थारू
Kitharu
Kihindi-Ulaya
Tharu ni kundi la lugha za Kihindi-Kiarya lenye wazungumzaji wapatao milioni 2, hasa katika tambarare za chini za Terai kusini mwa Nepal (wilaya za Dang, Bardiya, Kailali, Kanchanpur) na maeneo jirani ya Uttar Pradesh na Uttarakhand nchini India. Watharu ni watu wa asili waliokaa Terai kwa karne nyingi, na kwa kawaida huaminika kuwa na kiwango fulani cha ustahimilivu wa asili dhidi ya malaria uliowawezesha kukaa katika tambarare zilizokuwa na malaria zamani. Kiisimu, Tharu ni sehemu ya mfululizo wa Kihindi-Kiarya wa Mashariki, ikiwa na uhusiano wa karibu na Bhojpuri (bho), Maithili (mai), na Awadhi (awa), lakini ikiwa na msamiati na sifa za lahaja za Kitharu za pekee. Msimbo wa ISO wa lugha-mama «thr» unahusu mahususi Rana Tharu, ilhali aina dada kama Dangaura Tharu (thl), Kochila Tharu (thq), na Chitwania Tharu (the) zinatofautiana kiisimu vya kutosha hadi kuchukuliwa kama lugha tofauti na baadhi ya wasomi. Licha ya idadi hai ya wazungumzaji, UNESCO inaiainisha Tharu kama lugha iliyo hatarini kutokana na shinikizo lisilokoma la Kinepali na Kihindi katika elimu na vyombo vya habari.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitharu
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kihindi-Ulaya
| Maana | Kitharu | Kiangika | Kiawadhi | Kimagahi | Kichattisgarhi | Kibhojpuri | Kimaithili |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːniː/ | पानी /paːni/ | पानी /paːni/ | पानी /paːniː/ | पानि /paːni/ |
| Moto | आगी /aːɡiː/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡɪ/ | आगि /aːɡi/ |
| Jua | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ | सूरज /suːrəj/ | सुरुज /suɾudʒ/ | सूरज /suːrədʒ/ |
| Mwezi | जोनी /dʒoːniː/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ | चंदा /tʃəndaː/ | चान /tʃaːn/ | चान /tʃaːn/ |
| Nyota | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːraː/ |
| Usiku | रात /raːt/ | रात /raːt/ | राति /raːti/ | रात /raːt/ | रात /raːt/ | राति /raːtɪ/ | राति /raːti/ |
| Mvua | मेंहें /mẽɦẽ/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ | बारिस /baːris/ | बरखा /bəɾəkʰaː/ | बरखा /bərkʰaː/ |
| Theluji | बरफ /bərəpʰ/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bərəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bəɾəf/ | बरफ /bərəf/ |
| Upepo | ब्यार /bjaːr/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| Udongo | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ |
| Jiwe | पथरा /pətʰraː/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पत्थल /pətːʰəl/ | पथरा /ˈpətʰraː/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ |
| Mlima | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| Bahari | समुंदर /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ | समुन्दर /səmundər/ | समुंदर /səmundər/ | समुंद्र /səmundər/ | समुन्द्र /səmundər/ |
| Mama | माई /maːiː/ | माय /maːj/ | मइया /məjjaː/ | माय /maːj/ | दाई /daːiː/ | माई /maːiː/ | माय /maːj/ |
| Baba | बबा /bəbaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | ददा /dadaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ |
| Binti | लौड़िया /ˈlɔːɽijaː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beʈiː/ | बेटी /beːʈiː/ | बेटी /beʈiː/ |
| Mimi | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ | मइँ /məĩ/ | हम /ɦəm/ | मँय /mə̃j/ | हम /ɦəm/ | हम /ɦəm/ |
| Wewe | तैं /tɛ̃ː/ | तों /tõː/ | तू /tuː/ | तूँ /tũː/ | तँय /tə̃j/ | तू /tu/ | तों /tõː/ |
| Sisi | हमरे /ɦəmre/ | हमनी /ɦəmniː/ | हम /ɦəm/ | हमनी /ɦəmniː/ | हमन /həmən/ | हमनी /ɦəmniː/ | हम सभ /ɦəm səbʱ/ |
| Jina | नाओं /naːõ/ | नाँव /nãːw/ | नाउँ /naːũ/ | नाम /naːm/ | नाँव /nãːw/ | नाँव /nãːʋ/ | नाम /naːm/ |
| Mtu | इंसान /insaːn/ | आदमी /aːdmiː/ | मनई /mənai/ | मानुख /maːnukʰ/ | मनखे /mənkʰe/ | मानुस /maːnus/ | मानुस /maːnus/ |
| Kichwa | मूड़ /muːɽ/ | माथा /maːtʰaː/ | मूँड़ /mũːɽ/ | माथा /maːtʰaː/ | मुड़ /muɽ/ | कपार /kəpaːr/ | मूड़ी /muːɽiː/ |
| Jicho | आँखी /ãːkʰiː/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखी /ãːkʰiː/ | आँख /ãːkʰ/ | आँखी /ãːkʰi/ | आँखि /ãːkʰɪ/ | आँखि /ãːkʰi/ |
| Sikio | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ |
| Pua | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ |
| Mdomo | मोहों /moɦõː/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ | मुहूं /muɦũː/ | मुँह /mũːɦ/ | मुँह /mũːɦ/ |
| Jino | दाँत /dãt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ |
| Ulimi | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीह /dʒiːh/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | जीभि /dʒiːbʱɪ/ | जीह /dʒiːh/ |
| Mkono | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हांथ /hãːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ |
| Mguu | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ |
| Moyo | मन /man/ | मन /man/ | हियाँ /hijãː/ | मन /mən/ | हिरदा /hirdaː/ | दिल /dɪl/ | हृदय /hridəj/ |
| Mfupa | हड्डा /həɖːaː/ | हाड़ /haːɽ/ | हाड़ /haːɽ/ | हड्डी /həɖːiː/ | हाड़ा /haːɽaː/ | हड्डी /həɖːiː/ | हाड़ /haːɽ/ |
| Damu | रगत /raɡat/ | खून /xuːn/ | खून /xuːn/ | खून /kʰuːn/ | खून /xuːn/ | खून /kʰuːn/ | खून /xuːn/ |
| Upendo | माया /maːjaː/ | मया /majaː/ | पिरेम /pirem/ | प्रेम /preːm/ | मया /məjaː/ | प्यार /pjaːɾ/ | प्रेम /preːm/ |
| Mti | पेंड़ /pẽːɽ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | रूख /ruːkʰ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ | रूख /ruːkʰ/ | पेड़ /peɽ/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ |
| Mbwa | कुकुर /kukur/ | कुक्कर /kukːər/ | कुक्कुर /kukːur/ | कूकूर /kuːkuːr/ | कुकुर /kukur/ | कुकुर /kukuɾ/ | कुकुर /kukur/ |
| Paka | बिलार /bilaːɾ/ | बिलार /bilaːr/ | बिलारि /bilaːri/ | बिलाई /bilaːi/ | बिलई /bilai/ | बिलाड़ी /bɪlaːɽiː/ | बिलाइ /bilaːi/ |
| Samaki | माछ /maːtʃʰ/ | माछ /maːtʃʰ/ | मछरी /mətʃʰriː/ | मछरी /mətʃʰəriː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | माछी /maːtʃʰiː/ | माछ /maːtʃʰ/ |
| Ndege | चिरई /tʃiraiː/ | चिरई /tʃirəi/ | चिरई /tʃirai/ | चिरई /tʃirəi/ | चिरई /tʃirai/ | चिरई /tʃirɛi/ | चिड़ै /tʃiɽɛː/ |
| Yai | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖa/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖaː/ | अंडा /əɳɖa/ |
| Dubu | भलुआ /bʱəluaː/ | भालू /bʱaːluː/ | भालू /bʱaːluː/ | रीछ /riːtʃʰ/ | भालू /bʱaːlu/ | भालू /bʱaːluː/ | भालु /bʱaːlu/ |
| Farasi | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ |
| Nyumba | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱər/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱər/ |
| Maziwa | दूद /duːd/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ |
| Asali | सहद /səɦəd/ | शहद /ʃəɦəd/ | सहद /səɦəd/ | — | मंधरस /məndʱəɾəs/ | मधु /mədʱu/ | मधु /mədʱu/ |
| Chumvi | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ | नून /nuːn/ |
| Mvinyo | दाखरस /daːkʰras/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ | शराब /ʃəraːb/ |
| Chuma | लोहो /loːɦo/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ | लोहा /loːɦaː/ |
| Kitabu | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | केताब /keːtaːb/ | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | पोथी /potʰiː/ |
| Kula | खानो /kʰaːno/ | खाएक /kʰaːek/ | खाई /kʰaːiː/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाना /kʰaːnaː/ | खाए /kʰaːe/ | खाएब /kʰaːeb/ |
| Kunywa | पीनो /piːno/ | पीयक /piːjak/ | पीई /piːiː/ | पीना /piːnaː/ | पीना /piːnaː/ | पिए /pɪe/ | पीयब /piːjəb/ |
| Kulala | सुतना /sutnaː/ | सुतक /sutək/ | — | सुतना /sutnaː/ | सुतना /sutnaː/ | सुतल /sutəl/ | सुतब /sutəb/ |
| Moja | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /ek/ | एक /eːk/ |
| Mbili | दुइ /dui/ | दू /duː/ | दुइ /dui/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दू /duː/ | दू /duː/ |
| Tatu | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ |
| Nne | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ |
| Tano | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| Mia | सौ /sau/ | सौ /sɔː/ | सौ /səu/ | सौ /so/ | सौ /səu/ | सौ /sɔː/ | सै /sɛ/ |
| Habari | राम राम /raːm raːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ | राम राम /raːm raːm/ | परणाम /pərəɳaːm/ | जोहार /dʒoːɦaːr/ | प्रणाम /pɾəɳaːm/ | प्रणाम /prəɳaːm/ |
| Asante | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धनबाद /dʱənbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| Nzuri | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ | निक /nik/ | नीक /niːk/ | बने /bəne/ | नीक /niːk/ | नीक /niːk/ |
| Mpya | नया /nəjaː/ | नया /nəjaː/ | नवा /nəʋaː/ | नावा /naːʋaː/ | नवां /nəʋãː/ | नया /nəjaː/ | नव /nəʋ/ |
| Nyekundu | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ |
| Nyeupe | सफेद /səpʰeːd/ | उज्जर /udʒdʒər/ | सपेत /səpet/ | उज्जर /udʒːar/ | सफेद /səfeːd/ | उज्जर /udʒdʒər/ | उज्जर /udʒdʒər/ |
| Nyeusi | कारो /kaːro/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ | करिया /kərijaː/ |
| Kijani | हरो /ɦəro/ | हरियर /ɦərijər/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ | हरियर /ɦərijər/ |
| Buluu | निलो /nilo/ | — | नीला /niːlaː/ | — | नीला /niːlaː/ | — | नील /niːl/ |
| 99 | निन्यानवे /ninjaːnəʋe/ | — | निन्नानबे /ninːaːnbe/ | निनानवे /ninaːnʋe/ | निनानबे /ninaːnbe/ | निनानबे /ninaːnbe/ | निनान्नबे /ninaːnːəbe/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap