кърыцӏаз кьеланджи
Kikryz
Kikaukasi cha Kaskazini-Mashariki (Lezgic, Kishahdagh)
Kikryts (Kryz) ni lugha ya Kikaukasi cha Kaskazini-Mashariki ya tawi la Kilezgi (kikundi kidogo cha Shahdagh, dada wa Kibudukh), inayozungumzwa na takriban watu 9,000 katika vijiji vitano vya Rayon ya Quba kaskazini-mashariki mwa Azabajani (Khryz, Jek, Haput, Yergüj, Alik), pamoja na jamii za ughaibuni zilizohamishwa kwenye tambarare za chini za Bahari ya Caspian. Kwa kimaumbile ni ya kuvutia kwa mfumo wake wa madaraja tisa ya nomino (jinsia) — miongoni mwa makubwa zaidi katika lugha yoyote ya Kilezgi na kuakisi hali ya kale ya Proto-Lezgi — pamoja na mpangilio wa ergative-absolutive, seti tajiri ya hali za mahali (locative), na upatanifu wa daraja unaochochewa kwenye kitenzi. «Grammaire kryz» ya Authier (2009), iliyojengwa juu ya lahaja ya Alik, ingali ndio marejeo ya kawaida. Lugha hii haina hati rasmi ya jamii na haiandikwi katika matumizi ya kila siku; elimu hutolewa kwa Kiazabajani, na uhamishaji baina ya vizazi unadhoofika, huku Ethnologue ikiipa kiwango 6b (Inayotishiwa).
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kikryz
Vyanzo
- Authier, Gilles (2009) Grammaire kryz (langue caucasique d'Azerbaïdjan, dialecte d'Alik). Peeters (Leuven), Société de Linguistique de Paris LXXXVI
- Saadiyev, Sh. M. (1972) "Kryzskij jazyk", in Jazyki narodov SSSR, vol. 4: Iberijsko-kavkazskie jazyki. Nauka, pp. 627-642
- Glottolog: Kryts
- Ethnologue: kry
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kikaukasi cha Kaskazini-Mashariki (Lezgic, Kishahdagh)
| Maana | Kikryz | Kibudukh | Kirutul | Kilezgi | Kiaghul | Kitabasaran | Kikhinalug |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | xəd /xæd/ | хьад /xad/ | хьед /ħed/ | яд /jad/ | хьед /ħed/ | шид /ʃid/ | хьу /xu/ |
| Moto | tsʼə /tsʼæ/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | чӏаь /tʃʼæ/ |
| Jua | virağ /viraʁ/ | вирагъ /viraʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | ригъ /riʁ/ | ынкь /ɨnqʼ/ |
| Mwezi | vəz /væz/ | вез /vez/ | ваз /waz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | вацӏ /vatsʼ/ |
| Nyota | ħəçʼ /ħætʃʼ/ | хӏачӏ /ħatʃʼ/ | хед /χed/ | гъед /ʁed/ | гӏад /ʕad/ | хяд /xæd/ | пхунцӏ /pχuntsʼ/ |
| Usiku | yif /jif/ | йудженджидж /judʒendʒidʒ/ | выш /vɨʃ/ | йиф /jif/ | ӏуьш /ʕyʃ/ | йишв /jiʃʷ/ | сан /san/ |
| Mvua | çʼebic /tʃʼebidʒ/ | маф /maf/ | гьугъал /huɣal/ | марф /marf/ | угъал /uʁal/ | мархь /marx/ | кьула /qʼula/ |
| Theluji | yiz /jiz/ | йиз /jiz/ | йиз /jiz/ | жив /ʒiv/ | ибхь /ibħ/ | йиф /jif/ | ккыза /kːɨza/ |
| Upepo | kulak /kulak/ | кулак /kulak/ | хьыбыл /x̌ɨbɨl/ | гар /ɡar/ | кулак /kulak/ | микӏ /mikʼ/ | кулак /kʰulakʰ/ |
| Udongo | nöqʼ /nøqʼ/ | нокь /noqʼ/ | накьв /naqʼʷ/ | накьв /naqʷʼ/ | наькьв /næqʼʷ/ | жил /ʒil/ | инччи /intʃːi/ |
| Jiwe | xud /xud/ | къайе /qaje/ | духул /duχul/ | къван /qːwan/ | гъван /ʁʷan/ | гъван /ʁʷan/ | кӏачӏын /kʼatʃʼɨn/ |
| Mlima | bel /bel/ | дагъ /daʁ/ | бан /ban/ | дагъ /daʁ/ | сув /suw/ | дагъ /daʁ/ | мыда /mɨda/ |
| Mama | dəy /dæj/ | диде /dide/ | нин /nin/ | диде /dide/ | баб /bab/ | дада /dada/ | даьдаь /dædæ/ |
| Baba | bəy /bæj/ | ада /ada/ | дид /did/ | буба /buba/ | дад /dad/ | адаш /adaʃ/ | бый /bɨj/ |
| Binti | riş /riʃ/ | риж /riʒ/ | рыш /rɨʃ/ | руш /ruʃ/ | руш /ruʃ/ | риш /riʃ/ | риши /riʃi/ |
| Mimi | zın /zɨn/ | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ |
| Wewe | vun /vun/ | вы /wɨ/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | вы /vɨ/ |
| Sisi | jin / žin /jin / ʒin/ | йин /jin/ | йе /je/ | чун /tʃun/ | хьин / чин /xin / tʃin/ | ухьу / учу /uxu / utʃu/ | кин / йир /kʰin / jir/ |
| Jina | tʼır /tʼɨr/ | тур /tur/ | дур /dur/ | тӏвар /tʼʷar/ | ттур /tːur/ | ччвур /tʃːʷur/ | цӏу /tsʼu/ |
| Mtu | admi /admi/ | идми /idmi/ | эдеми /edemi/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | хӏаьдми /ħædmi/ |
| Kichwa | qʼıl /qʼɨl/ | кьыл /qʼɨl/ | кьул /qʼul/ | кьил /qʼil/ | кӏил /kʼil/ | кӏул /kʼul/ | микӏир /mikʼir/ |
| Jicho | ʕül /ʕyl/ | гӏуьл /ʕyl/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ | ул /ul/ | пил /pʰil/ |
| Sikio | ibır /ibɨr/ | ибир /ibir/ | убур /ubur/ | йаб /jab/ | ибур /ibur/ | иб /ib/ | тӏоп /tʼopʰ/ |
| Pua | miʔel /miʔel/ | меъел /meʔel/ | хьехь /xex/ | нер /ner/ | хъехъв /qeqʷ/ | хъюхъ /qyq/ | кӏытыр /kʼɨtʰɨr/ |
| Mdomo | siv /siv/ | сив /siv/ | гъал /ʁal/ | сив /siw/ | сив /siw/ | ушв /uʃʷ/ | мац /mats/ |
| Jino | sil /sil/ | сил /sil/ | сылаб /sɨlab/ | сас /sas/ | силеб /sileb/ | силиб /silib/ | цулоз /tsuloz/ |
| Ulimi | mez /mez/ | мез /mez/ | миз /miz/ | мез /mez/ | мез /mez/ | мелз /melz/ | мицӏ /mitsʼ/ |
| Mkono | xəb /xæb/ | хаб /χab/ | хыл /χɨl/ | гъил /ʁil/ | гъил /ʁil/ | хил /xil/ | кул /kʰul/ |
| Mguu | qil /qil/ | къил /qil/ | гъил /ʁil/ | кӏвач /kʼa̹tʃ/ | лек /lek/ | лик /lik/ | анк /ankʰ/ |
| Moyo | yikʼ /jikʼ/ | йыкӏ /jɨkʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | юркӏв /jurkʼʷ/ | юкӏв /jukʼʷ/ | унг /uŋɡ/ |
| Mfupa | kʼərəpʼ /kʼæræpʼ/ | кӏерепӏ /kʼerepʼ/ | кьырыб /qʼɨrɨb/ | кӏараб /kʼarab/ | иркк /irkː/ | кӏараб /kʼarab/ | инкӏ /inkʼ/ |
| Damu | irəc /irædʒ/ | ирд /ird/ | эбир /ebir/ | иви /iwi/ | иъ /iʔ/ | ифи /ifi/ | пӏи /pʼi/ |
| Upendo | ikəcu /ikædʒu/ | — /—/ | — /—/ | кӏан хьун /kʼan xun/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ |
| Mti | dar /dar/ | дар /dar/ | хук /χuk/ | тар /tar/ | кӏур /kʼur/ | гьар /har/ | вишаь /viʃæ/ |
| Mbwa | xʷar /xʷar/ | хор /χor/ | хыних /χɨniχ/ | кицӏ /kitsʼ/ | гъуй /ʁuj/ | ху /xu/ | пхра /pχra/ |
| Paka | — /—/ | кач /katʃ/ | гету /ɡetu/ | кац /kats/ | къурмев /qurmew/ | гату /ɡatu/ | — /—/ |
| Samaki | balığ /balɨʁ/ | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ | гъед /ʁed/ | чӏекӏ /tʃʼekʼ/ | балугъ /baluʁ/ | балыгъ /balɨʁ/ |
| Ndege | quş /quʃ/ | къуш /quʃ/ | шурук /ʃuruk/ | къуш /quʃ/ | къуш /quʃ/ | жакьв /ʒaqʼʷ/ | къуш /quʃ/ |
| Kipepeo | kübelek /kybelek/ | чуьнглеле /tʃynɡlele/ | дебдебил /debdebil/ | чепелукь /tʃepeluqʼ/ | цӏабрахъил /tsʼabraqʰil/ | ппазипенди /pːazipendi/ | каьпаьнаьг /kʰæpʰænæɡ/ |
| Yai | kusuntʼ /kusuntʼ/ | къусхуд /qusxud/ | гъылыгъ /ʁɨlɨʁ/ | кака /kaka/ | гъурагъал /ʁuraʁal/ | мурта /murta/ | кӏаз /kʼaz/ |
| Dubu | sar /sar/ | сор /sor/ | си /si/ | сев /sev/ | багниш /baɡniʃ/ | швеъ /ʃʷeʔ/ | псы /psɨ/ |
| Farasi | bəlkən /bælkæn/ | хилаь /xilæ/ | йиван /jiwan/ | шив /ʃiw/ | хӏайван /ħajwan/ | гьяйван /hæjvan/ | пши /pʃi/ |
| Nyumba | kʼul /kʼul/ | кӏул /kʼul/ | хал /χal/ | кӏвал /kʼval/ | хал /xal/ | хал /xal/ | цӏва /tsʼwa/ |
| Maziwa | yux /jux/ | йух /jux/ | наӏк /naʕk/ | нек /nek/ | некк /nekː/ | никк /nikː/ | ал /al/ |
| Asali | yit /jit/ | йит /jit/ | ит /it/ | вирт /virt/ | уьтт /ytː/ | йиччв /jitʃːʷ/ | нуьцӏ /nytsʼ/ |
| Chumvi | qʼel /qʼel/ | кьел /qʼel/ | кьел /qʼel/ | кьел /qʼel/ | кьаьл /qʼæl/ | кьил /qʼil/ | кьаь /qʼæ/ |
| Mvinyo | çaxır /tʃaxɨr/ | чахыр /tʃaxɨr/ | чахыр /tʃaxɨr/ | чехир /tʃexir/ | чахир /tʃaxir/ | чяхир /tʃæxir/ | чахыр /tʃaχɨr/ |
| Mchele | vidar /vidar/ | — | дуькӏ /dykʼ/ | дуьгуь /dyɡy/ | бириндж /birindʒ/ | дюгю /dyɡy/ | ппарынцӏ /pːarɨntsʼ/ |
| Chuma | dəmır /dæmɨr/ | йилег /jileɡ/ | йилаг /jilaɡ/ | ракь /raqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | ура /ura/ |
| Gurudumu | çerx /tʃerx/ | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | фур /fur/ | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarχ/ |
| Hariri | ipeg /ipeɡ/ | барама /barama/ | йипак /jipak/ | пек /pek/ | ипак /ipak/ | кӏаз /kʼaz/ | ипаьг /ipʰæɡ/ |
| Kitabu | kitab /kitab/ | дафтар /daftar/ | китаб /kitab/ | улуб /ulub/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | кичеб /kʰitʃeb/ |
| Kula | ʕulcu /ʕuldʒu/ | соъул- /soʡul/ | ухьун /uħun/ | тӏуьн /tʼyn/ | ӏуьтӏанас /ʕytʼanas/ | ипӏуб /ipʼub/ | кьандаь /qʼandæ/ |
| Kunywa | qırcu /qɨrdʒu/ | согъуру /soʁuru/ | эджин /edʒin/ | хъун /qun/ | ухас /uxas/ | убхъуб /ubqub/ | цуври /tsuvri/ |
| Moja | səd /sæd/ | са /sa/ | са /sa/ | сад /sad/ | сад /sad/ | саб /sab/ | са /sa/ |
| Mbili | qʼʷad /qʼʷad/ | кьад /qʼad/ | кьуьд /qʼyd/ | кьвед /qʷʼed/ | ӏуд /ʕud/ | кьюб /qʼyb/ | кӏу /kʼu/ |
| Tatu | şibır /ʃibɨr/ | шубуд /ʃubud/ | хьибыд /ʜibɨd/ | пуд /pud/ | хьибуд /ʜibud/ | шубуб /ʃubub/ | пшва /pʃʷa/ |
| Nne | yuqʼud /juqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | кьуд /qʼud/ | йакьуд /jaqʼud/ | юкьуб /juqʼub/ | онгъ /onʁ/ |
| Tano | fır /fɨr/ | фуд /fud/ | хьуд /ʜud/ | вад /wad/ | гӏифуд /ʕifud/ | хьуб /xub/ | пхьу /pxu/ |
| Mia | fuqʼar /fuqʼar/ | фухъад /fuqad/ | веш /weʃ/ | виш /wiʃ/ | верш /werʃ/ | варж /varʒ/ | пан /pʰan/ |
| Habari | — /—/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | баркалла /barkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ |
| Nzuri | ğaləd /ʁalæd/ | гӏари /ʕari/ | йишды /jiʃdɨ/ | хъсан /qsan/ | иджеф /idʒef/ | ужур /uʒur/ | ксан /ksan/ |
| Mpya | tsʼiyə /tsʼijæ/ | таза /taza/ | цӏинды /tsʼindɨ/ | цӏийи /tsʼiji/ | цӏайеф /tsʼajef/ | цӏийиб /tsʼijib/ | таза /tʰaza/ |
| Nyekundu | qırmızı /qɨrmɨzɨ/ | ал /al/ | ирды /irdɨ/ | яру /jaru/ | иреф /iref/ | уьруб /yrub/ | ццыма /tsɨma/ |
| Nyeupe | ləzı /læzɨ/ | лузу /luzu/ | джагварды /dʒaɡʷardɨ/ | лацу /latsu/ | джагварф /dʒaɡvarf/ | лизуб /lizub/ | хьырыцӏ /xɨrɨtsʼ/ |
| Nyeusi | ləħə /læħæ/ | лагӏа /laʕa/ | лыӏхды /lɨˤxdɨ/ | чӏулав /tʃʼulav/ | кӏареф /kʼaref/ | кӏаруб /kʼarub/ | мичӏаь /mitʃʼæ/ |
| Kijani | çʼukʼni /tʃʼukʼni/ | йашил /jaʃil/ | шилды /ʃildɨ/ | къацу /qatsu/ | гъазеф /ʁazef/ | чруб /tʃrub/ | сыб /sɨb/ |
| Buluu | yeksərğur /jeksærʁur/ | цӏору /tsʼoˈru/ | хьылынды /ħɨlɨnˈdɨ/ | вили /ˈʋili/ | куюлед /kujuˈled/ | укӏуб /ukʼub/ | цӏарцӏар /tsʼartsʼar/ |
| Kekeo | — /—/ | гугутӏ /ɡuɡutʼ/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кукупӏ /kːukːupʼ/ | кекку /kekːu/ | кукум /kukum/ | кокку /kʰokːu/ |
| Sukari | şəkər /ʃækær/ | къанд /qand/ | шагар /ʃaɡar/ | шекер /ʃeker/ | шаккар /ʃakːar/ | шекер /ʃeker/ | къаьнд /qænd/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap