𘬱𘬻𘭟 𘬐𘭦𘬰

Kikhitan

Para-Mongoli (Mongolic-Khitan branch, debated)

FamiliaPara-Mongoli (Mongolic-Khitan branch, debated) Wasemaji歴史言語 / 現代話者なし EneoLiao dynasty empire (Northeast China, Inner Mongolia, 907–1125 CE) Uandishi wa KilatiniKane (2009) reconstruction UsomajiUjenzi upya wa Kithitan

Lugha ya Khitan ilikuwa lugha ya nasaba ya Liao (907–1125 BK), iliyozungumzwa na watu wa Khitan walioutawala ufalme mkubwa ulioenea kutoka Manchuria hadi Asia ya Kati. Wakhitan walitengeneza mifumo miwili ya maandishi — Maandishi Makubwa na Maandishi Madogo — lakini yote miwili imefafanuliwa kwa sehemu tu, na takriban 20% ya herufi za Maandishi Madogo zinaweza kusomwa kwa uhakika. Ingizo hili linahifadhi tu masomaji yaliyothibitishwa katika maandishi ya lugha mbili ya Liao, uandishi wa Kichina wa majina ya Khitan, au ujenzi upya wa kisomi wa Kane (2009) na Aisin Gioro Ulhicun; ingizo zingine zote zimewekwa alama ya kistari. Nambari ni msamiati uliothibitishwa vizuri zaidi, ukionyesha uhusiano dhahiri na lugha ya Kimongolia na Manchu.

Maeneo inakozungumzwa

Usomaji wa herufi za Han katika Kikhitan

Herufi Maana Usomaji Umbo IPA
一 one 𘬣am /am/
二 two jur /dʒur/
三 three hur /hur/
四 four dur /dur/
五 five tau /tʰau/
六 six nil /nil/
七 seven dolo /dolo/
九 nine is /is/
十 ten par /par/
天 sky teŋri /tʰeŋri/
日 sun nair /nair/
月 moon 𘭧sair /sair/
山 mountain ula /ʊla/
水 water us /ʊs/
火 fire gal /ɡal/
馬 horse 𘲜𘰣mori /mori/
人 person 𘯥ku /kʰu/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kimongolia (Para-Mongoli)

Maana KikhitanProto-Kijaponi-KikoreaKiiberiaLugha ya Ishara ya NikaraguaKitartessianKiliburniaKimesapi
Maji — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Moto — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Jua 𘲺 /nair/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Mwezi 𘭧 /sair/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Nyota — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Usiku 𘰷𘭌 /suni/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Udongo 𘱗𘱮 /neue/ — — — — — —
Mama 𘬝 /mo/ *əma /əma/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/ — /—/
Ukurasa 1/6

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Para-Mongoli (Mongolic-Khitan branch, debated)

Herufi KikhitanProto-MongolicKimanchuKijurchenProto-TungusKisibeHanja-hun ya Kikorea
一 am /am/ *nigen /*niɡen/ emu /emu/ emu /emu/ *əmun /*əmun/ emu /əmu/ han /han/
二 jur /dʒur/ *qoyar /*qojar/ juwe /dʒuwə/ juwe /dʑuwe/ *dʒuər /*dʒuər/ juwe /dʑuwə/ du /tu/
三 hur /hur/ *gurba(n) /*ɡurban/ ilan /ilan/ ilan /ilan/ *ilan /*ilan/ ilan /ilan/ se /se/
四 dur /dur/ *dörbe(n) /*dœrben/ duin /duin/ duin /duin/ *dügin /*dyɡin/ duin /duin/ ne /nɛ/
五 tau /tʰau/ *tabu(n) /*tabun/ sunja /sundʒa/ sunja /sundʑa/ *tuɲga /*tuɲɡa/ sunja /sundʑa/ daseot /tasʌt̚/
六 nil /nil/ *jirguɣa(n) /*dʒirɣuɣan/ ninggun /niŋɡun/ ninggun /niŋɡun/ *ɲuŋun /*ɲuŋun/ ninggun /niŋɢun/ yeoseot /jʌsʌt̚/
七 dolo /dolo/ *doluɣa(n) /*doluɣan/ nadan /nadan/ nadan /nadan/ *nadan /*nadan/ nadan /nadan/ ilgop /ilɡop̚/
九 is /is/ *yersü(n) /*jersyn/ uyun /ujun/ uyun /ujun/ *xəgün /*xəɡyn/ uyun /ujun/ ahop /ahop̚/
十 par /par/ *harba(n) /*harban/ juwan /dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ *dʒuwan /*dʒuwan/ juwan /dʑuwan/ yeol /jʌl/
天 teŋri /tʰeŋri/ *teŋri /*teŋri/ abka /abka/ abka /abka/ *abka /*abka/ abka /apka/ haneul /hanɯl/
Ukurasa 1/2

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap