کوردیی خوارین
दक्षिणी कुर्दी
भारोपीय परिवार (ईरानी शाखा, उत्तरपश्चिमी, कुर्दिश)
दक्षिणी कुर्द (केरमाशानी, पेहलेवानी, केल्होरी या लेकी भी) कुर्द भाषाओं की सबसे दक्षिणी शाखा है, जो कुर्मांजी (ku, उत्तरी) और सोरानी (ckb, मध्य) से भिन्न है। पश्चिमी ईरान (केरमानशाह, इलाम, लोरेस्तान) में ~30 लाख लोगों द्वारा बोली जाती है; ईरानी जनगणना के आँकड़ों में इसे लंबे समय से "कुर्द" के अंतर्गत समाहित कर लिया जाता रहा है, जिससे कम गणना होती रही है। दक्षिणी कुर्द में एर्गेटिव संरेखण नहीं है (सोरानी के विपरीत) और इसने कुछ पुरातन ईरानी विशेषताओं को बनाए रखा है, जबकि कुर्मांजी और सोरानी के साथ मूल कुर्द शब्दावली साझा करती है। लेकी उपभेद को कभी-कभी मुख्यधारा की दक्षिणी कुर्द से अलग माना जाता है।
कहाँ बोली जाती है
दक्षिणी कुर्दी में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: भारोपीय परिवार (ईरानी शाखा, उत्तरपश्चिमी, कुर्दिश)
| अर्थ | दक्षिणी कुर्दी | सोरानी कुर्दी | कुर्दी | फ़ारसी | लोरी | दारी | यहूदी फ़ारसी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ئاو /ɑːw/ | ئاو /ɑːw/ | av /ɑːv/ | آب /ɒːb/ | او /ɒw/ | آب /ɑːb/ | אב /ɒːb/ |
| आग | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | agir /ɑɡɪɾ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | تش /tæʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ |
| सूरज | رۆژ /ɾoʒ/ | خۆر /xoːɾ/ | roj /ɾoːʒ/ | خورشید /xorʃiːd/ | هور /hor/ | خورشید /xoɾʃed/ | חורשיד /xorʃiːd/ |
| चाँद | ماهنگ /mɑːhænɡ/ | مانگ /mɑːŋɡ/ | heyv /hejv/ | ماه /mɒːh/ | مانگ /mɒːŋɡ/ | ماه /mɑːh/ | מאה /mɒːh/ |
| तारा | ئەستارە /æstaːɾæ/ | ئەستێرە /ʔæsteːɾæ/ | stêrk /stɛːɾk/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | ستاره /esˈtɒːɾe/ | ستاره /setɑːˈɾa/ | סתארה /setɒre/ |
| रात | شەو /ʃɛw/ | شەو /ʃɛw/ | şev /ʃɛv/ | شب /ʃæb/ | شو /ʃow/ | شب /ʃaw/ | שב /ʃab/ |
| बारिश | باران /bɑːɾɑːn/ | باران /bɑːɾɑːn/ | baran /bɑːɾɑn/ | باران /bɒːˈɾɒːn/ | بارون /bɒːrun/ | باران /bɑːˈɾɑːn/ | — |
| बर्फ़ | بەفر /bɛfr/ | بەفر /bæfr/ | berf /bɛɾf/ | برف /bæɾf/ | برف /barf/ | برف /barf/ | ברף /bæɾf/ |
| हवा | با /baː/ | با /baː/ | ba /ba/ | باد /bɒːd/ | باد /bɒd/ | باد /bɑːd/ | באד /bɒd/ |
| मिट्टी | خاک /xak/ | خاک /xaːk/ | ax /ax/ | خاک /xɒːk/ | خاک /xɒːk/ | خاک /xɑːk/ | — |
| पत्थर | بەرد /bæɾd/ | بەرد /bɛɾd/ | kevir /kɛˈvɪɾ/ | سنگ /sæŋɡ/ | برد /beɾd/ | سنگ /saŋɡ/ | סנג /sæŋɡ/ |
| पहाड़ | کۊیە /kyːˈjæ/ | شاخ /ʃax/ | çiya /tʃɪˈja/ | کوه /kuːh/ | کوء /kuʔ/ | کوه /koːh/ | — |
| समुद्र | زەریا /zæɾˈjɑː/ | دەریا /dɛɾˈjaː/ | derya /dɛrˈja/ | دریا /dæɾˈjɒː/ | دریا /dærjɒ/ | بحر /bahr/ | — |
| माता | دالگ /dɑːlɡ/ | دایک /dɑːjɪk/ | dê /dɛː/ | مادر /mɒːdær/ | دا /dɒː/ | مادر /mɑːdaɾ/ | מאדר /mɒːdær/ |
| पिता | باوگ /bɑːwɡ/ | باوک /bɑːwk/ | bav /bɑːv/ | پدر /pedær/ | بُوَا /buwɒː/ | پدر /padaɾ/ | פדר /pedær/ |
| बेटी | دۊەت /dyːæt/ | کچ /kɪtʃ/ | keç /kɛtʃ/ | دختر /doxˈtæɾ/ | دختر /doxtær/ | دختر /duxˈtaɾ/ | דוכתר /doxˈtær/ |
| मैं | من /mɪn/ | من /mɪn/ | ez /ɛz/ | من /mæn/ | مه /me/ | من /man/ | מן /man/ |
| तुम | تۆ /to/ | تۆ /toː/ | tu /tu/ | تو /to/ | تو /to/ | تو /to/ | תו /to/ |
| हम | ئیمە /iːme/ | ئێمە /eːmæ/ | em /ɛm/ | ما /mɒː/ | ایما /iːmɑ/ | ما /mɑː/ | מא /mɒ/ |
| नाम | ناو /naw/ | ناو /naːw/ | nav /nav/ | نام /nɒːm/ | نوم /nom/ | نام /nɑːm/ | נאם /nɒm/ |
| व्यक्ति | کەس /kæs/ | کەس /kɛs/ | mirov /mɨˈrov/ | انسان /ʔenˈsɒːn/ | انسان /ensɒn/ | انسان /insɑːn/ | — |
| सिर | سەر /sæɾ/ | سەر /sɛɾ/ | ser /sɛɾ/ | سر /sæɾ/ | سر /sær/ | سر /sar/ | — |
| आँख | چەو /tʃæw/ | چاو /tʃɑːw/ | çav /tʃɑːv/ | چشم /tʃeʃm/ | چش /tʃæʃ/ | چشم /tʃaʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ |
| कान | گوێ /ɡweː/ | گوێ /ɡweː/ | guh /ɡuh/ | گوش /ɡuʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | גוש /ɡuʃ/ |
| नाक | لۊت /lyːt/ | لووت /luːt/ | poz /poz/ | بینی /biːˈniː/ | — | بینی /biːˈniː/ | — |
| मुँह | دەم /dæm/ | دەم /dɛm/ | dev /dɛv/ | دهان /dæˈhɒːn/ | گپ /ɡop/ | دهان /dahɑːn/ | — |
| दाँत | دیان /dijaːn/ | ددان /didaːn/ | diran /dɪˈɾaːn/ | دندان /dændɒːn/ | دندون /dendun/ | دندان /dandɑːn/ | דנדאן /dandɒn/ |
| जीभ | زوان /zwaːn/ | زمان /zɪmaːn/ | ziman /zɪˈmaːn/ | زبان /zæbɒːn/ | زون /zun/ | زبان /zabɑːn/ | זבאן /zabɒn/ |
| हाथ | دەس /dæs/ | دەست /dɛst/ | dest /dɛst/ | دست /dæst/ | دس /dæs/ | دست /dast/ | דסת /dæst/ |
| पैर | پا /pɑː/ | پێ /peː/ | pê /peː/ | پا /pɒː/ | پا /pɒː/ | پا /pɑː/ | פא /pɒ/ |
| दिल | دڵ /dɪɫ/ | دڵ /dɪɫ/ | dil /dɪl/ | دل /del/ | دل /del/ | دل /dil/ | דל /del/ |
| हड्डी | سوقان /soˈqɑːn/ | ئێسقان /eːsˈqaːn/ | hestî /hesˈtiː/ | استخوان /ostoˈxɒːn/ | استخو /ostexo/ | استخوان /ustuˈxɑːn/ | אסתכואן /ostoxɒn/ |
| खून | خوێن /xwiːn/ | خوێن /xwiːn/ | xwîn /xwiːn/ | خون /xuːn/ | خون /xun/ | خون /xuːn/ | כון /xun/ |
| प्रेम | عەشق /æʃq/ | خۆشەویستی /xoʃɛwiːstiː/ | evîn /ɛviːn/ | عشق /eʃq/ | عشق /ɛʃq/ | عشق /eʃq/ | עשק /eʃq/ |
| पेड़ | دار /dɑːɾ/ | دار /dɑːɾ/ | dar /dɑːɾ/ | درخت /deræxt/ | دار /dɒːɾ/ | درخت /daɾaxt/ | דרכת /deræxt/ |
| कुत्ता | سگ /sæɡ/ | سەگ /sɛɡ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | سگ /sæɡ/ | سَگ /sæɡ/ | سگ /saɡ/ | סג /sæɡ/ |
| बिल्ली | پشی /pʃiː/ | پشیلە /pʃiːlɛ/ | pisîk /pɪsiːk/ | گربه /ɡorbe/ | پشیله /pæʃilæ/ | پشک /puʃak/ | גורבה /ɡorbe/ |
| मछली | ماسی /maːsiː/ | ماسی /maːˈsiː/ | masî /maˈsiː/ | ماهی /mɒːˈhiː/ | ماهی /moi/ | ماهی /mɑːˈhiː/ | מאהי /mɒːhi/ |
| पक्षी | باڵنده /baːɫinde/ | باڵندە /baːɫɪndæ/ | balinde /balinde/ | پرنده /pæɾænde/ | بالنه /bɒlenæ/ | پرنده /parinda/ | — |
| अंडा | خا /xaː/ | هێلکە /heːlkæ/ | hêk /heːk/ | تخم‌مرغ /toxme morɣ/ | ترمغ /termoɣ/ | تخم‌مرغ /toxme morɣ/ | — |
| भालू | خرس /xɪɾs/ | ورچ /wɪrtʃ/ | hirç /hɪɾtʃ/ | خرس /xeɾs/ | خرس /xers/ | خرس /xirs/ | — |
| घोड़ा | ئەسپ /æsp/ | ئەسپ /ɛsp/ | hesp /hɛsp/ | اسب /æsb/ | اسب /æsb/ | اسپ /asp/ | — |
| घर | ماڵ /mɑːɫ/ | ماڵ /mɑːɫ/ | mal /mɑːl/ | خانه /xɒːne/ | حونه /hunæ/ | خانه /xɑːna/ | כאנה /xɒːne/ |
| दूध | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːɾ/ | şîr /ʃiːr/ | شیر /ʃiːɾ/ | شیر /ʃir/ | شیر /ʃiːr/ | שיר /ʃir/ |
| शहद | هەسەڵ /hæsæɫ/ | هەنگوین /hɛnɡwiːn/ | hingiv /hɪnˈɡiv/ | عسل /æsæl/ | عسل /æsæl/ | عسل /asal/ | — |
| नमक | نمەک /nɪmæk/ | خوێ /xweː/ | xwê /xweː/ | نمک /næˈmæk/ | نمک /nemæk/ | نمک /namak/ | נמך /næmæk/ |
| वाइन | شراو /ʃɪɾaːw/ | شەراب /ʃɛˈɾɑːb/ | şerab /ʃɛˈɾab/ | شراب /ʃæˈɾɒːb/ | شرو /ʃerow/ | شراب /ʃaˈrɑːb/ | — |
| लोहा | ئاسن /ɑːsɪn/ | ئاسن /ɑːsɪn/ | hesin /hɛˈsɪn/ | آهن /ʔɒːhæn/ | آهن /ɒhen/ | آهن /ɑːhan/ | — |
| पहिया | چەرخ /tʃæɾx/ | چەرخ /tʃarx/ | teker /tɛˈkɛɾ/ | چرخ /tʃærx/ | — | چرخ /tʃarx/ | — |
| रेशम | هەوریشم /hæwɾiʃɪm/ | ئاوریشم /ʔaːu̯ɾiːʃəm/ | hevirmiş /hɛvɪɾˈmɪʃ/ | ابریشم /æbriːˈʃæm/ | اوریشم /uriʃem/ | ابریشم /abreːʃam/ | — |
| किताब | کتاو /kɪtaːw/ | کتێب /kɪˈteːb/ | pirtûk /pɪɾˈtuːk/ | کتاب /keˈtɒːb/ | کتو /ketow/ | کتاب /kiˈtɑːb/ | — |
| खाना | خواردن /xwɑːɾdən/ | خواردن /xwɑːɾdɪn/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | خوردن /xordæn/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | خوردن /xoɾdan/ | חורדן /xordæn/ |
| पीना | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnˈæwæ/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnɛwɛ/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | نوشیدن /noʃidan/ | נושידן /nuːʃidæn/ |
| सोना | خەوتن /xɛwˈtɪn/ | خەوتن /xawˈtɪn/ | razan /raˈzan/ | خوابیدن /xɒːbiːˈdæn/ | خوسیدن /xowsiˈdan/ | خوابیدن /xɑːbiˈdan/ | — |
| एक | یەک /jæk/ | یەک /jɛk/ | yek /jɛk/ | یک /jek/ | یَک /jæk/ | یک /jak/ | יך /jek/ |
| दो | دوو /duː/ | دوو /duː/ | du /du/ | دو /do/ | دو /do/ | دو /du/ | דו /do/ |
| तीन | سێ /seː/ | سێ /seː/ | sê /seː/ | سه /se/ | سه /se/ | سه /se/ | סה /se/ |
| चार | چوار /tʃwaːr/ | چوار /tʃwaːr/ | çar /tʃaːr/ | چهار /tʃæˈhɒːɾ/ | چار /tʃɒːr/ | چهار /tʃahɑːr/ | — |
| पाँच | پێنج /peːndʒ/ | پێنج /peːndʒ/ | pênc /pɛːndʒ/ | پنج /pændʒ/ | پنج /pændʒ/ | پنج /pandʒ/ | — |
| सौ | سەد /sæd/ | سەد /sæd/ | sed /sɛd/ | صد /sæd/ | صد /sʌd/ | صد /sad/ | — |
| नमस्ते | سڵاو /sɫɑːw/ | سڵاو /sɫɑːw/ | silav /sɪlɑːv/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /salɑːm/ | שלום /ʃɒːlom/ |
| धन्यवाद | سپاس /spɑːs/ | سوپاس /supɑːs/ | spas /spɑːs/ | سپاس /sepɒːs/ | مرسی /mɛɾsi/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | ספאס /sepɒːs/ |
| अच्छा | خاس /xɑːs/ | باش /bɑːʃ/ | baş /bɑːʃ/ | خوب /xuːb/ | خاص /xɒːs/ | خوب /xob/ | חוב /xuːb/ |
| नया | نۊ /nyː/ | نوێ /nweː/ | nû /nuː/ | جدید /dʒædiːd/ | نو /now/ | نو /naw/ | — |
| लाल | سوور /suːɾ/ | سوور /suːɾ/ | sor /soɾ/ | قرمز /ɢeɾˈmez/ | سرخ /siɾx/ | سرخ /soɾx/ | סורך /suɾx/ |
| सफ़ेद | سپی /sɪpiː/ | سپی /spiː/ | spî /spiː/ | سفید /sefiːd/ | سفید /sefiːd/ | سفید /safeːd/ | ספיד /sefiːd/ |
| काला | سیا /siˈjɑː/ | ڕەش /ræʃ/ | reş /rɛʃ/ | سیاه /siˈjɒːh/ | سی /si/ | سیاه /sijɑːh/ | — |
| हरा | سەوز /sɛwz/ | سەوز /sæwz/ | kesk /kɛsk/ | سبز /sæbz/ | — | سبز /sabz/ | — |
| नीला | کەو /kæw/ | شین /ʃiːn/ | şîn /ʃiːn/ | آبی /ʔɒːˈbi/ | کیو /kiːw/ | آبی /ɑːbi/ | — |
| संतरा | پرتەقاڵ /pɪɾtɛˈqaɫ/ | پرتەقاڵ /pɪɾtɛˈqaɫ/ | pirteqal /pɪɾtɛˈqal/ | پرتقال /poɾteɣɒːl/ | پرتقال /poɾteɣɒl/ | پرتقال /poɾtaɣɑːl/ | — |
| 99 | نەوەد و نو /næwæd u nu/ | نەوەد و نۆ /næwæd u noː/ | nod û neh /noːd uː nɛh/ | نود و نه /næˈvæd o noh/ | نود و نه /nʌwʌd o no/ | نود و نه /nawad u no/ | — |
पृष्ठ 1/9
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम