Baipho
Kibai cha Kati
Sino-Tibetan > Bai
Usomaji wa Sino-Bai kutoka Kibai cha kijiji cha Zhoucheng (周城), karibu na Xizhou kwenye ufuo wa magharibi wa Ziwa Erhai huko Dali. Kila kisanduku kinatoka kwenye jedwali la 大理周城白語 katika MCPDict (漢字音典), linalotaja 《汉白语调查研究》 ya Yuan Mingjun; herufi ambazo jedwali halizitaji zimeachwa tupu. Umbo linaloonyeshwa ni umbo la kifonetiki la jedwali pamoja na nambari ya kundi la toni (1–8), si tahajia ya Bai Wenzi: makundi 3 na 4 (yote 33) na 5 na 8 (yote 42) yana kiwango kimoja cha sauti, kwa hiyo nambari inahifadhi tofauti ambayo herufi za toni za Chao katika IPA haziwezi kuonyesha.
Maeneo inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Kibai cha Kati
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ji7 | /ji˦/ | |
| 二 | two | ne7 | /ne˦/ | |
| 三 | three | sa1 | /sa˥/ | |
| 四 | four | ɕi7 | /ɕi˦/ | |
| 五 | five | mu4 | /mu˧/ | |
| 六 | six | fv̩7 | /fv̩˦/ | |
| 七 | seven | tɕʰi7 | /tɕʰi˦/ | |
| 八 | eight | pia7 | /pia˦/ | |
| 九 | nine | tɕɯ3 | /tɕɯ˧/ | |
| 十 | ten | tsi8 | /tsi˦˨/ | |
| 天 | sky | xe1 | /xe˥/ | |
| 地 | ground | tɕi6 | /tɕi˧˩/ | |
| 日 | sun | ȵe7 | /ȵe˦/ | |
| 月 | moon | ua7 | /ua˦/ | |
| 水 | water | ɕui3 | /ɕui˧/ | |
| 火 | fire | xui3 | /xui˧/ | |
| 石 | stone | tso8 | /tso˦˨/ | |
| 雨 | rain | vu4 | /vu˧/ | |
| 雪 | snow | sui7 | /sui˦/ | |
| 牛 | ox | ŋɯ2 | /ŋɯ˨˩/ | |
| 龍 | dragon | nv̩2 | /nv̩˨˩/ | |
| 馬 | horse | mɛ4 | /mɛ˧/ | |
| 羊 | sheep | jou2 | /jou˨˩/ | |
| 雞 | chicken | ke1 | /ke˥/ | |
| 犬 | dog | kʰua3 | /kʰua˧/ | |
| 貓 | cat | mɯ2 | /mɯ˨˩/ | |
| 魚 | fish | ŋv̩1 | /ŋv̩˥/ | |
| 頭 | head | tɯ2 | /tɯ˨˩/ | |
| 耳 | ear | ȵv̩4 | /ȵv̩˧/ | |
| 心 | heart | ɕi1 | /ɕi˥/ | |
| 手 | hand | sɯ3 | /sɯ˧/ | |
| 血 | blood | sua7 | /sua˦/ | |
| 人 | person | ȵi2 | /ȵi˨˩/ | |
| 女 | woman | ȵṽ4 | /ȵṽ˧/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | pe4 | /pe˧/ | |
| 茶 | tea | tso2 | /tso˨˩/ | |
| 生 | live, be born | xɛ1 | /xɛ˥/ | |
| 死 | die | ɕi3 | /ɕi˧/ | |
| 飛 | fly | fv̩1 | /fv̩˥/ | |
| 見 | see | ke5 | /ke˦˨/ | |
| 食 | eat | jɯ7 | /jɯ˦/ | |
| 飲 | drink | ɣɯ3 | /ɣɯ˧/ | |
| 白 | white | pɛ8 | /pɛ˦˨/ | |
| 黑 | black | xɯ7 | /xɯ˦/ | |
| 黃 | yellow | ŋv̩2 | /ŋv̩˨˩/ | |
| 青 | blue-green | tɕʰɛ1 | /tɕʰɛ˥/ | |
| 大 | big | to6 | /to˧˩/ | |
| 長 | long | tsou2 | /tsou˨˩/ | |
| 老 | old | ku3 | /ku˧/ | |
| 熱 | hot | ȵi7 | /ȵi˦/ | |
| 香 | fragrant | ɕou1 | /ɕou˥/ | |
| 上 | up | to4 | /to˧/ | |
| 我 | I, me | ŋo6 | /ŋo˧˩/ |
Vyanzo
- 袁明軍《汉白语调查研究》, via 漢字音典 MCPDict table 大理周城白語 (osfans/MCPDict, tools/tables/output/大理周城白語.tsv)
- Tone values: MCPDict's table for 大理周城白語 (1=55 2=21 3=33 4=33 5=42 6=31 7=44 8=42). Rebuilt 2026-10-02; the earlier Bai Wenzi-spelling readings are withdrawn
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina-Kitibeti (Kibai)
| Maana | Kibai cha Kati | Kixiang cha Hengyang | Kitaiwani | Kimandarini cha Chengdu | Kimin Mashariki | Kihokkien cha Zhangzhou | Kihani |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | xuix /ɕui˧˧/ | 水 /ɕy˧˧/ | 水 /tsui˥˧/ | 水 /suei˥˧/ | 水 /tsui˧˧/ | 水 /tsui˥˧/ | wulquvq /u˥˥tɕʰu˧˩/ |
| Moto | xue /xue˧˧/ | 火 /xo˧˧/ | 火 /he˥˧/ | 火 /xo˥˧/ | 火 /hui˧˧/ | 火 /hue˥˧/ | miqzaq /mi˧˩dza˧˩/ |
| Jua | jĩpʰĩ /jĩ˦˦pʰĩ˧˩/ | 日头 /ɕi˩˩˨ təu˩˩˨/ | 日頭 /lit˦ tʰau˨˦/ | 太阳 /tʰai˨˩˧ iaŋ˨˩/ | 日头 /niʔ˥ tʰau˥˧/ | 日头 /dzit̚˩˨˩ tʰau˩˧/ | naolma /nɔ˥˥ma˧˧/ |
| Mwezi | mixngvax /mi˥˥w̃a˦˦/ | 月光 /ye˩˩˨ kuan˦˦˥/ | 月娘 /ɡeʔ˦ niũ˨˦/ | 月亮 /ye˨˩ lia̠ŋ˨˩˧/ | 月光 /ŋuoʔ˥ kuoŋ˥˥/ | 月娘 /ɡueʔ˩˨˩ niɔ̃˩˧/ | bala /ba˧˧la˧˧/ |
| Nyota | ɕɛ̃kʰo /ɕɛ̃˥˥kʰo˧˧/ | 星子 /ɕin˦˦˥ tsɿ/ | 星 /tsʰĩ˦˦/ | 星星 /ɕin˥˥ ɕin˥˥/ | 星 /siŋ˥˥/ | 星 /tsʰɛ̃˦˦/ | aqgeel /a˧˩ɡɯ˥˥/ |
| Usiku | joxɯ /jo˧˩xɯ˧˩/ | 夜里 /ia˨˩˧ ti˧˧/ | 暗暝 /am˩˩ mĩ˨˦/ | 晚上 /wan˥˧ saŋ/ | 暝 /maŋ˥˧/ | 暗暝 /am˨˩ mɛ̃˩˧/ | aoqqivq /ɔ˧˩tɕi˧˩/ |
| Mvua | vɤ /vɤ˧˧/ | 雨 /y˧˧/ | 雨 /hɔ˧˧/ | 雨 /y˥˧/ | 雨 /huɔ˨˦˨/ | 雨 /hɔ˨˨/ | aoqsseil /ɔ˧˩ze˥˥/ |
| Theluji | sue /sui˦˦/ | 雪 /ɕye˨˨/ | 雪 /seʔ˧˨/ | 雪 /ɕye˨˩/ | 雪 /suɔʔ˨˦/ | 雪 /seʔ˧˨/ | haqju /xa˧˩dʑu˧˧/ |
| Upepo | pisɿ /pi˥˥sɿ˥˥/ | 风 /xəŋ˦˦˥/ | 風 /hɔŋ˦˦/ | 风 /foŋ˥˥/ | 风 /huŋ˥˥/ | 风 /hɔŋ˦˦/ | jaqleil /dʑa˧˩le˥˥/ |
| Udongo | tʰusɿ /tʰu˧˧sɿ˧˧/ | 土 /tʰu˧˧/ | 塗 /tʰɔ˨˦/ | 土 /tʰu˥˧/ | 涂 /tʰu˥˧/ | 涂 /tʰɔ˩˧/ | mil caq /mi˥˥tsʰa˧˩/ |
| Jiwe | tɕokʰue /tɕo˦˨kʰue˥˥/ | 石头 /ɕi˩˩˨ təu˩˩˨/ | 石頭 /tsioʔ˦ tʰau˨˦/ | 石头 /sɿ˨˩ tʰəu/ | 石 /suoʔ˥/ | 石头 /tsioʔ˩˨˩ tʰau˩˧/ | haqluv /xa˧˩lu˧˧/ |
| Mlima | sɤ /sɤ˦˨/ | 山 /san˦˦˥/ | 山 /suã˦˦/ | 山 /san˥˥/ | 山 /saŋ˥˥/ | 山 /suã˦˦/ | haolgaoq /xɔ˥˥ɡɔ˧˩/ |
| Mama | amo /a˧˩mo˧˧/ | 妈妈 /ma˦˦˥ ma˦˦˥/ | 老母 /lau˧˧ bu˥˧/ | 妈妈 /ma˥˥ ma/ | 依妈 /i˥˥ ma˥˥/ | 老母 /lau˨˨ bu˥˧/ | aqma /a˧˩ma˧˧/ |
| Baba | ati /a˧˩ti˧˧/ | 爸爸 /pa˩˩˨ pa˩˩˨/ | 老爸 /lau˧˧ pe˧˧/ | 爸爸 /pa˨˩˧ pa/ | 依爸 /i˥˥ pa˥˥/ | 老爸 /lau˨˨ pɛ˨˨/ | aqda /a˧˩da˧˧/ |
| Binti | yvn /jṽ˧/ | 女 /ny˧˧/ | 查某囝 /tsa˦˦ bɔ˥˧ kiã˥˧/ | 女儿 /ny˥˧ ɚ˨˩/ | 诸娘囝 /tsy˥˥ nøyŋ˥˧ kiaŋ˧˧/ | 查某仔 /tsa˦˦ bɔ˥˧ a˥˧/ | ssaqmiq /za˧˩mi˧˩/ |
| Mimi | ngo /ŋo˧/ | 我 /ŋo˧˧/ | 我 /ɡua˥˧/ | 我 /ŋo˥˧/ | 我 /ŋuai˧˧/ | 我 /ɡua˥˧/ | ngal /ŋa˥˥/ |
| Wewe | no /no˧˩/ | 你 /ni˧˧/ | 你 /li˥˧/ | 你 /ni˥˧/ | 汝 /ny˧˧/ | 汝 /li˥˧/ | nol /no˥˥/ |
| Sisi | nga /ŋa/ | 我伲 /ŋo˨˩ ȵin˩˩/ | 咱 / 阮 /lan˥˧ / ɡun˥˧/ | 我们 /ŋo˥˧ mən/ | 我各侬 /ŋuai˧˧ kɔʔ˨˦ nøyŋ˥˧/ | 咱 / 阮 /lan˥˧ / ɡuan˥˧/ | ngaldu / ngalya /ŋa˥˥du˧˧ / ŋa˥˥ja˧˧/ |
| Jina | mie /mie˧/ | 名 /mian˩˩˨/ | 名 /miã˨˦/ | 名字 /min˨˩ tsɿ/ | 名 /miaŋ˥˧/ | 名 /miã˩˧/ | milq /mi˥˥/ |
| Mtu | jĩkɛ̃jĩ /jĩ˨˩kɛ̃˥˥jĩ˨˩/ | 人 /ɕin˩˩˨/ | 人 /laŋ˨˦/ | 人 /zən˨˩/ | 侬 /nøyŋ˥˧/ | 人 /laŋ˩˧/ | col /tsʰo˥˥/ |
| Kichwa | tɯpo /tɯ˨˩po˨˩/ | 脑壳 /nau˧˧ kʰo˨˨/ | 頭 /tʰau˨˦/ | 脑壳 /nau˥˧ kʰo˨˩/ | 头 /tʰau˥˧/ | 头 /tʰau˩˧/ | wuqduq /u˧˩du˧˩/ |
| Jicho | wẽ /wẽ˧˧/ | 眼珠 /ŋan˧˧ tɕy˦˦˥/ | 目睭 /bak˦ tsiu˦˦/ | 眼睛 /ŋan˥˧ tɕin˥˥/ | 目 /mɛiʔ˥/ | 目睭 /bak̚˩˨˩ tsiu˦˦/ | miav /mja˧˧/ |
| Sikio | jĩtɯkũã /jĩ˧˧tɯ˨˩kũã˥˥/ | 耳朵 /ə˧˧ to˧˧/ | 耳仔 /hi˧˧ a˥˧/ | 耳朵 /ɚ˥˧ to˥˥/ | 耳 /ŋɛi˨˦˨/ | 耳仔 /hi˨˨ a˥˧/ | naqbol /na˧˩bo˥˥/ |
| Pua | ɤ̃kʰɤtɯ /ɤ̃˧˩kʰɤ˦˦tɯ˦˨/ | 鼻筒 /pi˩˩˨ təŋ˩˩˨/ | 鼻 /pʰĩ˧˧/ | 鼻子 /pi˨˩ tsɨ/ | 鼻 /pʰɛi˨˩˧/ | 鼻 /pʰĩ˨˨/ | nalmeil /na˥˥me˥˥/ |
| Mdomo | tɕykɛ /tɕy˧˧kɛ˥˥/ | 嘴巴子 /tɕy˧˧ pa˦˦˥ tsɿ/ | 喙 /tsʰui˩˩/ | 嘴巴 /tsuei˥˧ pa˥˥/ | 喙 /tsʰui˨˩˧/ | 喙 /tsʰui˨˩/ | meiqbaoq /me˧˩bɔ˧˩/ |
| Jino | zix /tsɿ˧/ | 牙 /ŋa˩˩˨/ | 喙齒 /tsʰui˩˩ kʰi˥˧/ | 牙 /ŋa˨˩/ | 牙 /ŋa˥˧/ | 喙齿 /tsʰui˨˩ kʰi˥˧/ | seq /sɤ˧˩/ |
| Ulimi | ceit /tse˦˨/ | 舌子 /ɕie˩˩˨ tsɿ/ | 喙舌 /tsʰui˩˩ tsiʔ˦/ | 舌头儿 /se˨˩ tʰəɹ˨˩/ | 喙舌 /tsʰui˨˩˧ sieʔ˥/ | 舌仔 /tsiʔ˩˨˩ a˥˧/ | lalma /la˥˥ma˧˧/ |
| Mkono | sɯ /sɯ˧˧/ | 手 /ɕiu˧˧/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /tsʰieu˧˧/ | 手 /tsʰiu˥˧/ | aqlavq /a˧˩la˧˩/ |
| Mguu | kou /kou˦˦/ | 脚 /tɕio˨˨/ | 跤 /kʰa˦˦/ | 脚 /tɕyo˨˩/ | 跤 /kʰa˥˥/ | 跤 /kʰa˦˦/ | aqkeel /a˧˩kʰɯ˥˥/ |
| Moyo | ɕĩ /ɕĩ˥˥/ | 心 /ɕin˦˦˥/ | 心 /sim˦˦/ | 心 /ɕin˥˥/ | 心 /siŋ˥˥/ | 心 /sim˦˦/ | neema /nɯ˧˧ma˧˧/ |
| Mfupa | kuatu /kua˧tu˧/ | 骨头 /ku˨˨ təu˩˩˨/ | 骨頭 /kut˧˨ tʰau˨˦/ | 骨头 /ku˨˩ tʰəu˨˩/ | 骨 /kɑuʔ˨˦/ | 骨头 /kut̚˧˨ tʰau˩˧/ | saqyyuq /sa˧˩jø˧˩/ |
| Damu | sua /sua˧/ | 血 /ɕye˨˨/ | 血 /huiʔ˧˨/ | 血 /ɕye˨˩/ | 血 /haiʔ˨˦/ | 血 /hueʔ˧˨/ | sivq /si˧˩/ |
| Kinyesi | sɿ /sɿ˧˧/ | 屎 /sɿ˧˧/ | 屎 /sai˥˧/ | 屎 /sz̩˥˧/ | 屎 /sai˧˧/ | 屎 /sai˥˧/ | xiq /ɕi˧˩/ |
| Upendo | kou /kou˨˩/ | 爱 /ŋai˧˨˦/ | 愛 /ai˩˩/ | 爱 /ŋai˨˩˧/ | 爱 /ɑi˨˩˧/ | 爱 /ai˨˩/ | gaq /ɡa˧˩/ |
| Mti | tsɯ /tsɯ˧˩/ | 树 /ɕy˨˩˧/ | 樹 /tsʰiu˧˧/ | 树 /su˨˩˧/ | 树 /tsʰiɛu˨˩˧/ | 树 /tsʰiu˨˨/ | albol /a˥˥bo˥˥/ |
| Mbwa | kʰũã /kʰũã˧˧/ | 狗 /kəu˧˧/ | 狗 /kau˥˧/ | 狗 /kəu˥˧/ | 犬 /kʰɛiŋ˧˧/ | 狗 /kau˥˧/ | aqkeeq /a˧˩kʰɯ˧˩/ |
| Paka | ani /a˥˥ni˥˥/ | 猫 /mau˦˦˥/ | 貓 /niãu˦˦/ | 猫儿 /məɹ˥˥/ | 猫囝 /mai˥˧ kiaŋ˧˧/ | 猫 /niãu˦˦/ | almil /a˥˥mi˥˥/ |
| Samaki | ɤ̃ /ɤ̃˥˥/ | 鱼 /y˩˩˨/ | 魚 /hi˨˦/ | 鱼 /y˨˩/ | 鱼 /ŋy˥˧/ | 鱼 /hi˩˧/ | ngaqdeil /ŋa˧˩de˥˥/ |
| Ndege | tsoutsɿ /tsou˦˦tsɿ˧˧/ | 鸟 /tiau˧˧/ | 鳥仔 /tsiau˥˧ a˥˧/ | 鸟 /niau˥˧/ | 鸟 /tsɛu˧˧/ | 鸟 /tsiau˥˧/ | alzil /a˥˥dzi˥˥/ |
| Kipepeo | koulɛtsɿ /kou˥˥lɛ˦˦tsɿ˧˧/ | 哈老婆婆 /xa˧˧ lau˧˧ po˩˩˨ po˩˩˨/ | 蝶仔 /iaʔ˦ a˥˧/ | 蝴蝶 /fu˨˩ tie˨˩/ | 蝴蝶 /hu˥˧ tieʔ˥/ | 蝴蝶 /ɔ˩˧ tiap̚˩˨˩/ | allu /a˥˥lu˧˧/ |
| Yai | se /se˦˨/ | 鸡蛋 /tɕi˦˦˥ tan˨˩˧/ | 卵 /nŋ̍˧˧/ | 鸡蛋 /tɕi˥˥ tan˨˩˧/ | 卵 /lɑuŋ˨˦˨/ | 卵 /nũi˨˨/ | alwuv /a˥˥u˧˧/ |
| Farasi | mɛ /mɛ˧˧/ | 马 /ma˧˧/ | 馬 /be˥˧/ | 马 /ma˥˧/ | 马 /ma˧˧/ | 马 /bɛ˥˧/ | moq /mo˧˩/ |
| Nyumba | xou /xou˨˩/ | 屋里 /u˨˨ ti˧˧/ | 厝 /tsʰu˩˩/ | 屋头 /u˨˩ tʰəu˨˩/ | 厝 /tsʰuɔ˨˩˧/ | 厝 /tsʰu˨˩/ | laqhyul /la˧˩xø˥˥/ |
| Maziwa | pɑtsɛ /pɑ˦˨tsɛ˦˦/ | 牛奶 /niu˩˩˨ nai˦˦˥/ | 牛奶 /ɡu˨˦ nĩ˦˦/ | 牛奶 /ȵiəu˨˩ nai˥˧/ | 牛奶 /ŋu˥˧ nɛiŋ˥˧/ | 牛奶 /ɡu˩˧ liɪŋ˦˦/ | aqqul /a˧˩tɕʰu˥˥/ |
| Chumvi | pĩ /pĩ˥˥/ | 盐 /ien˩˩˨/ | 鹽 /iam˨˦/ | 盐 /jɛn˨˩/ | 盐 /sieŋ˥˧/ | 盐 /iam˩˧/ | caqdevq /tsʰa˧˩dɤ˧˩/ |
| Mchele | me /me˧˧/ | 米 /mi˧˧/ | 米 /bi˥˧/ | 米 /mi˥˧/ | 米 /mi˧˧/ | 米 /bi˥˧/ | ceil /tsʰe˥˥/ |
| Chuma | tʰe /tʰe˦˦/ | 铁 /tʰie˨˨/ | 鐵 /tʰiʔ˧˨/ | 铁 /tʰie˨˩/ | 铁 /tʰiɛʔ˨˦/ | 铁 /tʰiʔ˧˨/ | saol /sɔ˥˥/ |
| Hariri | tsʰotsi /tsʰo˥˥tsi˧˩/ | 丝 /sɿ˦˦˥/ | 絲 /si˦˦/ | 丝 /sz̩˥˥/ | 丝 /si˥˥/ | 丝 /si˦˦/ | — |
| Kitabu | sɤtsʰuɛ /sɤ˥˥tsʰuɛ˦˦/ | 书 /ɕy˦˦˥/ | 冊 /tsʰeʔ˧˨/ | 书 /su˥˥/ | 书 /tsy˥˥/ | 册 /tsʰɛʔ˧˨/ | soqhhaq /so˧˩ɣa˧˩/ |
| Kula | jɯ /jɯ˦˦/ | 吃 /tɕʰia˨˨/ | 食 /tsiaʔ˦/ | 吃 /tsʰɿ˨˩/ | 食 /sieʔ˥/ | 食 /tsiaʔ˩˨˩/ | zaq /dza˧˩/ |
| Kunywa | ɯ̃ /ɯ̃˧˧/ | 喝 /xo˨˨/ | 啉 /lim˦˦/ | 喝 /xo˨˩/ | 啜 /tsʰuɔʔ˨˦/ | 啉 /lim˦˦/ | dol /do˥˥/ |
| Kulala | tsʰɛ̃ /tsʰɛ̃˧˧/ | 睏 /kʰuən˧˨˦/ | 睏 /kʰun˩˩/ | 睡觉 /swei˨˩˧ tɕjau˨˩˧/ | 睏 /kʰɑuŋ˨˩˧/ | 困 /kʰun˨˩/ | yiuvq /ju˧˩/ |
| Moja | yi /i˧/ | 一 /i˨˨/ | 一 /it˧˨/ | 一 /i˨˩/ | 蜀 /suoʔ˥/ | 一 /tsit̚˩˨˩/ | qiq /tɕʰi˧˩/ |
| Mbili | ko /ko˧/ | 二 /ə˨˩˧/ | 二 /dʑi˧˧/ | 二 /ɚ˨˩˧/ | 二 /nɛi˨˦˨/ | 二 /dzi˨˨/ | niq /ȵi˧˩/ |
| Tatu | sanx /sɑ̃˧/ | 三 /san˦˦˥/ | 三 /sã˦˦/ | 三 /san˥˥/ | 三 /saŋ˥˥/ | 三 /sã˦˦/ | saol /sɔ˥˥/ |
| Nne | ɕi /ɕi˦˦/ | 四 /sɿ˧˨˦/ | 四 /si˩˩/ | 四 /sɿ˨˩˧/ | 四 /sɛi˨˩˧/ | 四 /si˨˩/ | yuvq /ø˧˩/ |
| Tano | ɤ̃ /ɤ̃˧˧/ | 五 /u˧˧/ | 五 /ɡɔ˧˧/ | 五 /u˥˧/ | 五 /ŋou˨˦˨/ | 五 /ɡɔ˨˨/ | ngavq /ŋa˧˩/ |
| Mia | apɛ /a˧˩pɛ˦˦/ | 百 /pe˨˨/ | 百 /paʔ˧˨/ | 百 /pai˨˩/ | 百 /pɑʔ˨˦/ | 百 /pɛʔ˧˨/ | yal /ja˥˥/ |
| Habari | he /he/ | 你好 /ni˧˧ xau˧˧/ | 你好 /li˥˧ ho˥˧/ | 你好 /ni˥˧ xau˥˧/ | 汝好 /ny˧˧ ho˧˧/ | 汝好 /li˥˧ ho˥˧/ | niahuq mahuq /nia˧˧xu˧˩ ma˧˧xu˧˩/ |
| Asante | mje-kje /mje kje/ | 谢谢 /tɕie˨˩˧ tɕie˨˩˧/ | 多謝 /to˦˦ sia˧˧/ | 谢谢 /ɕie˨˩˧ ɕie/ | 谢谢 /siɑ˨˦˨ siɑ˨˦˨/ | 多谢 /to˦˦ sia˨˨/ | gaq sai /ɡa˧˩ sai/ |
| Nzuri | tɕʰõ /tɕʰõ˥˥/ | 好 /xau˧˧/ | 好 /ho˥˧/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /ho˧˧/ | 好 /ho˥˧/ | xa /xa˧˧/ |
| Mpya | ɕĩ /ɕĩ˥˥/ | 新 /ɕin˦˦˥/ | 新 /sin˦˦/ | 新 /ɕin˥˥/ | 新 /siŋ˥˥/ | 新 /sin˦˦/ | siivq /sɿ˧˩/ |
| Nyekundu | cai /tsʰɛ˦˦/ | 红 /xəŋ˩˩˨/ | 紅 /aŋ˨˦/ | 红 /xoŋ˨˩/ | 红 /øyŋ˥˧/ | 红 /aŋ˩˧/ | nil /ȵi˥˥/ |
| Nyeupe | baip /pɛ˦˨/ | 白 /pe˩˩˨/ | 白 /peʔ˦/ | 白 /pai˨˩/ | 白 /paʔ˥/ | 白 /pɛʔ˩˨˩/ | piul /pʰju˥˥/ |
| Nyeusi | xɯ /xɯ˦˦/ | 黑 /xe˨˨/ | 烏 /ɔ˦˦/ | 黑 /xe˨˩/ | 乌 /u˥˥/ | 乌 /ɔ˦˦/ | nav /na˧˧/ |
| Kijani | lu /lu˦˦/ | 绿 /lu˩˩˨/ | 綠 /liɪk˦/ | 绿 /nu˨˩/ | 绿 /luoʔ˥/ | 绿 /liɪk̚˩˨˩/ | niul /ɲu˥˥/ |
| Buluu | tɕʰɛ̃ /tɕʰɛ̃˥˥/ | 蓝 /lan˩˩˨/ | 藍 /nã˨˦/ | 蓝 /nan˨˩/ | 蓝 /laŋ˥˧/ | 蓝 /lam˩˧/ | peel /pʰɯ˥˥/ |
| Sukari | soto /so˥˥to˧˩/ | — | 糖 /tʰŋ̍˨˦/ | 糖 /tʰaŋ˨˩/ | 糖 /tʰouŋ˥˧/ | 糖 /tʰŋ̍˩˧/ | — |
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Sino-Tibetan > Bai
| Herufi | Kibai cha Kati | Kimandarini cha Chengdu | Kisichuan | Kimin cha Leizhou | Kiwu cha Shanghai | Kimandarini cha Kaifeng | Pinghua |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ji7 /ji˦/ | yi²¹ /i˨˩/ | yi²¹ /i˨˩/ | 訓讀(蜀)yiag8 /ziak̚˨/文讀ieg4 /iek̚˥/ | iq7 /ɪʔ˥˥/ | yi²⁴ /i˨˦/ | ɐt³ /ɐt̚˧/ |
| 二 | ne7 /ne˦/ | er²¹³ /ɚ˨˩˧/ | er²¹³ /ɚ˨˩˧/ | lu7 /lu˥˥/ | gni6 /ɲi˨˧/ | er³¹² /ɚ˧˩˨/ | ȵi²² /ȵi˨˨/ |
| 三 | sa1 /sa˥/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | 白讀sa1 /sa˧˥/文讀sam1 /sam˧˥/ | se1 /sɛ˥˧/ | san²⁴ /san˨˦/ | ɬam⁵³ /ɬam˥˧/ |
| 四 | ɕi7 /ɕi˦/ | si²¹³ /sɿ˨˩˧/ | si²¹³ /sɿ˨˩˧/ | 白讀xi3 /si˨˩/文讀su3 /su˨˩/ | sy5 /sɿ˧˥/ | si³¹² /sɿ˧˩˨/ | ɬi⁵⁵ /ɬi˥˥/ |
| 五 | mu4 /mu˧/ | wu⁵³ /u˥˧/ | wu⁵³ /u˥˧/ | ngeu6 /ŋɛu˧˧/ | ng6 /ŋ̍˨˧/ | wu⁵³ /u˥˧/ | ŋ̍²⁴ /ŋ̍˨˦/ |
| 六 | fv̩7 /fv̩˦/ | nu²¹ /nu˨˩/ | neu²¹ /nəu˨˩/ | 白讀lag8 /lak̚˨/文讀log4 /lɔk̚˥/ | loq8 /loʔ˩˨/ | liu²⁴ /liəu˨˦/ | lœk²⁴ /lœk̚˨˦/ |
| 七 | tɕʰi7 /tɕʰi˦/ | qi²¹ /tɕʰi˨˩/ | qi²¹ /tɕʰi˨˩/ | qieg4 /tsʰiek̚˥/ | chiq7 /tɕʰɪʔ˥˥/ | qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ | tʃʰɐt³ /tʃʰɐt̚˧/ |
| 八 | pia7 /pia˦/ | ba²¹ /pa˨˩/ | ba²¹ /pa˨˩/ | boi7 /pɔi˥˥/ | paq7 /pɐʔ˥˥/ | ba²⁴ /pa˨˦/ | pat³ /pat̚˧/ |
| 九 | tɕɯ3 /tɕɯ˧/ | jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ | jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ | gao2 /kau˧˩/ | cieu5 /tɕiɤɯ˧˥/ | jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ | kɐu³³ /kɐu˧˧/ |
| 十 | tsi8 /tsi˦˨/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | 白讀zab8 /tsap̚˨/文讀xib4 /sip̚˥/ | zeq8 /zəʔ˩˨/ | shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ | ʃɐp² /ʃɐp̚˨/ |
| 天 | xe1 /xe˥/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | ti1 /tʰi˧˥/ | thi1 /tʰi˥˧/ | tian²⁴ /tʰiɛn˨˦/ | tʰin⁵³ /tʰin˥˧/ |
| 地 | tɕi6 /tɕi˧˩/ | di²¹³ /ti˨˩˧/ | di²¹³ /ti˨˩˧/ | di6 /ti˧˧/ | di6 /di˨˧/ | di³¹² /ti˧˩˨/ | ti²² /ti˨˨/ |
| 日 | ȵe7 /ȵe˦/ | zi²¹ /zɿ˨˩/ | zi²¹ /zɿ˨˩/ | yieg8 /ziek̚˨/ | 白讀 (sun/day)gniq8 /ȵiɪʔ˩˨/文讀zeq8 /zəʔ˩˨/ | ri²⁴ /ʐɿ˨˦/ | ȵɐt²⁴ /ȵɐt̚˨˦/ |
| 月 | ua7 /ua˦/ | yue²¹ /ye˨˩/ | yue²¹ /ye˨˩/ | bhue6 /buɛ˧˧/ | 白讀 (moon/month)yuoq8 /ɦyɪʔ˩˨/文讀yeq8 /ɦiɪʔ˩˨/ | yue²⁴ /yɛ˨˦/ | ȵyt²⁴ /ȵyt̚˨˦/ |
| 水 | ɕui3 /ɕui˧/ | sui⁵³ /suei˥˧/ | sui⁵³ /suei˥˧/ | zui2 /tsui˧˩/ | sy5 /sz̩˧˥/ | shui⁵³ /ʂuei˥˧/ | ʃui³³ /ʃui˧˧/ |
| 火 | xui3 /xui˧/ | huo⁵³ /xo˥˧/ | huo⁵³ /xo˥˧/ | hue2 /huɛ˧˩/ | hu5 /hu˧˥/ | huo⁵³ /xuo˥˧/ | hu³³ /hu˧˧/ |
| 石 | tso8 /tso˦˨/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | 白讀jio6 /tsiɔ˧˧/文讀xig4 /sik̚˥/ | zaq8 /zaʔ˩˨/ | shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ | ʃek² /ʃek̚˨/ |
| 雨 | vu4 /vu˧/ | yu⁵³ /y˥˧/ | yu⁵³ /y˥˧/ | heu6 /hɛu˧˧/ | yu6 /ɦy˨˧/ | yu⁵³ /y˥˧/ | jy²⁴ /jy˨˦/ |
| 雪 | sui7 /sui˦/ | xue²¹ /ɕye˨˩/ | xue²¹ /ɕye˨˩/ | 白讀soi7 /sɔi˥˥/文讀seg4 /sek̚˥/ | shiq7 /ɕiɪʔ˥˥/ | xue²⁴ /ɕyɛ˨˦/ | ɬyt³ /ɬyt̚˧/ |
| 牛 | ŋɯ2 /ŋɯ˨˩/ | niu²¹ /niəu˨˩/ | niu²¹ /niəu˨˩/ | bhu5 /bu˨˨/ | gnieu6 /ɲiɤ˨˧/ | niu⁴² /niou˦˨/ | ȵɐu²¹ /ȵɐu˨˩/ |
| 龍 | nv̩2 /nv̩˨˩/ | nong²¹ /noŋ˨˩/ | nong²¹ /noŋ˨˩/ | liang5 /liaŋ˨˨/ | lon6 /loŋ˨˧/ | long⁴² /luŋ˦˨/ | lœŋ²¹ /lœŋ˨˩/ |
| 馬 | mɛ4 /mɛ˧/ | ma⁵³ /ma˥˧/ | ma⁵³ /ma˥˧/ | bhe2 /bɛ˧˩/ | mo6 /mo˨˧/ | ma⁵³ /ma˥˧/ | ma²⁴ /ma˨˦/ |
| 羊 | jou2 /jou˨˩/ | yang²¹ /iaŋ˨˩/ | yang²¹ /iaŋ˨˩/ | io5 /iɔ˨˨/ | yan6 /ɦiã˨˧/ | yang⁴² /iaŋ˦˨/ | jiɐŋ²¹ /jiɐŋ˨˩/ |
| 雞 | ke1 /ke˥/ | ji⁵⁵ /tɕi˥˥/ | ji⁵⁵ /tɕi˥˥/ | 白讀goi1 /kɔi˧˥/文讀gi1 /ki˧˥/ | ci1 /tɕi˥˧/ | ji²⁴ /tɕi˨˦/ | kɐi⁵³ /kɐi˥˧/ |
| 犬 | kʰua3 /kʰua˧/ | quan⁵³ /tɕʰyɛn˥˧/ | quan⁵³ /tɕʰyɛn˥˧/ | — | chioe5 /tɕʰyø˧˥/ | quan⁵³ /tɕʰyɛn˥˧/ | hyn³³ /hyn˧˧/ |
| 貓 | mɯ2 /mɯ˨˩/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | bha5 /ba˨˨/ | mau1 /mɔ˥˧/ | mao²⁴ /mau˨˦/ | 白讀mɛu⁵⁵ /mɛu˥˥/文讀mau⁵⁵ /mau˥˥/ |
| 魚 | ŋv̩1 /ŋv̩˥/ | yu²¹ /y˨˩/ | yu²¹ /y˨˩/ | hu5 /hu˨˨/ | ng6 /ŋ̍˨˧/ | yu⁴² /y˦˨/ | ȵy²¹ /ȵy˨˩/ |
| 頭 | tɯ2 /tɯ˨˩/ | tou²¹ /tʰəu˨˩/ | tou²¹ /tʰəu˨˩/ | tao5 /tʰau˨˨/ | deu6 /dɤ˨˧/ | tou⁴² /tʰəu˦˨/ | tɐu²¹ /tɐu˨˩/ |
| 耳 | ȵv̩4 /ȵv̩˧/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | hi6 /hi˧˧/ | er6 /ɦɚ˨˧/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | ȵi²⁴ /ȵi˨˦/ |
| 心 | ɕi1 /ɕi˥/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | xim1 /sim˧˥/ | shin1 /ɕin˥˧/ | xin²⁴ /ɕin˨˦/ | ɬɐm⁵³ /ɬɐm˥˧/ |
| 手 | sɯ3 /sɯ˧/ | sou⁵³ /səu˥˧/ | sou⁵³ /sou˥˧/ | qiu2 /tsʰiu˧˩/ | seu5 /sɤ˧˥/ | shou⁵³ /ʂou˥˧/ | ʃɐu³³ /ʃɐu˧˧/ |
| 血 | sua7 /sua˦/ | xue²¹ /ɕye˨˩/ | xue²¹ /ɕye˨˩/ | hue7 /huɛ˥˥/ | 白讀shioq7 /ɕioʔ˥˥/文讀shiuq7 /ɕyəʔ˥˥/ | xue²⁴ /ɕyɛ˨˦/ | hyt³ /hyt̚˧/ |
| 人 | ȵi2 /ȵi˨˩/ | zen²¹ /zən˨˩/ | zen²¹ /zən˨˩/ | 訓讀(儂)nang5 /naŋ˨˨/文讀yieng5 /zieŋ˨˨/ | 白讀gnin6 /ɲin˨˧/文讀zen6 /zən˨˧/ | ren⁴² /ʐən˦˨/ | ȵɐn²¹ /ȵɐn˨˩/ |
| 女 | ȵṽ4 /ȵṽ˧/ | nü⁵³ /ȵy˥˧/ | nü⁵³ /ȵy˥˧/ | ni2 /ni˧˩/ | gniu6 /ȵy˨˧/ | nü⁵³ /ȵy˥˧/ | ny²⁴ /ny˨˦/ |
| 飯 | pe4 /pe˧/ | fan²¹³ /fan˨˩˧/ | fan²¹³ /fan˨˩˧/ | 白讀bui1 /pui˧˥/文讀bhang6 /baŋ˧˧/ | ve6 /vɛ˨˧/ | fan³¹² /fan˧˩˨/ | fan²² /fan˨˨/ |
| 茶 | tso2 /tso˨˩/ | ca²¹ /tsʰa˨˩/ | ca²¹ /tsʰa˨˩/ | de5 /tɛ˨˨/ | zo6 /zo˨˧/ | cha⁴² /tʂʰa˦˨/ | tʃa²¹ /tʃa˨˩/ |
| 生 | xɛ1 /xɛ˥/ | sen⁵⁵ /sən˥˥/ | sen⁵⁵ /sən˥˥/ | 白讀se1 /sɛ˧˥/文讀seng1 /seŋ˧˥/ | 白讀san1 /sã˥˧/文讀sen1 /sən˥˧/ | sheng²⁴ /ʂəŋ˨˦/ | ʃiɐŋ⁵³ /ʃiɐŋ˥˧/ |
| 死 | ɕi3 /ɕi˧/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | xi2 /si˧˩/ | 白讀shi5 /ɕi˧˥/文讀sy5 /sɿ˧˥/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | ɬi³³ /ɬi˧˧/ |
| 飛 | fv̩1 /fv̩˥/ | fei⁵⁵ /fei˥˥/ | fei⁵⁵ /fei˥˥/ | 白讀bue1 /puɛ˧˥/文讀bhi1 /bi˧˥/ | fi1 /fi˥˧/ | fei²⁴ /fei˨˦/ | fi⁵³ /fi˥˧/ |
| 見 | ke5 /ke˦˨/ | jian²¹³ /tɕiɛn˨˩˧/ | jian²¹³ /tɕiɛn˨˩˧/ | 白讀gi3 /ki˨˩/文讀gieng3 /kieŋ˨˩/ | ci5 /tɕi˧˥/ | jian³¹² /tɕiɛn˧˩˨/ | kin⁵⁵ /kin˥˥/ |
| 食 | jɯ7 /jɯ˦/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | si²¹ /sɿ˨˩/ | 訓讀(本字未詳)jia6 /tsia˧˧/文讀xieg8 /siek̚˨/ | zeq8 /zəʔ˩˨/ | shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ | ʃek² /ʃek̚˨/ |
| 飲 | ɣɯ3 /ɣɯ˧/ | yin⁵³ /in˥˧/ | yin⁵³ /in˥˧/ | — | in5 /ʔin˧˥/ | yin⁵³ /in˥˧/ | ȵɐm³³ /ȵɐm˧˧/ |
| 白 | pɛ8 /pɛ˦˨/ | be²¹ /pe˨˩/ | be²¹ /pe˨˩/ | be6 /pɛ˧˧/ | baq8 /baʔ˩˨/ | bai⁴² /pɛ˦˨/ | piɐk² /piɐk̚˨/ |
| 黑 | xɯ7 /xɯ˦/ | he²¹ /xe˨˩/ | he²¹ /xe˨˩/ | heg4 /hek̚˥/ | heq7 /həʔ˥˥/ | hei²⁴ /xei˨˦/ | hɐk³ /hɐk̚˧/ |
| 黃 | ŋv̩2 /ŋv̩˨˩/ | huang²¹ /xuaŋ˨˩/ | huang²¹ /xuaŋ˨˩/ | 白讀ui5 /ui˨˨/文讀huang5 /huaŋ˨˨/ | waon6 /ɦuɑ̃˨˧/ | huang⁴² /xuaŋ˦˨/ | hoŋ²¹ /hoŋ˨˩/ |
| 青 | tɕʰɛ1 /tɕʰɛ˥/ | qin⁵⁵ /tɕʰin˥˥/ | qin⁵⁵ /tɕʰin˥˥/ | 白讀ce1 /tsʰɛ˧˥/文讀qing1 /tsʰiŋ˧˥/ | chin1 /tɕʰin˥˧/ | qing²⁴ /tɕʰiəŋ˨˦/ | tʃʰeŋ⁵³ /tʃʰeŋ˥˧/ |
| 大 | to6 /to˧˩/ | 白讀tai⁵³ /tʰai˥˧/文讀da²¹³ /ta˨˩˧/ | 白讀tai⁵³ /tʰai˥˧/文讀da²¹³ /ta˨˩˧/ | 白讀dua1 /tua˧˥/文讀dai7 /tai˥˥/ | 白讀du6 /du˨˧/文讀da6 /da˨˧/ | da³¹² /ta˧˩˨/ | tai²² /tai˨˨/ |
| 長 | tsou2 /tsou˨˩/ | cang²¹ /tsʰaŋ˨˩/ | cang²¹ /tsʰaŋ˨˩/ | 白讀do5 /tɔ˨˨/文讀qiang5 /tsʰiaŋ˨˨/ | zan6 /zã˨˧/ | chang⁴² /tʂʰaŋ˦˨/ | tʃiɐŋ²¹ /tʃiɐŋ˨˩/ |
| 老 | ku3 /ku˧/ | nao⁵³ /nau˥˧/ | nao⁵³ /nau˥˧/ | 白讀lao6 /lau˧˧/文讀lao2 /lau˧˩/ | lau6 /lɔ˨˧/ | lao⁵³ /laɔ˥˧/ | lau²⁴ /lau˨˦/ |
| 熱 | ȵi7 /ȵi˦/ | ze²¹ /ze˨˩/ | ze²¹ /ze˨˩/ | 白讀yua6 /zua˧˧/文讀yieg8 /ziek̚˨/ | gniq8 /ȵiɪʔ˩˨/ | re²⁴ /ʐɛ˨˦/ | ȵit²⁴ /ȵit̚˨˦/ |
| 香 | ɕou1 /ɕou˥/ | xiang⁵⁵ /ɕiaŋ˥˥/ | xiang⁵⁵ /ɕiaŋ˥˥/ | 白讀hio1 /hiɔ˧˥/文讀hiang1 /hiaŋ˧˥/ | shian1 /ɕiã˥˧/ | xiang²⁴ /ɕiaŋ˨˦/ | hiɐŋ⁵³ /hiɐŋ˥˧/ |
| 上 | to4 /to˧/ | sang²¹³ /saŋ˨˩˧/ | sang²¹³ /saŋ˨˩˧/ | — | zaon6 /zɑŋ˨˧/ | shang³¹² /ʂaŋ˧˩˨/ | ʃɐŋ²² /ʃɐŋ˨˨/ |
| 我 | ŋo6 /ŋo˧˩/ | ngo⁵³ /ŋo˥˧/ | ngo⁵³ /ŋo˥˧/ | 白讀bha2 /ba˧˩/文讀ngo2 /ŋɔ˧˩/ | 白讀ngu6 /ŋu˨˧/文讀ngu1 /ŋu˥˧/ | wo⁵³ /uo˥˧/ | ŋo²⁴ /ŋo˨˦/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap