tanlhuan /tanɬuan/ | xinian /xinian/ |
| बारिश | qudjalj /quɟaʎ/ | *quzaN /quzaN/ | ʼudal /ʔudal/ | qudan /qudan/ | odalə /odalə/ | qusaz /qusað/ | udan /udan/ |
| बर्फ़ | sulja /suʎa/ | *SuReNa /SuReNa/ | urelra /uɾəla/ | paav /paav/ | pasaabu /pasaːbu/ | ulhza /uɬða/ | hahela /hahela/ |
| हवा | vali /vali/ | *bali /bali/ | bali /baɭi/ | luvluv /luvluv/ | sasəvəranə /sasəvəɾanə/ | fari /faɾi/ | bari /baɾi/ |
| मिट्टी | qipu /qipu/ | *taneq /taneq/ | dare /ðarə/ | dalah /dalah/ | dae /daə/ | pruq /pruq/ | daxe /daxəʔ/ |
| पत्थर | qaciljai /qatsiʎai/ | *batu /batu/ | barasa /barasa/ | batu /batu/ | lrənəgə /ɭənəɡə/ | fatu /fatu/ | batu /batu/ |
| पहाड़ | gadu /ɡadu/ | *bukij /bukij/ | zenan /ʐənan/ | ludun /ludun/ | lregelrege /ɭəɡəɭəɡə/ | huzun /huðun/ | — |
| समुद्र | ljavek /ʎavək/ | *tenem /tenem/ | lrevek /ɭəvək/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | laveke /ɭavəkə/ | wazakan /waðakan/ | awas /awas/ |
| माता | kina /kina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | kainā /kaiˈnaː/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| पिता | kama /kama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | amā /aˈmaː/ | ama /ama/ | aba /aba/ |
| बेटी | aljak a vavayan /aʎak a vavajan/ | — | walrak na babayan /waɭak na babajan/ | uvaazpingaz /uvaazpiŋaz/ | ababay ka lalake /ababai ka lalake/ | — | — |
| मैं | tiaken /tiakən/ | *aku /aku/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | kunaku /kunaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ |
| तुम | sun /sun/ | *iSu /iSu/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | kusu /kusu/ | ihu /ʔihu/ | isiu /isiu/ |
| हम | titjen / tiamen /titʲən / tiamən/ | *kita / *kami /kita / kami/ | taita / mimi /taita / mimi/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | kuta / kunai /kuta / kunai/ | ita / yamin /ʔita / jamin/ | ita / yami /ita / jami/ |
| नाम | ngadan /ŋadan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | ngadhalj /ŋaðaɭ/ | tanan /tanan/ | ngadan /ŋadan/ |
| व्यक्ति | caucau /tsautsau/ | *Cau /tsau/ | trau /ʈau/ | bunun /bunun/ | umawmase /umawmasə/ | caw /θaw/ | saw /saw/ |
| सिर | qulu /qulu/ | *quluh /quluh/ | tranguruʼ /ʈaŋuɾuʔ/ | bungu /buŋu/ | aolo /aoɭo/ | punuq /punuq/ | punu /punu/ |
| आँख | maca /matsa/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | maca /ˈmatsa/ | maca /maθa/ | daurik /dauɾik/ |
| कान | caliŋa /tsaliŋa/ | *Caliŋa /tsaliŋa/ | tangila /taŋiɭa/ | tainga /taiŋa/ | calinga /tsaɭiŋa/ | lharina /ɬarina/ | sainga /saiŋa/ |
| नाक | ŋudus /ŋudus/ | *ujuŋ /ujuŋ/ | tingran /tiŋɾan/ | ngutus /ŋutus/ | ngongoanə /ŋoŋoanə/ | muzin /muðin/ | muzing /muziŋ/ |
| मुँह | angal /aŋaɭ/ | — | indan /indan/ | ngulus /ŋulus/ | ngodoy /ŋoˈdoi/ | ruzic /ɺuðiθ/ | ahan /ahan/ |
| दाँत | alis /aɭis/ | *nipen /nipen/ | wali /wali/ | nipun /nipun/ | valisi /valisi/ | nipin /nipin/ | lepeng /ləpəŋ/ |
| जीभ | sema /səma/ | *Sema /Sema/ | lidam /ɭiɖam/ | mamaʼ /mamaʔ/ | lidamə /ɭidamə/ | zama /ðama/ | dahama /dahama/ |
| हाथ | lima /lima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | alima /aˈlima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ |
| दिल | varung /vaɾuŋ/ | *pusuq /pusuq/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | atay /aˈtai/ | putul /putul/ | baga /baɡa/ |
| हड्डी | cuqelalj /tsuqəlaʎ/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | ukak /ukak/ | tuhnaz /tuhnað/ | colalə /tsoɭaɭə/ | puʼu /puʔu/ | bul /bul/ |
| खून | djamuq /ɟamuq/ | *daRaq /daRaq/ | damuk /damuk/ | haidang /haidaŋ/ | eray /əˈɾai/ | talhum /taɬum/ | damu /damu/ |
| टट्टी | caqi /tsaqi/ | *Caqi /tsaqi/ | traʼi /ʈaʔi/ | taki /taki/ | caki /tsaki/ | caqi /θaqi/ | — |
| प्रेम | nasaqaqa /nasaqaqa/ | — /—/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | ababai /aˈbabai/ | madaidaz /madaiðað/ | — /—/ |
| पेड़ | kasiw /kasiw/ | *kaSiw /kaSiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | cəkələ /tsəkələ/ | lhalum /ʎalum/ | kahuy /kahuj/ |
| कुत्ता | vatu /vatu/ | *asu /asu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | takanaw /taˈkanau/ | atu /atu/ | wazu /wazu/ |
| बिल्ली | ngiaw /ŋiaw/ | — /—/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | ngiyaw /ŋiˈjau/ | posi /posi/ | — /—/ |
| मछली | ciqaw /tsiqaw/ | *Sikan /Sikan/ | kuraw /kuɾaw/ | iskan /iskan/ | kaʼangə /kaʔaŋə/ | rusaw /ɾusaw/ | alaw /alaw/ |
| पक्षी | qayaqayam /qajaqajam/ | *manuk /manuk/ | ayam /ajam/ | hazam /hazam/ | adhadhamə /aðaðamə/ | rumfaz /ɾumfað/ | ayam /ajam/ |
| तितली | pepe /pəpə/ | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | aribanglranglrawan /aɾibaŋɭaŋɭawan/ | balikuan /balikuan/ | lialivarane /ɭiaɭiˈvaɾanə/ | kurari /kuɾaɾi/ | — |
| अंडा | qecilu /qətsiɭu/ | *qiCeluR /qicəlur/ | bitrenun /biʈənun/ | lububunun /lububunun/ | batuku /batuku/ | qaricuy /qaɾiθuj/ | batu pataru /batu pataɾu/ |
| भालू | cumay /tsumai/ | *Cumay /Cumay/ | trumay /ʈumaj/ | tumaz /tumað/ | cumay /tsuˈmai/ | cumay /θumai/ | — |
| घोड़ा | rigi /ɾiɡi/ | — | eva /əva/ | tasasikis /tasasikis/ | rigi /ɾiɡi/ | tishmamraw /tiʃmamɾaw/ | gamay /ɡamaj/ |
| घर | umaq /umaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | daane /daːne/ | kayan /kajan/ | xuma /xuma/ |
| शहद | alju /aʎu/ | — | kawalruwan /kawaɭuwan/ | vanu /vanu/ | valu /vaɭu/ | fulhia wa madahun /fuɬia wa madahun/ | — |
| नमक | qatia /qatia/ | *qasiRa /qasiRa/ | iyam /ijam/ | hasila /hasila/ | timu /ˈtimu/ | qtilha /qtiɬa/ | pahah /pahah/ |
| वाइन | vava /vava/ | — | kutra /kuʈa/ | — | bava /bava/ | — | — |
| चावल | paday /padai/ | *beRas /beRas/ | veras /vəɾas/ | cilas /tsilas/ | pagay /paˈɡai/ | — | — |
| लोहा | vatjuljayan /vatʲuʎajan/ | *Namat /Namat/ | batulrayaw /batuɭajaw/ | ngul-a /ŋulʔa/ | adreme /aˈɖəmə/ | balis /balis/ | — |
| पहिया | tjukutjuku /tʲukutʲuku/ | — | mutralatralaw /muʈalaʈalaw/ | tauntaun /tauntaun/ | palridingi /paɭiˈdiŋi/ | — | — |
| किताब | sapitj /sapitʲ/ | — | valray /vaɭaj/ | patasan /patasan/ | hungu /huŋu/ | patashan /pataʃan/ | babizu /babizu/ |
| खाना | keman /kəman/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | waane /ˈwaːne/ | kuman /kuman/ | mekan /məkan/ |
| पीना | temekel /təməkəl/ | *inum /inum/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | otobi /oˈtobi/ | naqayan /naqajan/ | mimaazip /mimaːzip/ |
| सोना | qemreng /qəmɾəŋ/ | *tuduR /tuduR/ | alrupeʼ /aɭupəʔ/ | masabah /masabah/ | waapəcə /waːpətsə/ | malhus /maɬus/ | masuaw /masuaw/ |
| एक | ita /ita/ | *isa /isa/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | itha /iˈθa/ | tata /tata/ | adang /adaŋ/ |
| दो | drusa /ɖusa/ | *duSa /duSa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | drusa /ɖusa/ | tusha /tuʃa/ | dusa /dusa/ |
| तीन | tjelu /tʲəlu/ | *telu /telu/ | telu /təlu/ | tau /tau/ | tolo /tolo/ | turu /tuɾu/ | turu /tuɾu/ |
| चार | sepatj /səpatʲ/ | *Sepat /səpat/ | pat /pat/ | paat /paːt/ | səpatə /səpatə/ | shpat /ʃpat/ | supat /supat/ |
| पाँच | lima /lima/ | *lima /lima/ | lima /lima/ | hima /hima/ | lrima /ˈɭima/ | rima /rima/ | xasep /xasəp/ |
| सौ | taidai /taidai/ | *RaCus /RaCus/ | saleman /saɭəman/ | saba /saba/ | iday /idaj/ | shaba /ʃaba/ | haten /hatən/ |
| नमस्ते | masalu /masalu/ | — /—/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | sabaw /saˈbau/ | ya /ja/ | — /—/ |
| धन्यवाद | masalu /masalu/ | — /—/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | masalu /maˈsalu/ | mihu /mihu/ | — /—/ |
| अच्छा | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | — /—/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | manangi /maˈnaŋi/ | kapah /kapah/ | — /—/ |
| नया | vaquan /vaquan/ | *baqeRuh /baqeRuh/ | bekal /bəkaɭ/ | bahlu /baɬu/ | baavanə /baːvanə/ | faqlhu /faqɬu/ | xias /xias/ |
| लाल | qudjidjilj /quɟiɟiʎ/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | midarang /miɖaraŋ/ | madanghas /madaŋhas/ | dirərələ /diɾəɾələ/ | mashinaw /maʃinaw/ | lubahing /lubahiŋ/ |
| सफ़ेद | vuqavuqalj /vuqavuqaʎ/ | *ma-putiq /maputiq/ | bulenan /buɭənan/ | maduhlas /maduɬas/ | popoli /poˈpoli/ | mapuzi /mapuði/ | risilaw /ɾisilaw/ |
| काला | qucengecengel /qutsəŋətsəŋəl/ | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | udedem /uɖəɖəm/ | matahdung /matahduŋ/ | maicəlrəngə /maitsəɭəŋə/ | maqusum /maqusum/ | terehen /təɾəhən/ |
| हरा | liljuas /ɭiʎuas/ | — | miraʼat /miraʔat/ | masanglav /masaŋlav/ | salesese /saləsəsə/ | madishlum /madiʃlum/ | tululik /tululik/ |
| नीला | cangiangia /tsaŋiaŋia/ | — | tremangiya /ʈəmaŋija/ | masanglav /masaŋlav/ | salesese /saləsəsə/ | madishlum /madiʃlum/ | — |
| कंप्यूटर | tinnaw /tinnaw/ | — | tinnaw /tinnaw/ | tinnau /tinnau/ | tinnaw /tinˈnau/ | tiannau /tiannau/ | — |
| सुशी | susi /susi/ | — | — | — | — | — | — |
| चाय | ucia /utsia/ | — | — | ucia /utsia/ | ucia /uˈtsia/ | — | — |
| कॉफ़ी | kuhi /kuhi/ | — | — | kapi /kapi/ | kahwi /ˈkahwi/ | — | — |
| चीनी | ljualju /ʎuaʎu/ | — | walru | kamasia /kamasia/ | alualu /aluˈalu/ | — | — |
| संतरा | tjianes /tʲianəs/ | — | — | izuk /izuk/ | — | — | — |
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम