Pāli
Kipali cha Kifundishaji
Kihindi-Ulaya (Kihindi-Aria, Middle; mafunzo ya kimonaki ya Theravada) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kipali cha Kifundishaji (Pāli, Theravāda) ni umbo la Kipali linaloghaniwa kwa bidii ambalo huhifadhiwa na monasteri za Kibudha za Theravada na watendaji walei katika Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Kambodia, Laos, na ughaibuni wa kimataifa wa Theravada. Hutofautiana na mkusanyiko wa Kipali wa kikanoni (pi, Tipitaka iliyothibitishwa kihistoria katika Devanagari/notisheni ya kitaaluma) kwa: (1) matumizi makuu ya notisheni ya Kilatini katika ufundishaji wa kimonasteri wa kimataifa na meditesheni ya Vipassana; (2) kanuni sanifu za matamshi ya kimonasteri, zenye lahaja za kikanda (Kipali cha Kisinhala, Kipali cha Kiburma, Kipali cha Kithai, Kipali cha Kikambodia) zote zikifundishwa katika mapokeo yake husika; (3) mapendeleo ya kileksika kutoka kwa ughani amilifu (mettā «huruma-pendo» kama neno la kikanoni la upendo, kusala «njema» kwa maana ya «zuri», anumodanā kama fomula ya kikanoni ya utambuzi wa furaha); (4) ufundishaji amilifu wa mdomo katika masomo ya kimonasteri ya sarufi ya Kipali (vyākaraṇa). Hutia nanga Anuradhapura, Sri Lanka, kitovu cha kihistoria cha uskolastiki wa Theravada ambapo Buddhaghosa alikusanya mapokeo ya ufafanuzi wa Visuddhimagga (karne ya 5 BK).
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kipali cha Kifundishaji
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kihindi-Ulaya (Kihindi-Aria, Middle; mafunzo ya kimonaki ya Theravada)
| Maana | Kipali cha Kifundishaji | Kipali | Pracrito ya Maharashtri | Kisanskriti cha Kisasa cha Mazungumzo | Kisanskriti | Braj Bhasha | Kihindko |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | udaka /udaka/ | उदक /udaka/ | उदग /udaɡa/ | जलम् /dʑalam/ | जलम् /dʑalam/ | पानी /paːniː/ | پانڑی /paːɽ̃iː/ |
| Moto | aggi /aɡːi/ | अग्गि /aɡːi/ | अग्गि /aɡɡi/ | अग्निः /aɡniɦ/ | अग्निः /aɡniɦ/ | आग /aːɡ/ | اگ /aɡ/ |
| Jua | suriya /suɾija/ | सुरिय /surija/ | सूर /suːɾa/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | सूर्यः /suːɾjaɦ/ | सूरज /suːrədʒ/ | سورج /soːradʒ/ |
| Mwezi | canda /tɕanda/ | चन्द /tɕanda/ | चंद /tʃanda/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | चन्द्रः /tɕandɾaɦ/ | चंद्र /tʃəndɾ/ | چن /tʃan/ |
| Nyota | tārā /ˈtaːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | तारा /taːraː/ | تارا /taːɾaː/ |
| Usiku | ratti /ratti/ | रत्ति /ratti/ | रत्ती /rattiː/ | रात्रिः /raːtriɦ/ | रात्रिः /raːtriɦ/ | रात /raːt/ | رات /raːt/ |
| Mvua | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | वुट्ठि /ʋuʈːʰi/ | वर्षा /ʋarʂaː/ | वर्षा /ʋarʂaː/ | बरखा /bəɾkʰaː/ | مینہ /mĩː/ |
| Theluji | hima /himə/ | हिम /himɐ/ | हिम /hima/ | हिम /ɦimə/ | हिम /ɦimɐ/ | बरफ /bərəf/ | برف /bərəf/ |
| Upepo | vāta /ʋaːtɐ/ | वात /ʋaːtɐ/ | वाय /ʋaːja/ | वायुः /ʋaːjuɦ/ | वायुः /ʋaːjuɦ/ | पवन /pəʋən/ | ہوا /ɦəʋaː/ |
| Udongo | pathavī /pɐʈʰɐʋiː/ | पठवी /pɐʈʰɐʋiː/ | पुढवी /puɖʱaʋiː/ | भूमि /bʱuːmi/ | भूमि /bʱuːmi/ | माटी /maːʈiː/ | مٹی /mɪʈːiː/ |
| Jiwe | pāsāṇa /paːsaːɳa/ | पासाण /paːsaːɳa/ | पासाण /paːsaːɳa/ | पाषाणः /paːʂaːɳaɦ/ | पाषाण /paːˈʂaːɳɐ/ | पत्थर /pətːʰər/ | بٹہ /baʈːaː/ |
| Mlima | pabbata /ˈpabːata/ | पब्बत /pabːata/ | गिरि /ɡiri/ | पर्वतः /parʋataɦ/ | पर्वतः /pɐrʋɐtaɦ/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | — |
| Bahari | samudda /sɐˈmudːa/ | समुद्द /samudda/ | समुद्द /samudda/ | समुद्रः /samudraɦ/ | समुद्रः /sɐmudraɦ/ | सागर /saːɡər/ | — |
| Mama | mātā /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | माय /maːja/ | माता /maːtaː/ | माता /maːtaː/ | मैया /məjjaː/ | ماں /mãː/ |
| Baba | pitā /pitaː/ | पिता /pitaː/ | पिअ /piaː/ | पिता /pitaː/ | पिता /pitaː/ | बाप /baːp/ | پیو /pju/ |
| Binti | dhītā /dʱiːtaː/ | धीता /dʱiːtaː/ | धूआ /dʱuːaː/ | पुत्री /putriː/ | दुहितृ /duhitr̩/ | बेटी /beʈiː/ | دھی /dʱiː/ |
| Mimi | ahaṃ /ɐˈhɐŋ/ | अहं /ahaŋ/ | अहं /ahan/ | अहम् /ɐɦɐm/ | अहम् /ɐɦɐm/ | हौं /ɦɔ̃ː/ | میں /mɛ̃ː/ |
| Wewe | tvaṃ /tʋɐŋ/ | त्वं /tvaŋ/ | तुमं /tuman/ | त्वम् /tʋɐm/ | त्वम् /tʋɐm/ | तू /tuː/ | تُوں /tũː/ |
| Sisi | mayaṃ /mɐˈjɐŋ/ | मयं /majaŋ/ | अम्हे /amhe/ | वयम् /ʋɐjɐm/ | वयम् /ʋɐjɐm/ | हम /ɦəm/ | اَسِیں /əsĩː/ |
| Jina | nāma /ˈnaːma/ | नाम /naːma/ | णाम /ɳaːma/ | नाम /naːmɐ/ | नाम /naːmɐ/ | नाम /naːm/ | ناں /nãː/ |
| Mtu | manussa /manussa/ | पुग्गल /puɡːala/ | मणुस्स /maɳusːa/ | मनुष्यः /manuʂjaɦ/ | मनुष्यः /mɐnuʂjaɦ/ | मानुष /maːnuʃ/ | — |
| Kichwa | sīsa /siːsa/ | सीस /siːsa/ | सीस /siːsa/ | शिरः /ɕiraɦ/ | शिरः /ɕiɾaɦ/ | सीस /siːs/ | — |
| Jicho | cakkhu /tɕakːʰu/ | चक्खु /tɕakːʰu/ | अच्छि /atʃːʰi/ | अक्षि /akʂi/ | नेत्रम् /neːtɾam/ | नैन /nain/ | اکھ /əkːʰ/ |
| Sikio | kaṇṇa /kɐɳɳɐ/ | कण्ण /kɐɳɳɐ/ | कण्ण /kɐɳɳɐ/ | कर्ण /kɐrɳɐ/ | कर्ण /kɐrɳɐ/ | कान /kaːn/ | کن /kənː/ |
| Pua | nāsā /naːsaː/ | नासा /naːsaː/ | णक्क /ɳakːa/ | नासिका /naːsikaː/ | नासिका /naːsikaː/ | नाक /naːk/ | نک /nak/ |
| Mdomo | mukha /mukʰa/ | मुख /mukʰa/ | मुह /muha/ | मुखम् /mukʰam/ | मुखम् /mukʰam/ | मुख /mukʰ/ | — |
| Jino | danta /danta/ | दन्त /danta/ | दंत /danta/ | दन्तः /dantaɦ/ | दन्तः /dantaɦ/ | दांत /dãːt/ | دند /dand/ |
| Ulimi | jivhā /dʒivhaː/ | जिव्हा /dʒivhaː/ | जिब्भा /dʒibːʱaː/ | जिह्वा /ɟihʋaː/ | जिह्वा /ɟihʋaː/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | جیب /dʒiːb/ |
| Mkono | hattha /hatːʰa/ | हत्थ /hatːʰa/ | हत्थ /hatːʰa/ | हस्तः /hastaɦ/ | हस्तः /hastaɦ/ | हाथ /haːtʰ/ | ہتھ /hatːʰ/ |
| Mguu | pāda /paːda/ | पाद /paːda/ | पाअ /paːa/ | पाद /paːdɐ/ | पाद /paːdɐ/ | पाई /paːiː/ | پیر /peːr/ |
| Moyo | hadaya /hadaja/ | हदय /hadaja/ | हिअ /hiaː/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | हृदयम् /hr̩dajam/ | हियौ /hijaʊ/ | دل /dil/ |
| Mfupa | aṭṭhi /aʈːʰi/ | अट्ठि /aʈːʰi/ | अट्ठि /aʈːʰi/ | अस्थि /astʰi/ | अस्थि /astʰi/ | हड्डी /həɖːiː/ | ہڈی /həɖːiː/ |
| Damu | lohita /lohita/ | लोहित /lohita/ | रुहिर /ruhira/ | रक्तम् /raktam/ | रक्तम् /raktam/ | लोही /lohiː/ | خون /xuːn/ |
| Kinyesi | gūtha /ɡuːtʰɐ/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | गूह /ɡuːha/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | गूथ /ɡuːtʰɐ/ | — | — |
| Upendo | mettā /metːaː/ | पेम /pema/ | पेम /peːma/ | स्नेहः /sneːhaɦ/ | प्रेम /preːma/ | प्रेम /preːm/ | پیار /pjaːr/ |
| Mti | rukkha /rukːʰa/ | रुक्ख /rukːʰa/ | रुक्ख /rukːʰa/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | वृक्षः /vr̩kʂaɦ/ | पेड़ /peːɽ/ | درخت /daɾaxt/ |
| Mbwa | sunakha /sunakʰa/ | सुनख /sunakʰa/ | सुणग /suɳaɡa/ | कुक्कुरः /kukːuɾaɦ/ | श्वा /ɕvaː/ | कूकर /kuːkər/ | کتا /kuttaː/ |
| Paka | biḷāra /biɭaːɾa/ | बिळाल /biɭaːla/ | मज्जार /madʒːaːra/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | मार्जारः /maːɾdʑaːɾaɦ/ | बिलाई /bilaːiː/ | بلی /billi/ |
| Samaki | maccha /mattʃʰa/ | मच्छ /mattʃʰa/ | मच्छ /mattʃʰa/ | मत्स्यः /matsjaɦ/ | मत्स्यः /matsjaɦ/ | मछरी /mətʃʰriː/ | مچھی /mətʃʰiː/ |
| Ndege | sakuṇa /sakuɳa/ | सकुण /sakuɳa/ | पक्खि /pakːʰi/ | पक्षी /pəkʃiː/ | पक्षी /pɐkʂiː/ | पंछी /pəntʃʰi/ | — |
| Yai | aṇḍa /aɳɖa/ | अण्ड /aɳɖa/ | अंड /aɳɖa/ | अण्डम् /aɳɖam/ | अण्ड /ɐɳɖɐ/ | अंडा /əɳɖa/ | آنڈا /aːɳɖaː/ |
| Dubu | accha /atʃːʰa/ | अच्छ /atʃːʰa/ | अच्छ /atʃːʰa/ | ऋक्षः /rikʃəɦ/ | ऋक्षः /r̥kʂɐɦ/ | — | — |
| Farasi | assa /assa/ | अस्स /assa/ | अस्स /asːa/ | अश्वः /aɕʋaɦ/ | अश्वः /ɐɕʋɐɦ/ | घोड़ो /ɡʱoɽo/ | — |
| Nyumba | gehā /ɡehaː/ | घर /ɡʱara/ | घर /ɡʱaɾa/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | गृहम् /ɡr̩ham/ | घर /ɡʱər/ | گھر /ɡʱar/ |
| Maziwa | khīra /kʰiːra/ | खीर /kʰiːra/ | दुद्ध /dudːʱa/ | दुग्धम् /duɡdʱam/ | क्षीर /kʂiːrɐ/ | दूध /duːdʱ/ | دُدھ /dʊdʱ/ |
| Asali | madhu /madʱu/ | मधु /madʱu/ | महु /mahu/ | मधु /mədʱu/ | मधु /mɐdʱu/ | मधु /mədʱu/ | — |
| Chumvi | loṇa /loɳa/ | लोण /loɳa/ | लोण /loɳa/ | लवणम् /lɐʋɐɳɐm/ | लवण /lɐʋɐɳɐ/ | लौन /laʊn/ | لون /luːɳ/ |
| Mchele | taṇḍula /taɳɖula/ | तण्डुल /taɳɖula/ | तंडुल /taɳɖula/ | तण्डुलः /taɳɖulaɦ/ | तण्डुल /tɐɳɖulɐ/ | चावल /tʃaːʋəl/ | — |
| Chuma | ayo /ajo/ | अयो /ajo/ | लोह /loha/ | लोहम् /loɦam/ | अयस् /ˈajas/ | लोहा /loːɦaː/ | لوہا /loːɦaː/ |
| Gurudumu | cakka /tʃakka/ | चक्क /tʃakka/ | चक्क /tʃakːa/ | चक्रम् /tɕakram/ | चक्र /tɕɐkrɐ/ | पहिया /pəɦijaː/ | — |
| Hariri | kosiya /kosija/ | कोसिय /kosija/ | — | कौशेयम् /kauɕejam/ | कौशेय /kɐuɕeːjɐ/ | — | — |
| Kitabu | potthaka /potːʰaka/ | पोत्थक /potːʰaka/ | पोत्थय /potːʰaja/ | पुस्तकम् /pustakam/ | पुस्तक /ˈpustɐkɐ/ | किताब /kitaːb/ | — |
| Kula | bhuñjati /bʱuɲdʒati/ | खादति /kʰaːdati/ | खा /kʰaː/ | खादति /kʰaːdati/ | खादति /kʰaːdati/ | खाइबौ /kʰaːibaʊ/ | کھانڑا /kʰaːɽ̃aː/ |
| Kunywa | pivati /pivati/ | पिवति /pivati/ | पिब /piba/ | पिबति /pibati/ | पिबति /pibati/ | पीबौ /piːbaʊ/ | پینا /piːɳaː/ |
| Kulala | supati /supati/ | सुपति /supati/ | — | स्वपिति /svɐpiti/ | स्वपिति /svɐpiti/ | सोइबौ /soibaʊ/ | سونا /soːnaː/ |
| Moja | eka /eka/ | एक /eka/ | एग /eɡa/ | एकः /eːkaɦ/ | एकः /eːkaɦ/ | एक /eːk/ | ہک /hikː/ |
| Mbili | dve /dʋe/ | द्वे /dve/ | दो /do/ | द्वे /dʋeː/ | द्वि /dvi/ | दोइ /doi/ | دو /doː/ |
| Tatu | ti /ti/ | ति /ti/ | ति /ti/ | त्रयः /trajaɦ/ | त्रयः /trajaɦ/ | तीन /tiːn/ | تن /tin/ |
| Nne | cattāri /tʃəttaːri/ | चत्तारि /tʃattaːri/ | चत्तारि /tʃəttaːri/ | चत्वारः /tʃətʋaːrəɦ/ | चत्वारः /tɕatʋaːraɦ/ | चारि /tʃaːri/ | چار /tʃaːr/ |
| Tano | pañca /pəɲtʃə/ | पञ्च /pɐɲtʃɐ/ | पंच /pəɲtʃə/ | पञ्च /pəɲtʃə/ | पञ्च /pɐɲtɕɐ/ | पाँच /pãːtʃ/ | پنج /pandʒ/ |
| Mia | sataṃ /sətəŋ/ | सतं /sɐtɐ̃/ | साअ /saa/ | शतम् /ʃətəm/ | शतम् /ɕɐtɐm/ | सौ /saʊ/ | — |
| Habari | namo /namo/ | नमो /namo/ | — /—/ | नमस्कारः /namaskaːɾaɦ/ | नमस्ते /namasteː/ | राधे राधे /raːdʱe raːdʱe/ | اسلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ |
| Asante | anumodanā /anumodanaː/ | अनुमोदामि /anumodaːmi/ | — /—/ | धन्यवादाः /dʱanjaʋaːdaːɦ/ | धन्यवादः /dʱanjaʋaːdaɦ/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | شکریہ /ʃukrija/ |
| Nzuri | kusala /kusala/ | साधु /saːdʱu/ | साहु /saːhu/ | साधु /saːdʱu/ | साधु /saːdʱu/ | नीकौ /niːkaʊ/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ |
| Mpya | nava /nava/ | नव /nava/ | णव /ɳaʋa/ | नूतनम् /nuːtanam/ | नव /nɐʋɐ/ | नयौ /nəjaʊ/ | — |
| Nyekundu | ratta /ratta/ | रत्त /ratta/ | रत्त /ratta/ | रक्तः /raktaɦ/ | रक्तः /raktaɦ/ | लाल /laːl/ | لال /laːl/ |
| Nyeupe | seta /setɐ/ | सेत /setɐ/ | सुक्क /sukka/ | श्वेत /ɕʋetɐ/ | श्वेत /ɕʋetɐ/ | सेत /seːt/ | چٹا /tʃɪʈːaː/ |
| Nyeusi | kaṇha /kaɳha/ | कण्ह /kaɳha/ | काल /kaːla/ | कृष्णः /kr̩ʂɳaɦ/ | कृष्णः /kr̩ʂɳaɦ/ | कारो /kaːro/ | — |
| Kijani | harita /harita/ | हरित /harita/ | हरिय /harija/ | हरितः /haritaɦ/ | हरितः /haritaɦ/ | हरौ /ɦəraʊ/ | — |
| Buluu | nīla /niːlɐ/ | नील /niːla/ | णील /ɳiːla/ | नीलः /niːlaɦ/ | नील /niːlɐ/ | — | — |
| Kekeo | kokila /koːkilɐ/ | कोकिल /koːkilɐ/ | कोइल /koˑilɐ/ | कोकिल /koːkilɐ/ | कोकिल /koːkilɐ/ | कोयल /koːjəl/ | — |
| Kompyuta | gaṇaka /ɡɐɳɐkɐ/ | गणक /ɡɐɳɐkɐ/ | — | संगणकः /sɐŋɡɐɳɐkɐh/ | गणक /ɡɐɳɐkɐ/ | — | — |
| Sukari | sakkharā /sakːʰaɾaː/ | सक्खरा | — | शर्करा /ɕarkaraː/ | शर्करा /ɕɐrkɐraː/ | — | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap