छत्तीसगढ़ी
Kichattisgarhi
Kihindi-Ulaya (Kihindi-Arya cha Mashariki, ukanda wa Kihindi)
Kichhattisgarhi (छत्तीसगढ़ी) ni lugha rasmi ya jimbo la Chhattisgarh katikati mwa India, ikiwa na wazungumzaji wapatao milioni 16. Kiisimu ni lugha ya Kihindi-Aryan ya Mashariki iliyojitenga, ingawa mara nyingi rasmi huhesabiwa ndani ya Kihindi kwa madhumuni ya sensa. Inashiriki sifa nyingi na Kihindi cha Mashariki (Awadhi, Bagheli), ikiwa ni pamoja na kupotea kwa jinsia ya kisarufi katika vivumishi na viambishi-tamati vya nafsi -is/-in. Ina tamaduni tajiri za kienyeji zinazojumuisha Pandavani (uimbaji wa tenzi), tenzi za masimulizi za Chandaini na Bharthari, pamoja na sekta ya kisasa ya sinema ya Kichhattisgarhi (Chhollywood). Sahitya Akademi iliitambua mwaka 2007.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kichattisgarhi
Vyanzo
- Ethnologue: hne
- Verma (1985) A Grammar of Chhattisgarhi
- Glottolog: chha1249
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kihindi-Ulaya (Kihindi-Arya cha Mashariki, ukanda wa Kihindi)
| Maana | Kichattisgarhi | Kiawadhi | Kimagahi | Kiangika | Kimaithili | Kiharyanvi | Kibhojpuri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | पानी /paːni/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːni/ | पानी /paːniː/ | पानि /paːni/ | पाणी /paːɳiː/ | पानी /paːniː/ |
| Moto | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡɪ/ |
| Jua | सूरज /suːrəj/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सुरुज /suɾudʒ/ |
| Mwezi | चंदा /tʃəndaː/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चांद /tʃãːd/ | चान /tʃaːn/ |
| Nyota | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːɾaː/ |
| Usiku | रात /raːt/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ | रात /raːt/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ | राति /raːtɪ/ |
| Mvua | बारिस /baːris/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | मींह /mĩː/ | बरखा /bəɾəkʰaː/ |
| Theluji | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ |
| Upepo | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| Udongo | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माट्टी /maːʈːiː/ | माटी /maːʈiː/ |
| Jiwe | पथरा /ˈpətʰraː/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पत्थल /pətːʰəl/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पत्थर /ˈpətːʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ |
| Mlima | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| Bahari | समुंदर /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुंदर /səmundəɾ/ | समुंद्र /səmundər/ |
| Mama | दाई /daːiː/ | मइया /məjjaː/ | माय /maːj/ | माय /maːj/ | माय /maːj/ | माई /maːiː/ | माई /maːiː/ |
| Baba | ददा /dadaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बापू /baːpuː/ | बाबू /baːbuː/ |
| Binti | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | छोरी /tʃʰoɾiː/ | बेटी /beːʈiː/ |
| Mimi | मँय /mə̃j/ | मइँ /məĩ/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | मैं /mɛ̃ː/ | हम /ɦəm/ |
| Wewe | तँय /tə̃j/ | तू /tuː/ | तूँ /tũː/ | तों /tõː/ | तों /tõː/ | तू /tuː/ | तू /tu/ |
| Sisi | हमन /həmən/ | हम /ɦəm/ | हमनी /ɦəmniː/ | हमनी /ɦəmniː/ | हम सभ /ɦəm səbʱ/ | हम /ɦəm/ | हमनी /ɦəmniː/ |
| Jina | नाँव /nãːw/ | नाउँ /naːũ/ | नाम /naːm/ | नाँव /nãːw/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाँव /nãːʋ/ |
| Mtu | मनखे /mənkʰe/ | मनई /mənai/ | मानुख /maːnukʰ/ | आदमी /aːdmiː/ | मानुस /maːnus/ | माणस /maːɳəs/ | मानुस /maːnus/ |
| Kichwa | मुड़ /muɽ/ | मूँड़ /mũːɽ/ | माथा /maːtʰaː/ | माथा /maːtʰaː/ | मूड़ी /muːɽiː/ | सिर /sɪɾ/ | कपार /kəpaːr/ |
| Jicho | आँखी /ãːkʰi/ | आँखी /ãːkʰiː/ | आँख /ãːkʰ/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखि /ãːkʰi/ | आख /aːkʰ/ | आँखि /ãːkʰɪ/ |
| Sikio | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ |
| Pua | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ |
| Mdomo | मुहूं /muɦũː/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ |
| Jino | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दांत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ |
| Ulimi | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीह /dʒiːh/ | जीह /dʒiːh/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभि /dʒiːbʱɪ/ |
| Mkono | हांथ /hãːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| Mguu | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | पैर /pɛːr/ | गोड़ /ɡoːɽ/ |
| Moyo | हिरदा /hirdaː/ | हियाँ /hijãː/ | मन /mən/ | मन /man/ | हृदय /hridəj/ | दिल /dɪl/ | दिल /dɪl/ |
| Mfupa | हाड़ा /haːɽaː/ | हाड़ /haːɽ/ | हड्डी /həɖːiː/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड्डी /haːɖːiː/ | हड्डी /həɖːiː/ |
| Damu | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /kʰuːn/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /kʰuːn/ |
| Kinyesi | टट्टी /ʈəʈːiː/ | — | — | पखाना /pəkʰaːnaː/ | टट्टी /ʈəʈːiː/ | टट्टी /ʈəʈːiː/ | टट्टी /ʈəʈːiː/ |
| Upendo | मया /məjaː/ | पिरेम /pirem/ | प्रेम /preːm/ | मया /majaː/ | प्रेम /preːm/ | मोहब्बत /mohabːət/ | प्यार /pjaːɾ/ |
| Mti | रूख /ruːkʰ/ | रूख /ruːkʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | दरखत /dəɾkʰət/ | पेड़ /peɽ/ |
| Mbwa | कुकुर /kukur/ | कुक्कुर /kukːur/ | कूकूर /kuːkuːr/ | कुक्कर /kukːər/ | कुकुर /kukur/ | कुत्ता /kutːaː/ | कुकुर /kukuɾ/ |
| Paka | बिलई /bilai/ | बिलारि /bilaːri/ | बिलाई /bilaːi/ | बिलार /bilaːr/ | बिलाइ /bilaːi/ | बिल्ली /bɪlːiː/ | बिलाड़ी /bɪlaːɽiː/ |
| Samaki | मछरी /mətʃʰriː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | मछरी /mətʃʰəriː/ | माछ /maːtʃʰ/ | माछ /maːtʃʰ/ | मच्छी /mətʃʰiː/ | माछी /maːtʃʰiː/ |
| Ndege | चिरई /tʃirai/ | चिरई /tʃirai/ | चिरई /tʃirəi/ | चिरई /tʃirəi/ | चिड़ै /tʃiɽɛː/ | चिड़िया /tʃiɽija/ | चिरई /tʃirɛi/ |
| Yai | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ |
| Dubu | भालू /bʱaːlu/ | भालू /bʱaːluː/ | रीछ /riːtʃʰ/ | भालू /bʱaːluː/ | भालु /bʱaːlu/ | भाल्लू /bʱaːlːuː/ | भालू /bʱaːluː/ |
| Farasi | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ |
| Nyumba | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ |
| Maziwa | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ |
| Asali | मंधरस /məndʱəɾəs/ | सहद /səɦəd/ | — | शहद /ʃəɦəd/ | मधु /mədʱu/ | शहद /ʃəɦəd/ | मधु /mədʱu/ |
| Chumvi | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | लूण /luːɳ/ | नून /nuːn/ |
| Mvinyo | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ |
| Mchele | चाँउर /tʃãːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चाउर /tʃaːur/ | चॉर /tʃɔːr/ | चाउर /tʃaːur/ | — | चाउर /tʃaːur/ |
| Chuma | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ |
| Gurudumu | चक्का /tʃəkkaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ | पहिया /pəɦijaː/ |
| Hariri | रेसम /reːsəm/ | रेसम /reːsəm/ | — | रेशम /reːʃəm/ | रेशम /reːʃəm/ | रेशम /reːʃəm/ | रेशम /ˈreːʃam/ |
| Kitabu | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | केताब /keːtaːb/ | किताब /kitaːb/ | पोथी /potʰiː/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ |
| Kula | खाना /kʰaːnaː/ | खाई /kʰaːiː/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाएक /kʰaːek/ | खाएब /kʰaːeb/ | खाणा /kʰaːɳaː/ | खाए /kʰaːe/ |
| Kunywa | पीना /piːnaː/ | पीई /piːiː/ | पीना /piːnaː/ | पीयक /piːjak/ | पीयब /piːjəb/ | पीणा /piːɳaː/ | पिए /pɪe/ |
| Kulala | सुतना /sutnaː/ | — | सुतना /sutnaː/ | सुतक /sutək/ | सुतब /sutəb/ | सोणा /soːɳaː/ | सुतल /sutəl/ |
| Moja | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /ek/ |
| Mbili | दू /duː/ | दुइ /dui/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दो /do/ | दू /duː/ |
| Tatu | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ |
| Nne | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ |
| Tano | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| Mia | सौ /səu/ | सौ /səu/ | सौ /so/ | सौ /sɔː/ | सै /sɛ/ | सौ /sɔː/ | सौ /sɔː/ |
| Habari | जोहार /dʒoːɦaːr/ | राम राम /raːm raːm/ | परणाम /pərəɳaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | प्रणाम /pɾəɳaːm/ |
| Asante | धनबाद /dʱənbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ |
| Nzuri | बने /bəne/ | निक /nik/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | चोखा /tʃoːkʰaː/ | नीक /niːk/ |
| Mpya | नवां /nəʋãː/ | नवा /nəʋaː/ | नावा /naːʋaː/ | नया /nəjaː/ | नव /nəʋ/ | नया /nəjaː/ | नया /nəjaː/ |
| Nyekundu | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ |
| Nyeupe | सफेद /səfeːd/ | सपेत /səpet/ | उज्जर /udʒːar/ | उज्जर /udʒdʒər/ | उज्जर /udʒdʒər/ | सफेद /səfeːd/ | उज्जर /udʒdʒər/ |
| Nyeusi | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | काळा /kaːɭaː/ | करिया /kərijaː/ |
| Kijani | हरियर /ɦərijər/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरा /ɦəraː/ | हरियर /ɦərijər/ |
| Buluu | नीला /niːlaː/ | नीला /niːlaː/ | — | — | नील /niːl/ | नीला /niːlaː/ | — |
| Kekeo | कोयली /koːjliː/ | कोइल /koil/ | कोइल /koil/ | — | कोइल /koil/ | कोयल /koːjəl/ | कोइलि /koili/ |
| 99 | निनानबे /ninaːnbe/ | निन्नानबे /ninːaːnbe/ | निनानवे /ninaːnʋe/ | — | निनान्नबे /ninaːnːəbe/ | निन्यानवे /nɪnjaːnʋeː/ | निनानबे /ninaːnbe/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap