白语

Kibai cha Kati

Kichina-Kitibeti (Kibai)

FamiliaKichina-Kitibeti (Kibai) Wasemaji~600–700K HatiKilatini (hati ya Kilatini yenye diakritiki kufuata kanuni za Yunnan) NchiChina Lugha rasmiHakuna (lugha ya wachache, si hadhi rasmi)

Bai ya Kati (ISO 639-3: bca), inayowakilishwa hasa na Bai ya Jianchuan, ni lugha ya Kisino-Tibeti ya kaskazini-magharibi mwa Yunnan, China, yenye wazungumzaji takribani 600,000–700,000. Ni mojawapo ya aina kuu za Bai pamoja na Bai ya Dali na Bijiang; karne nyingi za mawasiliano na Kichina zimeleta tabaka kubwa la maneno ya mkopo, ingawa nafasi yake ya kina ndani ya familia ya Kisino-Tibeti bado inajadiliwa. Bai ya Jianchuan ina silabi wazi, vokali za mdomo na za puani zinazotofautisha maana, na mfumo wa rejista za toni ambamo tofauti za kidatu huingiliana na utoaji sauti legevu, wenye pumzi na uliobanwa. Mpangilio wake msingi ni SVO, na huandikwa kwa tahajia sanifu ya Kilatini ambayo herufi za mwisho huonyesha toni na aina ya utoaji sauti; maandishi ya jadi ya Bai pia yalitumia alama za Kichina zilizorekebishwa.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kibai cha Kati →

Maneno 87 ya msingi katika Kibai cha Kati

Maji

xuix

ɕui˧˧

Moto

xue

xue˧˧

Jua

jĩpʰĩ

jĩ˦˦pʰĩ˧˩

Mwezi

mixngvax

mi˥˥w̃a˦˦

Nyota

ɕɛ̃kʰo

ɕɛ̃˥˥kʰo˧˧

Usiku

joxɯ

jo˧˩xɯ˧˩

Mvua

vɤ

vɤ˧˧

Theluji

sue

sui˦˦

Upepo

pisɿ

pi˥˥sɿ˥˥

Udongo

tʰusɿ

tʰu˧˧sɿ˧˧

Jiwe

tɕokʰue

tɕo˦˨kʰue˥˥

Mlima

sɤ

sɤ˦˨

Mama

amo

a˧˩mo˧˧

Baba

ati

a˧˩ti˧˧

Binti

yvn

jṽ˧

Mimi

ngo

ŋo˧

Wewe

no

no˧˩

Sisi

nga

ŋa

Jina

mie

mie˧

Mtu

jĩkɛ̃jĩ

jĩ˨˩kɛ̃˥˥jĩ˨˩

Kichwa

tɯpo

tɯ˨˩po˨˩

Jicho

wẽ

wẽ˧˧

Sikio

jĩtɯkũã

jĩ˧˧tɯ˨˩kũã˥˥

Pua

ɤ̃kʰɤtɯ

ɤ̃˧˩kʰɤ˦˦tɯ˦˨

Mdomo

tɕykɛ

tɕy˧˧kɛ˥˥

Jino

zix

tsɿ˧

Ulimi

ceit

tse˦˨

Mkono

sɯ

sɯ˧˧

Mguu

kou

kou˦˦

Moyo

ɕĩ

ɕĩ˥˥

Mfupa

kuatu

kua˧tu˧

Damu

sua

sua˧

Kinyesi

sɿ

sɿ˧˧

Upendo

kou

kou˨˩

Mti

tsɯ

tsɯ˧˩

Mbwa

kʰũã

kʰũã˧˧

Paka

ani

a˥˥ni˥˥

Samaki

ɤ̃

ɤ̃˥˥

Ndege

tsoutsɿ

tsou˦˦tsɿ˧˧

Kipepeo

koulɛtsɿ

kou˥˥lɛ˦˦tsɿ˧˧

Yai

se

se˦˨

Farasi

mɛ

mɛ˧˧

Nyumba

xou

xou˨˩

Maziwa

pɑtsɛ

pɑ˦˨tsɛ˦˦

Chumvi

pĩ

pĩ˥˥

Mchele

me

me˧˧

Chuma

tʰe

tʰe˦˦

Hariri

tsʰotsi

tsʰo˥˥tsi˧˩

Kitabu

sɤtsʰuɛ

sɤ˥˥tsʰuɛ˦˦

Kula

jɯ

jɯ˦˦

Kunywa

ɯ̃

ɯ̃˧˧

Kulala

tsʰɛ̃

tsʰɛ̃˧˧

Moja

yi

i˧

Mbili

ko

ko˧

Tatu

sanx

sɑ̃˧

Nne

ɕi

ɕi˦˦

Tano

ɤ̃

ɤ̃˧˧

Mia

apɛ

a˧˩pɛ˦˦

Habari

he

he

Asante

mje-kje

mje kje

Nzuri

tɕʰõ

tɕʰõ˥˥

Mpya

ɕĩ

ɕĩ˥˥

Nyekundu

cai

tsʰɛ˦˦

Nyeupe

baip

pɛ˦˨

Nyeusi

xɯ

xɯ˦˦

Kijani

lu

lu˦˦

Buluu

tɕʰɛ̃

tɕʰɛ̃˥˥

Sukari

soto

so˥˥to˧˩

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina-Kitibeti (Kibai)

Maana Kibai cha KatiKixiang cha HengyangKitaiwaniKimandarini cha ChengduKimin MasharikiKihokkien cha ZhangzhouKihani
Maji xuix /ɕui˧˧/ 水 /ɕy˧˧/ 水 /tsui˥˧/ 水 /suei˥˧/ 水 /tsui˧˧/ 水 /tsui˥˧/ wulquvq /u˥˥tɕʰu˧˩/
Moto xue /xue˧˧/ 火 /xo˧˧/ 火 /he˥˧/ 火 /xo˥˧/ 火 /hui˧˧/ 火 /hue˥˧/ miqzaq /mi˧˩dza˧˩/
Jua jĩpʰĩ /jĩ˦˦pʰĩ˧˩/ 日头 /ɕi˩˩˨ təu˩˩˨/ 日頭 /lit˦ tʰau˨˦/ 太阳 /tʰai˨˩˧ iaŋ˨˩/ 日头 /niʔ˥ tʰau˥˧/ 日头 /dzit̚˩˨˩ tʰau˩˧/ naolma /nɔ˥˥ma˧˧/
Mwezi mixngvax /mi˥˥w̃a˦˦/ 月光 /ye˩˩˨ kuan˦˦˥/ 月娘 /ɡeʔ˦ niũ˨˦/ 月亮 /ye˨˩ lia̠ŋ˨˩˧/ 月光 /ŋuoʔ˥ kuoŋ˥˥/ 月娘 /ɡueʔ˩˨˩ niɔ̃˩˧/ bala /ba˧˧la˧˧/
Nyota ɕɛ̃kʰo /ɕɛ̃˥˥kʰo˧˧/ 星子 /ɕin˦˦˥ tsɿ/ 星 /tsʰĩ˦˦/ 星星 /ɕin˥˥ ɕin˥˥/ 星 /siŋ˥˥/ 星 /tsʰɛ̃˦˦/ aqgeel /a˧˩ɡɯ˥˥/
Usiku joxɯ /jo˧˩xɯ˧˩/ 夜里 /ia˨˩˧ ti˧˧/ 暗暝 /am˩˩ mĩ˨˦/ 晚上 /wan˥˧ saŋ/ 暝 /maŋ˥˧/ 暗暝 /am˨˩ mɛ̃˩˧/ aoqqivq /ɔ˧˩tɕi˧˩/
Mvua vɤ /vɤ˧˧/ 雨 /y˧˧/ 雨 /hɔ˧˧/ 雨 /y˥˧/ 雨 /huɔ˨˦˨/ 雨 /hɔ˨˨/ aoqsseil /ɔ˧˩ze˥˥/
Theluji sue /sui˦˦/ 雪 /ɕye˨˨/ 雪 /seʔ˧˨/ 雪 /ɕye˨˩/ 雪 /suɔʔ˨˦/ 雪 /seʔ˧˨/ haqju /xa˧˩dʑu˧˧/
Ukurasa 1/9

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Sino-Tibetan > Bai

Herufi Kibai cha KatiKimandarini cha ChengduKisichuanKimin cha LeizhouKiwu cha ShanghaiKimandarini cha KaifengPinghua
一 ji7 /ji˦/ yi²¹ /i˨˩/ yi²¹ /i˨˩/ 訓讀(蜀)yiag8 /ziak̚˨/文讀ieg4 /iek̚˥/ iq7 /ɪʔ˥˥/ yi²⁴ /i˨˦/ ɐt³ /ɐt̚˧/
二 ne7 /ne˦/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/ lu7 /lu˥˥/ gni6 /ɲi˨˧/ er³¹² /ɚ˧˩˨/ ȵi²² /ȵi˨˨/
三 sa1 /sa˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ 白讀sa1 /sa˧˥/文讀sam1 /sam˧˥/ se1 /sɛ˥˧/ san²⁴ /san˨˦/ ɬam⁵³ /ɬam˥˧/
四 ɕi7 /ɕi˦/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/ 白讀xi3 /si˨˩/文讀su3 /su˨˩/ sy5 /sɿ˧˥/ si³¹² /sɿ˧˩˨/ ɬi⁵⁵ /ɬi˥˥/
五 mu4 /mu˧/ wu⁵³ /u˥˧/ wu⁵³ /u˥˧/ ngeu6 /ŋɛu˧˧/ ng6 /ŋ̍˨˧/ wu⁵³ /u˥˧/ ŋ̍²⁴ /ŋ̍˨˦/
六 fv̩7 /fv̩˦/ nu²¹ /nu˨˩/ neu²¹ /nəu˨˩/ 白讀lag8 /lak̚˨/文讀log4 /lɔk̚˥/ loq8 /loʔ˩˨/ liu²⁴ /liəu˨˦/ lœk²⁴ /lœk̚˨˦/
七 tɕʰi7 /tɕʰi˦/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qieg4 /tsʰiek̚˥/ chiq7 /tɕʰɪʔ˥˥/ qi²⁴ /tɕʰi˨˦/ tʃʰɐt³ /tʃʰɐt̚˧/
八 pia7 /pia˦/ ba²¹ /pa˨˩/ ba²¹ /pa˨˩/ boi7 /pɔi˥˥/ paq7 /pɐʔ˥˥/ ba²⁴ /pa˨˦/ pat³ /pat̚˧/
九 tɕɯ3 /tɕɯ˧/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ gao2 /kau˧˩/ cieu5 /tɕiɤɯ˧˥/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/ kɐu³³ /kɐu˧˧/
十 tsi8 /tsi˦˨/ si²¹ /sɿ˨˩/ si²¹ /sɿ˨˩/ 白讀zab8 /tsap̚˨/文讀xib4 /sip̚˥/ zeq8 /zəʔ˩˨/ shi⁴² /ʂʐ̩˦˨/ ʃɐp² /ʃɐp̚˨/
Ukurasa 1/6

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap