閩北語

Kimin Kaskazini

Kichina (Min)

FamiliaKichina (Min) Wasemaji約1100万人 Uandishi wa KilatiniKienning Colloquial Romanized (建寧府土腔羅馬字) UsomajiKimin Kaskazini — Jian'ou

Min Bei — kiwango cha Jian'ou, kinachozungumwa katika milima ya kaskazini mwa Fujian. Kama aina nyingine za Min, inahifadhi sifa za kale sana zilizotangulia tabaka la lugha bora la enzi ya Tang. Kipengele kikuu: mfumo wa pekee wa konsonanti za msuguano wenye sauti na mfumo wa toni uliofupishwa kutoka kwa babu wa Min kupitia miungano.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kimin Kaskazini

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one 訓讀(蜀) cì /tsi˦˨/
文讀 ĭ /i˨˦/
二 two nī /ni˥˥/
三 three sáng /saŋ˥˦/
四 four si̿ /si˧˧/
五 five ngù /ŋu˦˨/
六 six lṳ̀ /ly˦˨/
七 seven chĭ /tsʰi˨˦/
八 eight băi /pai˨˦/
九 nine giǔ /kiu˨˩/
十 ten sí /si˥˦/
天 sky tíng /tʰiŋ˥˦/
地 ground dī /ti˥˥/
日 sun nì /ni˦˨/
月 moon ngṳè /ŋyɛ˦˨/
山 mountain súing /suiŋ˥˦/
海 sea huǒi /xuɛ˨˩/
水 water sṳ̌ /sy˨˩/
火 fire hǒ /xo˨˩/
木 tree mù /mu˦˨/
土 soil tǔ /tʰu˨˩/
石 stone ciō̤ /tsiɔ˥˥/
鐵 iron tiĕ /tʰiɛ˨˦/
雨 rain 白讀 hṳ̄ /xy˥˥/
文讀 ṳ̀ /y˦˨/
雪 snow sṳĕ /syɛ˨˦/
牛 ox niû /niu˧˧/
虎 tiger kǔ /kʰu˨˩/
龍 dragon lê̤ng /lœyŋ˧˧/
蛇 snake ṳê /yɛ˧˧/
馬 horse mǎ /ma˨˩/
羊 sheep iô̤ng /iɔŋ˧˧/
雞 chicken gái /kai˥˦/
犬 dog kṳǐng /kʰyiŋ˨˩/
豬 pig kṳ̌ /kʰy˨˩/
貓 cat 白讀 mê /me˧˧/
文讀 miâu /miau˧˧/
鳥 bird niǎu /niau˨˩/
魚 fish ngṳ̂ /ŋy˧˧/
頭 head tê /tʰe˧˧/
目 eye mù /mu˦˨/
耳 ear nèng /neiŋ˦˨/
鼻 nose pī /pʰi˥˥/
口 mouth kě /kʰe˨˩/
牙 tooth ngâ /ŋa˧˧/
心 heart séng /seiŋ˥˦/
手 hand siǔ /siu˨˩/
足 foot cṳ̆ /tsy˨˦/
血 blood huăi /xuai˨˦/
肉 meat nṳ̀ /ny˦˨/
人 person nêng /neiŋ˧˧/
女 woman nṳ̌ /ny˨˩/
兒 child ě̤ /œ˨˩/
家 home, family gá /ka˥˦/
門 door, gate mô̤ng /mɔŋ˧˧/
飯 cooked rice, meal būing /puiŋ˥˥/
茶 tea dâ /ta˧˧/
錢 money cîng /tsiŋ˧˧/
年 year nîng /niŋ˧˧/
生 live, be born 白讀 sáng /saŋ˥˦/
文讀 sáing /saiŋ˥˦/
死 die sǐ /si˨˩/
行 go 白讀 giǎng /kiaŋ˨˩/
文讀 ǎing /aiŋ˨˩/
行 row ǒ̤ng /ɔŋ˨˩/
来 come lâ̤ /lɛ˧˧/
去 leave ko̤̿ /kʰɔ˧˧/
走 run cě /tse˨˩/
飛 fly 白讀 ṳě /yɛ˨˩/
文讀 hí /xi˥˦/
坐 sit cō /tso˥˥/
立 stand lì /li˦˨/
見 see gi̿ng /kiŋ˧˧/
聞 hear āng /aŋ˧˧/
知 know dí /ti˥˦/
食 eat 訓讀(饁) iè /iɛ˦˨/
文讀 sī /si˥˥/
飲 drink ěng /eiŋ˨˩/
白 white 白讀 bā /pa˥˥/
文讀 bà̤ /pɛ˦˨/
黑 black hă̤ /xɛ˨˦/
紅 red ǒ̤ng /ɔŋ˨˩/
黃 yellow uâng /uaŋ˧˧/
青 blue-green 白讀 cháng /tsʰaŋ˥˦/
文讀 chéng /tsʰeiŋ˥˦/
綠 green lṳ̀ /ly˦˨/
灰 grey; ash hó /xo˥˦/
大 big duōi /tuɛ˥˥/
小 small siǎu /siau˨˩/
多 many, much 白讀 duói /tuɛ˥˦/
文讀 dó̤ /tɔ˥˦/
長 long 白讀 dǒ̤ng /tɔŋ˨˩/
文讀 diǒng /tiɔŋ˨˩/
長 grow; elder diǒng /tiɔŋ˨˩/
老 old 白讀 sē /se˥˥/
文讀 lǎu /lau˨˩/
遠 far ṳ̌ing /yiŋ˨˩/
熱 hot iě /iɛ˨˩/
冷 cold lǎing /laiŋ˨˩/
香 fragrant hióng /xiɔŋ˥˦/
上 up ciōng /tsiɔŋ˥˥/
下 down 白讀 à /a˦˨/
文讀 hā /xa˥˥/
左 left cǒ̤ /tsɔ˨˩/
右 right iū /iu˥˥/
中 middle dé̤ng /tœyŋ˥˦/
中 hit de̤̿ng /tœyŋ˧˧/
央 center ió̤ng /iɔŋ˥˦/
東 east dóng /tɔŋ˥˦/
西 west sái /sai˥˦/
南 south nâng /naŋ˧˧/
北 north bă̤ /pɛ˨˦/
我 I, me 白讀 uòi /uɛ˦˨/
文讀 nguòi /ŋuɛ˦˨/
你 you nì /ni˦˨/
有 have; there is iǔ /iu˨˩/
無 not have, without 白讀 maǔ /mau˨˩/
文讀 ǔ /u˨˩/
不 not bŭ /pu˨˦/
個 piece (classifier) gŏ̤ /kɔ˨˦/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Min Bei / Northern Min)

Maana Kimin KaskaziniKimin MasharikiKigani cha YichunKihakkaMandarin ya ZhongyuanKiyue cha ZhongshanKihakka cha Taiwan
Maji 水 /sy˨˩/ 水 /tsui˧˧/ 水 /ʃy˨˩/ 水 /sui˧˩/ 水 /ʂuei˥˧/ 水 /sɵy˨˩˧/ 水 /sui˧˩/
Moto 火 /xo˨˩/ 火 /hui˧˧/ 火 /fo˨˩/ 火 /fo˧˩/ 火 /xuo˥˧/ 火 /fɔ˨˩˧/ 火 /fo˧˩/
Jua 日头 /mi˦˨ tʰe˧˧/ 日头 /niʔ˥ tʰau˥˧/ 日 /ȵiʔ˦/ 日头 /ŋit˩ tʰeu˩˩/ 太阳 /tʰai˧˩˨ iaŋ˦˨/ 熱頭 /ŋit˧ tʰɐu˥˩/ 日頭 /ŋit˨ tʰeu˩˩/
Mwezi 月 /ŋyɛ˦˨/ 月光 /ŋuoʔ˥ kuoŋ˥˥/ 月 /ȵyøʔ˦/ 月光 /ŋiat˥ kuoŋ˦/ 月亮 /yɛ˨˦ liaŋ/ 月光 /ŋyt˧ kɔŋ˥˥/ 月光 /ŋiet˥ koŋ˨˦/
Nyota 星宿 /saiŋ˥˦ siu˧˧/ 星 /siŋ˥˥/ 星子 /siaŋ˧˥ tsɿ/ 星仔 /sen˦ ne˧˩/ 星星 /ɕiŋ˨˦ ɕiŋ/ 天星 /tʰin˥˥ siaŋ˥˥/ 星仔 /sen˨˦ e˧˩/
Usiku 暗暝 /ɔŋ˧˧ maŋ˧˧/ 暝 /maŋ˥˧/ 夜里 /ia˨˩˧ li˨˩˧/ 暗晡夜 /am˥˧ pu˦ ia˥˧/ 晚上 /uan˥˧ saŋ/ 夜晚 /ja˧˧ man˨˩˧/ 暗晡夜 /am˥˥ pu˨˦ ia˥˥/
Mvua 雨 /xy˥˥/ 雨 /huɔ˨˦˨/ 雨 /y˨˩/ 雨 /i˧˩/ 雨 /y˥˧/ 雨 /y˨˩˧/ 雨 /i˧˩/
Theluji 雪 /syɛ˨˦/ 雪 /suɔʔ˨˦/ 雪 /sieʔ˦/ 雪 /siet˩/ 雪 /ɕyɛ˨˦/ 雪 /syt˧/ 雪 /siet˨/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kichina (Min)

Herufi Kimin KaskaziniKimin cha Kati cha Yong'anKimin MasharikiKigani cha YichunKimin cha Shao-JiangKimandarini cha LiuzhouKimandarini cha Yuan
一 訓讀(蜀)cì /tsi˦˨/文讀ĭ /i˨˦/ i /i˨˦/ 訓讀(蜀)siŏh /suoʔ˥/文讀ék /ɛiʔ˨˦/ iʔ⁴ /iʔ˦/ i⁵¹ /i˥˩/ yi³¹ /i˧˩/ i3 /i˨˩˦/
二 nī /ni˥˥/ ɡi /ɡi˩˨/ nê /nɛi˨˦˨/ ø²¹³ /ø˨˩˧/ ŋi²³¹ /ŋi˨˧˩/ er²⁴ /ɚ˨˦/ ʐï4 /ʐʅ˥˩/
三 sáng /saŋ˥˦/ sõ /sõ˦˨/ săng /saŋ˥˥/ san³⁵ /san˧˥/ saŋ⁵⁵ /saŋ˥˥/ san⁴⁴ /san˦˦/ sam1 /sam˥/
四 si̿ /si˧˧/ si /si˨˦/ sé /sɛi˨˩˧/ sɿ³³ /sɿ˧˧/ si³²⁴ /si˧˨˦/ si²⁴ /sɿ˨˦/ sï4 /sɿ˥˩/
五 ngù /ŋu˦˨/ ɡu /ɡu˨˩/ 白讀ngô /ŋou˨˦˨/文讀ngū /ŋu˧˧/ ŋ̍²¹ /ŋ̍˨˩/ ɤŋ⁵¹ /ɤŋ˥˩/ wu⁵³ /u˥˧/ u3 /u˨˩˦/
六 lṳ̀ /ly˦˨/ ly /ly˥˦/ lĕ̤k /løyʔ˥/ luʔ⁴ /luʔ˦/ 白讀ʃu³²⁴ /ʃu˧˨˦/文讀liu⁵ /liu˥/ lou³¹ /lou˧˩/ lieu4 /liəu˥˩/
七 chĭ /tsʰi˨˦/ tsʰi /tsʰi˩˨/ chék /tsʰɛiʔ˨˦/ tsʰiʔ⁴ /tsʰiʔ˦/ — ci³¹ /tsʰi˧˩/ tshi3 /tsʰi˨˩˦/
八 băi /pai˨˦/ pa /pa˩˨/ báik /paiʔ˨˦/ paiʔ⁴ /paiʔ˦/ pa⁵¹ /pa˥˩/ ba³¹ /pa˧˩/ pa3 /pa˨˩˦/
九 giǔ /kiu˨˩/ kiau /kiau˨˩/ 白讀gāu /kau˧˧/文讀giū /kieu˧˧/ tʃɪu²¹ /tʃɪu˨˩/ kiu⁵¹ /kiu˥˩/ jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ kieu3 /kiəu˨˩˦/
十 sí /si˥˦/ sɿ /sɿ˥˦/ sĕk /sɛiʔ˥/ ʃɪʔ⁴ /ʃɪʔ˦/ ʃi⁵ /ʃi˥/ si³¹ /sɿ˧˩/ ʂï2 /ʂʅ˧˥/
Ukurasa 1/11

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap