ཆོས་སྐད
शास्त्रीय तिब्बती
चीनी-तिब्बती (तिब्बती-बर्मन, बोडिक) · ऐतिहासिक / छिपी किस्म
शास्त्रीय तिब्बती 7–12वीं शताब्दी की तिब्बती का साहित्यिक रूप है, जिसका उपयोग बौद्ध शास्त्रों (कांग्यूर और तेंग्यूर) के अनुवाद तथा स्थानीय साहित्य में हुआ। इसकी वर्तनी प्राचीन तिब्बती की विशेषताओं को बनाए रखती है और आधुनिक मौखिक तिब्बती से काफी अलग है। आज भी तिब्बती बौद्ध धर्म की धार्मिक भाषा के रूप में प्रयुक्त होती है।
कहाँ बोली जाती है
शास्त्रीय तिब्बती में 87 मूल शब्द
स्रोत
शब्दों की तुलना
इसी वर्गीकरण की भाषाओं से तुलना: चीनी-तिब्बती (तिब्बती-बर्मन, बोडिक)
| अर्थ | शास्त्रीय तिब्बती | बल्ती | लद्दाखी | शेरपा | धार्मिक शास्त्रीय तिब्बती | सिक्किमी | आम्दो तिब्बती भाषा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ་ /tɕʰə/ |
| आग | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /mi/ | མེ་ /ȵe/ |
| सूरज | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲimə/ | ཉིམ /ɲim/ | ཉི་མ་ /ȵəma/ |
| चाँद | ཟླ་བ /zlaba/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /lzawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /tawa/ | ཟླ་བོ /dau/ | ཟླ་བ་ /hdawa/ |
| तारा | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /hkarma/ |
| रात | མཚན་མོ /mtsʰanmo/ | མཚན /tsʰan/ | མཚན /tsʰen/ | ནུབ /nup/ | མཚན་མོ /tsʰɛ̃mo/ | ཕྱི་རུ /pʰiru/ | མཚན་མོ /tsʰamo/ |
| बारिश | ཆར་པ /tɕʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tʃʰarpa/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ | ཆར་པ /tɕʰaːpa/ | ཆར་པོ /tɕʰaːp/ | ཆར་པ /tɕʰarwa/ |
| बर्फ़ | ཁ་བ /kʰaba/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བ /kʰawa/ | ཁ་བོ /kʰau/ | ཁངས /kʰaŋ/ |
| हवा | རླུང /rluŋ/ | རླུང /r̥luŋ/ | རླུང /l̥uŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /luŋ/ | རླུང /ɬuŋ/ |
| मिट्टी | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sa/ | ས /sʰa/ |
| पत्थर | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /rdo/ | རྡོ /do/ | རྡོ /to/ | རྡོ /do/ | རྡོ /do/ |
| पहाड़ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ri/ | རི /ʐi/ | — | རི /rə/ |
| समुद्र | རྒྱ་མཚོ /rɡja mtsʰo/ | — | རྒྱ་མཚོ /rɡʲatsʰo/ | རྒྱ་མཚུ /ɡjamtsu/ | རྒྱ་མཚོ /ɟa tsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /ɡʲamtsʰo/ | རྒྱ་མཚོ /dʑamtsʰo/ |
| माता | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མོ /amo/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨམ /am/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ |
| पिता | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཏ /ata/ | ཨ་བ /aba/ | ཨ་པ /apa/ | ཡབ /jap/ | ཨ་པོ /apo/ | ཕ་ /pʰɑ/ |
| बेटी | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /bomo/ | བུ་མོ /bumo/ | བུ་མོ /pʰumo/ | བུམ /bum/ | བུ་མོ་ /wə mo/ |
| मैं | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| तुम | ཁྱོད /kʰjod/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཆོད /tɕʰøʔ/ | ཁྱོད /tɕʰo/ |
| हम | ངེད /ŋed/ | ང་ཏང /ŋataŋ/ | ང་ཞ /ŋaʒa/ | བདག་པུ / ངིད་རང /dakpu / ɲiraŋ/ | ངེད /ŋed/ | ང་ཅག་ /ŋatɕaʔ/ | ང་ཚོ /ŋatsʰo/ |
| नाम | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /ȵaŋ/ |
| व्यक्ति | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /mi/ | མི /ȵə/ |
| सिर | མགོ /mɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /ɡo/ | མགོའ /ɡoː/ | མགོ /ko/ | མགོ /ɡo/ | མགོ /nɡo/ |
| आँख | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mi/ | མིག /mik/ | མིག་ /hȵɔχ/ |
| कान | རྣ་བ /rnaba/ | རྣ་བ /naba/ | ནམ་ཅོག /namtɕok/ | ཨ་མཆོག /amtɕʰok/ | རྣ་བ /nawa/ | — | རྣ་མཆོག /hnamdʑok/ |
| नाक | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /sna/ | སྣ /na/ | སྣ /na/ | སྣ /n̥a/ | སྣ /na/ |
| मुँह | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ | ཁ /kʰa/ |
| दाँत | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /so/ | ས /sa/ | སོ /so/ | སོ /so/ | སོ /sʰo/ |
| जीभ | ལྕེ /ltɕe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ /ltʃe/ | ལྕེ་ལ /tɕelak/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /tɕe/ | ལྕེ /htɕe/ |
| हाथ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་ཀོ /lako/ | ལག་པ་ /laχkwa/ |
| पैर | རྐང་པ /rkaŋpa/ | རྐང་མ /kaŋma/ | རྐང་པ /skaŋpa/ | རྐང་པ /kaŋba/ | རྐང་པ /kaŋpa/ | རྐངམ /kaːm/ | རྐང་པ་ /hkaŋwa/ |
| दिल | སྙིང /sɲiŋ/ | སྙིང /sniŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /hȵaŋ/ |
| हड्डी | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /ruspa/ | རུས་པ /rupa/ | རུས་པ /rəpa/ |
| खून | ཁྲག /kʰraɡ/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /kʰraq/ | ཁྲག /ʈʂʰaʔ/ | ཁྲག /ʈʂʰa/ | ཁྱག /kʰjaʔ/ | ཁྲག /tɕʰak/ |
| टट्टी | རྐྱག་པ /rkjakpa/ | — | — | སྐྱག་པ /kjakpa/ | རྐྱག་པ /tɕakpa/ | སྐྱག་ཀོ /kʲakko/ | — |
| प्रेम | དགའ་བ /dɡaba/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | བྱམས་པ /tɕʰampa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་ /ɡɑ/ |
| पेड़ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ |
| कुत्ता | ཁྱི /kʰji/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /cʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི་ /tɕʰə/ |
| बिल्ली | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཞི་མི /ʑimi/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ |
| मछली | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲo/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ | ཉ /ɲa/ |
| पक्षी | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /bja/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /tɕʰa/ | བྱ /bja/ | བྱ /ɕa/ |
| तितली | ཕྱེ་མ་ལེབ /pʰje ma leb/ | — | — | བ་ལིབ /pʰalip/ | ཕྱེ་མ་ལེབ /tɕʰe ma lep/ | — | — |
| अंडा | སྒོ་ང /sɡoŋa/ | — | — | བྱའི་མེན་ཏོག /tɕʰe mentok/ | སྒོ་ང /ɡoŋa/ | — | སྒོང་ང /ɡoŋŋa/ |
| भालू | དོམ /dom/ | — | དྲེན་མོ /drenmo/ | དོམ /tʰom/ | དོམ /tʰom/ | — | དོམ /tom/ |
| घोड़ा | རྟ /rta/ | རྟ /r̥ta/ | རྟ /rta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /ta/ | རྟ /hta/ |
| घर | ཁྱིམ /kʰjim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /kʰim/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ |
| दूध | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | འོ་མ /oma/ | ཨོམ /om/ | འོ་མ /oma/ |
| शहद | སྦྲང་རྩི /sbraŋ rtsi/ | — | རང་རྩི /raŋ tsi/ | སྦྲང /raŋ/ | སྦྲང་རྩི /ʈʂəŋ tsi/ | — | — |
| नमक | ཚྭ /tsʰwa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ /tsʰa/ | ཚྭ་ /tsʰa/ |
| वाइन | རྒུན་ཆང /rɡun tɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /rɡuntɕʰaŋ/ | — | རྒུན་ཆང /kỹ tɕaŋ/ | — | — |
| चावल | འབྲས /bras/ | — | — | འབྲའ /ɖʐaː/ | འབྲས /ʈʂɛː/ | — | འབྲས /ndʐe/ |
| लोहा | ལྕགས /ltɕaɡs/ | — | ལྕགས /ltʃaks/ | ལྕའ /tɕaː/ | ལྕགས /tɕa/ | ལྕགས /tɕaʔ/ | ལྕགས /htɕak/ |
| पहिया | འཁོར་ལོ /kʰor lo/ | — | — | འཁོར་ལུ /kʰorlu/ | འཁོར་ལོ /kʰo lo/ | འཁོར་ལོ /kʰorlo/ | — |
| रेशम | དར /dar/ | — | — | — | དར /tʰaː/ | — | — |
| किताब | དཔེ་ཆ /dpe tɕʰa/ | ཤོག་བུ /ʃoɡbu/ | ཀི་དེབ /kideb/ | ཀི་ཏབ /kitap/ | དཔེ་ཆ /pe tɕʰa/ | དེབ /dep/ | དཔེ་ཆ /χwetɕa/ |
| खाना | བཟའ /bza/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /sa/ | ཟ་ /sa/ |
| पीना | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰoŋ/ |
| सोना | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲal/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ /ɲɛː/ | ཉལ་ /ɲal/ |
| एक | གཅིག /ɡtɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕi/ | གཅིག /tɕiʔ/ | གཅིག་ /htɕək/ |
| दो | གཉིས /ɡɲis/ | ངིས /ŋis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /hȵi/ |
| तीन | གསུམ /ɡsum/ | གསུམ /xsum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /sum/ | གསུམ /hsəm/ |
| चार | བཞི /bʑi/ | བཞི /bʒi/ | བཞི /ʒi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /ɕi/ | བཞི /ʑi/ | བཞི /hʑə/ |
| पाँच | ལྔ /lŋa/ | ལྔ /ɣa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /ŋa/ | ལྔ /hŋa/ |
| सौ | བརྒྱ /brɡja/ | བརྒྱ་གཅིག /bɡja tɕik/ | བརྒྱ /rɡʲa/ | — | བརྒྱ /ca/ | བརྒྱ /ɡʲɛ/ | བརྒྱ་ཐམ་པ /dʑatʰamba/ |
| नमस्ते | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /bkra ɕis bde leɡs/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /ʈʂəɕi tele/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ |
| धन्यवाद | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuksrdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ |
| अच्छा | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགམ /lɛm/ | ཡག་པོ་ /joχwa/ |
| नया | གསར་པ /ɡsarpa/ | གསར་པ /sarpa/ | སོ་མ /soma/ | གསམ་པ /samba/ | གསར་པ /saːpa/ | — | — |
| लाल | དམར་པོ /dmar po/ | དམར་པོ /marpo/ | དམར་པོ /marpo/ | མར་རུ /maru/ | དམར་པོ /maː po/ | དམར་པོ /maːpu/ | དམར་པོ /hmaro/ |
| सफ़ेद | དཀར་པོ /dkar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་པོ /kar po/ | དཀར་རུ /karu/ | དཀར་པོ /kaː po/ | དཀར་པོ /kaːpu/ | དཀར་པོ /karo/ |
| काला | ནག་པོ /nag po/ | ནག་པོ /naɡpo/ | ནག་པོ /nakpo/ | ནག་པུ /nakpu/ | ནག་པོ /nako/ | — | ནག་པོ /naχkwo/ |
| हरा | ལྗང་ཁུ /ldʑaŋkʰu/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | ལྗང་སྨུ /dʑaŋmu/ | ལྗང་ཁུ /tɕəŋku/ | ལྗང་ཀུ /dʑaŋku/ | ལྗང་ཁུ /dʑaŋkʰə/ |
| नीला | སྔོན་པོ /sngon po/ | — | སྔོན་པོ /ŋonpo/ | — | སྔོན་པོ /ŋø̃po/ | — | སྔོན་པོ /hŋonpo/ |
| कोयल | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — |
| कंप्यूटर | རྩིས་པ /rtsis pa/ | — | — | — | — | — | — |
| चाय | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕa/ | — | ཇ /dʑa/ | ཇ /tɕʰa/ | ཇ /dʑa/ | ཇ་ /tɕa/ |
| 99 | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — | — | དགུ་བཅུ་གོ་དགུ /dɡu btɕu ɡo dɡu/ | — | — |
पृष्ठ 1/10
इंटरैक्टिव मानचित्र खोलें: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।
निर्माता Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap होम