मुण्डारी
मुंडारी
ऑस्ट्रोएशियाटिक (मुंडा)
मुंडारी संताली के बाद दूसरी सबसे बड़ी मुंडा शाखा की भाषा है, और छोटा नागपुर पठार की मुंडा जाति की भाषा है। ऑस्ट्रोएशियाई परिवार की "मुंडा" शाखा का नाम इसी जाति से लिया गया है।
कहाँ बोली जाती है
मुंडारी में 87 मूल शब्द
स्रोत
- Bhaduri, Manindra Bhusan (1931) A Mundari-English Dictionary, Calcutta University (archive.org dli.calcutta.10338) — the row's Latin spelling is Bhaduri's headwords with the diacritics dropped: Sengel 'fire', Singi 'the Sun', Ipil 'star', Hoyo 'air; wind', Hasa 'earth', Diri 'stone', Buru 'hill', Ayo 'mother', Apu 'father', Kuri hon 'girl', Horo 'man', Bo 'head', Med' 'eye', Lutur 'ear', Mu 'nose', Le-é 'tongue', Ti 'hand', Kata 'leg; foot', Jang 'bone', Dular 'to love', Daru 'tree', Hai 'fish', Ore 'bird', Jarom 'egg', Sadom 'a horse', Ora 'a house', Toa 'milk', Hurum suku 'honey', Bulung 'salt', Mered' 'iron', Jom 'to eat', Nu 'to drink', Durum 'to lie down and sleep', Baria 'two', Upun-ià 'four', Johar 'salutation', Bugin 'good', Pundi 'white', Hende 'black', Hariar 'green', Chini 'sugar'. Also en.wiktionary Mundari दाः (Hoffmann 1903, Osada et al.), सेत seta 'dog', एंगा 'mother'
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: ऑस्ट्रोएशियाटिक (मुंडा)
| अर्थ | मुंडारी | हो | संताली | सोरा भाषा | गारो | नागामीज़ | पुरानी जावाई |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | daʼ /daʔ/ | daʼ /daʔ/ | ᱫᱟᱜ /daʔ/ | daʼa /daʔa/ | chi· /tʃiʔ/ | pani /pani/ | ꦮꦫꦶꦃ /warih/ |
| आग | sengel /seŋɡel/ | sengel /seŋɡel/ | ᱥᱮᱝᱜᱮᱞ /seŋɡel/ | toʼoge /toʔoɡe/ | wa·al /waʔal/ | jui /dʒui/ | ꦄꦒ꧀ꦤꦶ /aɡni/ |
| सूरज | singi /siŋɡi/ | singi /siŋɡi/ | ᱥᱤᱸᱜᱤ /siŋɡi/ | uyung /ujuŋ/ | sal /sal/ | suruj /suɾudʒ/ | ꦱꦸꦂꦪ /surja/ |
| चाँद | chandu /tʃandu/ | chanduʼ /tʃanɖuʔ/ | ᱪᱟᱸᱫᱳ /tʃãndo/ | angai /aŋai/ | jajong /dʒadʒoŋ/ | chand /tʃaːnd/ | ꦕꦤ꧀ꦢꦿ /tʃandra/ |
| तारा | ipil /ipil/ | ipil /ipil/ | ᱤᱯᱤᱞ /ipil/ | tujtuj /tudʒtudʒ/ | a·ski /aʔski/ | tara /taɾa/ | ꦭꦶꦤ꧀ꦠꦁ /lintaŋ/ |
| रात | nida /nida/ | nida /nida/ | ᱱᱤᱫᱟ /nida/ | togal /toɡal/ | wal /wal/ | rati /rati/ | ꦮꦼꦔꦶ /wəŋi/ |
| बारिश | gama /ɡama/ | gama /ɡama/ | ᱡᱟᱹᱲᱤ /dʒəɽi/ | gənúr /ɡənur/ | mikka /mikka/ | borkhon /boɾkʰon/ | ꦈꦢꦤ꧀ /udan/ |
| हवा | hoyo /hojo/ | hoyo /hojo/ | ᱦᱚᱭ /hɔj/ | — | balwa /balwa/ | hawa /hawa/ | ꦲꦔꦶꦤ꧀ /haŋin/ |
| मिट्टी | hasa /hasa/ | hasa /hasa/ | ᱚᱛ /ɔt/ | ləbó /ləbo/ | ha·a /haʔa/ | mati /mati/ | ꦭꦼꦩꦃ /ləmah/ |
| पत्थर | diri /diri/ | diri /diri/ | ᱫᱷᱤᱨᱤ /dʱiri/ | areng /areŋ/ | ro·ong /roʔoŋ/ | pathor /patʰor/ | ꦮꦠꦸ /watu/ |
| पहाड़ | buru /buru/ | buru /buru/ | ᱵᱩᱨᱩ /buru/ | baru /baru/ | ha·bri /haʔbri/ | pahar /pahaɾ/ | ꦒꦸꦤꦸꦁ /ɡunuŋ/ |
| समुद्र | samundar /samundar/ | doreya /doreja/ | ᱫᱚᱨᱭᱟ /dɔrja/ | — | sagal /saɡal/ | samundar /samundaɾ/ | ꦭꦺꦴꦢ꧀ /lod/ |
| माता | ayo /ajo/ | enga /enɡa/ | ᱟᱭᱳ /ajo/ | — /—/ | ama /ama/ | ma /ma/ | ꦆꦧꦸ /ibu/ |
| पिता | apu /apu/ | apu /apu/ | ᱟᱯᱟᱹ /apə/ | waʼan /waʔan/ | apa /apa/ | baba /baba/ | ꦫꦩ /rama/ |
| बेटी | kuri hon /kuɽi hon/ | kui hon /kui hon/ | ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ /hɔpɔn era/ | — | demechik /demetʃik/ | chukri /tʃukɾi/ | — |
| मैं | aiñ /aiɲ/ | añ /aɲ/ | ᱤᱧ /iɲ/ | ɲen /ɲɛn/ | anga /aŋa/ | moi /moi/ | ꦄꦏꦸ /aku/ |
| तुम | am /am/ | am /am/ | ᱟᱢ /am/ | am /am/ | na·a /naʔa/ | tumi /tumi/ | ꦏꦶꦠ /kita/ |
| हम | abu / ale /abu / ale/ | abu / ale /abu / ale/ | ᱟᱵᱚ / ᱟᱞᱮ /abo / ale/ | anlen /anlen/ | chinga / an·ching /tʃiŋa / anʔtʃiŋ/ | amikhan /amikʰan/ | ꦏꦩꦶ /kami/ |
| नाम | nutum /nutum/ | nutum /nutum/ | ᱧᱩᱛᱩᱢ /ɲutum/ | ɲum /ɲum/ | bimung /bimuŋ/ | naam /nam/ | ꦔꦫꦤ꧀ /ŋaran/ |
| व्यक्ति | horo /hoɽo/ | ho /ho/ | ᱦᱚᱲ /hɔɽ/ | mandra /mandra/ | mande /mande/ | manu /manu/ | ꦮ꧀ꦮꦁ /wwaŋ/ |
| सिर | boʼ /boʔ/ | boʼ /boʔ/ | ᱵᱚᱦᱚᱜ /bohoʔ/ | bʼob /bʔob/ | sko /sko/ | matha /matʰa/ | ꦲꦸꦭꦸ /hulu/ |
| आँख | med /med/ | med /meɖ/ | ᱢᱮᱫ /met/ | mʼod /mʔod/ | mikron /mikron/ | suku /suku/ | ꦩꦠ /mata/ |
| कान | lutur /lutur/ | lutur /lutur/ | ᱞᱩᱛᱩᱨ /lutur/ | lʼud /lʔud/ | nachil /natʃil/ | kan /kan/ | ꦠꦭꦶꦔ /taliŋa/ |
| नाक | mu /mũ/ | muta /muʈa/ | ᱢᱩ /mũ/ | mʼu /mʔu/ | gingting /ɡiŋtiŋ/ | nak /nak/ | ꦲꦶꦫꦸꦁ /hiruŋ/ |
| मुँह | moca /motʃa/ | aa /aː/ | ᱢᱚᱪᱟ /mɔtʃa/ | tʼod /tʔod/ | ku·sik /kuʔsik/ | mukh /mukʰ/ | ꦕꦁꦏꦼꦩ꧀ /tʃaŋkəm/ |
| दाँत | data /data/ | data /daʈa/ | ᱫᱟᱴᱟ /daʈa/ | jiʼi /dʒiʔi/ | wagam /waɡam/ | dat /dat/ | ꦲꦸꦤ꧀ꦠꦸ /huntu/ |
| जीभ | leʼ /leʔ/ | leʼ /leʔ/ | ᱟᱞᱟᱝ /alaŋ/ | alang /alaŋ/ | sre /sre/ | jib /dʒib/ | ꦆꦭꦠ꧀ /ilat/ |
| हाथ | ti /ti/ | ti /ti/ | ᱛᱤ /tiː/ | si /si/ | jak /dʒak/ | hath /haːtʰ/ | ꦠꦔꦤ꧀ /taŋan/ |
| पैर | kata /kata/ | kata /kata/ | ᱡᱟᱝᱜᱟ /dʒaŋɡa/ | jeng /dʒeŋ/ | ja·pa /dʒapa/ | theng /tʰeŋ/ | ꦱꦸꦏꦸ /suku/ |
| दिल | jiu /dʒiu/ | jii /dʒiː/ | ᱢᱳᱱ /mon/ | suʼun /suʔun/ | ka·tong /kaʔtoŋ/ | mon /mon/ | ꦲꦠꦶ /hati/ |
| हड्डी | jang /dʒaŋ/ | jang /dʒaŋ/ | ᱡᱟᱝ /dʒaŋ/ | ayang /ajaŋ/ | greng /ɡreŋ/ | haddi /hadːi/ | ꦧꦭꦸꦁ /baluŋ/ |
| खून | mayam /majam/ | mayom /majom/ | ᱢᱟᱭᱟᱢ /majam/ | minyam /miɲam/ | an·chi /anʔtʃi/ | khun /kʰun/ | ꦫꦃ /rah/ |
| टट्टी | iʼ /iʔ/ | iʼ /iʔ/ | ᱤᱡ /iʔ/ | — | ki·i /kiʔi/ | — | ꦠꦲꦶ /tahi/ |
| प्रेम | dularaa /dularaː/ | dular /dulaɽ/ | ᱫᱩᱞᱟᱲᱤ /dulaɽi/ | adi /adi/ | ka·sa /kaʔsa/ | morom /moɾom/ | ꦱꦶꦃ /sih/ |
| पेड़ | daru /daru/ | daru /daru/ | ᱫᱟᱨᱮ /dare/ | ara /ara/ | bol /bol/ | gus /ɡus/ | ꦏꦪꦸ /kaju/ |
| कुत्ता | seta /seta/ | seta /seta/ | ᱥᱮᱛᱟ /seta/ | kinsod /kinsod/ | achak /atʃak/ | kukur /kukuɾ/ | ꦄꦱꦸ /asu/ |
| बिल्ली | pusi /pusi/ | bile /bile/ | ᱯᱩᱥᱤ /pusi/ | biri /biri/ | menggo /meŋɡo/ | mekuri /mekuɾi/ | ꦩꦺꦴꦁ /moŋ/ |
| मछली | hai /hai/ | haku /haku/ | ᱦᱟᱠᱳ /hako/ | ayo /ajo/ | na·tok /naʔtok/ | maas /maːs/ | ꦆꦮꦏ꧀ /iwak/ |
| पक्षी | ore /oɽe/ | oe /oe/ | ᱪᱮᱺᱬᱮᱹ /tʃẽɽeʔ/ | ontid /ontid/ | do·o /doʔo/ | sorai /sɔrai/ | ꦩꦤꦸꦏ꧀ /manuk/ |
| अंडा | jarom /dʒarom/ | jarom /dʒarom/ | ᱵᱤᱞᱤ /bili/ | arre /arre/ | do·chi /doʔtʃi/ | anda /anda/ | ꦲꦼꦟ꧀ꦝꦺꦴꦒ꧀ /əɳɖoɡ/ |
| भालू | bana /bana/ | balu /balu/ | ᱵᱟᱱᱟ /bana/ | kembud /kəmbud/ | makbil /makbil/ | bhaluk /bʱaluk/ | ꦧꦂꦮꦁ /barwaŋ/ |
| घोड़ा | sadom /sadom/ | sadom /sadom/ | ᱥᱟᱫᱚᱢ /sadɔm/ | — | gora /ɡora/ | ghora /ɡʱoɾa/ | ꦏꦸꦢ /kuda/ |
| घर | oraa /oraː/ | owaʼ /owaʔ/ | ᱳᱲᱟᱜ /oɽaːk/ | suʼuŋ /suʔuŋ/ | nok /nok/ | ghor /ɡʱoɾ/ | ꦈꦩꦃ /umah/ |
| दूध | toa /toa/ | towa /towa/ | ᱛᱳᱚ /toa/ | — | sok /sok/ | dudh /dudʱ/ | ꦱꦸꦱꦸ /susu/ |
| शहद | hurum suku /hurum suku/ | lele rasi /lele rasi/ | ᱧᱮᱞᱮ ᱨᱟᱥᱟ /ɲele rasa/ | — | bija bitchi /bidʒa bitʃi/ | mou pani /mou pani/ | ꦩꦣꦸ /madu/ |
| नमक | bulung /buluŋ/ | bulung /buluŋ/ | ᱵᱩᱞᱩᱝ /buluŋ/ | basid /basid/ | kasim /kasim/ | nimok /nimok/ | ꦈꦪꦃ /ujah/ |
| वाइन | bino /bino/ | — | ᱫᱟᱨᱠᱷᱟ ᱨᱟᱥᱟ /darkʰa rasa/ | — | angur bitchi /aŋɡur bittʃi/ | angur ros /aŋur ros/ | — |
| चावल | chauli /tʃauli/ | chauli /tʃauli/ | ᱪᱟᱣᱞᱮ /tʃawle/ | ronko /roŋko/ | mi /mi/ | — | ꦧꦿꦱ꧀ /bras/ |
| लोहा | mered /meɽeɖ/ | meed /meːɖ/ | ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ /meɳhet/ | — | sil /sil/ | luha /luha/ | ꦮꦼꦱꦶ /wəsi/ |
| पहिया | cakka /tʃakka/ | cakka /tʃakka/ | ᱪᱚᱠ /tʃɔk/ | sakkaɖin /sakkaɖin/ | chakka /tʃakka/ | — | ꦕꦏꦿ /tʃakra/ |
| रेशम | lumang /lumaŋ/ | — | ᱨᱮᱥᱚᱢ /resɔm/ | — | resom /resom/ | resham /reʃam/ | ꦱꦸꦠꦿ /sutra/ |
| किताब | kitab /kitab/ | puti /puti/ | ᱯᱩᱛᱷᱤ /putʰi/ | — | ki·tap /kiʔtap/ | kitab /kitab/ | ꦥꦸꦱ꧀ꦠꦏ /pustaka/ |
| खाना | jom /dʒom/ | jom /dʒom/ | ᱡᱳᱢ /dʒom/ | jum /dʒum/ | cha·a /tʃaʔa/ | kha /kʰa/ | ꦄꦩꦔꦤ꧀ /amaŋan/ |
| पीना | nu /nu/ | nu /nu/ | ᱧᱩ /ɲu/ | ga- /ɡa/ | ringa /riŋa/ | pi /pi/ | ꦄꦩꦶꦤꦸꦩ꧀ /aminum/ |
| सोना | durum /durum/ | duum /duːm/ | ᱡᱟᱯᱤᱫ /dʒapid/ | dib-mʼad-da /dibmʔadda/ | tua /tua/ | ghum /ɡʱum/ | ꦠꦸꦫꦸ /turu/ |
| एक | mid /mid/ | miyad /mijad/ | ᱢᱤᱫ /mit/ | aboy /aboj/ | sa /sa/ | ek /ek/ | ꦌꦏ /eka/ |
| दो | baria /barija/ | bariya /barija/ | ᱵᱟᱨ /bar/ | baguu /baɡuː/ | gni /ɡni/ | dui /dui/ | ꦫ꧀ꦮ /rwa/ |
| तीन | apia /apija/ | apiya /apija/ | ᱯᱮ /pɛ/ | yagi /jaɡi/ | gittam /ɡittam/ | tin /tin/ | ꦠꦼꦭꦸ /təlu/ |
| चार | upunia /upunija/ | upunia /upunija/ | ᱯᱩᱱ /pun/ | unji /undʒi/ | bri /bri/ | char /tʃar/ | ꦥꦠ꧀ /pat/ |
| पाँच | morea /moɽea/ | mooya /moːja/ | ᱢᱚᱬᱮ /mɔɽɛ/ | monloy /monloj/ | bonga /boŋa/ | pans /pans/ | ꦭꦶꦩ /lima/ |
| सौ | sae /sae/ | mi sao /mi sao/ | ᱥᱟᱭ /sae/ | — | ritcha /ritʃa/ | eksoh /eksoh/ | ꦱꦠꦸꦱ꧀ /satus/ |
| नमस्ते | johar /dʒohar/ | johar /dʒohar/ | ᱡᱳᱦᱟᱨ /dʒohar/ | limtam /limtam/ | namaste /namaste/ | namaskar /namaskaɾ/ | ꦫꦲꦪꦸ /rahaju/ |
| धन्यवाद | dhonyobad /dʱoɲobad/ | dhanybad /dʱaɲbad/ | ᱫᱷᱚᱱᱭᱚᱵᱟᱫ /dʱonjobad/ | surai /surai/ | mittela /mitːela/ | dhonyobad /dʱoɲobad/ | ꦤꦸꦮꦸꦤ꧀ /nuwun/ |
| अच्छा | bugin /buɡin/ | bugin /buɡin/ | ᱵᱮᱥ /bes/ | bangsa /baŋsa/ | nama /nama/ | bhal /bʱal/ | ꦲꦪꦸ /haju/ |
| नया | nawa /nawa/ | nama /nama/ | ᱱᱟᱣᱟ /nawa/ | tamme /tamme/ | gital /ɡital/ | notun /notun/ | ꦲꦚꦂ /haɲar/ |
| लाल | arag /araʔ/ | jenga /dʒeŋɡa/ | ᱟᱨᱟᱜ /araɡ/ | jʼe /dʒʔe/ | gitchak /ɡittʃak/ | lal /lal/ | ꦄꦧꦁ /abaŋ/ |
| सफ़ेद | pundi /puɳɖi/ | pundi /puɳɖi/ | ᱯᱳᱱᱰ /ponɖ/ | palu /palu/ | gipbok /ɡipbok/ | boga /boɡa/ | ꦥꦸꦠꦶꦃ /putih/ |
| काला | hende /hende/ | hende /hende/ | ᱦᱮᱸᱫᱮ /hɛnde/ | jaga /dʒaɡa/ | gisim /ɡisim/ | kala /kala/ | ꦲꦶꦉꦁ /hirəŋ/ |
| हरा | hariar /harijar/ | — | ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ /hərijəɽ/ | gən /ɡən/ | tangsek /taŋsek/ | hara /haɾa/ | ꦲꦶꦗꦺꦴ /hidʒo/ |
| नीला | lil /lil/ | niil /niːl/ | ᱞᱤᱞ /lil/ | — | — | nila /nila/ | — |
| चाय | cha /tʃa/ | chaa /tʃaː/ | ᱪᱟ /tʃa/ | — | cha /tʃa/ | — | — |
| चीनी | chini /tʃini/ | chini /tʃini/ | ᱪᱤᱱᱤ /tʃini/ | — | chini /tʃini/ | chini /tʃini/ | — |
पृष्ठ 1/9
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम