Badaga
Lugha ya Badaga
Kidravidi (kusini)
Kibadaga (படக; ISO 639-3: bfq) ni lugha ya Kidravidia Kusini inayozungumzwa na jamii za Wabadaga katika Milima ya Nilgiri, Tamil Nadu, India. Kina uhusiano wa karibu na Kikannada na wakati mwingine kimeainishwa kama lahaja yake, lakini marejeo ya kisasa pia hukieleza kuwa lugha tofauti iliyoundwa na mawasiliano ya muda mrefu na Kitamil pamoja na lugha jirani za Nilgiri. Kibadaga ni lugha ambatani, hasa yenye mpangilio kiima–yambwa–kitenzi, huhifadhi konsonanti bainifu za kukunja ulimi na kina aina zinazotofautiana kijamii na kikanda. Kijadi kilikuwa hasa cha mdomo, chenye nyimbo, methali na tanzu nyingine nyingi; hati za Kitamil, Kikannada na Kilatini zote zimetumiwa kukiandika, huku hati maalumu za Kibadaga zilizopendekezwa hazikukubaliwa na wote. Kibadaga hakina hadhi rasmi wala kiwango cha maandishi kinachokubaliwa na wote, na uainishaji wa sensa chini ya Kikannada pamoja na kuongezeka kwa matumizi ya Kitamil na Kiingereza hufanya makadirio ya wazungumzaji na uhai kuwa changamano.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Lugha ya Badaga
Vyanzo
- none that the row follows byte for byte. Its Latin romanization is ad hoc (neeru, kitcha, thinguva). The words agree with Kolipakam, V. et al. (2018) Dravidian lexical data (Badga) for kitʃtʃə, tinguʋa, me, male, esaɾə, kiʋi, kaj, ne, moʈʈe, eɾaɖə, ʋeɭɭe, patʃtʃe, nanga, and with ASJP BADAGA for nanu, ninu, kannu, otu/hotu, ondu. The standard dictionary, Hockings, P. & Pilot-Raichoor, C. (1992) A Badaga-English Dictionary (Mouton de Gruyter), is access-restricted on archive.org (badagaenglishdic00paul), so it could not be checked
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kidravidi (kusini)
| Maana | Lugha ya Badaga | Kikannada | Kiirula | Kikodava | Kitamil | Kitulu | Proto-Dravida |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | neeru /neːru/ | ನೀರು /niːɾu/ | nīr /niːɾ/ | ನೀರ್ /niːrɨ/ | நீர் /niːɾ/ | ನೀರ್ /niːɾɯ/ | *nīr /nīr/ |
| Moto | kitcha /kitʃɑ/ | ಬೆಂಕಿ /beŋki/ | tī /tiː/ | ತಿತ್ತ್ /tittɨ/ | தீ /tiː/ | ತೂ /tuː/ | *tī /tī/ |
| Jua | hottu /hɔtːu/ | ಸೂರ್ಯ /suːɾja/ | čūriyen /tʃuːɾijen/ | ಸೂರ್ಯ /suːrja/ | சூரியன் /suːɾijan/ | ಸೂರ್ಯೆ /suːɾje/ | *poẓutu /poɻutu/ |
| Mwezi | thinguva /t̪iŋɡuvɑ/ | ಚಂದ್ರ /tʃandɾa/ | niḷā /niɭaː/ | ನೆಲಚಿ /nelatʃi/ | நிலா /nilaː/ | ತಿಂಗೊಳು /tiŋɡoɭu/ | *nilā /nilā/ |
| Nyota | sukki /sukːi/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂat̪ra/ | naṭčattiram /naʈtʃatːiɾam/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂatra/ | நட்சத்திரம் /naʈɕat̪t̪iɾam/ | ನಕ್ಷತ್ರ /nakʂatɾa/ | *cukkV /tʃukkV/ |
| Usiku | raatri /raːtri/ | ರಾತ್ರಿ /raːt̪ri/ | ravu /ravu/ | ಬಯಿಟ್ /bajiʈɨ/ | இரவு /iɾaʋu/ | ರಾತ್ರೆ /ɾaːtɾe/ | *irā /iraː/ |
| Mvua | me /me/ | ಮಳೆ /ˈmaɭe/ | — | ಮಳೆ /maɭe/ | மழை /ˈmaɻai/ | ಮಳೆ /ˈmaɭe/ | *maẓ- /maẓ/ |
| Udongo | மண்ணு /maɳɳɯ/ | ಮಣ್ಣು /maɳːu/ | — | ಮಣ್ಣ್ /maɳɳɨ/ | மண் /maɳ/ | ಮಣ್ಣ್ /maɳɳɯ/ | *maṇ /maɳ/ |
| Jiwe | கல்லு /kallu/ | ಕಲ್ಲು /ˈkallu/ | kal /kal/ | ಕಲ್ಲ್ /kallɨ/ | கல் /kal/ | ಕಲ್ಲು /ˈkallu/ | *kal /kal/ |
| Mlima | male /male/ | ಪರ್ವತ /ˈparʋata/ | — | ಕುಂದ್ /kundɨ/ | மலை /maˈlai/ | ಪರ್ವತ /paɾvata/ | — |
| Mama | thaaya /t̪ɑːjɑ/ | ಅಮ್ಮ /amːa/ | ammā /amːaː/ | ಅವ್ವ /avva/ | அம்மா /ammaː/ | ಅಪ್ಪೆ /appe/ | *amma /amma/ |
| Baba | appa /ɑpːɑ/ | ಅಪ್ಪ /apːa/ | ayyā /ajːaː/ | ಅಪ್ಪಯ್ಯ /appajja/ | அப்பா /appaː/ | ಅಮ್ಮೆ /amme/ | *appa /appa/ |
| Mimi | naanu /naːnu/ | ನಾನು /naːnu/ | nānu /naːnu/ | ನಾನ್ /naːnɨ/ | நான் /naːn/ | ಯಾನ್ /jaːnɯ/ | *yān /jaːn/ |
| Wewe | niinu /niːnu/ | ನೀನು /niːnu/ | nī /niː/ | ನೀನ್ /niːnɨ/ | நீ /niː/ | ಈ /iː/ | *nī /nī/ |
| Sisi | naanga /naːŋɡa/ | ನಾವು /naːʋu/ | nāvu /naːvu/ | ನಂಗ /naŋɡa/ | நாம் / நாங்கள் /naːm / naːŋɡaɭ/ | ನಮ / ಯೆಂಕುಳು /nama / jeŋkuɭu/ | *ñām / *yām /ɲaːm / jaːm/ |
| Jina | esaru /esaru/ | ಹೆಸರು /hesaru/ | pēru /peːɾu/ | ಪೆದ /peda/ | பெயர் /pejaɾ/ | ಪುದರ್ /pudaɾɯ/ | *peyar /pejar/ |
| Mtu | kanɖə /kanɖə/ | ವ್ಯಕ್ತಿ /ʋjakt̪i/ | — | ಮನಸ /manasa/ | ஆள் /aːɭ/ | ನರಮಾನಿ /naɾamaːni/ | *āḷ /aːɭ/ |
| Kichwa | manɖe /manɖe/ | ತಲೆ /tale/ | — | ಮಂಡೆ /maɳɖe/ | தலை /talai/ | ತರೆ /taɾe/ | *talay /talay/ |
| Jicho | kannu /kɑnːu/ | ಕಣ್ಣು /kaɳːu/ | kaṇṇ /kaɳː/ | ಕಣ್ಣ್ /kaɳɳɨ/ | கண் /kaɳ/ | ಕಣ್ಣ್ /kaɳɳɯ/ | *kaṇ /kaṇ/ |
| Sikio | kivi /kiʋi/ | ಕಿವಿ /kivi/ | kādu /kaːdu/ | ಕೆಮಿ /kemi/ | காது /kaːtɯ/ | ಕೆಬಿ /kebi/ | *kewi /kewi/ |
| Pua | மூக்கு /muːkːu/ | ಮೂಗು /muːɡu/ | mūku /muːku/ | ಮೂಕ್ಕ್ /muːkkɨ/ | மூக்கு /muːkːɯ/ | ಮೂಗು /muːɡu/ | *mūkku /muːkku/ |
| Mdomo | pe /pe/ | ಬಾಯಿ /ˈbaːji/ | vāyi /vaːji/ | ಬಾಯಿ /baːji/ | வாய் /ʋaːj/ | ಬಾಯಿ /baːji/ | *wāy /waːj/ |
| Jino | pallu /palːu/ | ಹಲ್ಲು /halːu/ | pallu /palːu/ | ಪಲ್ಲ್ /pallɨ/ | பல் /pal/ | ಕೂಲಿ /kuːli/ | *pal /pal/ |
| Ulimi | naaku /naːku/ | ನಾಲಿಗೆ /naːliɡe/ | nāku /naːku/ | ನಾವು /naːvu/ | நாக்கு /naːkːu/ | ನಾಲಯಿ /naːlaji/ | *nākku /naːkːu/ |
| Mkono | kai /kɑɪ/ | ಕೈ /kai/ | kayyu /kajːu/ | ಕೈ /kaj/ | கை /kaj/ | ಕೈ /kai/ | *kay /kay/ |
| Mguu | kaalu /kaːlu/ | ಕಾಲು /kaːlu/ | kālu /kaːlu/ | ಕಾಲ್ /kaːl/ | கால் /kaːl/ | ಕಾರ್ /kaːɾɯ/ | *kāl /kaːl/ |
| Moyo | mana /mɑnɑ/ | ಹೃದಯ /hɾudaja/ | idayam /idajam/ | ಹೃದಯ /hrudaja/ | இதயம் /idajam/ | ಕಂಜೆಲ್ /kaɲdʒelɯ/ | *neñcu /neñcu/ |
| Mfupa | elu /elu/ | ಮೂಳೆ /muːɭe/ | elumbu /elumbu/ | ಮೂಳೆ /muːɭe/ | எலும்பு /elumbu/ | ಎಲು /elu/ | *elumpu /elumpu/ |
| Damu | netta /netːa/ | ರಕ್ತ /rakt̪a/ | netaru /netaru/ | ಚೋರೆ /tʃoːre/ | இரத்தம் /iɾat̪tam/ | ನೆತ್ತೆರ್ /netteɾɯ/ | *nettur /nettur/ |
| Upendo | gava /ɡɑvɑ/ | ಪ್ರೀತಿ /pɾiːti/ | kāhal /kaːhal/ | ಪ್ರೀತಿ /priːti/ | காதல் /kaːdal/ | ಪ್ರೀತಿ /pɾiːti/ | — /—/ |
| Mti | mara /mɑrɑ/ | ಮರ /maɾa/ | maram /maɾam/ | ಮರ /mara/ | மரம் /maɾam/ | ಮರ /maɾa/ | *maram /maram/ |
| Mbwa | nei /neː/ | ನಾಯಿ /naːji/ | nāyi /naːji/ | ನಾಯಿ /naːji/ | நாய் /naːj/ | ನಾಯಿ /naːji/ | *nāy /nāy/ |
| Paka | koththi /kɔt̪ːi/ | ಬೆಕ್ಕು /bekːu/ | pūne /puːne/ | — /—/ | பூனை /puːnaj/ | ಪುಚ್ಚೆ /puttʃe/ | *pillV /pillV/ |
| Samaki | meenu /meːnu/ | ಮೀನು /miːnu/ | mīn /miːn/ | ಮೀನು /miːnɨ/ | மீன் /miːn/ | ಮೀನ್ /miːnɯ/ | *mīn /miːn/ |
| Yai | motte /moʈʈe/ | ಮೊಟ್ಟೆ /moʈːe/ | muṭṭe /muʈːe/ | ಮುಟ್ಟೆ /muʈʈe/ | முட்டை /muʈːaɪ/ | ತತ್ತಿ /tatti/ | — |
| Nyumba | mane /mɑne/ | ಮನೆ /mane/ | vīḍu /viːɖu/ | ಮನೆ /mane/ | வீடு /ʋiːɖu/ | ಇಲ್ಲ್ /illɯ/ | *il /il/ |
| Maziwa | haalu /haːlu/ | ಹಾಲು /haːlu/ | pāl /paːl/ | ಪಾಲ್ /paːlɨ/ | பால் /paːl/ | ಪೇರ್ /peːɾɯ/ | *pāl /pāl/ |
| Mchele | அக்கி /akːi/ | ಅಕ್ಕಿ /ˈakːi/ | — | — | அரிசி /ariɕi/ | ಅರಿ /aɾi/ | *wariñci /wariɲtʃi/ |
| Kula | thindhi /t̪ind̪i/ | ತಿನ್ನು /tinːu/ | činnu /tʃinːu/ | ತಿನ್ನ್ /tinnɨ/ | சாப்பிடு /saːppiɖu/ | ತಿನ್ಪಿನಿ /tinpini/ | *uṇ /uṇ/ |
| Kunywa | kudhi /kud̪i/ | ಕುಡಿ /kuɖi/ | kuḍi /kuɖi/ | ಕುಡಿ /kuɖi/ | குடி /kuɖi/ | ಪರ್ಪಿನಿ /paɾpini/ | *kuṭi /kuṭi/ |
| Kulala | oɾəgədə /oɾəɡədə/ | ಮಲಗು /malaɡu/ | rongu /roŋɡu/ | ಒರ /ora/ | தூங்கு /tuːŋɡu/ | ಜೆಪ್ಪುನಿ /dʒeppuni/ | *tuñc- /tuɲtʃ/ |
| Moja | ondu /ɔndu/ | ಒಂದು /ondu/ | onnu /onːu/ | ಒಂದ್ /ondɨ/ | ஒன்று /ondru/ | ಒಂಜಿ /oɲdʒi/ | *oru /oru/ |
| Mbili | eradu /eraɖu/ | ಎರಡು /eraɖu/ | reṇḍu /reɳɖu/ | ದಂಡ್ /daɳɖɨ/ | இரண்டு /iɾaɳɖu/ | ರಡ್ಡ್ /ɾaɖɖɯ/ | *iraṇṭu /iraṇṭu/ |
| Tatu | muuru /muːru/ | ಮೂರು /muːru/ | mūnru /muːnɾu/ | ಮೂಂದು /muːndɨ/ | மூன்று /muːnru/ | ಮೂಜಿ /muːdʒi/ | *mūnṯu /muːnʈu/ |
| Tano | aydu /aidu/ | ಐದು /aidu/ | anju /aɲdʒu/ | ಅಂಜಿ /aɲdʒi/ | ஐந்து /aɪɲd̪u/ | ಐನ್ /ainɯ/ | *caymtu /tʃajntu/ |
| Mia | nuuru /nuːru/ | ನೂರು /nuːru/ | nūru /nuːɾu/ | ನೂರ್ /nuːrɨ/ | நூறு /nuːru/ | ನೂದು /nuːdu/ | *nūṟu /nuːru/ |
| Habari | namaskara /nɑmɑskɑrɑ/ | ನಮಸ್ಕಾರ /namaskaːɾa/ | vannakkam /vanːakːam/ | — /—/ | வணக்கம் /ʋaɳakkam/ | ನಮಸ್ಕಾರ /namaskaːɾa/ | — /—/ |
| Asante | appara santhosha /ɑpːɑrɑ sɑnt̪ɔʃɑ/ | ಧನ್ಯವಾದ /dʱanjaʋaːda/ | nanri /nanɾi/ | ಧನ್ಯವಾದ /dʱanjavaːda/ | நன்றி /nandri/ | ಸೊಲ್ಮೆಲು /solmelu/ | — /—/ |
| Nzuri | ollenge /ɔlːeŋɡe/ | ಒಳ್ಳೆಯ /oɭːejə/ | nalla /nalːa/ | ನಲ್ಲ /nalla/ | நல்ல /nalla/ | ಎಡ್ಡೆ /eɖɖe/ | *nal /nal/ |
| Mpya | ostə /ostə/ | ಹೊಸ /hosa/ | — | ಪುದಿಯ /pudija/ | புதிய /pudija/ | ಪೊಸ /posa/ | *putV- /putV/ |
| Nyekundu | kempu /kempu/ | ಕೆಂಪು /kempu/ | sikappu /sikappu/ | ಚೋಪ್ /tʃoːpɨ/ | சிவப்பு /sivappu/ | ಕೆಂಪು /kempu/ | *cem- /cem/ |
| Nyeupe | velle /ʋeɭːe/ | ಬಿಳಿ /biɭi/ | — | ಬೊಳ್ತದ್ /boɭtadɨ/ | வெள்ளை /ʋeɭːai/ | ಬೊಲ್ದು /boldu/ | *veḷ- /veḷ/ |
| Nyeusi | kappə /kapːə/ | ಕಪ್ಪು /kappu/ | — | ಕರ್ತದ್ /kartadɨ/ | கருப்பு /karuppu/ | ಕಪ್ಪು /kappu/ | *kār /kaːr/ |
| Kijani | pachche /patʃːe/ | ಹಸಿರು /hasiru/ | — | ಪಚ್ಚೆ /patʃtʃe/ | பச்சை /patːɕai/ | ಪಚ್ಚೆ /pattʃe/ | *pac- /patʃ/ |
Ukurasa 1/7
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap