Цӏаӏхна миз
Kitsakur
Kaukasia ya Kaskazini-Mashariki (Kilezgi, kikundi kidogo cha Aghul-Tabasaran-Tsakhur)
Kitsakhur (ЦӀаIхна миз au Yiqby kwa jina la asili) ni lugha ya Kikaukasia ya Kaskazini-Mashariki (Kilezgi) ya kusini mwa Daghestan na kaskazini-mashariki mwa Azabajani jirani. Watsakhur kwa kawaida ni wafugaji wahamao wa msimu ambao malisho yao ya kiangazi yapo katika Kaukasia ya juu na malisho ya kipupwe katika nyanda za chini za Azabajani. Kitsakhur kinashiriki alama bainifu za kitaipolojia za familia ya Kilezgi: hazina tajiri ya konsonanti zenye sauti za ejective, mpangilio wa ergative-absolutive, madaraja manne ya nomino, na mofolojia tata ya kisarufi ya hali za kimahali (takriban hali 17 ikiwemo ugawaji-mdogo wa kimahali). Mfumo wa maandishi wa Kisirili wa mwaka 1992 ulipitishwa chini ya sera ya lugha za walio wachache ya Daghestan.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitsakur
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kaukasia ya Kaskazini-Mashariki (Kilezgi, kikundi kidogo cha Aghul-Tabasaran-Tsakhur)
| Maana | Kitsakur | Kirutul | Kiaghul | Kitabasaran | Kibudukh | Kikryz | Kilezgi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | хьян /xjan/ | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | шид /ʃid/ | хьад /xad/ | xəd /xæd/ | яд /jad/ |
| Moto | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | tsʼə /tsʼæ/ | цӏай /tsʼaj/ |
| Jua | верыгъ /werɨʁ/ | варагъ /waraʁ/ | рагъ /raʁ/ | ригъ /riʁ/ | вирагъ /viraʁ/ | virağ /viraʁ/ | рагъ /raʁ/ |
| Mwezi | ваз /waz/ | ваз /waz/ | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | вез /vez/ | vəz /væz/ | варз /varz/ |
| Nyota | хаӏне /χaˤne/ | хед /χed/ | гӏад /ʕad/ | хяд /xæd/ | хӏачӏ /ħatʃʼ/ | ħəçʼ /ħætʃʼ/ | гъед /ʁed/ |
| Usiku | хаӏм /χaˤm/ | выш /vɨʃ/ | ӏуьш /ʕyʃ/ | йишв /jiʃʷ/ | йудженджидж /judʒendʒidʒ/ | yif /jif/ | йиф /jif/ |
| Mvua | гʼогъуй /ɡʲoʁuj/ | гьугъал /huɣal/ | угъал /uʁal/ | мархь /marx/ | маф /maf/ | çʼebic /tʃʼebidʒ/ | марф /marf/ |
| Theluji | йиз /jiz/ | йиз /jiz/ | ибхь /ibħ/ | йиф /jif/ | йиз /jiz/ | yiz /jiz/ | жив /ʒiv/ |
| Upepo | мыц /mɨts/ | хьыбыл /x̌ɨbɨl/ | кулак /kulak/ | микӏ /mikʼ/ | кулак /kulak/ | kulak /kulak/ | гар /ɡar/ |
| Udongo | накьв /naqʼʷ/ | накьв /naqʼʷ/ | наькьв /næqʼʷ/ | жил /ʒil/ | нокь /noqʼ/ | nöqʼ /nøqʼ/ | накьв /naqʷʼ/ |
| Jiwe | къае /ɢaje/ | духул /duχul/ | гъван /ʁʷan/ | гъван /ʁʷan/ | къайе /qaje/ | xud /xud/ | къван /qːwan/ |
| Mlima | сува /suwa/ | бан /ban/ | сув /suw/ | дагъ /daʁ/ | дагъ /daʁ/ | bel /bel/ | дагъ /daʁ/ |
| Bahari | дерйагь /derjah/ | дайрагь /dajrah/ | хӏуьл /ħyl/ | гьюл /hyl/ | кӏуф /kʼuf/ | — | гьуьл /hyl/ |
| Mama | едʼ /jedʲ/ | нин /nin/ | баб /bab/ | дада /dada/ | диде /dide/ | dəy /dæj/ | диде /dide/ |
| Baba | дек /dek/ | дид /did/ | дад /dad/ | адаш /adaʃ/ | ада /ada/ | bəy /bæj/ | буба /buba/ |
| Binti | йиш /jiʃ/ | рыш /rɨʃ/ | руш /ruʃ/ | риш /riʃ/ | риж /riʒ/ | riş /riʃ/ | руш /ruʃ/ |
| Mimi | зы /zɨ/ | зы /zɨ/ | зун /zun/ | узу /uzu/ | зы /zɨ/ | zın /zɨn/ | зун /zun/ |
| Wewe | гъу /ʁu/ | вы /wɨ/ | вун /wun/ | уву /uvu/ | вы /wɨ/ | vun /vun/ | вун /wun/ |
| Sisi | ши /ʃi/ | йе /je/ | хьин / чин /xin / tʃin/ | ухьу / учу /uxu / utʃu/ | йин /jin/ | jin / žin /jin / ʒin/ | чун /tʃun/ |
| Jina | до /do/ | дур /dur/ | ттур /tːur/ | ччвур /tʃːʷur/ | тур /tur/ | tʼır /tʼɨr/ | тӏвар /tʼʷar/ |
| Mtu | инсан /insan/ | эдеми /edemi/ | инсан /insan/ | инсан /insan/ | идми /idmi/ | admi /admi/ | инсан /insan/ |
| Kichwa | калле /kalːe/ | кьул /qʼul/ | кӏил /kʼil/ | кӏул /kʼul/ | кьыл /qʼɨl/ | qʼıl /qʼɨl/ | кьил /qʼil/ |
| Jicho | улʼ /ulʲ/ | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | гӏуьл /ʕyl/ | ʕül /ʕyl/ | вил /vil/ |
| Sikio | кӏыры /kʼɨrɨ/ | убур /ubur/ | ибур /ibur/ | иб /ib/ | ибир /ibir/ | ibır /ibɨr/ | йаб /jab/ |
| Pua | хъов /qow/ | хьехь /xex/ | хъехъв /qeqʷ/ | хъюхъ /qyq/ | меъел /meʔel/ | miʔel /miʔel/ | нер /ner/ |
| Mdomo | гӏалʼ /ʕalʲ/ | гъал /ʁal/ | сив /siw/ | ушв /uʃʷ/ | сив /siv/ | siv /siv/ | сив /siw/ |
| Jino | сили /sili/ | сылаб /sɨlab/ | силеб /sileb/ | силиб /silib/ | сил /sil/ | sil /sil/ | сас /sas/ |
| Ulimi | миз /miz/ | миз /miz/ | мез /mez/ | мелз /melz/ | мез /mez/ | mez /mez/ | мез /mez/ |
| Mkono | хыл /χɨl/ | хыл /χɨl/ | гъил /ʁil/ | хил /xil/ | хаб /χab/ | xəb /xæb/ | гъил /ʁil/ |
| Mguu | мыкӏли /mɨkʼli/ | гъил /ʁil/ | лек /lek/ | лик /lik/ | къил /qil/ | qil /qil/ | кӏвач /kʼa̹tʃ/ |
| Moyo | йикӏ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юркӏв /jurkʼʷ/ | юкӏв /jukʼʷ/ | йыкӏ /jɨkʼ/ | yikʼ /jikʼ/ | рикӏ /rikʼ/ |
| Mfupa | баркӏ /barkʼ/ | кьырыб /qʼɨrɨb/ | иркк /irkː/ | кӏараб /kʼarab/ | кӏерепӏ /kʼerepʼ/ | kʼərəpʼ /kʼæræpʼ/ | кӏараб /kʼarab/ |
| Damu | эб /eb/ | эбир /ebir/ | иъ /iʔ/ | ифи /ifi/ | ирд /ird/ | irəc /irædʒ/ | иви /iwi/ |
| Upendo | ыкийканас /ɨkijkanas/ | — /—/ | кӏанди /kʼandi/ | ккунивал /kːunival/ | — /—/ | ikəcu /ikædʒu/ | кӏан хьун /kʼan xun/ |
| Mti | йив /jiw/ | хук /χuk/ | кӏур /kʼur/ | гьар /har/ | дар /dar/ | dar /dar/ | тар /tar/ |
| Mbwa | хва /χʷa/ | хыних /χɨniχ/ | гъуй /ʁuj/ | ху /xu/ | хор /χor/ | xʷar /xʷar/ | кицӏ /kitsʼ/ |
| Paka | аӏбын /aˤbɨn/ | гету /ɡetu/ | къурмев /qurmew/ | гату /ɡatu/ | кач /katʃ/ | — /—/ | кац /kats/ |
| Samaki | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ | чӏекӏ /tʃʼekʼ/ | балугъ /baluʁ/ | балугъ /baluʁ/ | balığ /balɨʁ/ | гъед /ʁed/ |
| Ndege | шитӏ /ʃitʼ/ | шурук /ʃuruk/ | къуш /quʃ/ | жакьв /ʒaqʼʷ/ | къуш /quʃ/ | quş /quʃ/ | къуш /quʃ/ |
| Kipepeo | кабай /kabaj/ | дебдебил /debdebil/ | цӏабрахъил /tsʼabraqʰil/ | ппазипенди /pːazipendi/ | чуьнглеле /tʃynɡlele/ | kübelek /kybelek/ | чепелукь /tʃepeluqʼ/ |
| Yai | кьукь /qʼuqʼ/ | гъылыгъ /ʁɨlɨʁ/ | гъурагъал /ʁuraʁal/ | мурта /murta/ | къусхуд /qusxud/ | kusuntʼ /kusuntʼ/ | кака /kaka/ |
| Dubu | сʼо /sʲo/ | си /si/ | багниш /baɡniʃ/ | швеъ /ʃʷeʔ/ | сор /sor/ | sar /sar/ | сев /sev/ |
| Farasi | балкан /balkan/ | йиван /jiwan/ | хӏайван /ħajwan/ | гьяйван /hæjvan/ | хилаь /xilæ/ | bəlkən /bælkæn/ | шив /ʃiw/ |
| Nyumba | хав /χaw/ | хал /χal/ | хал /xal/ | хал /xal/ | кӏул /kʼul/ | kʼul /kʼul/ | кӏвал /kʼval/ |
| Maziwa | няк /nʲak/ | наӏк /naʕk/ | некк /nekː/ | никк /nikː/ | йух /jux/ | yux /jux/ | нек /nek/ |
| Asali | итв /itʷ/ | ит /it/ | уьтт /ytː/ | йиччв /jitʃːʷ/ | йит /jit/ | yit /jit/ | вирт /virt/ |
| Chumvi | кьев /qʼew/ | кьел /qʼel/ | кьаьл /qʼæl/ | кьил /qʼil/ | кьел /qʼel/ | qʼel /qʼel/ | кьел /qʼel/ |
| Mvinyo | чахыр /tʃaχɨr/ | чахыр /tʃaxɨr/ | чахир /tʃaxir/ | чяхир /tʃæxir/ | чахыр /tʃaxɨr/ | çaxır /tʃaxɨr/ | чехир /tʃexir/ |
| Mchele | биринз /birinz/ | дуькӏ /dykʼ/ | бириндж /birindʒ/ | дюгю /dyɡy/ | — | vidar /vidar/ | дуьгуь /dyɡy/ |
| Chuma | йива /jiwa/ | йилаг /jilaɡ/ | рукь /ruqʼ/ | рукь /ruqʼ/ | йилег /jileɡ/ | dəmır /dæmɨr/ | ракь /raqʼ/ |
| Gurudumu | текар /tekar/ | чарх /tʃarx/ | фур /fur/ | чарх /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | çerx /tʃerx/ | чарх /tʃarx/ |
| Hariri | ипак /ipak/ | йипак /jipak/ | ипак /ipak/ | кӏаз /kʼaz/ | барама /barama/ | ipeg /ipeɡ/ | пек /pek/ |
| Kitabu | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | китаб /kitab/ | дафтар /daftar/ | kitab /kitab/ | улуб /ulub/ |
| Kula | охьанас /oxanas/ | ухьун /uħun/ | ӏуьтӏанас /ʕytʼanas/ | ипӏуб /ipʼub/ | соъул- /soʡul/ | ʕulcu /ʕuldʒu/ | тӏуьн /tʼyn/ |
| Kunywa | илʼогъас /ilʲoʁas/ | эджин /edʒin/ | ухас /uxas/ | убхъуб /ubqub/ | согъуру /soʁuru/ | qırcu /qɨrdʒu/ | хъун /qun/ |
| Kulala | къапихьас /ɢapixas/ | сахын /saxɨn/ | гъархьас /ʁarħas/ | ахуб /axub/ | архар /arxar/ | — | ксун /ksun/ |
| Moja | са /sa/ | са /sa/ | сад /sad/ | саб /sab/ | са /sa/ | səd /sæd/ | сад /sad/ |
| Mbili | кьоӏд /qʼoˤd/ | кьуьд /qʼyd/ | ӏуд /ʕud/ | кьюб /qʼyb/ | кьад /qʼad/ | qʼʷad /qʼʷad/ | кьвед /qʷʼed/ |
| Tatu | хьебыд /xebɨd/ | хьибыд /ʜibɨd/ | хьибуд /ʜibud/ | шубуб /ʃubub/ | шубуд /ʃubud/ | şibır /ʃibɨr/ | пуд /pud/ |
| Nne | йокьуд /joqʼud/ | юкьуд /juqʼud/ | йакьуд /jaqʼud/ | юкьуб /juqʼub/ | юкьуд /juqʼud/ | yuqʼud /juqʼud/ | кьуд /qʼud/ |
| Tano | хьод /xod/ | хьуд /ʜud/ | гӏифуд /ʕifud/ | хьуб /xub/ | фуд /fud/ | fır /fɨr/ | вад /wad/ |
| Mia | ваӏш /waˤʃ/ | веш /weʃ/ | верш /werʃ/ | варж /varʒ/ | фухъад /fuqad/ | fuqʼar /fuqʼar/ | виш /wiʃ/ |
| Habari | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | — /—/ | салам /salam/ |
| Asante | бахытыд /baχɨtɨd/ | — /—/ | баркалла /barkalːa/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | — /—/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ |
| Nzuri | югна /juɡna/ | йишды /jiʃdɨ/ | иджеф /idʒef/ | ужур /uʒur/ | гӏари /ʕari/ | ğaləd /ʁalæd/ | хъсан /qsan/ |
| Mpya | цӏедын /tsʼedɨn/ | цӏинды /tsʼindɨ/ | цӏайеф /tsʼajef/ | цӏийиб /tsʼijib/ | таза /taza/ | tsʼiyə /tsʼijæ/ | цӏийи /tsʼiji/ |
| Nyekundu | чӏаӏран /tʃʼaˤran/ | ирды /irdɨ/ | иреф /iref/ | уьруб /yrub/ | ал /al/ | qırmızı /qɨrmɨzɨ/ | яру /jaru/ |
| Nyeupe | джагваран /dʒaɡʷaran/ | джагварды /dʒaɡʷardɨ/ | джагварф /dʒaɡvarf/ | лизуб /lizub/ | лузу /luzu/ | ləzı /læzɨ/ | лацу /latsu/ |
| Nyeusi | кӏаарна /kʼaːrna/ | лыӏхды /lɨˤxdɨ/ | кӏареф /kʼaref/ | кӏаруб /kʼarub/ | лагӏа /laʕa/ | ləħə /læħæ/ | чӏулав /tʃʼulav/ |
| Kijani | чыван /tʃɨwan/ | шилды /ʃildɨ/ | гъазеф /ʁazef/ | чруб /tʃrub/ | йашил /jaʃil/ | çʼukʼni /tʃʼukʼni/ | къацу /qatsu/ |
| Buluu | лезан /leˈzan/ | хьылынды /ħɨlɨnˈdɨ/ | куюлед /kujuˈled/ | укӏуб /ukʼub/ | цӏору /tsʼoˈru/ | yeksərğur /jeksærʁur/ | вили /ˈʋili/ |
| Kekeo | гукки /ɡukːi/ | гиггу /ɡiɡːu/ | кекку /kekːu/ | кукум /kukum/ | гугутӏ /ɡuɡutʼ/ | — /—/ | кукупӏ /kːukːupʼ/ |
| Sukari | шакар /ʃakar/ | шагар /ʃaɡar/ | шаккар /ʃakːar/ | шекер /ʃeker/ | къанд /qand/ | şəkər /ʃækær/ | шекер /ʃeker/ |
Ukurasa 1/10
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap