𐓏𐓘𐓻𐓘𐓻𐓟 𐒻𐓟
Kiosage
Sioux (Kidhegiha)
Lugha ya Kisiouan ya Dhegiha inayohusiana kwa karibu na Kansa, Quapaw, na Omaha-Ponca. Kwa namna ya kipekee miongoni mwa lugha za asili za Amerika Kaskazini, Kiosage hutumia alfabeti yake yenyewe iliyobuniwa mahususi (hati ya Osage, 𐓏𐓘𐓻𐓘𐓻𐓟) iliyobuniwa na Herman Mongrain Lookout mwaka 2006 na kupitishwa rasmi na Taifa la Osage mwaka 2014.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiosage
Vyanzo
- Quintero, Carolyn (2004) Osage Grammar. University of Nebraska Press.
- Quintero, Carolyn (2009) Osage Dictionary. University of Oklahoma Press.
- LaFlesche, Francis (1932) A Dictionary of the Osage Language. Smithsonian BAE Bulletin 109.
- Glottolog: Osage
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Sioux (Kidhegiha)
| Maana | Kiosage | Kilakota | Kidakota | Ho-Chunk | Crow | Kiarapaho | Nez Perce |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ni /ni/ | mní /mní/ | mní /mní/ | nįį /nĩː/ | bilé /bilé/ | nec /netʃ/ | kúus /kúːs/ |
| Moto | péje /péʒe/ | pȟéta /pˣéta/ | phéta /pʰéta/ | peec /peːtʃ/ | bilée /biléː/ | hisítee /hisíteː/ | ʼáala /ʔáːla/ |
| Jua | mį́ /mĩ́/ | wí /wí/ | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | wira /ˈwiɾa/ | áxxaashe /áχːaːʃe/ | hiisíis /hiːsíis/ | híisemtuks /híːsemtuks/ |
| Mwezi | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | hąąhewira /hãːhewiɾa/ | bilítaache /bilítaːtʃe/ | biikóusíis /biːkóusíis/ | cikʼetpemeyéeye híisemtuks /tsikʼetpemejéːje híːsemtuks/ |
| Nyota | mikákʼe /mikákʔe/ | wičháȟpi /witʃʰáχpi/ | wičaȟpi /witʃaχpi/ | wiragošge /wiɾaɡoʃɡe/ | ihké /ihké/ | hó3oʼ /hóθoʔ/ | x̣icíyu /χitsíju/ |
| Usiku | hą́ /hã́/ | haŋhépi /hãhépi/ | haŋyetu /hãjetu/ | hąąhe /hãːhe/ | óotchia /óːttʃia/ | téceʼ /tétʃeʔ/ | cikʼéetin /tsikʼéːtin/ |
| Theluji | pá /pá/ | wá /wá/ | wá /wá/ | waa /waː/ | bíia /bíːa/ | híii /híiː/ | méeqeʼ /méːqeʔ/ |
| Udongo | mąðį́hka /mãðĩ́hka/ | makȟá /maˈkʰa/ | makȟá /makʰá/ | mąą /mãː/ | awé /awé/ | bíitoʼówuʼ /bíːtoʔówuʔ/ | wéetes /wéːtes/ |
| Mama | iną́ /inã́/ | iná /iná/ | iná /iná/ | hiʼųnį́ /hiʔũnĩ/ | isahké /isahké/ | néinoo /néinoː/ | píke /píke/ |
| Baba | indáce /indátse/ | até /até/ | até /até/ | jáji /dʒadʒi/ | iilápxe /iːlápχe/ | neisónoo /neisónoː/ | píst /píst/ |
| Binti | wižǫ́ke /wiʒṍke/ | čhuŋwíŋtku /tʃʰuŋwíŋtku/ | čuŋkší /tʃũkʃí/ | hinų́k /hinũk/ | dáakbia /dáːkbia/ | notóóneh /notóːneh/ | páhap /páhap/ |
| Mimi | wíe /wíe/ | miyé /mijé/ | miyé /mijé/ | nee /neː/ | bíi /bíː/ | nenééninoo /nenéːninoː/ | ʼíin /ʔíːn/ |
| Wewe | ðíe /ðíe/ | niyé /nijé/ | niyé /nijé/ | nee /neː/ | díi /díː/ | nenéénin /nenéːnin/ | ʼíim /ʔíːm/ |
| Sisi | ąkóta /ãkóta/ | uŋkíyepi /ũkíjepi/ | uŋkiyepi /ũkijepi/ | nee /neː/ | balee /baleː/ | nenéenínoʼ / nenéeníniʼ /nenéːnínoʔ / nenéːníniʔ/ | kíye / núun /kíje / núːn/ |
| Jina | žáže /ʒáʒe/ | čhažé /tʃʰaʒé/ | čažé /tʃaʒé/ | raš /raʃ/ | dáashe /dáːʃe/ | -íisiʼ /íːsiʔ/ | weʼníikt /weʔníːkt/ |
| Jicho | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | hišjasu /hiʃdʒasu/ | ishté /iʃté/ | besíiseʼ /besíiseʔ/ | sílu /sílu/ |
| Jino | hi /hi/ | hi /hi/ | hi /hi/ | hii /hiː/ | iiá /iːá/ | béíci3 /béítʃiθ/ | tít /tít/ |
| Ulimi | ðéže /ðéʒe/ | čhejí /tʃʰeʒí/ | čeži /tʃeʒi/ | reezí /reːzi/ | déeshe /déːʃe/ | bei3ón /beiθón/ | péews /péːws/ |
| Mkono | nǫbé /nũbé/ | napé /napé/ | napé /naˈpe/ | nąąp /nãːp/ | isché /istʃé/ | béecét /béetʃét/ | ʼípsus /ʔípsus/ |
| Mguu | si /si/ | sihá /sihá/ | sihá /sihá/ | sii /siː/ | iché /itʃé/ | wóʼoo3 /wóʔoːθ/ | ʼéx̣we /ʔéχwe/ |
| Moyo | náⁿʒe /nã́ʒe/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | nąącge /nãːtʃɡe/ | daasé /daːsé/ | bétee /béteː/ | timʼíne /timʔíne/ |
| Mfupa | wahú /wahú/ | hohú /hohú/ | huhú /huhú/ | huušerek /huːʃerek/ | hulé /hulé/ | híx /híx/ | píips /píːps/ |
| Damu | wapi /wapĩ/ | wé /wé/ | we /we/ | waʼí /waʔi/ | íile /íːle/ | beʼ /beʔ/ | kikéʼt /kikéʔt/ |
| Upendo | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | woxéte /woˈxete/ | íchisshe /ítʃiʃːe/ | bixóó3etíit /bixóːθetíːt/ | — /—/ |
| Mti | žą́ /ʒã́/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | nąą /nãː/ | balapáale /balapáːle/ | hohóót /hohóːt/ | tewlíikt /tewlíːkt/ |
| Mbwa | šǫ́ke /ʃṍke/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šųųk /ʃũːk/ | bishké /biʃké/ | hé3 /héθ/ | ciqʼáamqal /tsiqʼáːmqal/ |
| Paka | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | igmúŋ /iɡmúŋ/ | wijúk /wiˈdʒuk/ | iishpíiwishke /iːʃpíːwiʃke/ | woʼóoo /woʔóoo/ | pícpic /pítspits/ |
| Samaki | ho /ho/ | hogán /hoɣã́/ | hogan /hoɣã/ | hoo /hoː/ | buá /buá/ | nówoʼ /nówoʔ/ | cúuyʼem /tsúːjʔem/ |
| Ndege | wažį́ka /waʒĩ́ka/ | ziŋtkála /zĩˈtkala/ | zitkána /zitˈkana/ | wanįk /wanĩk/ | dakáake /dakáːke/ | niiʼéíhii /niːʔéíhiː/ | payóopayo /pajóːpajo/ |
| Yai | hpáata /hpáːta/ | witká /witˈka/ | witka /witˈka/ | hiicgé /hiːˈtʃɡe/ | — | noon /noːn/ | táamʼam /táːmʔam/ |
| Dubu | wasápe /wasápe/ | matȟó /matʰó/ | mathó /matʰó/ | hų́ųc /hũːtʃ/ | — | wox /wox/ | yáakaʼ /jáːkaʔ/ |
| Farasi | káwa /káwa/ | šúŋkawakȟáŋ /ʃúŋkawakʰáŋ/ | — | šųųkxéte /ʃũːˈkxete/ | iichíile /iːtʃíːle/ | wóxhóox /wóxhóːx/ | síkʼem /síkʼem/ |
| Nyumba | cí /tsí/ | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | cii /tʃiː/ | ashé /aʃé/ | hoʼóowuʼ /hoʔóowuʔ/ | ʼiníit /ʔiníːt/ |
| Maziwa | paazénii /paːzéniː/ | asáŋpi /aˈsãpi/ | asáŋpi /asã́pi/ | ceewáznį /tʃeːˈwaznĩ/ | áachiwile /áːtʃiwile/ | be3énec /beθénetʃ/ | qáhas /qáhas/ |
| Chumvi | niskúðe /niskúðe/ | mniskúya /mniskúja/ | mniskúya /mniskúja/ | nįįsgú /nĩːsˈɡu/ | awaxóose /awaχóːse/ | niicooʼowuʼ /niːtʃoːʔowuʔ/ | kéetwenʼes /kéːtwenʔes/ |
| Kula | ðatʰé /ðatʰé/ | yúta /júta/ | yúta /júta/ | waruc /waˈɾutʃ/ | duushé /duːʃé/ | bii3íhi /biːθíhi/ | hipíse /hipíse/ |
| Kunywa | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | racgą /ratʃɡã/ | isshíia /iʃːíːa/ | béne /béne/ | ʼinéekuuse /ʔinéːkuːse/ |
| Moja | wį́xci /wĩ́xtsi/ | waŋží /waŋʒí/ | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | hižą́kira /hiʒɐ̃ˈkiɾa/ | hawáte /hawáːte/ | cééseʼ /tʃéːseʔ/ | náaqc /náːqts/ |
| Mbili | ðóⁿba /ðṍba/ | núŋpa /nṹpa/ | nųpa /nũpa/ | nųųp /nũːp/ | dúupe /dúːpe/ | niis /niːs/ | lepít /lepít/ |
| Tatu | ðaabrį /ðaːbrĩ/ | yámni /jámni/ | yamni /jamni/ | taanį́ /taːnĩ/ | dáawiia /dáːwiːa/ | nééso /néːso/ | mitáat /mitáːt/ |
| Nne | topa /topa/ | tópa /tópa/ | tópa /tópa/ | joop /dʒoːp/ | shoopé /ʃoːpé/ | yein /jein/ | píilept /píːlept/ |
| Tano | sáhta /sáhta/ | záptaŋ /záptã/ | záptaŋ /záptã/ | saacą /saːtʃã/ | chiaxxó /tʃiaχːó/ | yoo3ón /joːθón/ | páax̣at /páːχat/ |
| Habari | Háwe /háwe/ | háu /háu/ | háu /háu/ | haho /haho/ | kahée /kahéː/ | héébe /héːbe/ | ʼehé /ʔehé/ |
| Asante | Wíbthaxube /wíbðaxube/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | pidámayaye /pidámajaje/ | pįnagigi /pĩnaɡiɡi/ | ahóoh /ahóːh/ | hohóú /hohóú/ | qeʼciyéwʼyewʼ /qeʔtsijéwʔjewʔ/ |
| Nzuri | ðą́ /ðã́/ | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | pįį /pĩː/ | ítche /íttʃe/ | hi3éíhi /hiθéíhi/ | táʼc /táʔts/ |
| Nyekundu | žúce /ʒútse/ | šá /ʃa/ | šá /ʃa/ | šuuc /ʃuːtʃ/ | hísshe /híʃːe/ | beeʼééʼ /beːʔéːʔ/ | ʼilpʼílp /ʔilpʼílp/ |
| Nyeupe | ska /ska/ | ská /ská/ | ska /ska/ | ska /ska/ | chía /tʃía/ | noocóó /noːtʃóː/ | x̣ayx̣áyx̣ /χajχájχ/ |
| Kijani | mąhį́ htóho /mãhĩ́ htóho/ | tȟózi /ˈtxozi/ | tȟó /txó/ | coo /tʃoː/ | shúa /ʃúa/ | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ | palóot /palóːt/ |
| Buluu | htóho /htóho/ | tȟó /txó/ | tȟó /txó/ | coo /tʃoː/ | shúa /ʃúa/ | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ | yoosyóos /joːsjóːs/ |
| Kahawa | mąhkása /mãhkása/ | wakȟályapi /wakˣáljapi/ | pežuta sapa /peʒuta sapa/ | taaxú /taːˈxu/ | — | wooʼtéénoówuʼ /woːʔtéːnoówuʔ/ | lálx /lálx/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap