Sm'algyax
Kitsimshian cha pwani
Tsimshia (Maritime)
Kitsimshian cha Pwani (Sm’algyax; ISO 639-3: tsi) ni lugha ya familia ya Tsimshianic, iliyozungumzwa kijadi kando ya pwani ya kaskazini ya British Columbia na Metlakatla kusini mashariki mwa Alaska. Inahusiana na Nisga’a, Gitxsan na Kitsimshian cha Kusini, lakini ni lugha tofauti yenye lahaja kadhaa za kijamii. Mfumo wake wa sauti una konsonanti za msukumo na za kidakatonge, na sarufi hutumia sana viambishi, klitiki na vipengele vya kuunganisha ili kuonyesha washiriki na muundo wa kishazi. Sm’algyax huandikwa kwa othografia ya jamii inayotegemea Kilatini iliyotengenezwa kupitia kazi ya lugha pamoja na wazungumzaji. Lugha iko hatarini sana, lakini jamii za Ts’msyen na Mamlaka ya Lugha ya Sm’algyax huunga mkono uhuishaji kupitia masomo ya shule, elimu ya watu wazima, uhifadhi wa nyaraka, kamusi, rekodi na rasilimali za kidijitali kama tovuti na programu ya FirstVoices zinazosimamiwa na jamii.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kitsimshian cha pwani
Vyanzo
- Boas (1911) — Tsimshian
- Ethnologue: tsi
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Tsimshia (Maritime)
| Maana | Kitsimshian cha pwani | Kipashai | Kibhili | Kiawadhi | Kikurukh | Kioromo | Kimagahi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ax̱s /aχs/ | واری /waːri/ | पाणी /paːɳi/ | पानी /paːniː/ | अम्म /amm/ | bishaan /biʃaːn/ | पानी /paːni/ |
| Moto | laḵw /laqʷ/ | انگاری /aŋɡaːri/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡi/ | चिच /tʃitʃ/ | ibidda /ibidːa/ | आग /aːɡ/ |
| Jua | gyemk /ɡʲemk/ | سور /sur/ | सूरज /suːraj/ | सूरज /suːrədʒ/ | बेरी /beɾiː/ | aduu /aduː/ | सूरज /suːrədʒ/ |
| Mwezi | gyemgm aatk /ɡʲemɡm̩ aːtk/ | مس /mas/ | चांद /tʃãːd/ | चान /tʃaːn/ | चांदो /tʃaːndoː/ | jiʼa /dʒiʔa/ | चान /tʃaːn/ |
| Nyota | hloʼoxs /ɬoʔoxs/ | تارا /taːraː/ | तारो /taːɾo/ | तारा /taːraː/ | बिनको /binkoː/ | urjii /urdʒiː/ | तारा /taːraː/ |
| Usiku | aatk /aːtk/ | رات /rat/ | रात /raːt/ | राति /raːti/ | माखा /maːkʰaː/ | halkan /halkan/ | रात /raːt/ |
| Mvua | waas /waas/ | واښ /waːʂ/ | वरसाद /ʋəɾsaːd/ | बरखा /bərkʰaː/ | चेप /tʃeːp/ | bokkaa /ˈbokːaː/ | बरखा /bərkʰaː/ |
| Theluji | maadm /maːdm̩/ | ہیم /hiːm/ | बरफ /bəɾəpʰ/ | बरफ /bəɾəf/ | कीबा /kiːbaː/ | cabbii /tʃabːiː/ | बरफ /bərəf/ |
| Upepo | baask /baːsk/ | واغن /waːʁan/ | वायरो /ʋaːjɾo/ | हवा /ɦəʋaː/ | ताका /taːkaː/ | bubbee /ˈbubːeː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| Udongo | laxyuup /laxjuup/ | — | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | ख़ेख़ेल /xeːxel/ | lafa /lafa/ | माटी /maːʈiː/ |
| Jiwe | loʼop /loʔop/ | — | भाटो /bʱaːʈo/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पख्ना /pakʰnaː/ | dhagaa /ɖaˈɡaː/ | पत्थल /pətːʰəl/ |
| Mlima | sg̱a̱ʼniis /sɢanʔiːs/ | — | — | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पर्ते /paɾteː/ | tulluu /tulːuː/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| Mama | naa /naː/ | نا /naː/ | माय /maːj/ | मइया /məjjaː/ | अयो /ajoː/ | haadha /haːɗa/ | माय /maːj/ |
| Baba | baba /baba/ | تاتا /taːtaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबा /baːbaː/ | abbaa /abːaː/ | बाबू /baːbuː/ |
| Binti | łguułgm ha̱na̱ʼa̱x /ɬɡuːɬɡm hanaʔax/ | اوی /oːj/ | छोरी /tʃʰoːɾiː/ | बेटी /beʈiː/ | तंग्दा /taŋdaː/ | intala /intala/ | बेटी /beʈiː/ |
| Mimi | nüüyu /nuːju/ | آ /aː/ | हूं /hũ/ | मइँ /məĩ/ | एन /eːn/ | ani /ani/ | हम /ɦəm/ |
| Wewe | nüün /nuːn/ | تو /tu/ | तूं /tũ/ | तू /tuː/ | नीन /niːn/ | ati /ati/ | तूँ /tũː/ |
| Sisi | nüüm /nuːm/ | اما /amaː/ | हामु /haːmu/ | हम /ɦəm/ | नम / एम /nam / eːm/ | nuti /nuti/ | हमनी /ɦəmniː/ |
| Jina | waa /waː/ | نام /naːm/ | नाम /naːm/ | नाउँ /naːũ/ | नाम /naːm/ | maqaa /makʼaː/ | नाम /naːm/ |
| Mtu | gyet /ɡʲet/ | — | माणस /maːɳəs/ | मनई /mənai/ | आल /aːl/ | nama /nama/ | मानुख /maːnukʰ/ |
| Kichwa | tʼmg̱aws /tʼm̩ɢaws/ | شیر /ʃiːr/ | माथो /maːtʰo/ | मूँड़ /mũːɽ/ | कुक्क /kukː/ | mataa /mataː/ | माथा /maːtʰaː/ |
| Jicho | mooḵs /muːqs/ | اچی /atʃiː/ | आंख /ãːkʰ/ | आँखी /ãːkʰiː/ | ख़न्न /xanː/ | ija /idʒa/ | आँख /ãːkʰ/ |
| Sikio | muk /muk/ | کن /kan/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | खेब्दा /kʰebdaː/ | gurra /ɡurra/ | कान /kaːn/ |
| Pua | tsʼa̱x /tsʼax/ | — | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | मुई /mui/ | funyaan /fuɲaːn/ | नाक /naːk/ |
| Mdomo | aax /aːx/ | گلان /ɡilaːn/ | मोडु /moːɖu/ | मुँह /mũːɦ/ | बाई /bai/ | afaan /afaːn/ | मुँह /mũːɦ/ |
| Jino | ʼwen /ʔwen/ | دند /dand/ | दांत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | पल्ल /palː/ | ilkaan /ilkaːn/ | दाँत /dãːt/ |
| Ulimi | duula /duːla/ | ژیب /ʒib/ | जीब /dʒiːb/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | तत्खा /tatkʰaː/ | arraba /arːaba/ | जीभ /dʒiːbʱ/ |
| Mkono | anʼoon /anʔoːn/ | دست /dast/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | खेखा /xekːʰaː/ | harka /haɾka/ | हाथ /haːtʰ/ |
| Mguu | asii /asiː/ | پا /paː/ | पग /pəɡ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | ख़ेड्ड /xeɖː/ | miilla /miːlːa/ | गोड़ /ɡoːɽ/ |
| Moyo | g̱oot /ɢoːt/ | دل /dil/ | हिर्दय /hiɾdəj/ | हियाँ /hijãː/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ | onnee /onːeː/ | मन /mən/ |
| Mfupa | sayp /sajp/ | اټھی /aʈʰiː/ | हाड़कुं /haːɖkũ/ | हाड़ /haːɽ/ | खोचोल /kʰotʃol/ | lafee /lafeː/ | हड्डी /həɖːiː/ |
| Damu | iłee /iɬeː/ | رت /ratː/ | लोही /luhiː/ | खून /xuːn/ | खेस /kʰes/ | dhiiga /ɖiːɡa/ | खून /kʰuːn/ |
| Upendo | ksuʼhahkw /ksuʔhahkʷ/ | پیار /pjaːr/ | प्रेम /preːm/ | पिरेम /pirem/ | मरटी /maɾʈiː/ | jaalala /dʒaːlala/ | प्रेम /preːm/ |
| Mti | gan /ɡan/ | درغ /darʁ/ | झाड़ /dʒʱaːɽ/ | रूख /ruːkʰ/ | मन्ना /manːaː/ | muka /muka/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ |
| Mbwa | hashasaa /haʃasaː/ | کوتا /kotaː/ | कुतरा /kutɾaː/ | कुक्कुर /kukːur/ | अल्ला /alːaː/ | saree /saɾeː/ | कूकूर /kuːkuːr/ |
| Paka | doosgi /duːsɡi/ | بلور /baloːr/ | मीनी /miːniː/ | बिलारि /bilaːri/ | बिल्ली /bilːiː/ | adurree /adurːeː/ | बिलाई /bilaːi/ |
| Samaki | hon /hon/ | مچی /matʃiː/ | माछली /maːtʃʰliː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | इंजो /indʒo/ | qurxummii /qurxummiː/ | मछरी /mətʃʰəriː/ |
| Ndege | tsʼuʼuts /tsʼuʔuts/ | — | — | चिरई /tʃirai/ | ओरा /oɾaː/ | simbirroo /simbirroː/ | चिरई /tʃirəi/ |
| Kipepeo | ba̱xbog̱mgyemk /baxboɢm̩ɡʲemk/ | — | — | तितली /titliː/ | पापला /paːplaː/ | billaacha /bilːaːtʃa/ | — |
| Yai | łgumat /ɬɡumat/ | اڼا /aɳaː/ | इंडुं /inɖũ/ | अंडा /əɳɖaː/ | बी /biː/ | hanqaaquu /hanqaːquː/ | अंडा /əɳɖaː/ |
| Dubu | ol /ol/ | — | — | भालू /bʱaːluː/ | — | — | रीछ /riːtʃʰ/ |
| Farasi | gyawadan /ɡʲawadan/ | گوړا /ɡoːɽaː/ | घोड़ो /ɡʱoːɽo/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ो /ɡʱoɽoː/ | farda /farda/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ |
| Nyumba | walp /walp/ | جوغ /dʒoʁ/ | घर /ɡʱar/ | घर /ɡʱər/ | एरपा /eɾpaː/ | mana /mana/ | घर /ɡʱər/ |
| Maziwa | miʼis /miʔis/ | — | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूधी /duːdʱiː/ | aannan /aːnːan/ | दूध /duːdʱ/ |
| Chumvi | moon /muːn/ | لوڼ /loːɳ/ | लूण /luːɳ/ | नून /nuːn/ | बेक /beːk/ | soogidda /soːɡidːa/ | नून /nuːn/ |
| Mchele | miyuup /mijuːp/ | — | चोखा /tʃoːkʰaː/ | चाउर /tʃaːur/ | तिखिल /tikʰil/ | ruuzii /ruːziː/ | चाउर /tʃaːur/ |
| Kitabu | buk /buk/ | — | — | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | kitaaba /kitaːba/ | केताब /keːtaːb/ |
| Kula | lalji /laldʒi/ | کخن- /kxn/ | खानु /kʰaːnu/ | खाई /kʰaːiː/ | ओनना /onːaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | खाना /kʰaːnaː/ |
| Kunywa | hoos /huːs/ | پی- /piː/ | पीनु /piːnu/ | पीई /piːiː/ | ओंकना /oŋkːnaː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | पीना /piːnaː/ |
| Kulala | xstʼox /xstʼox/ | — | सोनु /soːnu/ | — | खंद्रना /kʰandɾnaː/ | rafuu /rafuː/ | सुतना /sutnaː/ |
| Moja | ḵooʼiyaa /qoːʔijaː/ | ایک /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | ओंटा /oːnʈaː/ | tokko /tokːo/ | एक /eːk/ |
| Mbili | tʼepxaat /tʼəpxaːt/ | دو /duː/ | बे /be/ | दुइ /dui/ | एण्ड /eːɳɖ/ | lama /lama/ | दू /duː/ |
| Tatu | gwilaal /ɡʷilaːl/ | لهی /ɬe/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | मूंद /muːnd/ | sadii /sadiː/ | तीन /tiːn/ |
| Nne | txaalpx /txaːlpx/ | چار /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | नाख /naːx/ | afur /afur/ | चार /tʃaːr/ |
| Tano | kstuuns /kstuːns/ | پنج /pandʒ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पंचे /pãtʃeː/ | shan /ʃan/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| Habari | ndii ne /ndiː ne/ | سلام /salaːm/ | राम राम /raːm raːm/ | राम राम /raːm raːm/ | खद्दी /kʰadːiː/ | akkam /akːam/ | परणाम /pərəɳaːm/ |
| Asante | tʼoyaxsut nüsm /tʼojaχsut nysm/ | شکریه /ʃukrija/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| Nzuri | amʼ /amʔ/ | شو /ʃoː/ | चोखु /tʃoːkʰu/ | निक /nik/ | होय /hoːj/ | gaarii /ɡaːriː/ | नीक /niːk/ |
| Nyekundu | mask /mask/ | لال /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | खेसो /kʰesoː/ | diimaa /diːmaː/ | लाल /laːl/ |
| Nyeupe | mooksk /muːksk/ | — | धोळु /dʱoːɭu/ | सपेत /səpet/ | पंड्रू /paɳɖɾuː/ | adii /adiː/ | उज्जर /udʒːar/ |
| Nyeusi | tʼuʼutsk /tʼuʔutsk/ | — | काळु /kaːɭu/ | करिया /kərijaː/ | मोखरो /mokʰaɾoː/ | gurraacha /ɡurːaːtʃaː/ | करिया /kərijaː/ |
| Kijani | mełiitk /məɬiːtk/ | — | हरो /həɾo/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /haɾijaɾ/ | magariisa /maɡariːsa/ | हरियर /ɦərijər/ |
| Buluu | gwisgwaask /ɡʷisɡʷaːsk/ | — | — | नीला /niːlaː/ | — | cuquliisa /tʃukʼuliːsa/ | — |
| Chai | dii /diː/ | — | — | चाह /tʃaːɦ/ | चाह /tʃaːɦ/ | shaayii /ʃaːjiː/ | चाह /tʃaːɦ/ |
| Kahawa | kopii /kopiː/ | — | — | कफी /kəpʰiː/ | — | buna /buna/ | — |
| Sukari | suga̱ /suɡa/ | — | — | चीनी | चीनी /tʃiːniː/ | sukkaara /sukːaːra/ | — |
| Chungwa | ksitʼa̱xtʼoox /ksitʼaxtʼuːx/ | — | — | संतरा | — | birtukaanii /birtukaːniː/ | — |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap