Остыган ка

Kiket

Yenisei

FamiliaYenisei Wasemaji~150 (iliyo hatarini sana sana) HatiKisirili NchiUrusi (Krasnoyarsk Krai) Lugha rasmiHapana (wachache wanaotambuliwa) Uhai wa lughahatari kubwa sana ISO 639-3ket

Kiket ndicho lugha pekee ya familia ya Kiyenisei iliyosalia, kinachozungumzwa na wasemaji wapatao 150 wenye ufasaha ambao wengi wao ni wazee, kando ya sehemu ya kati ya Mto Yenisei katika Wilaya ya Krasnoyarsk nchini Urusi, na kiko hatarini kutoweka kabisa. Dhana ya Dene-Yenisei aliyoieleza Edward Vajda mwaka 2008 inaunganisha lugha za Kiyenisei na lugha za Na-Dene za Amerika Kaskazini (Kitlingit, Kiathabaska), ikidokeza uhusiano wa kale wa Beringia. Ni lugha yenye toni (toni 3), yenye mfumo wa kuunganisha maneno kwa wingi (polisintetiki), yenye mofolojia ya vitenzi inayotumia viambishi vinavyozunguka (circumfix). Mpangilio wake tata unaozingatia kitenzi unaelezwa vyema zaidi kuwa wa aina hai (active) kuliko ergative-absolutive kamili — tofauti na Kichukchi, lugha ya Siberia yenye mpangilio wa kawaida wa ergative-absolutive. Tangu miaka ya 1980 kimekuwa kikitumia mfumo wa maandishi unaotegemea alfabeti ya Kisirili.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kiket →

Maneno 87 ya msingi katika Kiket

Maji

уьл

ulʲ

Moto

бок

bok

Jua

и

i

Mwezi

ӄип

qip

Nyota

ӄоʼ

qoʔ

Usiku

си

si

Mvua

улесь

ulʲesʲ

Theluji

тик

tik

Upepo

бей

beːj

Udongo

баʼӈ

baʔŋ

Jiwe

тыʼсь

tɨʔsʲ

Mlima

ӄаʼй

qaʔj

Bahari

моря

mɔrʲa

Mama

ам

am

Baba

об

oːp

Binti

хуʼн

xʊʔn

Mimi

ат

aʔt

Wewe

у

uː

Sisi

әтн

ɤtn

Jina

и

iʔ

Mtu

кет

keʔt

Kichwa

къе

kəjɛ

Jicho

де

de

Sikio

огдэ

oɡde

Pua

олын

olɨn

Mdomo

ӄө

qo

Jino

ит

jit

Ulimi

эй

ej

Mkono

тыр

tɯr

Mguu

киʼсь

kʲiʔɕ

Moyo

суӈ

suŋ

Mfupa

аʼт

aʔt

Damu

сюль

ɕuʎ

Kinyesi

хоʼӄ

xoʔq

Upendo

синьси

sinʲsi

Mti

оксь

oksʲ

Mbwa

тип

tip

Paka

кошка

koʂka

Samaki

ись

jiɕ

Ndege

кеӈассель

kʲɛŋasːʲɛʎ

Kipepeo

ӄумлей

qʊmʎɛj

Yai

эʼй

ɛʔj

Dubu

ӄой

qoj

Farasi

көнь

konʲ

Nyumba

куьсь

kusʲ

Maziwa

мамуль

mamuʎ

Asali

меʼт

mʲɛʔt

Chumvi

тъʼ

təʔ

Chuma

е

e

Gurudumu

илтәп

iltəp

Kitabu

книга

kɲiɡa

Kula

сьел

sʲel

Kunywa

уьлся

ulʲsʲa

Kulala

усень

ʊɕɛɲ

Moja

ӄусь

qusʲ

Mbili

ын

ɯːn

Tatu

доӈ

dɔŋ

Nne

сик

sʲiːk

Tano

ӄак

qaːk

Mia

киʼ

kʲiʔ

Habari

торова

torova

Asante

асьх

asʲx

Nzuri

аӄта

aqta

Mpya

киʼ

kʲiʔ

Nyekundu

сюлем

sjulem

Nyeupe

тагым

taɡɨm

Nyeusi

тум

tum

Kijani

съʼнь

səʔnʲ

Buluu

съʼнь

səʔnʲ

Kekeo

ӄоӄпунь

qɔqˈpunʲ

Chai

сяʼй

sʲaʔj

Sukari

саар

saːr

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Yenisei

Maana KiketKiyughKinenetsKiyukaghir cha TundraKierzyaKibelarusiKiairishi cha kati
Maji уьл /ulʲ/ хур /xur/ иˮ /iʔ/ лавйэ /lawje/ ведь /vʲedʲ/ вада /vaˈda/ usce /uske/
Moto бок /bok/ бок /bok/ ту /tu/ лачил /latʃil/ тол /tol/ агонь /aˈɣonʲ/ tene /tene/
Jua и /i/ ыга /ɨɣa/ хаер /xajer/ йэрпэйэ /jerpeje/ чи /tʃi/ сонца /ˈsontsa/ grían /ɡrian/
Mwezi ӄип /qip/ хып /xɨp/ ирий /irij/ киндьэ /kindʲe/ ков /kov/ месяц /ˈmʲesʲats/ ésca /eːska/
Nyota ӄоʼ /qoʔ/ алаӈ /alaŋ/ нумгы /ˈnumɡɨ/ паӻадьиидэкуу /paʁadʲiːdekuː/ теште /ˈtʲeʃtʲe/ зорка /ˈzorka/ rétla /ˈreːtla/
Usiku си /si/ си /si/ пи /pʲi/ чиӈичэл /tʃiŋitʃel/ ве /ve/ ноч /notʃ/ adaig /aðəɣʲ/
Mvua улесь /ulʲesʲ/ — сарё /sarʲo/ тивэ /tiwe/ пиземе /pizʲemʲe/ дождж /doʂtʂ/ báitsech /ˈbaːtʲʃəx/
Theluji тик /tik/ тик /tik/ сыра /sɨra/ эримэ /erime/ лов /lov/ снег /sʲnʲex/ snechta /sʲnʲextə/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap