Шӧльӄумыт әты
Kiselkup
Urali
Kiselkup (kwa jina lake la asili «Шӧльӄумыт әты» Šöl'kumyt ëty, «lugha ya watu») ndiyo lugha pekee hai ya Kiuralic ya tawi la Kisamoyedi cha Kusini, iliyo hatarini kwa kiasi kikubwa ikiwa na wazungumzaji ~1,000-1,500 katika Siberia ya magharibi ya kaskazini/kati. Waselkup kwa kimila ni wahamaji-nusu wa taiga wanaofuga kulungu (reindeer) na kuvua samaki katika mabonde ya mito ya Taz, Yenisei, na Ob. Kuna makundi mawili makuu ya lahaja: Taz (ya Kaskazini, yenye uandishi ulioimarika) na Tym/Ket (ya Kati/Kusini, iliyo hatarini zaidi). Kiselkup huhifadhi mfumo wa Kisamoyedi wa vokali 12 wenye ulinganifu wa vokali na mfumo changamano wa hali za nomino (~hali 7 pamoja na viambishi vya mahali). Kiselkup cha Kaskazini kina vifaa vya kujifunza kusoma na kuandika vinavyotegemea hati ya Kisirili; lahaja za Kusini hudumu kwa mdomo tu.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiselkup
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Urali
| Maana | Kiselkup | Kinganasan | Kiudmurt | Kinenets | Kienets cha Msitu | Kimoksha | Kimansi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ӱт /yt/ | быˮ /bɨʔ/ | ву /vu/ | иˮ /iʔ/ | bi /bi/ | ведь /vedʲ/ | вит /wit/ |
| Moto | тӱ /ty/ | туй /tuj/ | тыл /tɨl/ | ту /tu/ | tu /tu/ | тол /tol/ | на̄й /naːj/ |
| Jua | чэлы /tɕeːlɨ/ | коу /kou/ | шунды /ʃundɨ/ | хаер /xajer/ | kaya /kaja/ | ши /ʃi/ | хотал /χotal/ |
| Mwezi | ариаа /ariaː/ | кичез̌әә /kitʃeðəː/ | толэзь /tolezʲ/ | ирий /irij/ | diri /diri/ | ков /kov/ | э̄тпос /eːtpos/ |
| Nyota | кыска /ˈkɨska/ | хотəдиə /xotəˈdʲiə/ | кизили /kizʲili/ | нумгы /ˈnumɡɨ/ | pozsey /pɔzsɛj/ | тяште /ˈtʲæʃtʲe/ | сов /sow/ |
| Usiku | пи /pi/ | хии /xiː/ | уй /uj/ | пи /pʲi/ | pi /pi/ | ве /vʲe/ | эт /et/ |
| Mvua | сэрынта /særɨnta/ | соруа /sorʷa/ | зор /zor/ | сарё /sarʲo/ | sari /sari/ | пизема /pizʲemə/ | ракв /rakʷ/ |
| Theluji | сыры /sɨrɨ/ | сирү /sʲiry/ | лымы /lɨmɨ/ | сыра /sɨra/ | syra /sɨra/ | лов /lov/ | тӯйт /tuːjt/ |
| Upepo | меркы /mʲerkɨ/ | биә /bʲiə/ | тӧл /tɘl/ | мерця /mʲertsʲa/ | myasi /mʲasi/ | варма /varma/ | во̄т /woːt/ |
| Udongo | — /—/ | моу /mou/ | музъем /muzjem/ | я /ja/ | dya /dʲa/ | мода /moda/ | ма̄ /maː/ |
| Jiwe | пӱ /py/ | хуалә /xʷalə/ | из /iz/ | пэ /pɛ/ | pu /pu/ | кев /kev/ | ахвтас /aχʷtas/ |
| Mlima | маӄӄа /maqːa/ | дикә /dʲikə/ | гурезь /ɡurezʲ/ | хой /xoj/ | — | панда /panda/ | нё̄р /ɲoːr/ |
| Bahari | море /morʲe/ | дям /dʲɐm/ | зарезь /zarezʲ/ | ямʼ /jamʔ/ | more /mɔrʲɛ/ | моря /ˈmorʲa/ | ся̄рысь /sʲaːrɪsʲ/ |
| Mama | эма /ema/ | ниӈӈы /niŋːɨ/ | мумы /mumɨ/ | небя /nebja/ | e /ɛ/ | тядя /tʲadʲa/ | ся̄нь /sʲaːnʲ/ |
| Baba | ача /atʃa/ | десы /desɨ/ | атай /ataj/ | нися /nʲisʲa/ | esi /ɛsi/ | аля /alʲa/ | а̄сь /aːsʲ/ |
| Binti | нея /ɲeja/ | ны нюо /nɨ ɲuo/ | ныл /nɨl/ | не ню /nʲe nʲu/ | nɛ nyɛ /nɛ ɲɛ/ | стирь /stʲirʲ/ | а̄ги /aːɣi/ |
| Mimi | ман /man/ | мəнə /məˈnə/ | мон /mon/ | мань /manʲ/ | mody /modʲ/ | мон /mon/ | ам /am/ |
| Wewe | тан /tan/ | тəнə /təˈnə/ | тон /ton/ | пыдар /ˈpɨdar/ | u /u/ | тон /ton/ | наӈ /naŋ/ |
| Sisi | ме /me/ | мəӈ /məŋ/ | асьмеос / ми /asʲmeos / mi/ | маняˮ /manʲaʔ/ | modinaʔ /modinaʔ/ | минь /minʲ/ | ма̄н /maːn/ |
| Jina | ним /nim/ | ним /ɲim/ | ним /nim/ | нюм /nʲum/ | nim /nim/ | лем /lʲem/ | нам /nam/ |
| Mtu | ӄум /qum/ | ӈанаˮса /ŋɐnɐʔsɐ/ | адями /adʲami/ | ненэцьʼ /nʲenetsʲʔ/ | enchi /ɛntʃi/ | ломань /lomanʲ/ | элмхолас /elmχolas/ |
| Kichwa | олы /olɨ/ | ӈойбуо /ŋojbʷo/ | йыр /jɨr/ | ӈэва /ŋewa/ | eba /ɛba/ | пря /prʲa/ | пуӈк /puŋk/ |
| Jicho | сай /saj/ | сейми /sejmi/ | син /sin/ | сэв /sew/ | sey /sɛj/ | сельме /sʲelʲmʲe/ | сам /sam/ |
| Sikio | ӄо /qo/ | коу /kou̯/ | пель /pelʲ/ | ха /xa/ | koo /kɔː/ | пиле /pile/ | паль /palʲ/ |
| Pua | инчай /jintɕaj/ | ӈүнкә /ŋynkə/ | ныр /nɨr/ | пыя /pɨja/ | puja /puja/ | шалхка /ˈʃalxka/ | нёл /ɲol/ |
| Mdomo | өӈ /øŋ/ | ӈаӈ /ŋɐŋ/ | ым /ɨm/ | няʼ /nʲaʔ/ | — | курга /kurɡa/ | сӯп /suːp/ |
| Jino | тимы /timɨ/ | чими /tʃimi/ | пинь /pinʲ/ | тибя /tʲibʲa/ | chi /tʃi/ | пей /pej/ | пуӈк /puŋk/ |
| Ulimi | ще /ɕe/ | сиәде /sʲiədʲe/ | кыл /kɨl/ | нямю /nʲamʲu/ | nyami /ɲami/ | кяль /kʲalʲ/ | нелм /ɲelm/ |
| Mkono | уты /utɨ/ | дютү /dʲyty/ | ки /ki/ | ӈуда /ŋuda/ | uza kora /uza kɔra/ | кядь /kʲadʲ/ | кат /kat/ |
| Mguu | топы /topɨ/ | ӈой /ŋoj/ | пыд /pɨd/ | ӈэ /ŋɛ/ | ŋo /ŋɔ/ | пильге /pilʲɡe/ | ла̄гыл /laːɣɪl/ |
| Moyo | сидя /sidʲa/ | сәә /səə/ | сюлэм /sʲulem/ | сей /sej/ | sey /sæj/ | седи /sedʲi/ | сым /sɪm/ |
| Mfupa | лэ /læ/ | латәә /latəː/ | лы /lɨ/ | лы /lɨ/ | lyzi /ɫɨzi/ | пакарь /pakarʲ/ | лув /luw/ |
| Damu | кэм /kæm/ | кам /kam/ | вир /vir/ | хэмˮ /xemʔ/ | buya /buja/ | вер /vʲer/ | ке̄луп /keːlup/ |
| Upendo | нанымба /nanɨmba/ | тонды /tondɨ/ | яратон /jaraton/ | садось /sadosʲ/ | komitaɕ /kɔmitaɕʲ/ | кельгома /kelʲɡoma/ | э̄рупса /eːrupsa/ |
| Mti | по /po/ | та /ta/ | писпу /pispu/ | пя /pja/ | pya /pʲa/ | шуфта /ʃufta/ | йив /jiw/ |
| Mbwa | канак /kanak/ | баӈка /baŋka/ | пуны /punɨ/ | вэнеко /wenʲeko/ | bunki /bunki/ | пине /pinʲe/ | амп /amp/ |
| Paka | кетча /ketʃa/ | кокса /koksa/ | коӵыш /kotʃɨʃ/ | хоска /xoska/ | katuʔ /katuʔ/ | катка /katka/ | кати /kati/ |
| Samaki | ӄэлы /qælɨ/ | колы /kolɨ/ | чорыг /tɕorɨɡ/ | халя /xalʲa/ | kari /kari/ | кал /kal/ | хӯл /χuːl/ |
| Ndege | суры /surɨ/ | тәибәә /təibəː/ | тылобурдо /tɨloburdo/ | тиртя сармик /tʲirtʲa sarmʲik/ | chida sama /tʃida sama/ | нармонь /narmonʲ/ | товлыӈ ӯй /towlɪŋ uːj/ |
| Kipepeo | лөнтыра /løntɨra/ | кәуз̌иай /kəuðʲiɐj/ | бубыли /bubɨlʲi/ | ламбӑрё /lambərʲo/ | leblyuku /ʎɛbʎuku/ | мелав /mʲelav/ | ла̄панты /laːpantɪ/ |
| Yai | эӈ /æŋ/ | мәну /mənu/ | пуз /puz/ | сарˮню /sarʔnʲu/ | mona /mɔna/ | ал /al/ | мӯӈи /muːŋi/ |
| Dubu | ӄорӄы /qorqɨ/ | ӈарка /ŋarka/ | гондыр /ɡondɨr/ | варк /wark/ | boglya /bɔɡʎa/ | офта /ofta/ | во̄рто̄лнут /woːrtoːlnut/ |
| Farasi | чунты /tɕuntɨ/ | дюндүа /dʲundyɐ/ | вал /val/ | юно /junoː/ | dyuda /dʲuda/ | лишме /ˈlʲiʃme/ | лӯв /luːw/ |
| Nyumba | мат /mat/ | маˮ /maːʔ/ | корка /korka/ | харӑд /xarəd/ | kamoz /kamɔz/ | куд /kud/ | кол /kol/ |
| Maziwa | нима /nima/ | ними /nimi/ | йӧл /jɘl/ | молока /molaka/ | molka /molka/ | лофца /ˈloftsa/ | сяквит /sʲakwit/ |
| Chumvi | щяӈ /ɕæŋ/ | — | сылал /sɨlal/ | сэрˮ /serʔ/ | syr /sɨr/ | сал /sal/ | солвал /solwal/ |
| Chuma | кэсы /kæsɨ/ | баса /basa/ | корт /kort/ | еся /jesʲa/ | byasi /bʲasi/ | кшни /kʃnʲi/ | ке̄р /keːr/ |
| Kitabu | книга /kɲiɡa/ | книга /kɲiɡa/ | книга /kɲiɡa/ | падарˮ /padarʔ/ | kniga /kniɡa/ | книга /kɲiɡa/ | кнӣга /kniːɣa/ |
| Kula | амгу /amɡu/ | нягү /ɲaɡu/ | сиыны /siɨnɨ/ | ӈӑмзь /ŋəmzʲ/ | ooch /ɔːtʃʲ/ | ярхцамс /jarxtsams/ | тэ̄ӈкве /teːŋkwe/ |
| Kunywa | ӱдыргу /ydɨrɡu/ | быр /bɨr/ | юыны /juɨnɨ/ | ӈэрпӑсь /ŋerpəsʲ/ | ihruguɕ /ihruɡuɕʲ/ | симомс /simoms/ | аюӈкве /ajuŋkwe/ |
| Kulala | ӄонтыӄа /qontɨqa/ | кундуаса /kunduasa/ | изьыны /izʲɨnɨ/ | хонась /xonasʲ/ | — | удомс /udəms/ | хуюӈкве /χujuŋkwe/ |
| Moja | уккур /ukːur/ | ӈуо /ŋuo/ | одӥг /odiɡ/ | ӈобˮ /ŋobʔ/ | ŋoʔ /ŋoʔ/ | фкя /fkʲa/ | акв /akw/ |
| Mbili | шиты /ˈʃitɨ/ | сити /sʲiˈti/ | кык /kɨk/ | сидя /ˈsʲidʲa/ | sizi /sʲizi/ | кафта /ˈkafta/ | китыг /kitɪɣ/ |
| Tatu | нөкыр /nøkɨr/ | нагүр /naɡyr/ | куинь /kuiɲ/ | няхарˮ /nʲaxarʔ/ | nexu /nɛxu/ | колма /ˈkolma/ | хӯрум /χuːrum/ |
| Nne | тэтты /ˈtætːɨ/ | четэ /tʃetə/ | ньыль /ɲɨlʲ/ | тет /tʲet/ | tɛt /tɛt/ | ниле /ˈnʲilʲe/ | нӣла /niːla/ |
| Tano | сомпыла /sompɨla/ | сәӈхәляӈкә /səŋxəʎaŋkə/ | вить /vitʲ/ | самляӈг /samlʲaŋɡ/ | sobrig /sɔbriɡ/ | вете /vʲetʲe/ | ат /at/ |
| Mia | тоон /toːn/ | дир /dʲir/ | сю /sʲu/ | юрˮ /jurʔ/ | dyur /dʲur/ | сяда /ˈsʲada/ | са̄т /saːt/ |
| Habari | тӱла /tyla/ | нерум /nerum/ | ӟечбур /dʑetɕˈbur/ | ань торова /anʔ torova/ | anyo /aɲo/ | шумбрат /ʃumbrat/ | пася /pasʲa/ |
| Asante | пасьпе /paɕpe/ | нюәдыра /ɲuədɨra/ | тау /tau/ | спасибо /spasibo/ | spasibo /spasibo/ | сюкпря /sʲukprʲa/ | пӯмасипа /puːmasipa/ |
| Nzuri | нот /not/ | ӈуойнюй /ŋuojɲuj/ | умой /umoj/ | сава /sawa/ | soyza /sɔjza/ | цебярь /tsʲebʲarʲ/ | ёмас /jomas/ |
| Mpya | щенты /ɕentɨ/ | меньдяде /mʲeɲdʲɐdʲe/ | выль /vɨlʲ/ | едэй /jedej/ | meyu /mʲɛju/ | од /od/ | йильпи /jilʲpi/ |
| Nyekundu | нярӄый /ɲarqɨj/ | дябакуо /dʲɐbɐkʷo/ | горд /ɡord/ | няръяна /nʲarjana/ | nalzeda /naɫzʲɛda/ | якстерь /ˈjakstʲerʲ/ | вы̄гыр /wɪːɣɪr/ |
| Nyeupe | сэры /særɨ/ | сыр /sɨr/ | тӧдьы /tɘdʲɨ/ | сэр /ser/ | syleygu /sɨʎɛjɡu/ | акша /akʃa/ | войкан /wojkan/ |
| Nyeusi | сяӄый /sʲaqɨj/ | куларәку /kulɐrəku/ | сьӧд /sʲɘd/ | париденя /parʲidʲenʲa/ | polzeda /pɔɫzʲɛda/ | равжа /ˈravʒa/ | сэ̄мыл /seːmɪl/ |
| Kijani | патый /patɨj/ | нөтәрәку /nʷatərəku/ | вож /voʒ/ | илебей /ilʲebʲej/ | pozeraha /pɔzʲɛraha/ | пиже /ˈpiʒe/ | няртпумоспа /ɲartpumospa/ |
| Buluu | норяй /ˈnorʲaj/ | ӈиндіаˮсыә /ŋindiɐʔˈsɨə/ | лыз /lɨz/ | тӑнзинена /tənzʲiˈnʲeːna/ | ɕudraha /ɕudraha/ | сенем /ˈsʲeɲem/ | атырхари /ˈatɪrχari/ |
| Chai | чой /tɕoj/ | чаи /tʃɐi/ | чай /tɕaj/ | сяй /sʲaj/ | tʃaj /tʃaj/ | чай /tʃaj/ | ся̄й /sʲaːj/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap