قشقایی
Kiqashqai
Kituruki (Oghuz, South Oghuz)
Kiqashqai (Qašqāyī) ni lugha ya Kituruki ya Oghuz ya Kusini inayozungumzwa na shirikisho la makabila ya Qashqai katika Mkoa wa Fars kusini-kati mwa Iran, ikiwa na idadi kubwa ya wazungumzaji pia huko Bushehr, Kohgiluyeh-Boyer-Ahmad, Isfahan na Khuzestan. Licha ya kutengwa kijiografia na kiini kikuu cha Oghuz (Anatolia, Azabajani, Turkmenistan), kinakaribiana zaidi kinasaba na Kiazerbaijani — kikishiriki upatano wa irabu wa Oghuz, viambishi tamati vya hali vya kuambatanisha, na miisho ya nafsi — badala ya Kituruki. Karne za mawasiliano na Kiajemi na Kilori zimezalisha mikopo mingi ya kileksika ya Kiirani na baadhi ya nakala za kimuundo katika mifumo ya utii wa sentensi (Csató 2005). Watu wa Qashqai bado ni wahamaji kwa sehemu, wakifanya mojawapo ya uhamaji mkubwa zaidi wa msimu wa masafa marefu unaosalia duniani (ilraah) kati ya malisho ya kiangazi katika nyanda za juu za Zagros na makao ya majira ya baridi katika nyanda za chini za kusini. Hakuna othografia sanifu iliyowekwa kanuni; hati ya Kiajemi-Kiarabu hutumika katika machapisho na hati ya Kilatini katika utafiti wa kitaaluma.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiqashqai
Vyanzo
- Csató, Éva Á. (2005) "On copying in Kashkay", in Linguistic Convergence and Areal Diffusion: Case Studies from Iranian, Semitic and Turkic. Routledge, pp. 271-283
- Soper, John (1996) Loan Syntax in Turkic and Iranian. Eurolingua
- Doerfer, Gerhard (1988) Grammatik des Chaladsch. Harrassowitz (comparative South Oghuz reference)
- Glottolog: Qashqa'i
- Ethnologue: qxq
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kituruki (Oghuz, South Oghuz)
| Maana | Kiqashqai | Kiazerbaijani cha Kusini | Kiazabajani | Kigagauz | Kituruki cha Ottoman | Kiturkmeni | Kitatar cha Krimea |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | su /su/ | سو /su/ | su /su/ | su /su/ | سو /su/ | suw /suːw/ | suv /suv/ |
| Moto | ot /ot/ | اوْد /od/ | od /od/ | ateş /aˈteʃ/ | آتش /aˈteʃ/ | ot /oːt/ | ateş /ateʃ/ |
| Jua | gün /ɟyn/ | گۆنش /ɡyneʃ/ | günəş /ɟynæʃ/ | güneş /ɟyˈneʃ/ | كونش /ɡyˈneʃ/ | gün /ɡyn/ | küneş /kyneʃ/ |
| Mwezi | ay /aj/ | آی /aj/ | ay /ɑj/ | ay /aj/ | آی /aj/ | aý /ɑːj/ | ay /aj/ |
| Nyota | ulduz /ulduz/ | اولدوز /ulˈduz/ | ulduz /ulˈduz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ | یلدز /jɯlˈdɯz/ | ýyldyz /jɯɫˈdɯz/ | yıldız /jɯɫˈdɯz/ |
| Usiku | gecə /ɡedʒæ/ | گئجه /ɡedʒæ/ | gecə /ɡedʒæ/ | gecä /ɡedʒæ/ | كیجه /ɡedʒe/ | gije /ɡidʒe/ | gece /ɡedʒe/ |
| Theluji | qar /ɡar/ | قار /ɡɑɾ/ | qar /ɡɑɾ/ | kaar /kaːr/ | قار /kaɾ/ | gar /ɡar/ | qar /qɑr/ |
| Jiwe | daş /dɑʃ/ | داش /daʃ/ | daş /daʃ/ | taş /taʃ/ | طاش /taʃ/ | daş /daʃ/ | taş /taʃ/ |
| Mama | ana /ana/ | آنا /ɑnɑ/ | ana /ɑnɑ/ | ana /aˈna/ | آنه /aˈne/ | ene /ene/ | ana /ana/ |
| Baba | ata /ata/ | آتا /ɑtɑ/ | ata /ɑtɑ/ | boba /boˈba/ | پدر /peˈdeɾ/ | kaka /kaka/ | baba /baba/ |
| Binti | qız /ɡɯz/ | قیز /ɡɯz/ | qız /ɡɯz/ | kız /kɯz/ | قیز /kɯz/ | gyz /ɡɯz/ | qız /qɯz/ |
| Mimi | men /mæn/ | من /mæn/ | mən /mæn/ | bän /bæn/ | بن /ben/ | men /men/ | men /men/ |
| Wewe | sen /sæn/ | سن /sæn/ | sən /sæn/ | sän /sæn/ | سن /sen/ | sen /sen/ | sen /sen/ |
| Sisi | biz /biz/ | بیز /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ | بز /biz/ | biz /biz/ | biz /biz/ |
| Jina | ad /ad/ | آد /ɑd/ | ad /ɑd/ | ad /ad/ | اسم /iˈsim/ | at /ɑːt/ | isim /iˈsim/ |
| Jicho | göz /ɟøz/ | گؤز /ɡøz/ | göz /ɟøz/ | göz /ɟøz/ | كوز /ɡøz/ | göz /ɡøz/ | köz /køz/ |
| Sikio | qulağ /ɡuˈlaʁ/ | قولاق /ɡulɑɣ/ | qulaq /ɡulɑɣ/ | kulak /kulak/ | قولاق /kuˈlak/ | gulak /ɡuˈlak/ | qulaq /qulɑq/ |
| Pua | burun /buˈrun/ | بورون /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burnu /burˈnu/ | بورون /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ | burun /buˈɾun/ |
| Jino | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ | diş /diʃ/ | diş /diʃ/ | دیش /diʃ/ | diş /diʃ/ | tiş /tiʃ/ |
| Ulimi | dil /dil/ | دیل /dil/ | dil /dil/ | dil /dil/ | دیل /dil/ | dil /dil/ | til /til/ |
| Mkono | el /el/ | اَل /æl/ | əl /æl/ | el /el/ | ال /el/ | el /el/ | el /el/ |
| Mguu | ayağ /aˈjaʁ/ | آیاق /ɑjɑɣ/ | ayaq /ɑˈjɑx/ | ayak /aˈjak/ | آیاق /ajak/ | aýak /aˈjak/ | ayaq /ajaq/ |
| Moyo | ürek /yˈɾæc/ | اۆرک /yræk/ | ürək /yɾæc/ | ürek /yˈrek/ | قلب /kalb/ | ýürek /jyɾek/ | yürek /jyrek/ |
| Mfupa | sümük /syˈmyk/ | سۆمۆک /syˈmyk/ | sümük /syˈmyc/ | kemik /keˈmik/ | كمیك /keˈmik/ | süňk /syŋk/ | süyek /syjek/ |
| Damu | qan /qan/ | قان /ɡan/ | qan /ɡan/ | kan /kan/ | قان /kan/ | gan /ɡan/ | qan /qan/ |
| Upendo | sevgi /sevˈɟi/ | سئوگی /sevɡi/ | sevgi /sevɟi/ | sevgi /sevˈɟi/ | عشق /aʃk/ | söýgi /søːjɡi/ | sevgi /sevɡi/ |
| Mti | ağaç /aˈʁatʃ/ | آغاج /ɑɣɑdʒ/ | ağac /ɑɣɑdʒ/ | aaç /aːtʃ/ | آغاج /aˈʁatʃ/ | agaç /ɑɡɑtʃ/ | terek /terek/ |
| Mbwa | köpek /cøˈpæc/ | ایت /it/ | it /ɪt/ | köpek /køˈpek/ | كوپك /køˈpek/ | it /it/ | köpek /køpek/ |
| Paka | pišik /piˈʃic/ | پیشیک /piʃik/ | pişik /pɪʃɪc/ | kedi /keˈdi/ | كدی /keˈdi/ | pişik /piʃik/ | mışıq /mɯʃɯq/ |
| Samaki | balıq /baˈlɯx/ | بالیق /baˈlɯɡ/ | balıq /baˈlɯɡ/ | balık /baˈlɯk/ | بالق /baˈlɯk/ | balyk /baˈlɯk/ | balıq /baˈlɯq/ |
| Ndege | quş /quʃ/ | قوش /ɡuʃ/ | quş /ɡuʃ/ | kuş /kuʃ/ | قوش /kuʃ/ | guş /ɡuʃ/ | quş /quʃ/ |
| Yai | yumurta /jumurˈtɑ/ | يومورتا /jumurta/ | yumurta /jumuɾˈta/ | yımırta /jɯmɯrta/ | یومورطه /jumuɾˈta/ | ýumurtga /jumurtɡa/ | yımırta /jɯmɯrta/ |
| Dubu | ayı /ɑjɯ/ | آیی /ajɯ/ | ayı /aˈjɯ/ | ayı /aˈjɯ/ | آیی /aˈjɯ/ | aýy /ajɯ/ | ayuv /ajuw/ |
| Nyumba | ev /ev/ | ائو /ev/ | ev /ev/ | ev /ev/ | خانه /xaːˈne/ | öý /øːj/ | ev /ev/ |
| Maziwa | süd /syd/ | سود /syd/ | süd /syd/ | süt /syt/ | سود /syd/ | süýt /syːjt/ | süt /syt/ |
| Asali | bal /bal/ | بال /bɑl/ | bal /bɑl/ | bal /bal/ | بال /bal/ | bal /bal/ | bal /bal/ |
| Chumvi | duz /duz/ | دوز /duz/ | duz /duz/ | tuz /tuz/ | طوز /tuz/ | duz /duz/ | tuz /tuz/ |
| Mvinyo | şərab /ʃærɑb/ | شراب /ʃæˈɾab/ | şərab /ʃæˈɾab/ | şarap /ʃaˈrap/ | شراب /ʃaˈɾab/ | şerap /ʃerap/ | şarap /ʃaˈrap/ |
| Kula | yemek /jeˈmæc/ | یئمک /jemæk/ | yemək /jemæc/ | imää /iˈmæː/ | یمك /jeˈmek/ | iýmek /iːjmek/ | aşamaq /aʃamaq/ |
| Kunywa | içmek /itʃˈmæc/ | ایچمک /itʃmæk/ | içmək /ɪtʃmæc/ | içmää /itʃˈmæː/ | ایچمك /itʃˈmek/ | içmek /itʃmek/ | içmek /itʃmek/ |
| Kulala | yatmaq /jatˈmaq/ | یاتماق /jɑtmɑɡ/ | yatmaq /jatˈmax/ | uyumaa /ujuˈmaː/ | اویومق /ujuˈmak/ | uklamak /uklaˈmak/ | yuqlamaq /juqlaˈmaq/ |
| Moja | bir /biɾ/ | بیر /bir/ | bir /bɪɾ/ | bir /bir/ | بر /biɾ/ | bir /biɾ/ | bir /bir/ |
| Mbili | iki /iki/ | ایکی /iˈci/ | iki /iˈci/ | iki /iˈki/ | ایكی /iˈci/ | iki /iˈki/ | eki /eˈci/ |
| Tatu | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | اوچ /ytʃ/ | üç /ytʃ/ | üç /ytʃ/ |
| Nne | dörd /dørd/ | دؤرد /døɾd/ | dörd /dœɾd/ | dört /dørt/ | درت /dørt/ | dört /dørt/ | dört /dørt/ |
| Tano | beş /beʃ/ | بئش /beʃ/ | beş /beʃ/ | beş /beʃ/ | بش /beʃ/ | bäş /bæʃ/ | beş /beʃ/ |
| Mia | yüz /jyz/ | یوز /jyz/ | yüz /jyz/ | üz /yz/ | يوز /jyz/ | ýüz /jyz/ | yüz /jyz/ |
| Habari | salam /saˈlam/ | سلام /sælam/ | salam /sɑlɑm/ | selam /seˈlam/ | سلام /seˈlaːm/ | salam /sɑlɑːm/ | selâm /seˈlʲam/ |
| Asante | sağ olun /sɑːʁ oˈlun/ | ساغ اول /saɣ ol/ | təşəkkür /tæʃecːyɾ/ | saa ol /saː ol/ | تشكر ادرم /teʃekˈkyɾ edeˈɾim/ | sagboluň /sɑɡboluŋ/ | sağ ol /saɣ ol/ |
| Nzuri | yaxşı /jaxˈʃɯ/ | یاخشی /jaxʃɯ/ | yaxşı /jɑxʃɯ/ | ii /iː/ | ایی /iˈji/ | gowy /ɡowɯ/ | yahşı /jaχʃɯ/ |
| Nyekundu | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | قیرمیزی /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | qırmızı /ɡɯɾmɯˈzɯ/ | kırmızı /kɯrmɯˈzɯ/ | قرمزی /kɯɾmɯˈzɯ/ | gyzyl /ɡɯˈzɯl/ | qırmızı /qɯrmɯˈzɯ/ |
| Nyeupe | ağ /ɑʁ/ | آغ /ɑɣ/ | ağ /ɑɣ/ | ak /ak/ | بیاض /beˈjaz/ | ak /ɑk/ | aq /ɑq/ |
| Nyeusi | qara /ɡɑˈɾɑ/ | قارا /ɡɑˈɾɑ/ | qara /ɡɑˈɾɑ/ | kara /kaˈra/ | قره /kaˈɾa/ | gara /ɡɑˈrɑ/ | qara /qɑˈrɑ/ |
| Chungwa | portağal /poɾtaˈɣal/ | پرتقال /poɾtaˈɣal/ | portağal /poɾtaˈɣal/ | portokal /portoˈkal/ | پرتقال /poɾtaˈkal/ | pyrtykal /pɯrtɯˈkal/ | portaqal /poɾtaˈqal/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap